BÀI GIẢNG KIỂM TRA TÌNH TRẠNG KỸ THUẬT ĐỘNG CƠ VÀ ÔTÔ

Lời nói đầuTập Đề cơng bài giảng modul Bảo dỡng và sửa chữa hệ thống nhiên liệu động cơxăng đợc xây dựng và biên soạn dựa trên cơ sở chơng trình khung đào tạo nghề Công nghệ ôtô của bộ L

UBND tØnh tuyªn quang

Trêng trung cÊp nghÒ

Lời nói đầu

Tập Đề cơng bài giảng modul Bảo dỡng và sửa chữa hệ thống nhiên liệu động cơxăng đợc xây dựng và biên soạn dựa trên cơ sở chơng trình khung đào tạo nghề Công nghệ

ôtô của bộ Lao động thơng binh xã hội ban hành theo quyết định số /2008/QĐ-BLĐTBXHngày tháng năm 2008;

Để phục vụ nhu cầu giảng dạy và học tập, nội dung tập Đề cơng bài giảng viết theodạng dạy học tích hợp, mỗi bài có thể giúp học sinh tiếp thu kiến thức và hình thành kỹ năng

để thực hiện một công việc trong công tác bảo dỡng và sửa chữa từng bộ phận của hệ thốngcung cấp nhiên liệu động cơ xăng;

Quá trình xây dựng và biên soạn tác giả có tham khảo một số tài liệu sau:

+ Diệp Minh Hạnh, Hoàng Thị Lợi, Giáo trình Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống nhiênliệu động cơ xăng - Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (2008), Tổng cục dạy nghề ban hành;

+ Hoàng Đình Long, Giáo trình kỹ thuật sửa chữa ôtô, NXB GD-2005;

+ Nguyễn Tất Tiến, Đỗ Xuân Kính, Giáo trình kỹ thuật sửa chữa ôtô, máy nổ, NXB 2004;

GD-+ Bộ tranh cấu tạo của Học viện kỹ thuật Quân sự

Đây là tài liệu viết thử nghiệm lần đầu sẽ không tránh khỏi những sai sót, rất mong đ ợc

sự tham gia góp ý của độc giả cũng nh các bạn đồng nghiệp trong quá trình sử dụng, để tácgiả chỉnh sửa cho cuốn sách hoàn thiện và hữu ích hơn phục vụ cho công tác dạy nghề./

Tác giả

Lộc Văn Quang2

giới thiệu về modul

Vị trí, ý nghĩa, vai trò modul

Kiểm tra tình trạng kỹ thuật của động cơ và ôtô là công việc thờng xuyên của ngời thợvận hành động cơ và vận hành ôtô Vì vậy ngời vận hành động cơ và vận hành ôtô cần cócác kiến thức hiểu biết cơ bản về cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của các loại động cơ và ôtô

Đồng thời có đủ kỹ năng phân định về cấu tạo để tiến hành kiểm tra, bảo dỡng các bộ phậncủa động cơ và ôtô đảm bảo đúng quy trình, đúng yêu cầu kỹ thuật và an toàn

Mục tiêu của modul

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về yêu cầu, nhiệm vụ của cộng việcvận hành, kiểm tra tình trạng kỹ thuật động cơ và ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phân định cấutạo, tiến hành vận hành, kiểm tra bảo dỡng thờng xuyên động cơ và ôtô với việc sử dụng

đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật, an toàn

và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của modul

Học xong modul này học viên có khả năng:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹthuật của động cơ xăng, động cơ diesel và ôtô

2 Trình bày đợc quy trình và phơng pháp kiểm tra và vận hành động cơ và ôtô

3 Vận hành, kiểm tra, bảo dỡng bên ngoài các bộ phận của động cơ và ôtô đúng yêucầu kỹ thuật

Nội dung chính của modul

Vận hành động cơ xăng

Vận hành động cơ điesel

Kiểm tra tình trạng kỹ thuật động cơ

Vận hành ôtô

HAR 01 01

Điện kỹ

thuật

HAR 01 19 SC-BD phần cố

cơ khí

HAR 01 11

D Sai lắp ghép,ĐLKT

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD

HT khởi động

HAR 01 27 SC-BD

HT truyền lự c

HAR 01 30 SC-BD Cầu chủ động

HAR 01 31 SC-BD

HT di chuyển

HAR 01 32 SC-BD

Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD

HT phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng

KT Đ cơ và ôtô

HAR 01 36 nâng cao hiệu quả công việc

Bằng công nhận

lành nghề ( II)

HAR 02 11

Chẩn đoán HAR 02 12Chẩn đoán HAR 02 14SC-BD bộ SC-BD HT HAR 0215 SC-BD BCAHAR 02 16 HAR 02 17 Bằng

công

Chứng chỉ nghề

HAR 01 09 Cơ kỹ thuật

HAR 02 13

C nghệ phục hồi chi tiết trong SC

HAR 02 09

CN khí nén Thuỷ lực ứng dụng

HAR 02 10 Nhiệt kỹ thuật

HAR 0218 SC-BD Li

Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề

4

Các hình thức học tập chính trong modul

1 Học lý thuyết trên lớp

- Nhiệm vụ, yêu cầu của công việc vận hành, kiểm tra tình trạng kỹ thuật

động cơ và ôtô;

- Phơng pháp kiểm tra vận hành, bảo dỡng bên ngoài động cơ và ôtô;

- Quy trình kiểm tra, bảo dỡng, vận hành động cơ và ôtô

2 Thực tập tại xởng trờng

- Thực hành kiểm tra, bảo dỡng và vận hành động cơ và ôtô

3 Tự nghiên cứu và làm bài tập

- Các tài liệu tham khảo về cấu tạo các bộ phận, hệ thống của động cơ và ôtô;

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của một số loại

Mục tiêu thực hiện

Học xong bài này học viên có khả năng:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của công việc vận hành và kiểm tra tìnhtrạng kỹ thuật động cơ;

2 Trình bày đợc quy trình và phơng pháp kiểm tra và vận hành động cơ xăng

3 Vận hành, kiểm tra, bảo dỡng bên ngoài các bộ phận của động cơ đúngyêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính

1 Nhiệm vụ, yêu cầu của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹ thuật

động cơ

2 Phơng pháp kiểm tra và bảo dỡng bên ngoàI động cơ xăng

- Phơng pháp kiểm tra chung;

- Phơng pháp bảo dỡng bên ngòài

3 Vận hành và kiểm tra động cơ xăng

- Quy trình vận hành, kiểm tra động cơ xăng;

- Vận hành và kiểm tra bên ngoài các bộ phận, hệ thống của động cơ;

- Bảo dỡng: làm sạch và kiểm tra bên ngoài, vặn chặt, thay dầu bôi trơn,

n-ớc làm mát và bơm mỡ bôi trơn các chi tiết

học lý thuyết tại phòng chuyên môn hóa

I Nhiệm vụ, yêu cầu của công việc kiểm tra và vận hành động cơ

1 Nhiệm vụ

Kiểm tra và vận hành động cơ xăng là công việc sử dụng các dụng cụ,trang thiết bị và những kinh nghiệm của ngời thợ vận hành động cơ và của ngời thợsửa chữa, bảo dỡng động cơ Nhằm tiến hành kiểm tra tình trạng kỹ thuật các bộphận của động cơ và bảo dỡng, vận hành động cơ hoạt động đảm bảo công suất

và an toàn

2 Yêu cầu

- Kiểm tra đầy đủ các bộ phận và hệ thống của động cơ;

- Vận hành động cơ đúng quy trình, có năng suất cao và an toàn;

- Bảo dỡng các bộ phận và hệ thống thờng xuyên và đúng định kỳ

Hình 1.1: Động cơ xăng 4 kỳ kéo máy phát điện

II Phơng pháp kiểm tra, vận hành và bảo dỡng động cơ xăng

1 Phơng pháp kiểm tra chung

- Làm sạch bên ngoài các bộ phận và chi tiết của động cơ

- Quan sát và kiểm tra các bộ phận và chi tiết bên ngoài động cơ

- Bơm mỡ bôi trơn các chi tiết và bộ phận có núm bơm mỡ.

- Kiểm tra và điều chỉnh độ căng dây đai của bơm nớc, quạt gió và các bộphận có truyền động dây đai khác

- Kiểm tra và lắp chặt các đầu dây nối điện, đầu nối dây ắc quy

- Kiểm tra và đổ thêm nớc cất hoặc dung dịch vào các ngăn bình ắc quy

đúng định mức hoặc thay dung dịch điện phân của bình ắc quy

iii nội dung vận hành và bảo dỡng bên ngoài động cơ xăng

1 Làm sạch và kiểm tra bên ngoài các bộ phận, hệ thống của động cơ

2 Quan sát, kiểm tra bên ngoài các bộ phận và chi tiết

3 Kiểm tra mức dầu bôi trơn, nớc làm mát và mức nhiên liệu

4 Vận hành động cơ

5 Kiểm tra áp suất dầu bôi trơn, tiếng gõ của các bộ phận

6 Kiểm tra điều chỉnh và thay thế các chi tiết của động cơ đúng định kỳ

iv câu hỏi bài tập

1 Nêu nhiệm vụ của công việc kiểm tra và vận hành động cơ xăng ?

2 Nêu nội dung của phơng pháp kiểm tra chung động cơ ?

2 (bài tập) Vẽ sơ đồ cấu tạo của một động cơ xăng 4 kỳ

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác;

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắpđộng cơ xăng bốn kỳ;

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị

a) Dụng cụ

- Các bộ phận và chi tiết của động cơ dùng nhận dạng cấu tạo;

- Các động cơ bốn kỳ dùng nhận dạng cấu tạo và vận hành;

- Dụng cụ tháo lắp, bảo dỡng;

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết;

- Bộ dụng cụ kiểm tra áp suất, độ chân không, nhiệt độ và thể tích

b) Vật t

- Giẻ sạch;

- Giấy nhám;

- Nhiên liệu vận hành, rửa, dầu mỡ bôi trơn;

- Các đầu nối, joăng đệm;

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật vềkiểm tra và bảo dỡng, vận hành động xăng 4 kỳ;

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II Quy trình vận hành động cơ

1 Kiểm tra bên ngoài động cơ và giao nhận sổ vận hành;

2 Chuẩn bị khởi động;

3 Tiến hành vận hành động cơ;

4 Kiểm tra sau khi vận hành động cơ;

5 Ngừng động cơ và giao nhận động cơ

Hình 1.2: Sơ đồ cấu tạo chung động cơ xăng 4 kỳ

III thực hành bảo dỡng và vận hành động cơ xăng

1 Kiểm tra bên ngoài động cơ và giao nhận sổ vận hành

- Làm sạch và kiểm tra các bộ phận và chi tiết bên ngoài động cơ (đầy đủhoặc thiếu)

- Kiểm tra mức dầu bôi trơn, mức nớc làm mát, nhiên liệu (đủ hoặc thiếu)

Hình 1.3: Kiểm tra mức dầu bôi trơn

- Kiểm tra các vết nứt, gẫy và chảy rỉ bên ngoài các chi tiết, bộ phận

- Kiểm tra các dụng cụ, vật t kèm theo : dụng cụ, tay quay vận hành, nhiên liệu

- Ký bàn giao và ký nhận sổ vận hành (nếu tình trạng động cơ đầy đủ, bình thờng)

- Kiểm tra và vặn chặt các đầu nối và chi tiết bộ phận bị chờn lỏng

2 Chuẩn bị khởi động

- Kiểm tra và cấp đủ dầu bôi trơn, nhiên liệu và nớc làm mát

- Bơm nhiên liệu bằng tay (nếu có)

- Kiểm tra và vặn chặt các đầu dây dẫn điện và dây bình ăc quy

Vạch chỉ thị của th ớc đo ống để th ớc đo Th ớc đo mức dầu

Động cơ

- Để cần ga ở vị trí lớn hơn không tải và kéo đóng nắp gió.

- Động cơ có kéo các máy công tác khác, phải cắt ly hợp (cha nối tải)

3 Tiến hành vận hành động cơ

- Mở khoá điện

- ấn nút khởi động (5 – 10 giây), hoặc quay trục khuỷu động cơ

- Động cơ nổ máy, kéo mở bớm gió

4 Kiểm tra trong khi vận hành động cơ

- Kiểm tra nhiệt độ nớc làm mát và áp suất dầu bôi trơn: nhiệt độ từ (80 –90)0C và áp suất dầu bôi trơn đạt từ (0,3 - 0,5)Mpa, nếu nhiệt độ và áp suất khôngbáo hoặc nhỏ hơn quy định, cần ngừng động cơ và kiểm tra sửa chữa

- Kiểm tra các vết chảy rỉ bên ngoài các chi tiết, bộ phận

- Kiểm tra tình trạng hoạt động của động cơ (nếu có tiếng gõ khác thờng cầnngừng động cơ và kiểm tra sửa chữa)

- Nối tải (máy công tác) vào động cơ (khi động cơ hoạt động bình thờng).Nghe tiếng gõ của các cụm chi tiết để xác định tình trạng kỹ thuật động cơ

Hình 1.3: Các vùng nghe tiếng gõ động cơ và dụng cụ kiểm tra

II Yêu cầu

Vẽ đợc sơ đồ cấu tạo và trình bày các bớc của quy trình vận hành động cơxăng kéo máy phát điện

III Thời gian

- Sau 1 tuần nộp đủ các bài tập

Đầu dò

Vùng nghe tiếng gõ nhóm xi lanh

Vùng nghe tiếng gõ supáp

Vùng nghe tiếng gõ

nhóm b răng cam, cơ Vùng nghe tiếng gõnhóm trục khuỷu

Vùng nghe tiếng gõ nhóm trục cam Vùng nghe tiếng

gõ bơm n ớc

Mục tiêu thực hiện

Học xong bài này học viên có khả năng:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của công việc vận hành và kiểm tra tìnhtrạng kỹ thuật động cơ

2 Trình bày đợc quy trình và phơng pháp kiểm tra và vận hành động cơdiesel

3 Vận hành, kiểm tra, bảo dỡng bên ngoài các bộ phận của động cơ đúngyêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính

1 Nhiệm vụ, yêu cầu của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹ thuật

động cơ

2 Phơng pháp kiểm tra và bảo dỡng bên ngoàI động cơ diesel

- Phơng pháp kiểm tra chung

- Phơng pháp bảo dỡng bên ngòài

3 Vận hành và kiểm tra động cơ diesel

- Quy trình vận hành, kiểm tra động cơ diesel

- Vận hành và kiểm tra bên ngòai các bộ phận, hệ thống của động cơ

- Bảo dỡng: làm sạch và kiểm tra bên ngoài, vặn chặt, thay dầu bôi trơn,

n-ớc làm mát và bơm mỡ bôi trơn các chi tiết

2 Yêu cầu

- Kiểm tra đầy đủ các bộ phận và hệ thống của động cơ

- Vận hành động cơ đúng quy trình, có năng suất cao và an toàn

- Bảo dỡng các bộ phận và hệ thống thờng xuyên và đúng định kỳ

ii nội dung vận hành và bảo dỡng bên ngoài động cơ diesel

1 Làm sạch và kiểm tra bên ngoài các bộ phận, hệ thống của động cơ

2 Quan sát, kiểm tra bên ngoài các bộ phận và chi tiết

3 Kiểm tra mức dầu bôi trơn, nớc làm mát và mức nhiên liệu

4 Vận hành động cơ

5 Kiểm tra áp suất dầu bôi trơn, tiếng gõ của các bộ phận

6 Kiểm tra điều chỉnh và thay thế các chi tiết của động cơ đúng định kỳ III Phơng pháp kiểm tra, vận hành và bảo dỡng động cơ diesel

1 Phơng pháp kiểm tra chung

- Làm sạch bên ngoài các bộ phận và chi tiết của động cơ

- Quan sát và kiểm tra các bộ phận và chi tiết bên ngoài động cơ

- Quan sát và kiểm tra các vết nứt, gảy và chảy rỉ bên ngoài các chi tiết, bộ phận

- Kiểm tra mức dầu bôi trơn, mức nớc làm mát và mức nhiên liệu

- Vận hành động cơ và kiểm tra áp suất dầu bôi trơn, nghe tiếng gõ của

động cơ và quan sát các vết chảy rỉ bên ngoài các bộ phận của động cơ

2 Phơng pháp bảo dỡng bên ngòài

- Làm sạch bên ngoài các bộ phận và chi tiết của động cơ

- Kiểm tra và vặn chặt các đầu nối và các đai ốc, bu lông bên ngoài động cơ

- Kiểm tra và cấp đủ mức dầu bôi trơn, mức nớc làm mát và mức nhiên liệuhoặc thay dầu bôi trơn, thay các lỏi lọc và thay nớc làm mát đúng định kỳ quy định

- Bơm mỡ bôi trơn các chi tiết và bộ phận có núm bơm mỡ

- Kiểm tra và điều chỉnh độ căng dây đai của bơm nớc, quạt gió, bơm cao áp

và các bộ phận có truyền động dây đai khác

- Kiểm tra và lắp chặt các đầu dây nối điện, đầu nối dây ắc quy

- Kiểm tra và đổ thêm nớc cất hoặc dung dịch vào các ngăn bình ắc quy

đúng định mức hoặc thay dung dịch điện phân của bình ắc quy

Hình 2 1: Cấu tạo chung động cơ diesel 4 kỳ

iv câu hỏi bài tập

1 Nêu yêu cầu của công việc kiểm tra và vận hành động cơ diesel?

2 Nêu nội dung pháp bảo dỡng bên ngoài động cơ?

3 Vẽ sơ đồ cấu tạo của một động cơ diesel 4 kỳ

- Các bộ phận và chi tiết của động cơ dùng nhận dạng cấu tạo.

- Các động cơ bốn kỳ dùng nhận dạng cấu tạo và vận hành

- Dụng cụ tháo lắp, bảo dỡng

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Bộ dụng cụ kiểm tra áp suất, độ chân không, nhiệt độ và thể tích

b) Vật t:

- Giẻ sạch

- Giấy nhám

- Nhiên liệu vận hành, dầu mỡ bôi trơn

- Các đầu nối, zoăng đệm

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật vềkiểm tra và bảo dỡng, vận hành động diesel 4 kỳ

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II Quy trình vận hành động cơ diesel

1 Kiểm tra bên ngoài động cơ và giao nhận sổ vận hành.

2 Chuẩn bị khởi động

3 Tiến hành vận hành động cơ

4 Kiểm tra sau khi vận hành động cơ

5 Ngừng động cơ và giao nhận động cơ

III thực hành bảo dỡng và vận hành động cơ diesel

1 Kiểm tra bên ngoài động cơ và giao nhận sổ vận hành.

- Làm sạch và kiểm tra các bộ phận và chi tiết bên ngoài động cơ (đầy đủ hoặc thiếu)

- Kiểm tra mức dầu bôi trơn, mức nớc làm mát, nhiên liệu (đủ hoặc thiếu)

- Kiểm tra các vết nứt, gảy và chảy rỉ bên ngoài các chi tiết, bộ phận

- Kiểm tra các dụng cụ, vật t kèm theo (dụng cụ, tay quay vận hành, nhiên liệu )

- Ký bàn giao và ký nhận sổ vận hành (nếu tình trạng động cơ đầy đủ, bình thờng)

- Kiểm tra và vặn chặt các đầu nối và chi tiết bộ phận bị chờn lỏng

2 Chuẩn bị khởi động

- Kiểm tra và cấp đủ dầu bôi trơn, nhiên liệu và nớc làm mát

- Bơm nhiên liệu bằng tay (nếu có)

Bơm tay và kiểm tra hệ thống nhiên liệu điesel (hình 2-2)

Bơm nh liệu

Bơm cao áp PE Vòi phun cao áp

Bầu lọc nhiên liệu

Bộ điều tốc Bầu lọc

Hình 2.2: Sơ đồ cấu tạo hệ thống nhiên liệu diesel

- Kiểm tra và vặn chặt các đầu dây dẫn điện và dây bình ắc quy

- Để cần ga ở vị trí lớn hơn không tải

- Động cơ có kéo các máy công tác khác, phải cắt ly hợp

3 Tiến hành vận hành động cơ

- Mở khoá điện và chờ đèn báo sấy nóng bu gi tắt (thời gian sấy nóng từ 15-30 giây)

- ấn nút khởi động (5 – 10 giây), hoặc quay trục khuỷu động cơ kết hợp với giảm áp

- Động cơ nổ máy

4 Kiểm tra trong khi vận hành động cơ

- Kiểm tra nhiệt độ nớc làm mát và áp suất dầu bôi trơn (nhiệt độ từ 800C 90– 0C

và áp suất dầu bôi trơn đạt từ 0,3 - 0,5 Mpa, nếu nhiệt độ và áp suất không báo hoặcnhỏ hơn quy định, cần ngừng động cơ và kiểm tra sửa chữa)

- Kiểm tra các vết chảy rỉ bên ngoài các chi tiết, bộ phận

- Kiểm tra tình trạng hoạt động của các bộ phận và hệ thống (nếu có tiếng gõkhác thờng cần ngừng động cơ và kiểm tra sửa chữa)

- Nối tải (máy công tác) vào động cơ (khi động cơ hoạt động bình thờng)

5 Ngừng động cơ và giao nhận động cơ

- Giảm ga từ từ

- Cắt tải (máy công tác) khỏi động cơ

- Tắt máy