GIÁO TRÌNH SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG LY HỢP VÀ HỘP SỐ THUỶ LỰC

Ngày 15 tháng 4 năm 2008 Hiệu trởng Bùi Quang Chuyện giới thiệu về mô đun Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun: Biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh là những bộ phận của hệ thốngtruyền lự

Bé LAO §éNG - TH¦¥NG BINH Vµ X· HéI

TæNG CôC D¹Y NGHÒ

Chñ biªn - biªn so¹n: DiÖp minh h¹nh

Gi¸o tr×nh Söa ch÷a vµ b¶o dìng

114-2008/CXB/29-12/LĐXH Mã số:

0122

1229





Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình.

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho

các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi

mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử

dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

Tổng cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình.

Tổng cục Dạy nghề cám ơn và hoan

nghênh các thông tin giúp cho việc tu sửa

và hoàn thiện tốt hơn tài liệu này.

Địa chỉ liên hệ:

Tổng cục Dạy nghề

37B – Nguyễn Bỉnh Khiêm – Hà Nội Nguyễn Bỉnh Khiêm – Nguyễn Bỉnh Khiêm – Hà Nội Hà Nội

Lời nói đầu

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dơng ly hợp và hộp số thuỷ lực đợc xây dựng và biên soạn trên cơ sở chơng trình khung đào tạo nghề Sửa chữa ôtô đã đợc Giám đốc Dự án Giáo dục kỹ thuật và Dạy nghề quốc gia phê duyệt dựa vào năng lực thực hiện của ngời kỹ thuật viên trình độ lành nghề.

Trên cơ sở phân tích nghề và phân tích công việc (theo phơng pháp DACUM) của các cán bộ, kỹ thuật viên có nhiều kinh nghiệm, đang trực tiếp sản xuất cùng với các chuyên gia đã tổ chức nhiều hoạt động hội thảo, lấy ý kiến.v.v…, đồng thời căn cứ vào tiêu chuẩn kiến thức, kỹ năng của nghề để biên soạn Ban giáo trình môđun Sửa chữa

và bảo dơng ly hợp và hộp số thuỷ lực do tập thể cán bộ, giảng viên, kỹ s của Trờng Cao đẳng Công nghiệp Huế và các kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm biên soạn Ngoài ra

có sự đóng góp tích cực của các giảng viên Trờng Đại học Bách khoa Hà Nội và cán bộ

kỹ thuật thuộc Công ty Cơ khí Phú Xuân, Công ty Ô tô Thống Nhất, Công ty sản xuất vật liệu xây dựng Long Thọ.

Ban biên soạn xin chân thành cảm ơn Trờng Đại học Bách khoa Hà Nội, Trung tâm kiểm định ô tô Thừa Thiên Huế, Công ty ô tô Thống Nhất, Trờng Cao đẳng Công nghệ Đà Nẵng và trờng Trung học Giao thông Vận tải Thừa Thiên Huế, Ban quản lý

dự án GDKT&DN và các chuyên gia của Dự án đã công tác, tạo điều kiện giúp đỡ trong việc biên soạn giáo trình Trong quá trình thực hiện, Ban biên soạn đã nhận đợc nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của nhiều chuyên gia, công nhân bậc cao trong lĩnh vực nghề Sửa chữa ô tô Song do điều kiện về thời gian, mặt khác đây là lần đầu tiên biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp để giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dơng ly hợp và hộp số thuỷ lực đợc hoàn thiện hơn, đáp ứng đợc yêu cầu của thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tơng lai.

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dơng ly hợp và hộp số thuỷ lực đợc biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hớng thị trờng lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn định và linh hoạt; Hớng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất.

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dơng ly hợp và hộp số thuỷ lực t cấp trình độ cao đã đợc Hội đồng thẩm định Quốc gia nghiệm thu và nhất trí đa vào sử dụng và đợc dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo ngắn hạn hoặc cho công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo.

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức trong hệ thống dạy nghề.

Ngày 15 tháng 4 năm 2008

Hiệu trởng

Bùi Quang Chuyện

giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun:

Biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh là những bộ phận của hệ thốngtruyền lực đợc dùng nhiều trên các ô tô hiện đại ngày nay Biến mô men thuỷ lực vàhộp số hành tinh có nhiệm vụ tự động truyền, cắt, biến đổi mô men, thay đổi hớngchuyển động và số vòng quay của động cơ bằng thuỷ lực phù hợp với lực kéo của ôtô

Sửa chữa và bảo dỡng biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh là một côngviệc có tính thờng xuyên, phức tạp và quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằmnâng cao tuổi thọ của biến mô thuỷ lực và hộp số hành tinh ô tô và đáp ứng các tínhnăng tự động điều khiển và tính tiện nghi của ô tô ngày nay Công việc sửa chữakhông chỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng kỹ năng sửa chữa cơ khí và thuỷ lực,

mà nó còn đòi hỏi sự yêu nghề và tinh thần trách nhiệm cao của của ngời thợ sửachữa ô tô

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo và nguyên tắc hoạt

đông các bộ phận của hệ thống truyền động thuỷ cơ (biến mô men thuỷ lực và hộp sốhành tinh ) trên ô tô Đồng thời có đủ kỹ năng phân định về cấu tạo để tiến hành bảodỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ phận hệ thống truyền động thuỷ cơvới việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình,yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ của các bộ phận của biến mô menthuỷ lực và hộp số hành tinh và cơ cấu chuyển số AET trên ô tô

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động các bộ phận: biến mô menthuỷ lực, hộp số hành tinh và cơ cấu chuyển số AET

3 Phân tích đúng những hiện tợng, nguyên h hỏng chung và của các bộ phận:biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh và cơ cấu chuyển số AET trên ôtô

4 Trình bày đợc phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra và sữa chữa những h hỏng củacác bộ phận: biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

5 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa các chi tiết, bộ phận của các bộphận: biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh đúng quy trình, quy phạm và

đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

6 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

Nội dung chính của mô đun:

1 Yêu cầu và nhiệm vụ của biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh và cơcấu chuyển số AET trên ô tô

2 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của biến mô men thuỷ lực và hộp số hànhtinh ô tô

3 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu tự động điều khiển và các bộcảm biến trong biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh trên ô tô

4 Hiện tợng, nguyên nhân, phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán và bảo dỡng, sửachữa h hỏng của các bộ phận của biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinhtrên ô tô

5 Sửa chữa và bảo dỡng: biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh ô tô

6 Bảo dỡng cơ cấu điều khiển và các bộ cảm biến

7 Sö dông dông cô, thiÕt bÞ vµ kü thuËt an toµn trong söa ch÷a, b¶o dìng: biÕnm« men thuû lùc vµ hép sè hµnh tinh trªn « t«.

Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề

HAR 01 01

Điện

kỹ thuật

HAR 01 19 SC-BD phần

HAR 01 11 Dung sai

HAR 01 20 SC- BD phần c/động động cơ

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD Hệ thống nhiên liệu xăng

HAR 01 25 SC-BD Hệ thống nhiên liệu diêden

HAR 01 26 SC-BD Hệ thống khởi động

HAR 01 27 SC-BD Hệ thống

đánh lửa

HAR 01 28 SC-BD Trang thiết bị điện ô tô

HAR 01 29 SC-BD Hệ thống truyền lực

HAR 01 30 SC-BD Cầu chủ động SC-BD Hệ thống HAR 01 31

di chuyển

HAR 01 32 SC-BD Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD Hệ thống phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng kỹ thuật đ/cơ và ô tô

HAR 01 36 nâng cao hiệu quả công việc

Bằng công nhân lành nghề

HAR 02 08

Vẽ Auto CAD

HAR 02 19

Tổ chức quản lý và sản xuất

Chứng chỉ bậc cao

HAR 02 11

Chẩn đoán

động cơ

HAR 02 12 Chẩn đoán

HT truyền

động ô tô

đoán hệ thống truyền

động ô

HAR 02 14 SC-BD bộ tăng áp

HAR 02 15 SC-BD Hệ thống phun xăng điện tử

HAR 02 16 SC-BD BCA

điều khiển bằng điện tử

HAR 02 17 SC-BD HT

đ/khiển bằng khí nén

Bằng công nhân bậc cao

Chứng chỉ nghề

HAR 01 09 Cơ

kỹ thuật

HAR 02 13 Công nghệ phục hồi chi tiết trong s/chữa

HAR 02 09 Công nghệ khí nén và thủy lực

HAR 02 10 Nhiệt

kỹ thuật

HAR 02 18 SC-BD Biến mô men thủy lực

7

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về:

- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về:

- Các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của biến mô men thuỷ lực và hộp số hànhtinh

- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của biến mô menthuỷ lực và hộp số hành tinh

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về:

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của biến mô men thuỷ lực và hộp số hànhtinh ô tô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày nguyên tắc hoạt động và các h hỏng, phơng phápkiểm tra, sửa chữa chi tiết của biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh ôtô

Bài Danh mục các bài học thuyếtLý Thựchành động khácCác hoạt

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng biến mô men thuỷ lực 6 16

Bài 4 Sửa chữa và bảo dỡng hộp số hành tinh ô tô 6 16

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức:

 Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt

động của biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh ô tô

 Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo ỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của biến mô men thuỷ lực và hộp sốhành tinh ô tô

d-2 Kỹ năng:

 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phậncủa biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh đúng quy trình, quy phạm và

đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

 Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

Bài 1

Cấu tạo biến mômem thuỷ lực

M bài: HAR.02 18 01ã bài: HAR.02 18 01

Giới thiệu:

Biến mô men thuỷ lực là một phần của hộp số thuỷ lực (dầu chuyên dùng), cùngvới hộp số hình thành một cụm của hệ thống truyền lực tự động chuyển số Biến mômen thuỷ lực có nhiệm vụ tự động điều khiển: cắt, truyền lực và biến đổi mô men từ

động cơ đến hộp số, thông qua áp lực của dòng chất lỏng

Điều kiện làm việc của bộ biến mô men làm việc liên tục truyền áp suất thuỷ lựclớn và nhiệt độ cao nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, bảo dỡngthờng xuyên và sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổithọ của bộ biến mô men thuỷ lực ô tô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của biến mô men thuỷ lực

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ biến mô men thuỷ lực

3 Nhận dạng và bảo dỡng các bộ phận của biến mô men thuỷ lực đảm bảo

đúng quy trình, đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu biến mô men thuỷ lực

2 Cấu tạo và hoạt động của biến mô men thuỷ lực

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng biến mô men thuỷ lực.

Học trên lớp

I Giới thiệu chung về biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

II Nhiệm vụ, yêu cầu

1 Nhiệm vụ

Bộ biến mô men có các nhiệm vụ:

- Tăng mô men do động cơ tạo ra và làm cho trục khuỷu quay đều

- Tự động đóng và mở mạch truyền lực (truyền công suất) từ động cơ đến trụcsơ cấp hộp số hành tinh

- Dẫn động bơm dầu của cơ cấu điều khiển thuỷ lực của cụm hộp số hành tinh

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

2 Yêu cầu

- Tự động truyền và tăng đợc mô men xoắn lớn nhất của động cơ hợp lý

- Làm việc êm và giúp cho việc tự động đi số chính xác

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

- Kết cấu đơn giản, thoát nhiệt tốt và có độ bến cao

Ngày nay biến mô men thuỷ lực (ly hợp thuỷ lực) đợc sử dụng nhiều trên ô tô tải và ôtô du lịch

III Cấu tạo và hoạt động của bộ biến mô men thuỷ lực

Hình 1-1: Cấu tạo chung bộ biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

Trục khuỷu

Bộ vi sai

- Vỏ biến mô men

Vỏ biến mô men đợc lắp chặt với trục khuỷu thông qua tấm dẫn động và luôn quaycùng trục khuỷu, vỏ biến mô dùng để lắp bánh bơm, rô to tua bin, stato và chứa dầu hộp

số

b) Phần bị động gồm có: rô to tua bin và stato (1-2)

- Rô to tua bin gồm nhiều cánh hình xuyến, hớng cong ngợc chiều với các cánhcủa bánh bơm và lắp phía trớc bánh bơm (tính từ động cơ đến hộp số), rô to tua bin cómoayơ lắp với trục sơ cấp hộp số hành tinh Bên ngoài rô to còn có lò xo giảm chấnxoắn và pít tông ép ly hợp ma sát

- Stato đợc đặt giữa bánh bơm và rôt tua bin, gồm nhiều cánh có hớng sao chokhi nhận dòng chất lỏng đi ra khỏi rô to tua bin, tác dụng vào các cánh của bánh bơmlàm cờng hoá bánh bơm Stato lắp với trục ống lồng liên kết với vỏ hộp số hành tinh,thông qua khớp một chiều Các cánh của bánh bơm, rô to tua bin và stato cấu tạotheo quy luật tạo nên không gian dòng chảy của chất lỏng ở gần tâm lớn, càng rangoài càng thu nhỏ, tạo điều kiện nâng cao tốc độ dòng chảy khi chất lỏng đi ra xatâm quay với động năng lớn

2 Nguyên tắc hoạt động

a) Trạng thái truyền mô men xoắn (hình 1-3)

- Khi động cơ hoạt động, bánh bơm đợc dẫn động từ trục khuỷu, dầu trongbánh bơm sẽ quay theo các cánh bơm cùng một hớng Khi tốc độ động cơ tăng lên,

Trục sơ cấp

Cánh bơm

lực ly tâm tăng lên đẩy dầu từ tâm ra khỏi cánh bơm, đập vào các cánh quạt của rô totua bin làm cho rô to tua bin và trục sơ cấp quay theo chiều của bánh bơm.

Sau khi dầu mất năng lợng do va đập vào các cánh quạt của rô to tua bin, dầu chảyvào trong dọc theo các cánh và khi va đập vào bề mặt cong các cánh rô to quay sẽ đổi h-ớng ngợc lại đẩy dầu về các cánh của bánh bơm để lặp lại chu kỳ ban đầu

- Nh vậy việc truyền mô men (truyền công suất ở chế độ không tải) đợc thựchiện bởi dòng dầu chảy qua các cánh bơm và các cánh của rô to tua bin

b) Trạng thái khuyếch đại (biến) mô men (hình 1-3)

c) Trạng thái khớp nối thuỷ lực (hình 1-4)

- Khi tốc độ quay của rô to tua bin tăng lên đạt đến tốc độ quay của bánh bơm,hớng của dòng chảy dầu đến stato cùng hớng với chiều quay bánh bơm làm cho dầu

đập vào mặt sau của các cánh stato đẩy mở khớp một chiều cho stato quay cùngchiều với rô to tua bin và bánh bơm Biến mô không còn chức năng khuếch đại mô

men mà nh một khớp nối thuỷ lực để truyền lực (tỷ số truyền 1:1) từ động cơ đến hộp

số hành tinh

Khi stato đợc mở khoá, dòng chảy đập vào mặt sau của các cánh stato làmcho stato quay theo hớng dòng chảy (thẳng góc) từ rô to tua bin đến stato và bánhbơm để truyền mô men khi ô tô vận hành ở tốc độ thấp

- Khi xe chạy ở tốc độ thấp, dầu trong biến mô ở phía trớc và phía sau cơ cấukhoá biến mô có áp suất bằng nhau làm cho khóa biến mô mở ra, thông đờng dầuqua các van rơ le và van tín hiệu

- Trong trạng thái khớp nối (không có sự khuếch đại mô men - hình 1-5), với tỷ

số truyền 1:1, nhng giữa bánh bơm và rô to tua bin có sự chênh lệch về tốc độ từ

Khoá biến mô

Van tín hiệu Van rơ le

5% (vì bánh bơm chủ động và rô to là bị động) Vì vậy biến mô không truyền đợc100% công suất của động cơ đến hộp số Để ngăn chặn hiện tợng mất năng lợng vàgiảm tiêu hao nhiên liệu, trên rô to tua bin đợc lắp cơ cấu khoá biến mô loại ma sát(hình 1-5).

- Khi tốc độ ô tô tăng từ trung bình đến cao (trên 60 km/giờ) khoá biến mô sẽ nốicứng rô to tua bin với bánh bơm

- Khi xe chạy ở tốc độ trung bình và cao (trên 60 km/giờ), do các bộ cảm biến tốc

đô xe và bộ cảm biến độ mở bớm ga sẽ điều khiển van tín hiệu và van rơ le, mở đờngdầu có áp suất phía sau khóa biến mô, đẩy tấm ma sát của cơ cấu khoá ép chặt vào

vỏ biến mô nối cứng rô to tua bin với bánh bơm để cho 100% công suất đ ợc truyền

Khoá b/ mô

c Nguyên tắc hoạt động (hình 1-6b)

- Do chênh lệch tốc độ quay của bánh bơm và rô to tua bin, dầu từ rô to đập vàomặt trớc của các cánh stato làm cho stato quay theo hớng ngợc lại của bánh bơm vàlàm cho khớp một chiều khoá cứng stato

Khi có sự sai lệch tốc độ giữa hai vòng lực ma sát đẩy con lăn (độ lớn l2 tăng)cho tới khi khoá chặt vòng trong và vòng ngoài

- Khi tốc độ quay của rô to tua bin tăng lên đạt đến tốc độ quay của bánh bơm,hớng của dòng chảy dầu đến stato cùng hớng với chiều quay bánh bơm làm cho dầu

đập vào mặt sau của các cánh stato đẩy mở khớp một chiều cho stato quay cùngchiều với rô to tua bin và bánh bơm

Stato đợc mở khoá khi vòng ngoài quay cùng chiều với rô to và bánh bơm, đẩyvào đầu các con lăn xoay cùng chiều nghiêng đi và xoay chiều cao nhỏ (l1 < l) mở chovòng ngoài và stato quay theo rô to và bánh bơm

2 Cơ cấu khoá biến mô

a) Nhiệm vụ

Cơ cấu khoá biến mô dùng để khoá bánh tua bin vào bánh bơm, đảm bảo truyềnhết 100% công suất từ động cơ đến hộp số khi số vòng quay của bánh tua bin vàbánh bơm gần bằng nhau

Khoá biến mô đợc lắp trên moayơ của rô to tua bin Bao gồm: pitông khoá códán vật liệu ma sát hoặc dán vào vỏ biến mô dùng để truyền lực ngăn sự tr ợt tại thời

điểm ăn khớp của khoá biến mô Lò xo giảm chấn lắp trên khớp khoá dùng để hấp thụlực xoắn do sự ăn khớp của ly hợp, ngăn không tạo ra va đập

c) Nguyên tắc hoạt động

- Trạng thái nhả khớp (hình 1-7b)

Khi xe chạy ở tốc độ thấp, bộ phận điều khiển các van tín hiệu và van rơ le mởcho dầu có áp suất chảy đến phía trớc của khớp khoá Do áp suất ở phía trớc và phíasau của khớp khoá bằng nhau, nên khớp khoá nhả ra không tiếp xúc với vỏ bộ biênmô

- Trạng thái ăn khớp (hình 1-7c)

Khi xe chạy ở tốc độ trung bình và cao (trên 60 km/giờ), do các bộ cảm biến tốc

đô xe và bộ cảm biến độ mở bớm ga sẽ điều khiển van tín hiệu và van rơ le, mở đờngdầu có áp suất phía sau khóa biến mô, đẩy tấm ma sát của cơ cấu khoá ép chặt vào

vỏ biến mô nối cứng rô to tua bin với bánh bơm để cho 100% công suất đ ợc truyền

đến rô to và hộp số

3 Bơm dầu

a) Nhiệm vụ : Bơm dầu dùng để bơm dầu có áp suất cao (2,0 -2,5 Mpa) đa đến

bộ biến mô, hộp số hành tinh, và hệ thống điều khiển thuỷ lực Để bôi trơn các chi tiết

và điều khiển hoạt động của bộ biến mô và hộp số hành tinh

Hình 1-7 Sơ đồ cấu tạo và hoạt động của cơ cấu khoá biến mô

a) Sơ đồ biến mô; b, c) Sơ đồ hoạt động của khoá biến mô

Khoá biến mô

Stato Bơm dầu

Bơm dầu gồm có: đĩa phân chia dầu đợc lắp quay trên trục sơ cấp, bánh răngchủ động (hoặc rô to và các phiến gạt) lắp với trục bánh bơm, bánh răng bị động lắptrong thân bơm và nắp

c) Nguyên tắc hoạt động

Khi động cơ và bộ biến mô hoạt động làm cho bánh răng chủ động quay trong bánh răng bị động vừa ăn khớp vừa tạo ra các khoang dầu và tăng dần thể tích tạo ra sức hút để hút dầu từ các te vào trong bơm sau đó nén ép dầu từ thể tích lớn về thể tích nhỏ, làm tăng

áp suất dầu để đa dầu đến hệ thống điều khiển hộp số và bộ biến mô

Tốc độ động cơ tăng lên làm cho áp suất của bơm dầu tăng lên tơng ứng (áp suất bơm dầu từ 1, 6-2,5 MPa)

- áp suất làm việc của bơm dầu đợc điều chỉnh ổn định từ 1,6 - 2,0 Mpa nhờ van

điều tiết áp suất lắp sau bơm trên mạch phân nhánh của đờng dầu chính

4 Van điều tiết áp suất

a) Nhiệm vụ : Van điều tiết áp suất dùng để điều chỉnh áp suất bơm dầu ổn định từ 1,6 – 2,0MPa

b) Cấu tạo (hình.1-9):

Van điều tiết áp suất gồm có: thân van lắp sau bơm dầu trên mạch phân nhánh của

đờng dầu chính, con trợt, một đầu đóng kín và tiếp xúc với áp lực của mạch dầu chính từ bơm dầu, đầu kia tựa vào hai lò xo Con trợt có ba mặt trợt để đóng, mở ba mạch dầu từ van đến: bộ biến mô, về trớc bơm dầu và từ bơm dầu đến van

a) b) c)

Hình 1-9 Sơ đồ cấu tạo và hoạt động của van điều tiết áp suất a) Khi áp suất nhỏ; b) Khi áp suất lớn, dầu về biến mô;

c) Van điều tiết khi áp suất cao, dầu về tr ớc bơm;

Van con tr ợt

Đến mạch

dầu chính

Thùng dầu

Lò xo

Mạch cân bằng

Đến biến mô

động

Đến b /mô

động

c Nguyên tắc hoạt động

Khi động cơ bắt đầu làm việc, áp suất của bơm dầu thấp không thắng đ ợc sứccăng lò xo, con trợt đóng kín đờng dầu đến bộ biến mô, sau đó áp suất dầu tăng lênlớn hơn sức căng lò xo sẽ đẩy mở mạch dầu cung cấp dầu đến bộ biến mô

Khi tốc độ động cơ tăng lên, áp suất của bơm dầu tăng cao thắng đợc sức căngcủa hai lò xo đẩy con trợt đóng bớt một phần đờng dầu đến bộ biến mô và mở thông

đờng dầu về trớc bơm làm giảm áp suất dầu Qúa trình đợc xảy ra liên tục để điều tiết

áp suất dầu luôn ổn định từ 1,6 2,0 KPa.– 2,0 KPa.

5 Van tín hiệu khoá biến mô

a) Nhiệm vụ : Van tín hiệu khoá biến mô dùng để điều khiển áp suất dầu tácdụng lên van rơ le và khóa biến mô

b) Cấu tạo (hình.1-11)

Van khoá biến mô gồm có: thân van, các đờng ống dẫn dầu, van pít tông và lò

xo đợc lắp trong thân van dới

đ-ờng dầu đến van rơ le khoá biến

mô Dầu đến van rơ le đẩy mở

van cho dầu áp suất cao đi vào

bộ biến mô, đẩy khớp khoá biến

mô ép chặt vào vỏ biến mô

5 Van rơ le khoá biến mô

a) Nhiệm vụ

Van rơ le khoá biến mô dùng

để điều khiển khoá biến mô

Khi áp suất dầu từ van tín hiệu tác dụng lên phần dới của van rơ le, đẩy van rơ le

đi lên mở thông đờng dầu phía sau khoá biến mô và đẩy khoá biến mô vào trạng tháikhoá biến mô

Khi áp suất dầu từ van tín hiệu bị cắt, van rơ le đợc ấn đi xuống mở thông đờngdầu có áp suất đến phía trớc khoá biến mô làm cho biến mô trở về trạng thái mở khoábiến mô

Hình 1-11 Sơ đồ hoạt động của van tín hiệu biến mô

Van đ/c thấp áp

Van rơ le

Khoá biến mô

Rô to Bánh bơm

Van b/ ga Van giảm áp

Van điều áp sơ cấp

Van ch/ số 1, 2 Van điều áp

Van ch/ số 2, 3 Van ch/ số 3, 4

Van đ /áp thứ cấp

Van đi số thấp

Van đi OD

Van tín hiệu khoá b/ mô

Van đi số

thấp

IV Nội dung bảo dỡng bộ biến mô.

1 Làm sạch bên ngoài

2 Tháo rời bộ biến mô và làm sạch chi tiết

3 Kiểm tra các chi tiết

4 Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết

5 Lắp các chi tiết và bộ phận biến mô

6 Kiểm tra hoàn chỉnh và vệ sinh công nghiệp

V Câu hỏi và bài tập

1 Nhiệm vụ của bộ biến mô men ?

2 Ưu nhợc điểm của bộ biến mô men ?

3 (Bài tập) Vẽ sơ đồ cấu tạo và nêu nguyên tắc hoạt động của bộ biến mô ở

trạng thái biến mô men

tHựC HàNH bảo dỡng bộ biến mô men

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Nhận dạng các bộ phận chính của bộ biến mô và hộp số hành tinh

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp hộp số hành tinh

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Nhiên liệu rửa, dầu mỡ bôi trơn

- Các van, bộ ly hợp, bộ phanh và joăng đệm thay thế

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II THáO LắP Bộ biến mô

A Quy trình tháo rời bộ biến mô

1 Tháo bơm dầu (hình.1-8)

- Tháo các bu lông hã bài: HAR.02 18 01m

- Dùng cảo tháo bơm dầu ra khỏi trục stato

2.Tháo vỏ bánh bơm

- Tháo các bu lông hã bài: HAR.02 18 01m

3 Tháo stato

- Tháo các bu lông hã bài: HAR.02 18 01m và stato

- Tháo trục stato

4 Tháo rô to tua bin và khoá hã bài: HAR.02 18 01m

- Tháo rô to tua bin

- Tháo khoá hã bài: HAR.02 18 01m rô to

5 Làm sạch chi tiết và kiểm tra

- Dùng dung dịch rửa và giẻ làm sạch các chi tiết

- Dùng dụng cụ kiểm tra để kiểm tra các chi tiết

B Quy trình lắp

Ngợc lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết h hỏng)

- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết: ổ bi, các lỗ chốt

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (tấm ma sát, phe hã bài: HAR.02 18 01m)

- Thay dầu bôi trơn bộ biến mô

II quy trình bảo dỡng Bộ biến mô

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Vam cảo và bộ dụng cụ tay tháo bộ biến mô

Hình 1-12 Cấu tạo bộ biến mô men

- Dầu bôi trơn, bơm hơi, mỡ bôi trơn và dung dịch rửa.

2 Tháo và làm sạch các chi tiết bộ biến mô

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài bộ biến mô

- Dùng cờ lê và vam cảo tháo rời bộ biến mô

3 Kiểm tra bên ngoài các chi tiết

- Dùng kính phóng đại và mắt thờng

- Quan sát bên ngoài và bề mặt các chi tiết

4 Bôi trơn các chi tiết

- Dùng mỡ bôi trơn

- Bôi trơn các lỗ, bạc xoay và tra mỡ bôi trơn các chi tiết

5 Lắp các chi tiết của bộ biến mô

- Dùng cờ lê, vam cảo và tuýp đúng loại

- Lắp bộ biến mô (ngợc lại quá trình tháo)

6 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Dùng chổi, giẻ lau

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

Trình bày cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của:

1 Bộ biến mô men thủy lực

2 Cơ cấu khoá biến mô men thủy lực

3 Lập bảng kiểm tra chi tiết của bộ biến mô men thủy lực

II Yêu cầu

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ biến mô men thủylực của ô tô TOYOTA

2 Lập đợc bảng kiểm tra chi tiết của bộ biến mô men thủy lực

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Bài 2

sửa chữa và bảo dỡng bộ biến mô men

M bài: HAR.02 18 02ã bài: HAR.02 18 01

Giới thiệu:

Biến mô men thuỷ lực là một loại ly hợp thuỷ lực hoạt động nhờ áp lực của thuỷlực (dầu chuyên dùng) đợc lắp với hộp số hành tinh thành một cụm Biến mô men thuỷlực có nhiệm vụ tự động điều khiển: cắt, truyền lực và biến đổi mô men từ động cơ đếnhộp số, thông qua áp lực của dòng chất lỏng

Điều kiện làm việc của bộ biến mô men liên tục truyền áp suất thuỷ lực lớn vàchịu nhiệt độ cao nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, bảo dỡngthờng xuyên và sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổithọ của bộ biến mô men thuỷ lực ô tô

Mục tiêu thực hiện:

1 Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của bộ biến mô men thủylực

2 Trình bày đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ biến mô

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa đợc bộ biến mô men thủy lực trên ôtô đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của bộ biến mô men thủy lực

2 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ biến mô men thủy lực

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa bộ biến mô men thủy lực

học tại phòng học chuyên môn hoá

I Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của bộ biến mô men thuỷ lực

1 Bộ biến mô bị trợt ở tốc độ cao và khi tải nặng

a) Hiện tợng

Khi ngời lái tăng ga nhng xe tăng tốc chậm hoặc kéo tải yếu

b) Nguyên nhân

- Tấm ma sát của khoá biến mô mòn

- áp suất dầu không đủ tiêu chuẩn do bơm dầu yếu

2 Ly hợp hoạt động không êm, có tiếng ồn

a) Hiện tợng

Nghe tiếng khua nhiều ở cụm biến mô, xe vận hành bị rung giật

b) Nguyên nhân

- Bánh bơm rô to và stato mòn, gã bài: HAR.02 18 01y các cánh bơm

- Thiếu dầu bôi trơn

- Thiếu dầu bôi trơn bộ biến mô hoặc hỏng bơm dầu

4 Bộ biến mô không còn tác dụng tăng mô men

a) Hiện tợng

Khi khi xe vận hành lực kéo yếu

b) Nguyên nhân

- áp suất dầu không đủ tiêu chuẩn do bơm dầu yếu

- Stato mòn hỏng không khóa hã bài: HAR.02 18 01m đợc

II Phơng pháp kiểm tra chung bộ thuỷ lực

1 Kiểm tra bên ngoài cụm biến mô và hộp số

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài cụm biến mô

và các bộ phận điều khiển

2 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vËn hµnh « t« chó ý l¾ng nghe tiÕng kªu ån kh¸c thêng ë côm biÕn m«,nÕu cã tiÕng ån kh¸c thêng vµ côm biÕn m« kh«ng cßn t¸c dông lµm viÖc theo yªucÇu cÇn ph¶i kiÓm tra vµ söa ch÷a kÞp thêi.

III C©u hái vµ bµi tËp

1- Tr×nh bµy c¸c nguyªn nh©n lµm cho bé biÕn m« bÞ trît ?

2- V× sao bé biÕn m« lµm viÖc kh«ng cã t¸c dông biÕn (t¨ng ) m« men ?

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng

bộ biến mô thuỷ lực

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Nhận dạng các bộ phận chính của bộ biến mô và hộp số hành tinh

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp hộp số hành tinh

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Nhiên liệu rửa, dầu mỡ bôi trơn

- Các van, bộ ly hợp, bộ phanh và joăng đệm thay thế

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

bộ biến mô và hộp số hành tinh

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II THáO LắP Bộ biến mô men thuỷ lực

A Quy trình tháo bộ biến mô men trên ô tô

1 Làm sạch bên ngoài cụm biến mô và hộp số

- Chèn các lốp xe chắc chắn và kéo hã bài: HAR.02 18 01m phanh tay

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm

ô tô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài cụmbiến mô và hộp số.

2 Tháo các bộ phận liên quan bên ngoài cụm biến mô và hộp số

- Bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ô tô

- Tháo các đầu dây điện của hệ thống điều khiển, dây báo số lùi và báo tốc độ

ô tô

- Tháo cơ cấu điều khiển

3 Tháo cụm cầu chủ động hoặc truyền động các đăng

- Tháo cụm cầu chủ động khỏi cụm biến mô và hộp số

- Hoặc tháo truyền động các đăng nối với hộp số

4 Tháo cụm biến mô và hộp số hành tinh khỏi ô tô

- Tháo nắp sàn xe phía trên cụm biến mô và hộp số

- Lắp giá treo, palăng và treo giữ cụm biến mô và hộp số an toàn

- Xả dầu cụm biến mô và hộp số

- Tháo các bu lông hã bài: HAR.02 18 01m

- Đẩy cụm biến mô và hộp số về phía sau động cơ và nới lỏng từ từ pa lăng đểlấy cụm biến mô và hộp số ra khỏi động cơ

5 Tháo hộp số hành tinh ra khỏi bộ biến mô

- Vạch dấu giữa vỏ bộ biến mô và vỏ hộp số

- Tháo các bu lông hã bài: HAR.02 18 01m

6 Làm sạch và kiểm tra

- Bàn, khay để chi tiết và dung dịch rửa

B- Quy trình tháo rời bộ ly hợp

( Đã bài: HAR.02 18 01 học trong bài 1)

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo

dỡng (đệm, phe hã bài: HAR.02 18 01m, tấm ma sát)

III sửA chữa bộ biến mô

1 Bánh bơm và tấm dẫn động

a) H hỏng và kiểm tra (hình 2-1)

- H hỏng chính của bánh bơm và tấm

dẫ động: mòn, cong vênh ống bạc lót và tấm

dẫn động, nứt gã bài: HAR.02 18 01y vỏ và các cánh bơm

- Kiểm tra: lắp biến mô lên tấm dẫn

b)

Hình 2-1 Sơ đồ kiểm tra bánh bơm và

tấm dẫn động a- Kiểm tra ống bạc bánh bơm b- Kiểm tra tấm dẫn động

b) Sửa chữa rô to tua bin

- Rô to tua bin bị nứt nhẹ, mòn phần then hoa có thể hàn đắp gia công lại, cáccánh bị nứt và cong vênh quá giới hạn cho phép cần thay thế

- Khoá biến mô: tấm ma sát mòn

- Kiểm tra: dùng cữ chuyên dùng

kiểm tra độ rơ của vành trong của khớp

với vấu lồi của moayơ biến mô Hoặc lật

úp bộ biến mô, quay bánh bơm theo

chiều ngợc chiều kim đồng hồ thì khớp

phải khóa cứng và quay tự do theo chiều

- H hỏng của bơm dầu: mòn bánh răng (rô to, phiến gạt) xi lanh, bạc lót và van

điều tiết áp suất

- Kiểm tra: mùng pan me, đồng hồ so đo độ mòn của bánh răng (rô to, phiếngạt) xi lanh, bạc lót và van trợt, dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt.b) Sửa chữa

- Xi lanh mòn và nứt nhẹ có thể hàn đắp và gia công lại kích th ớc ban đầu.Bánh răng (rô to, phiến gạt) bạc lót và van trợt mòn, nứt cần phải thay thế

Hình 2-2 Kiểm tra stato

Bánh bơm Cữ chuyên dùng

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

Trình bày cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của:

1 Bộ biến mô men thuỷ lực

2 Cơ cấu khoá biến mô men thủy lực

3 Lập bảng đánh giá tình trạng kỹ thuật bộ biến mô men thủy lực của xe TOYOTA

II Yêu cầu

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ biến mô men thủy lực

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của khoá biến mô men thủylực

3 Giải thích đợc các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra,sửa chữa, bảo dỡng bộ biến mô men thủy lực

5 Lập đợc bảng kiểm tra, phân loại các chi tiết chính của bộ biến mô xe TOYOTA

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

- Ngày kiểm tra: Ngày tháng năm 2004

- Nhóm (ngời) kiểm tra:

- Tên chi tiết: Bộ biến mô men thủy lực Loại ô tô: TOYOTA

TT Tên chi tiết TínhĐ Vị LợngSố thiếuĐủ, Kíchthớc

mòn

TìnhtrạngKT

Thaythế chữaSửa

Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Bài 3

Cấu tạo hộp số hành tinh

M bài: HAR 02 29 03ã bài: HAR.02 18 01

Giới thiệu:

Hộp số hành tinh là một bộ phận của hệ thống truyền lực ô tô đợc hình thành với

bộ biến mô men thủy lực tạo thành một cụm truyền lực bằng thủy lực Hộp số hànhtinh có chức năng tự động thay đổi mô men, tốc độ của động cơ phù hợp với tình trạnglực cản trên đờng và tạo nên chuyển động lùi cho ô tô

Điều kiện làm việc của các cặp bánh răng hành tinh liên tục truyền lực lớn vàchịu nhiệt độ cao của áp suất thuỷ lực nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hànhkiểm tra, bảo dỡng thờng xuyên và sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật

và nâng cao tuổi thọ của hộp số hành tinh trên ô tô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đầy đủ yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của hộp số hành tinh

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hộp số hành tinh

3 Trình bày đợc phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hộp số hành tinh

4 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc hộp số hành tinh đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hộp số hành tinh

2 Cấu tạo và hoạt động của hộp số hành tinh

3 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hộp số hành tinh

4 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc hộp số hành tinh đúng yêu cầu kỹ thuật

Hộp số hành tinh có các nhiệm vụ:

- Tự động thay đổi mô men và số vòng quay (tỉ số truyền) của động cơ phùhợp với sự thay đổi lực cản chuyển động trên đờng

- Tạo nên chuyển động lùi cho ô tô

- Tách mối liên hệ truyền lực giữa động cơ và bánh xe chủ động trong thờigian dài

2 Yêu cầu

- Có nhiều tỉ số truyền phù hợp để nâng cao tính năng hoạt động và tính năngkinh tế của ô tô

- Tự động điều khiển chính xác, làm việc êm và có hiệu suất truyền lực cao

- Kết cấu đơn giản và có độ bền cao

- Kiểm tra bảo dỡng và sửa chữa dễ dàng

3 Phân loại:

Hộp số hành tinh có 2 loại sau: (hình 3-2)

3

Trục khuỷu 6 5

Hình 3-1 Cấu tạo chung bộ biến mô men thuỷ lực và hộp số hành tinh

Trục khuỷu

Bộ vi sai

- Hộp số hành tinh lắp với truyền động các đăng (TOYOTA CROWN)

- Hộp số hành tinh lắp với bộ vi sai của cầu chủ động (NISSAN)

a)

b)

Hình 3-2 Các loại biến mô và hộp số hành tinh a) Biến mô và hộp số hành tinh lắp với truyền động các đăng b) Biến mô và hộp số hành tinh lắp với cầu chủ động

giangian

Trục thứ cấp

Trục trung gian

III Cấu tạo và hoạt động của hộp số hành tinh

1 Cấu tạo (loại hộp số lắp với bộ vi sai hình 3-2b )

a) Trục sơ cấp (chủ động)

Trục sơ cấp làm bằng thép có then hoa để lắp moayơ của rô to tua bin và một

đầu lắp với moayơ ly hợp truyền thẳng

b) Trục trung gian

Trục trung gian lắp đồng tâm với trục sơ cấp, trên trục có phần then hoa để lắpbánh răng trung gian và các bánh răng mặt trời

- Đối với hộp số lắp với bộ vi sai, có trục chủ động vi sai lắp song song với trụctrung gian

c) Các bánh răng, ly hợp và phanh dải

- Một bộ bánh răng hành tinh loại Simpon gồm: hai bộ hành tinh trớc và sau lắptrên trục trung gian Mỗi bộ hành tinh có một bánh răng mặt trời, bốn bánh răng hànhtinh và chốt lắp trên cần dẫn và một bánh răng bao ngoài ăn khớp với nhau

- Một cặp bánh răng chủ động và bị động lắp trên trục trung gian và trục chủ

động vi sai

- Hai bộ ly hợp ma sát gồm nhiều đĩa ép và đĩa ma sát lắp bên ngoài bánh răng bao

- Hai bộ phanh nhiều đĩa lắp ngoài bánh răng bao sau và một bộ phanh dải lắpngoài cụm bánh răng bao trớc

d) Vỏ hộp số

- Vỏ và nắp hộp số chế tạo bằng hợp kim nhôm Vỏ hộp số dùng để chứa cáccụm trục, bánh răng số và dầu bôi trơn ( loại dầu Dexron II ATF) Trên vỏ có các lỗ lắpcác trục và ổ bi cầu, các te hộp số dùng chứa dầu và hệ thống van điều khiển d) Cơ cấu điều khiển hộp số

Cơ cấu điều khiển hộp số gồm có: cần điều khiển chọn số lắp trong ca bin

xe và cụm van thuỷ lực lắp trong các te hộp số

- Khi đặt cần chọn số ở vị trí P (dừng xe) và N (số mo-trung gian), trục sơ cấplắp với rô to tua bin làm quay giá đỡ ly hợp, các ly hợp ở trạng thái mở, trục trung gian

ở trạng thái khoá với vỏ hộp số, xe ở trạng thái dừng hoặc đang chọn số

- Bánh răng mặt trời trớc và sau lắp trên trục trung gian và quay liền một khối

- Cần dẫn của bộ hành tinh trớc và bánh răng bao của bộ hành tinh sau ănkhớp bằng then hoa với trục trung gian

- Bánh răng chủ động trung gian lắp với trục trung gian bằng then hoa với (tơngứng với trục thứ cấp loại hộp số không lắp với bộ vi sai), bánh răng chủ động trunggian ăn khớp với bánh răng bị động trung gian truyền đến bộ vi sai

- Ly hợp truyền thẳng (ly hợp trớc gần bộ biến mô), dùng để truyền chuyển động

từ trục sơ cấp đến bánh răng mặt trời trớc và sau

- Ly hợp số tiến (ly hợp sau), dùng để truyền chuyển động từ trục sơ cấp đếnbánh răng bao bộ hành tinh trớc

- Phanh dải dùng để khoá bánh răng mặt trời trớc và sau

- Phanh nhiều đĩa trớc dùng để khoá bánh răng mặt trời trớc và sau không choquay ngợc chiều kim đồng hồ, khi khớp một chiều trên trục trung gian hoạt động

- Phanh nhiều đĩa sau dùng để khoá cần dẫn bộ hành tinh sau không choquay ngợc và thuận chiều kim đồng hồ (khi chọn số lùi và số 1)

- Khớp một chiều trong (trên trục trung gian), dùng để khoá bánh răng mặt trờitrớc và sau không cho quay ngợc chiều kim đồng hồ, khi phanh nhiều đĩa trớc hoạt

động

- Khớp một chiều ngoài, dùng để khoá cần dẫn bộ hành tinh sau không choquay ngợc chiều kim đồng hồ

b) Trạng thái chọn số thấp L hoặc 2 (giảm tốc : 1, 2, hình 3-5)

- Chuyển động bánh răng bao là chủ động, bánh răng mặt trời cố định và cầndẫn sẽ là bị động

- Khi bánh răng bao quay theo chiều kim đồng hồ, các bánh răng hành tinh sẽquay theo quay xung quanh bánh răng mặt trời và quay trên trục của nó theo chiềukim đồng hồ, làm cho tốc độ của cần dẫn và trục trung gian giảm xuống tuỳ theo sốrăng của bánh răng bao và bánh răng mặt trời (i = 2,5 - 5,0)

Phanh dải B1

B/ răng mặt trời

B/ răng hành tinh Cần dẫn

Khớp một chiều

F2

Ly hợp

Khớp một chiều B/ răng mặt trời