Đề tài: Nâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho HS lớp 12 trường THPT Lộc Hưng qua hệ thống các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi

A.TÓM TẮT ĐỀ TÀI ...................................................................................Trang 3 B.GIỚI THIỆU .............................................................................................Trang 4 C.PHƯƠNG PHÁP........................................................................................Trang 5 a. Khách thể nghiên cứu........................................................................Trang 5 b. Thiết kế nghiên cứu ..........................................................................Trang 5 c. Quy trình nghiên cứu.........................................................................Trang 6 d. Đo lường và thu thập dữ liệu ............................................................Trang 7 D.PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ.............................Trang 7 E.KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ............................................................Trang 8 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………................………................Trang 10 PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI..............................................................................Trang 11 Ý KIẾN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC.......Trang 35

A.TÓM TẮT ĐỀ TÀI Trang 3 B.GIỚI THIỆU Trang 4 C.PHƯƠNG PHÁP Trang 5

a Khách thể nghiên cứu Trang 5

b Thiết kế nghiên cứu Trang 5

c Quy trình nghiên cứu Trang 6

d Đo lường và thu thập dữ liệu Trang 7

D.PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ Trang 7 E.KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Trang 8 TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ……… Trang 10 PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI Trang 11

Ý KIẾN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC Trang 35

MỤC LỤC

KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG Tên đề tài: Nâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinh lớp 12 trường THPT Lộc Hưng qua hệ thống các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi.

Giáo viên nghiên cứu: Nguyễn Mộng Duyên

Đơn vị (trường, huyện): Trường THPT Lộc Hưng – Trảng Bàng

2 Giải pháp thay

thế

Cho học sinh nắm phương pháp làm bài từng dạng đề nghị luận vềmột tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi, giáo viên tác động nângcao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinh lớp 12, thi đểxét tốt nghiệp và đại học, cao đẳng

Giả thuyết nghiên cứu: Có Việc cho học sinh nắm phương pháplàm bài từng dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn tríchvăn xuôi, giáo viên có tác động nâng cao hiệu quả làm văn phầntruyện ngắn cho học sinh lớp 12, thi để xét tốt nghiệp và đại học,cao đẳng

4 Thiết kế Mẫu 2: Kiểm tra trước tác động và sau tác động đối với các nhóm

tương đương (Lớp 12A và 12B1)

5 Đo lường Tỉ lệ học sinh làm được bài thông qua điểm trung bình của 2 nhóm

6 Phân tích dữ

liệu

So sánh điểm trung bình, độ lệch, giá trị P của T- test, chênh lệchgiá trị trung bình chuẩn SMD và đồ thị ở giai đoạn có tác động

7 Kết quả Tỉ lệ học sinh làm văn phần truyện ngắn có hiệu quả tăng lên Như

vậy, việc cho học sinh nắm phương pháp làm bài từng dạng đềnghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi , giáo viên cótác động nâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinhlớp 12, thi để xét tốt nghiệp và đại học, cao đẳng

A.TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dụctiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đếnviệc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việchọc Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từphương pháp dạy học theo lối " truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụngkiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực và phẩm chất; đồng thời phải chuyểncách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra , đánh giá nănglực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, coi trọng cả kiểm tra đánh giá kết quả học tậpvới kiểm tra đánh giá trong quá trình học tập để có thể tác động kịp thời nhằm nâng caochất lượng của các hoạt động dạy học và giáo dục

Trước bối cảnh đó và để chuẩn bị cho quá trình đổi mới chương trình sách giáokhoa giáo dục phổ thông sau năm 2015, cần thiết phải đổi mới đồng bộ phương pháp dạyhọc và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục theo định hướng phát triển năng lực người học

Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáo dục nóichung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều văn bản, đặc biệt trongvăn bản sau:

Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020 ban hành kèm theo Quyết định711/ QĐ-TTg ngày 13/06/2012 của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: " Tiếp tục đổi mớiphương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tínhtích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học"; " Đổi mới kỳ thitốt nghiệp trung học phổ thông, kỳ thi tuyển sinh đại học,cao đẳng theo hướng đảm bảo,thiết thực, hiệu quả, khách quan và công bằng; kết hợp kết quả kiểm tra đánh giá trongquá trình giáo dục với kết quả thi”

Từ đó, nó tạo tiền đề, cơ sở và môi trường pháp lí thuận lợi cho việc đổi mới giáodục phổ thông nói chung, đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theođịnh hướng năng lực người học Chính vì thế, ngày 25,27,28 tháng 12 năm 2014 Sở giáodục đào tạo Tây Ninh mở lớp tập huấn về “ Dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tậptheo định hướng phát triển năng lực học sinh” cho tất cả giáo viên THPT

Sau khi được tập huấn, nhận thấy tầm quan trọng , tôi nghiên cứu đề tài: “ Nângcao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinh lớp 12 trường THPT Lộc Hưng qua

hệ thống các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi” để giúp học

( để xét tốt nghiệp THPT) và yêu cầu nâng cao ( để tuyển sinh đại học, cao đẳng)

Giải pháp này được tôi tiến hành trên hai nhóm: lớp 12A ( nhóm thực nghiệm) và 12B1 ( nhóm đối chứng) trường THPT Lộc Hưng Lớp thực nghiệm, sau khi dạy kiến thức, tôi thực hiện hệ thống lại các dạng đề làm văn của các tác phẩm: Vợ chồng A Phủ -

Tô Hoài, Vợ nhặt – Kim Lân, Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành, Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi, Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh Châu để giúp học sinh nâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn trong kì thi để xét tốt nghiệp THPT cũng như tuyển sinh đại học và cao đẳng

Kết quả cho thấy: Tác động của giải pháp này có ảnh hưởng rất lớn đến kết quảhọc tập của học sinh: lớp thực nghiệm đã đạt kết quả cao hơn so với lớp đối chứng Sautác động kiểm chứng chênh lệch ĐTB bằng T-Test cho kết quả P = 0,0014 < 0,05, chothấy: sự chênh lệch giữa ĐTB nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức

là chênh lệch kết quả ĐTB nhóm thực nghiệm cao hơn ĐTB nhóm đối chứng là khôngngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

B.GIỚI THIỆU

- Năm 2015 là năm có nhiều đổi mới trong kì thi: Học sinh lớp 12 chỉ trải qua một kì thiTHPT quốc gia Từ đó, nó làm cơ sở để xét tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, caođẳng Và môn văn là một trong những môn thi bắt buộc dùng để xét tốt nghiệp Khôngnhững thế, học sinh THPT ở các tỉnh phải tập trung về thành phố Hồ Chí Minh, trường tổchức cụm thi

- Mặt khác, cấu trúc đề thi vẫn theo năm 2014, thang điểm 10, nhưng đề ra theo địnhhướng phát triển năng lực học sinh Sở Giáo dục đào tạo Tây Ninh đã ra công văn số 437/SGDĐT-GDTrH ngày 09 tháng 03 năm 2015, chỉ đạo các trường tổ chức tốt việc ôn thitốt nghiệp năm 2015 cho học sinh lớp 12 Cho nên, cùng với nhiều môn học khác, mônNgữ văn cấp THPT đã góp phần trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức đầy đủ và giáoviên phải hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết hiệu quả các dạng của đềthi

Là giáo viên dạy Ngữ văn, tôi luôn băn khoăn, trăn trở về vấn đề này Chính vì vậy,tôi mạnh dạn viết đề tài “ Nâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinh lớp

12 trường THPT Lộc Hưng qua hệ thống các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, mộtđoạn trích văn xuôi”.Thông qua đó, tôi muốn giới thiệu với quý thầy cô giáo và các em

học sinh một số phương pháp để giải các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạntrích văn xuôi rất có hiệu quả Vận dụng được những phương pháp này, nó sẽ giúp họcsinh lớp 12 trường THPT Lộc Hưng làm văn phần truyện ngắn đạt được kết quả hơn.

II Thiết kế nghiên cứu

Tôi dùng kết quả kiểm tra một tiết ( Bài viết số 5) để làm bài kiểm tra trước tácđộng Kết quả cho thấy điểm trung bình của 2 nhóm có sự khác nhau Do đó, tôi dùngphép kiểm chứng T-test để kiểm chứng sự chênh lệch điểm số trung bình của 2 nhómtrước tác động

Bảng kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương

Sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương

Bảng thiết kế nghiên cứu

về một tác phẩm, một đọantrích văn xuôi, phần truyệnngắn trong chương trình Ngữvăn lớp 12 có tác động nângcao hiệu quả phần làm văn

O3

truyện ngắn

O4

Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-Test độc lập

III Quy trình nghiên cứu

1 Chuẩn bị bài của giáo viên

- Đối với lớp đối chứng: thiết kế giáo án, giảng dạy, giải các đề làm văn phầntruyện ngắn như bình thường

- Đối với lớp thực nghiệm, khi dạy bài “Nghị luận về một tác phẩm, một đọan trích văn xuôi”, tôi đã hướng dẫn học sinh cách giải quyết các dạng bài văn nghị luận về tác phẩm văn xuôi Và tiến hành thực hành ở các tiết tự chọn để giúp học sinh nâng cao hiệuquả làm văn trong kì thi để xét tốt nghiệp THPT cũng như tuyển sinh đại học và cao đẳng

2 Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học, thời khoábiểu của nhà trường để đảm bảo tính khách quan

IV Đo lường và thu thập dữ liệu

Tôi cho học sinh hai lớp làm kiểm tra 1tiết để kiểm tra việc hình thành kĩ năng làm bài

ở các em, dạng lập dàn ý

Sau khi học xong bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, tôi đã tiến hànhkiểm tra và chấm bài theo đáp án đã xây dựng

D PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ

I Phân tích dữ liệu và kết quả

Bảng so sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động

Đối chứng Thực nghiệm

Chênh lệch giá trị TB chuẩn (SMD) 0,88

Sau tác động kiểm chứng chênh lệch ĐTB bằng T-Test cho kết quả P = 0,0014 < 0,05,cho thấy: sự chênh lệch giữa ĐTB nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa,tức là chênh lệch kết quả ĐTB nhóm thực nghiệm cao hơn ĐTB nhóm đối chứng làkhông ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD =6,580,626,03= 0,88 Điều đó cho thấy mức

độ ảnh hưởng của hình thức dạy học này đến nhóm thực nghiệm là lớn

5.2 5.4 5.6 5.8 6 6.2 6.4 6.6

Trước TĐ Sau TĐ

Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm

Kết quả bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là ĐTB = 6,58 nhóm đốichứng ĐTB = 6,03 Độ chênh lệch điểm số giữa hai nhóm là 0,55; điều đó cho thấy ĐTBcủa hai nhóm đối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác động cóĐTB cao hơn lớp đối chứng.

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của bài kiểm tra là SMD = 0,88 Điều này có nghĩa làmức độ ảnh hưởng của tác động là tương đối lớn

Phép kiểm chứng T-Test điểm trung bình sau tác động của hai lớp là p = 0,0014 < 0,05.Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm không phải ngẫunhiên mà do tác động

E KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

I.Kết luận:

Việc áp dụng các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi phầntruyện ngắn ở chương trình Ngữ văn 12 thay cho cách giải các dạng đề thông thường đãnâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinh lớp 12

II.Khuyến nghị:

- Việc giải các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi phần truyệnngắn ở chương trình Ngữ văn 12 phải hệ thống nên giáo viên phải kiên trì, mất nhiềuthời gian hay thời gian kéo dài

- Giáo viên cần đầu tư nhiều thời gian để soạn các dạng đề nghị luận về một tác phẩm,một đoạn trích văn xuôi phần truyện ngắn ở chương trình Ngữ văn 12 để chuẩn bị kiếnthức, phân bố thời gian nhằm giúp học sinh nắm được phương pháp giải các dạng đề

- Thông qua các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đọan trích văn xuôi, giáo viên

đã giúp học sinh nâng cao hiệu quả làm văn phần truyện ngắn cho học sinh lớp 12 Riênghọc sinh trường THPT Lộc Hưng, tôi cho rằng cách giải các dạng đề trên có thể áp dụngcho tất cả khối 12

Đề tài này tôi đã thể hiện bằng văn bản Tôi rất muốn được trao đổi đề tài này với cácđồng nghiệp và tất cả học sinh lớp 12 trong và ngoài phạm vi nhà trường Cám ơn quýthầy cô đã quan tâm những điều tâm huyết được tôi trình bày trong bài này Tôi cũngmong rằng qua đây chất lượng giáo dục thế hệ trẻ ngày càng được nâng lên, góp mộtphần nhỏ vào sự nghiệp giáo dục ở địa phương

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12 tập hai ( Chương trình chuẩn)

2 45 đề thi đại học môn Ngữ văn

Tác giả Lê Anh Xuân ( chủ biên), Vũ Thị Dung, Đỗ Lê Hoàn, Bùi Thùy Linh, NguyễnThị Ánh Tuyết – Nhà xuất bản đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh

3 Gợi ý ôn tập thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Ngữ văn

Tác giả: Nguyễn Thanh Bình- Lê Thanh Tùng- Hoàng Thị Thành – Nhà xuất bản giáodục Việt Nam

4 Hướng dẫn ôn tập kì thi trung học phổ thông quốc gia năm học 2014-2015 mônNgữ văn

Tác giả: Nguyễn Duy Kha (chủ biên), Nguyễn Phượng, Ngô Văn Tuần – Nhà xuất bảngiáo dục Việt Nam

5 Phân loại và hướng dẫn giải đề thi đại học – cao đẳng môn Ngữ văn

Tác giả: Triệu Thị Huệ - Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam

A.Các dạng đề nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi phần truyện ngắn:

I/ Kiểu bài nghị luận về một giá trị nội dung hoặc giá trị nghệ thuật của tác phẩm văn xuôi:

@/ Tìm hiểu đề :

- Xác định vấn đề cần nghị luận( giá trị nội dung hay giá trị nghệ thuật của tác phẩm).

- Xác định thao tác lập luận cần vận dụng ( phân tích, chứng minh, bình giảng,bình

luận).

- Xác định phạm vi tư liệu cần chứng minh (chọn lọc các tình tiết, nhân vật, từ ngữ,câu

văn trong tác phẩm)

@/ Lập dàn ý : 1/ Mở bài :

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm cần phân tích

- Nêu khái quát nội dung vấn đề đề bài cần nghị luận.

2/ Thân bài :

- Bước 1 : Nêu khái niệm vấn đề cần nghị luận.

- Bước 2 : Lần lượt phân tích, chứng minh, bình luận những biểu hiện cụ thể về giá trị

nội dung hay giá trị nghệ thuật của tác phẩm mà đề yêu cầu nghị luận

( Mỗi luận điểm được trình bày bằng một đoạn văn bằng cách diễn dịch hoặc quy nạp và được liên kết bằng các câu từ chuyển ý))

3/ Kết bài :

- Tóm lược và khẳng định nội dung đã phân tích.

- Đánh gía chung những thàn công và hạn chế về nội dung và nghệ thuật tác phẩm

II/ Kiểu bài nghị luận về đoạn trích văn xuôi:

@/Tìm hiểu đề:

- Xác định vị trí, nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

PHỤ LỤC

- Xác định thao tác lập luận cần vận dụng ( phân tích, chứng minh, bình giảng,bìnhluận).

- Xác định phạm vi tư liệu ( Chọn lọc tình tiết, từ ngữ, câu văn trong phạm vi đoạntrích)

@/ Lập dàn ý : 1/ Mở bài :

- Giới thiệu tác giả à tác phẩmà vị trí đoạn trích cần phân tích

- Nêu khái quát nội dung, nghệ thuật của đoạn trích mà đề yêu cầu phân tích

2/

Thân bài :

- Bước 1: Tóm tắt nội dung đoạn trích.

- Bước 2 : Lần lượt triển khai phân tích các biểu hiện cụ thể về nội dung và nghệ thuật

- Vai trò của đoạn trích trong việc thể hiện ý nghĩa tác phẩm

III/Dạng đề nghị luận về một ý kiến bàn về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi.

@/Tìm hiểu đề:

- Xác định ý kiến về một tác phẩm, đoạn trích mà đề yêu cầu phân tích

- Xác định thao tác lập luận cần vận dụng ( phân tích, chứng minh, bình giảng,bìnhluận)

- Xác định phạm vi tư liệu ( Chọn lọc tình tiết, từ ngữ, câu văn trong phạm vi đoạntrích)

@/Lập dàn ý 1/ Mở bài :

- Giới thiệu tác giả à tác phẩmà vị trí đoạn trích cần phân tích

- Nêu ý kiến về một tác phẩm, đoạn trích mà đề yêu cầu phân tích

( Mỗi luận điểm được trình bày bằng một đoạn văn bằng cách diễn dịch hoặc quy nạp và được liên kết bằng các câu từ chuyển ý)

- Giới thiệu tác giả à tác phẩmà vị trí đoạn trích cần phân tích

- Giới thiệu nhân vật mà đề yêu cầu so sánh

2/

Thân bài :

- Bước 1: Trình bày những điểm giống nhau giữa hai hoặc nhiều nhân vật

- Bước 2 : Trình bày những điểm khác nhau giữa hai hoặc nhiều nhân vật

- Bước 3 : Nêu ý nghĩa và tác dụng của ý kiến đối với văn học và đời sống

( Mỗi luận điểm được trình bày bằng một đoạn văn bằng cách diễn dịch hoặc quy nạp và được liên kết bằng các câu từ chuyển ý)

3/ Kết bài :

- Khẳng định ý kiến về một tác phẩm, đoạn trích

- Vai trò của đoạn trích trong việc thể hiện ý nghĩa tác phẩm

V/ Kiểu bài kết hợp nghị luận văn học và nghị luận xã hội

@/Tìm hiểu đề:

- Xác định vị trí, nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Xác định thao tác lập luận cần vận dụng ( phân tích, chứng minh, bình giảng,bìnhluận)

- Xác định phạm vi tư liệu ( Chọn lọc tình tiết, từ ngữ, câu văn trong phạm vi tác phẩm,đời sống xã hội)

@/ Lập dàn ý : 1/ Mở bài :

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm cần phân tích

- Nêu khái quát nội dung vấn đề đề bài cần nghị luận.

2/ Thân bài :

- Bước 1 : Nghị luận về tác phẩm (nội dung, nghệ thuật) Thông điệp của nhà văn gửi

đến người đọc

- Bước 2: Nghị luận xã hội.

( Mỗi luận điểm được trình bày bằng một đoạn văn bằng cách diễn dịch hoặc quy nạp và được liên kết bằng các câu từ chuyển ý))

Dạng đề này thường yêu cầu:

1.Phân tích, cảm nhận nhân vật trong tác phẩm

*Giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý

Đề 1: Phân tích hình ảnh người vợ nhặt trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân a.MỞ BÀI: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật người vợ nhặt

+Khi theo về làm vợ Tràng : , thị thay đổi hẳn, vẻ đanh đá , cong cớn đã biến mất ( đó chỉ là vẻ bên ngoài để chống chọi với đời), con người thật của chị hoàn toàn khác.

+Chị trở nên hiền thục đảm đang là người vợ hiền dâu thảo, biết cư xử tế nhị, khôn

khéo, nhạy bén với thời cuộc

- Suy nghĩ riêng của HS

Đề 2: Phân tích nhân vật bà cụ Tứ trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

*Giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý

1.MỞ BÀI: Giới thiệu tác giả, tác phẩm,

- Giới thiệu nhân vật bà cụ Tứ: Trong tác phẩm ,bà cụ Tứ là nhân vật gây nhiều xúcđộng nhất vì tấm lòng yêu thương con của người mẹ và niềm tin yêu vào cuộc sống

2.THÂN BÀI

- Giới thiệu : Bối cảnh của câu chuyện, nhan đề Vợ nhặt

- Nhân vật bà cụ Tứ

+ Lai lịch, hoàn cảnh

+ Tâm trạng bà khi đột nhiên thấy con mình có vợ : Khi mới về nhà, khi hiểu ra cớ

sự , bà hiểu lí do của mối duyên này Và từ chỗ xót xa cho con trai , bà chuyển sangthương xót con dâu; Chấp nhận con dâu mới không xét nét khen chê; Nén nỗi lo tronglòng bà an ủi, động viên khuyên nhủ con tin vào tương lai

- Sáng hôm sau , tâm trạng bà thay đổi hẳn Trong bữa cơm nghèo , bà là người tạokhông khí vui vẻ cho cả nhà

- Đánh giá : Nghệ thuật; Giá trị tác phẩm qua nhân vật bà cụ Tứ

3.KẾT BÀI :

Bà cụ Tứ là người mẹ bao dung , độ lượng , hết mực thương con Người mẹ nghèo

ấy bằng mọi cách nhen nhóm cho các con một niềm vui , niềm hi vọng Chính niềm vui ,niềm tin vào cuộc sống ngày mai ấy đã hướng con người vào những hành động thiết thực

để tạo dựng một sống tốt đẹp hơn

Sau khi lập dàn ý một số đề, giáo viên chốt lại:

DÀN Ý CHUNG VỀ PHÂN TÍCH NHÂN VẬT

1 Mở bài:- Giới thiệu về tác giả, vị trí văn học của tác giả (có thể nêu phong cách).

- Giới thiệu về tác phẩm (đánh giá sơ lược về tác phẩm), nêu nhân vật

- Nêu nhiệm vụ nghị luận

2 Thân bài:

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác

- Lai lịch, ngoại hình, hoàn cảnh của nhân vật

- Phân tích các biểu hiện tính cách, phẩm chất nhân vật

(chú ý các sự kiện chính, các biến cố, tâm trạng thái độ nhân vật )

- Đánh giá về nhân vật đối với tác phẩm

3.Kết bài:

- Đánh giá nhân vật đối với sự thành công của tác phẩm, của văn học dân tộc

- Cảm nhận của bản thân về nhân vật đó

2.Phân tích giá trị tư tưởng của tác phẩm:

Dạng đề này thường yêu cầu:

*Giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý

Đề 1: Qua nhân vật Mị và A Phủ, anh ( chị) hãy phân tích giá trị hiện thực của truyện Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài

1.MỞ BÀI: Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm

2.THÂN BÀI:

- Hiện thực người dân lao động bị chà đạp

+ Thế lực cường quyền

+ Thế lực thần quyền

- Ý nghĩa của giá trị hiện thực

+ Thể hiện nhân quan sắc sảo của Tô Hoài

+ Tiếng nói tố cáo các thế lực chà đạp lên quyền sống con người

3.KẾT BÀI: Chốt lại giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm

Mị và A Phủ tuy cảnh ngộ khác nhau, nhưng đều trở thành nô lệ cho nhà thống lí.Tuổi trẻ, thân xác, tâm hồn bị chà đạp dã man Tô Hoài đã xây dựng nhân vật Mị và APhủ đối lập với cha con thống lí Pá Tra, khắc họa bi kịch của số phận, từ đó làm nổi bậtgiá trị hiện thực của truyện ngắn này

Sau khi lập dàn ý đề bài, giáo viên chốt lại:

DÀN Ý CHUNG VỀ PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ HIỆN THỰC CỦA TÁC PHẨM

1 Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu về giá trị hiện thực

2 Thân bài:

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác

- Giải thích khái niệm hiện thực:

+ Khả năng phản ánh trung thành đời sống xã hội một cách khách quan, trung thực.+ Xem trọng yếu tố hiện thực và lí giải nó bằng cơ sở xã hội lịch sử

- Phân tích các biểu hiện của giá trị hiện thực:

+ Phản ánh đời sống xã hội lịch sử trung thực

+ Khắc họa đời sống, nội tâm trung thực của con người

+ Giá trị hiện thực có sức mạnh tố cáo (hay ca ngợi) xã hội, chế độ

- Đánh giá về giá trị hiện thực

*Giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý

a.MỞ BÀI: Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm

- Tác giả đề cao, ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp, những khát vọng chính đáng củangười lao động

- Niềm tin vào con người, đến với cách mạng để đổi đời

c.KẾT BÀI: Chốt lại giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm

Nửa thế kỉ đã trôi qua, truyện ngắn này vẫn đứng vững trước thời gian và thử tháchcủa bạn đọc Từ sự đổi đời của Mị và A Phủ, Tô Hoài như muốn tâm sự cùng độc giả gầnxa: muốn có sự đổi đời, muốn được sống trong tự do và hạnh phúc thật sự thì phải đấutranh, phải một lòng đi theo cách mạng và kháng chiến Đó là giá trị đích thực của ángvăn này: giá trị hiện thực và tinh thần nhân đạo cao đẹp

Sau khi lập dàn ý đề bài, giáo viên chốt lại:

DÀN Ý CHUNG VỀ PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO CỦA TÁC PHẨM

1 Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu về giá trị nhân đạo

2.Thân bài:

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác

- Giải thích khái niệm nhân đạo: Giá trị nhân đạo là một giá trị cơ bản của văn họcchân chính, được tạo nên bởi niềm cảm thông sâu sắc với nỗi đau của con người, sự nângniu trân trọng những nét đẹp trong tâm hồn con người và lòng tin vào khả năng vươn dậycủa họ

- Phân tích các biểu hiện của giá trị nhân đạo:

+ Tố cáo chế độ thống trị đối với con người

+ Bênh vực và cảm thông sâu sắc đối với số phận bất hạnh con người

+ Trân trọng khát vọng tư do, hạnh phúc và nhân phẩm tốt đẹp con người

+ Đồng tình với khát vọng và ước mơ con người

- Đánh giá về giá trị nhân đạo

3 Kêt bài:

- Đánh giá ý nghĩa vấn đề đối với sự thành công của tác phẩm

- Cảm nhận của bản thân về vấn đề đó

3.Phân tích giá trị nghệ thuật của tác phẩm:

Dạng đề này thường yêu cầu:

Đề 1: Phân tích tình huống truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

*Giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý

a.MỞ BÀI: Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Một trong những sáng tạo nghệ thuật đặc sắc của Kim Lân trong truyện ngắn Vợ

nhặt là xây dựng được tình huống truyện độc đáo và hấp dẫn.

b.THÂN BÀI:

-Tình huống truyện là "cái tình thế xảy ra truyện" là "một khoảnh khắc mà trong đó

sự sống hiện ra rất đậm đặc" là "cái khoảnh khắc chứa đựng cả một đời người" (NguyễnMinh Châu)

Tình huống truyện còn được hiểu là mối quan hệ đặc biệt giữa nhân vật này vớinhân vật khác, giữa nhân vật với hoàn cảnh sống, qua đó nhân vật được bộc lộ tâm trạng,tính cách hay thân phận của nó góp phần thể hiện sâu sắc tư tưởng của tác phẩm

-Vợ nhặt đã tạo ra được một tình huống truyện độc đáo và hấp dẫn: Đó là tìnhhuống nhân vật Tràng, một anh nhà nghèo xấu xí, dân xóm ngụ cư (bị người làng khinhbỉ) giữa lúc đói khát lại lấy được vợ

-Tình huống truyện độc đáo, hấp dẫn của truyện làm nổi bật ý nghĩa tư tưởng của tác

phẩm:

c.KẾT BÀI:

- Tình huống Vợ nhặt độc đáo và hấp dẫn là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc của

nhà văn Kim Lân

- Tình huống ấy không chỉ tạo điều kiện cho câu chuyện triển khai và phát triển dễdàng, tốt đẹp mà còn góp phần bộc lộ sâu sắc chủ đề của truyện: Niềm khát khao tổ ấmgia đình và tình thương giữa những con người nghèo khổ ngay trong trận đói khủngkhiếp nhất

Sau khi lập dàn ý đề bài, giáo viên chốt lại:

DÀN Ý CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG CỦA TÁC PHẨM

1.Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả, vị trí văn học của tác giả (có thể nêu phong cách)

- Giới thiệu về tác phẩm (đánh giá sơ lược về tác phẩm)

2 Thân bài:

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác

Tình huống truyện: Tình huống truyện giữ vai trò là hạt nhân của cấu trúc thể loại

Nó là cái hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt, khiến tại đó cuộc sốnghiện lên đậm đặc nhất, ý đồ tư tưởng của tác giả cũng bộc lộ đậm nét nhất

- Phân tích các phương diện cụ thể của tình huống và ý nghĩa của tình huống đó.+ Tình huống 1 ý nghĩa và tác dụng đối với tác phẩm

+ Tình huống 2 ý nghĩa và tác dụng đối với tác phẩm

+ Tình huống:

- Bình luận về giá trị của tình huống

3 Kết bài:

- Đánh giá ý nghĩa vấn đề đối với sự thành công của tác phẩm

- Cảm nhận của bản thân về tình huống đó

Đề 2: Anh (chị) hãy phân tích nghệ thuật trần thuật của nhà văn Tô Hoài trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ

* Giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý:

a.MỞ BÀI: Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Nghệ thuật trần thuật của nhà văn Tô Hoài trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ

b.THÂN BÀI:

- Sơ lược về cốt truyện

- Nghệ thuật trần thuật của Tô Hoài trong Vợ chồng A Phủ

+ Giới thiệu nhân vật

+ cách kể chuyện uyển chuyển, linh hoạt mang phong cách truyền thống nhưng cũng đầysáng tạo

+ Dẫn dắt các tình tiết khéo léo làm mạch truyện liên tục biến đổi, hấp dẫn mà khôngtrùng lập.: tuân theo lối trần thuật sự kiện theo trình tự thời gian, tạo nên một dòng chảy

+ Vận dụng kĩ thuật đồng hiện của điện ảnh( đồng hiện quá khứ, hiện tại, viễn cảnhtương lai)

+ Giọng điệu trần thuật: Nhịp kể chậm, giọng trầm lắng, nhiều chỗ hòa vào dòng ý nghĩ

và tiếng nói bên trong của nhân vật

-> Mang lại vẻ đẹp, sức hấp dẫn cho truyện ngắn; tình cảm của nhà văn

c.KẾT BÀI: chốt lại nghệ thuật trần thuật của nhà văn Tô Hoài trong truyện ngắn Vợ

chồng A Phủ

- Phát biểu cảm nghĩ

Sau khi lập dàn ý đề bài, giáo viên chốt lại:

DÀN Ý CHUNG VỀ PHÂN TÍCH NGHỆ THUẬT CỦA TÁC PHẨM

1.Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả, vị trí văn học của tác giả (có thể nêu phong cách)

- Giới thiệu về tác phẩm, nghệ thuật của tác phẩm

2 Thân bài:

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác

- Phân tích các phương diện cụ thể nghệ thuật của tác phẩm

+ Nghệ thuật 1 ý nghĩa và tác dụng đối với tác phẩm

+ Nghệ thuật 2 ý nghĩa và tác dụng đối với tác phẩm

II/ Kiểu bài nghị luận về đoạn trích văn xuôi:

Đề: Anh (chị) hãy chọn và phân tích một đoạn nào đó trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài

xa để chỉ ra vẻ đẹp của văn xuôi Nguyễn Minh Châu

a Mở bài :

- Giới thiệu Nguyễn Minh Châu, truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, vị trí đoạn tríchcần phân tích “Thằng nhỏ cho đến lúc này vẫn chẳng hề hé răng, như một viên đạn bắnvào người đàn ông và bây giờ đang xuyên qua tâm hồn người đàn bà, làm rỏ xuống