6 Cơ sở ra quyết định • Hãy xác định chi phí nào có thể ảnh hưởng đến quyết định của bạn: – Tiền xăng – Vé xe buýt – Ăn sáng – Khấu hao xe đã mua từ trước – Thời gian chờ xe buýt – Tiền
Trang 1Vũ Hữu Đức
Thông tin thích hợp cho
việc ra quyết định
2
Mục tiêu
• Sau khi học xong chương này, người học
có thể:
– Nhận diện các thông tin thích hợp cho việc
ra quyết định – Ứng dụng thông tin thích hợp phục vụ cho việc ra các quyết định ngắn hạn
– Trình bày cách ra quyết định trong trường hợp có điều kiện hạn chế
3
Nội dung
• Thông tin thích hợp
• Ứng dụng thông tin thích hợp cho việc ra
quyết định
• Ra quyết định trong trường hợp có điều
kiện hạn chế
4
Thông tin thích hợp
• Nhắc lại chương 1
1
Hoạch định
Ra quyết định
Kiểm soát
Lựa chọn giữa những cách làm khác nhau
Trang 2Cơ sở ra quyết định
• Đi xe buýt hay xe gắn máy
Why not?
6
Cơ sở ra quyết định
• Hãy xác định chi phí nào có thể ảnh hưởng đến quyết định của bạn:
– Tiền xăng – Vé xe buýt – Ăn sáng – Khấu hao xe (đã mua từ trước) – Thời gian chờ xe buýt
– Tiền mua quần áo
Khái niệm thông tin thích hợp
• Thông tin thích hợp là các thông tin:
– Ảnh hưởng đến quyết định – Tạo ra những dữ liệu khác biệt trong tương lai đối với mỗi phương án
• Quá trình ra quyết định cần xác định các
thông tin thích hợp và các thông tin không thích hợp
Xác định thông tin thích hợp
Chi phí có thể tránh khỏi
Chi phí chìm
Thông tin không khác biệt trong tương lai
Thông tin không thích hợp
Thông tin khác biệt (giữa các phương án)
Thông tin thích hợp
Trang 3Thí dụ
• Bạn dự kiến chọn 1 trong 2 phương án:
– Bán xe cũ và mua xe mới – Giữ xe cũ
• Cho biết khoản nào dưới đây là chi phí chìm:
– Chi phí đăng ký chủ quyền xe mới.
– Chi phí sẽ phải chi sửa chữa xe hàng tháng.
– Chi phí mua xe cũ đã chi năm trước.
– Chi phí tân trang xe cũ đã chi tháng trước khi dự định bán xe.
10
Thí dụ
• Tiếp tục thí dụ trên, cho biết khoản nào dưới đây là chi phí không khác biệt:
– Phí đậu xe – Phí bảo hiểm xe – Phí tái cấp bằng lái hàng năm – Tiền rửa xe hàng tháng
• Trong tất cả các chi phí thích hợp, hãy phân biệt chi phí có thể tránh khỏi và chi phí khác biệt.
11
Hãng xe Phương Linh
• Hãng xe Phương Linh cho thuê xe ô tô cao cấp
với doanh thu hàng năm 600 triệu; định phí 240 triệu/năm không bao gồm khấu hao Nay công
ty dự định thay 1 xe cũ bằng 1 xe mới:
– Tiền mua xe mới: 800 triệu, biến phí hàng năm 120 triệu, thời gian tiếp tục kinh doanh là 5 năm Công ty
dự định sẽ không tăng giá thuê xe.
– Xe cũ có nguyên giá 700 triệu, giá trị còn lại 500 triệu; nếu bán sẽ thu được 450 triệu Biến phí hàng năm 200 triệu, thời gian tiếp tục kinh doanh là 5 năm.
12
Hãng xe Phương Linh
Lợi nhuận Thu thanh lý xe cũ Khấu hao/Giá trị còn lại xe cũ Khấu hao xe mới
Định phí (không tính khấu hao) Biến phí
Doanh thu
Chênh lệch Bán xe mới
Giữ xe cũ
So sánh hai phương án Hãng xe Phương Linh
Trang 4Hãng xe Phương Linh
Khấu hao/Giá trị còn lại xe cũ
Định phí (không tính khấu hao)
Doanh thu
Thông tin không thích hợp
Ảnh hưởng đến lợi nhuận
Thu thanh lý xe cũ
Khấu hao xe mới
Biến phí
Thông tin thích hợp
Chênh lệch Bán xe mới
Giữ xe cũ
So sánh hai phương án Hãng xe Phương Linh
14
Ứng dụng thông tin thích hợp
• Bài toán thêm hay ngừng một bộ phận
• Bài toán sản xuất hay mua ngoài
• Bài toán bán hay tiếp tục sản xuất
2
Thêm/ngưng một bộ phận
Doanh thu bộ phận
Biến phí bộ phận
Số dư đảm phí bộ phận
Định phí bộ phận
có thể kiểm soát
Số dư bộ phận
có thể kiểm soát
Định phí BP kiểm soát bởi người khác
Số dư
bộ phận
Thành quả
quản lý
Hiệu quả
đầu tư
Cần xem xét kỹ định phí có thể / không thể tránh được
Văn phòng Siêu Kế
• Văn phòng dịch vụ kế toán Siêu Kế có ba hoạt động với thông tin dưới đây Bạn có đề nghị gì về việc ngưng một trong số các hoạt động đó.
Tổng
DV tài chính cá nhân
DV thuế (doanh nghiệp)
DV kế toán (doanh nghiệp) (ngàn đồng)
25,000 (500)
5,500 20,000
Lợi nhuận
50,000 7,500
12,500 30,000
ĐP không thể tránh
75,000 7,000
18,000 50,000
Đóng góp cho CP chung
35,000 5,000
10,000 20,000
ĐP có thể tránh
110,000 12,000
28,000 70,000
Số dư đảm phí
90,000 18,000
22,000 50,000
Biến phí
200,000 30,000
50,000 120,000
Doanh thu
Trang 5Quyết định thêm/ngưng một bộ phận
• Chi phí có thể tránh khỏi là chi phí sẽ không
phát sinh nếu ngưng hoạt động một bộ phận
Thí dụ đối với Siêu kế là chi phí nhân viên chuyên nghiệp, quảng cáo… Chi phí có thể tránh được là một thông tin thích hợp
• Việc thêm hay ngưng một bộ phận/sản phẩm
cũng cần xem xét các nhân tố khác như khả năng mang lại doanh thu của 1 bộ phận đối với các bộ phận khác
18
Sản xuất hay mua ngoài
• Sản xuất hay mua ngoài là quyết định có thực hiện một công đoạn/hoạt động trong chuỗi giá trị hay là mua ngoài (outsource)
• Lý thuyết chuỗi giá trị (value chain) của Porter
và chiến lược hợp nhất theo chiều dọc
• Cần lưu ý chi phí có thể tránh được và chi phí
cơ hội trong bài toán so sánh giữa các phương án
19
Chuỗi giá trị
Tập trung nguồn lực vào các hoạt động có thế mạnh để tạo lợi thế quy mô
20
Hợp nhất theo chiều dọc
Tập đoàn
Công ty con A
Công ty con B
Công ty con C
Công ty con D
Công ty con X
Kiểm soát được chất lượng/ số lượng nguồn cung ứng
Trang 6Hãng máy tính VietPC
• Hãng máy tính VietPC hiện đang sản xuất một
linh kiện với sản lượng 20.000 sp và chi phí là:
– Chi phí NVL trực tiếp: 12 ngàn/1sp – Chi phí nhân công trực tiếp: 10 ngàn/1sp – Biến phí SX chung: 6 ngàn/1sp
– Định phí SX chung: 160.000 ngàn đồng
• Một nhà cung cấp bên ngoài đề nghị bán với giá
34 ngàn đồng/sp
• VietPC có nên mua ngoài hay không nếu định
phí có thể tránh khỏi chiếm 100% định phí SX chung
22
Hãng máy tính VietPC
Chênh lệch
Mua ngoài
Cộng Định phí SX chung Biến phí SX chung Chi phí NCTT Chi phí NVLTT
Tự sản xuất
Toàn bộ SP Sản lượng
Đơn vị SP
Tự sản xuất hay mua ngoài - Tình huống 1
Hãng máy tính VietPC
Hãng máy tính VietPC
• Quyết định có thay đổi không nếu sau khi
phân tích kỹ, Giám đốc nhận thấy thực ra định phí có thể tránh khỏi là 80.000 ngàn đồng?
Hãng máy tính VietPC
Cộng Chi phí mua ngoài Định phí SX chung có thể tránh Biến phí SX chung
Chi phí NCTT Chi phí NVLTT
Chênh lệch Mua ngoài
Tự SX
Tự sản xuất hay mua ngoài - Tình huống 2
Hãng máy tính VietPC
Trang 7Hãng máy tính VietPC
• Quyết định có thay đổi không nếu sau khi
phân tích kỹ, Giám đốc nhận thấy thực ra định phí có thể tránh khỏi là 80.000 ngàn đồng Tuy nhiên, sản lượng cần thiết năm tới dự kiến chỉ là 12.000 sản phẩm?
26
Hãng máy tính VietPC
Cộng Chi phí mua ngoài Định phí SX chung có thể tránh Biến phí SX chung
Chi phí NCTT Chi phí NVLTT
Chênh lệch Mua ngoài
Tự SX
Tự sản xuất hay mua ngoài - Tình huống 3
Hãng máy tính VietPC
27
Hãng máy tính VietPC
• Quyết định có thay đổi không nếu sau khi
phân tích kỹ, Giám đốc nhận thấy thực ra định phí có thể tránh khỏi là 80.000 ngàn đồng Tuy nhiên, sản lượng cần thiết năm tới dự kiến chỉ là 12.000 sản phẩm.
• Một thông tin mới nhận được là nếu
ngưng sản xuất, công ty có thể thực hiện một hợp đồng gia công cho bên ngoài làm tăng số dư bộ phận là 30.000 ngàn đồng.
28
Hãng máy tính VietPC
Cộng Chi phí cơ hội Chi phí mua ngoài Định phí SX chung có thể tránh Biến phí SX chung
Chi phí NCTT Chi phí NVLTT
Chênh lệch Mua ngoài
Tự SX
Tự sản xuất hay mua ngoài - Tình huống 4
Hãng máy tính VietPC
Trang 8Nhận xét
• Thông tin nào là thích hợp trong mỗi bài
toán trên?
30
Bán hay tiếp tục sản xuất
Nguyên Liệu
SP A
SP B
SP A1
SP B1 Tiếp tục chế biến
Tiếp tục chế biến Điểm chia cắt
Nhà máy lọc dầu miniPetro
• Nhà máy lọc dầu miniPetro từ dầu thô có 2 sản
phẩm là X-gas và Y-gas với tỷ lệ 3:2 Mức dầu thô khai thác được trong kỳ có thể sản xuất được 100 tấn 2 loại sản phẩm với biến phí sản xuất là 2.000$/tấn và giá bán là 3.600$/tấn X-gas và 2.800$/tấn Y-X-gas
• Nếu tiếp tục pha thêm hóa chất sẽ tốn 300$/tấn
cho X-gas và 200$/tấn cho gas X-gas và Y-gas sau khi pha thêm hóa chất sẽ bán lần lượt là 4.200$/tấn và 2.900$/tấn
• Định phí của toàn nhà máy là 100.000$ Giả sử
việc pha thêm hóa chất không làm tăng định phí
Tiếp tục hay bán?
Lãi/lỗ đơn vị phát sinh thêm Chi phí đơn vị tăng thêm Doanh thu đơn vị tăng thêm
Y-gas X-gas
Phương án tiếp tục chế biến Nhà máy mini-Petro
Trang 9Lợi nhuận tăng thêm
Biến phí tăng thêm
Doanh thu tăng thêm
Phương án tiếp tục chế biến cả hai
Lợi nhuận tăng thêm
Biến phí tăng thêm
Doanh thu tăng thêm
Phương án tiếp tục chế biến X-gas
Lợi nhuận
Định phí
Biến phí
Doanh thu
Trường hợp bán tại điểm chia cắt
Sản lượng
Cộng Y-gas
X-gas
Báo cáo kết quả kinh doanh Nhà máy mini-Petro
34
Nhận xét
• Thông tin nào là thích hợp cho việc ra quyết định?
35
Điều kiện hạn chế
• Trên thực tế, doanh nghiệp có thể bị hạn
chế về điều kiện sản xuất; thí dụ:
– Mặt bằng – Lượng nguyên liệu – Năng lượng – Quota…
• Doanh nghiệp sẽ lựa chọn sản phẩm nào
ưu tiên cho sản xuất?
3
36
Điều kiện hạn chế
• Trường hợp chỉ có 1 điều kiện hạn chế, doanh nghiệp sẽ ưu tiên cho sản phẩm có
số dư đảm phí cao hơn trên 1 đơn vị nguồn lực hạn chế.
• Trường hợp có nhiều điều kiện hạn chế, cần sử dụng phương pháp tối ưu hóa (thí
dụ, quy hoạch tuyến tính)
Trang 10Công ty Hải Âu
• Công ty Hải Âu sản xuất sản phẩm nhựa với 2
sản phẩm X và Y có giá bán lần lượt là 200 và
130 ngàn đồng; biến phí lần lượt là 160 và 110 ngàn đồng Lượng điện cần thiết để sản xuất mỗi sản phẩm lần lượt là 0,2 và 0,08 kwh giờ điện
• Mùa khô năm nay doanh nghiệp chỉ được phân
bổ lượng điện có giới hạn cho sản xuất Hãy xác định sản phẩm ưu tiên của công ty
38
Công ty Hải Âu
Số dư đảm phí trên 1 kwh điện Lượng điện cho 1 đvsp
Tỷ lệ số dư đảm phí
Số dư đảm phí Biến phí Giá bán
SP Y
SP X
Quyết định khi nguồn lực giới hạn
Công ty Hải âu
Nhận xét
• Thông tin thích hợp trong trường hợp này
là gì?