Nghiên cứu sử dụng laser quang đông võng mạc điều trị phù hoàng điểm do đái tháo đường

Tuy nhiên, so với yêucầu nhiệm vụ liên tục phát triển, một số cán bộ chỉ huy cấp phân đội hiện naycòn bộc lộ những hạn chế nhất định trong thực tiễn hoạt động chỉ huy, như: “Hiểu biết và

MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu khái quát về luận án

Nghiên cứu cơ bản, toàn diện, hệ thống chuyên sâu vấn đề: Phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, là thực sự cấp thiết về lý luận và thực tiễn, là sự vận dụng lý luận triết học

mácxít vào giải quyết một vấn đề quân sự có ý nghĩa thực tiễn Thành công của đềtài sẽ góp phần vào làm sáng tỏ hơn các vấn đề lý luận về chuẩn bị nguồn nhân lựccao cho quân đội, cho bảo vệ Tổ quốc trong tình hình biến động phức tạp, khólường Lý luận và các giải pháp thực tiễn của luận án sẽ góp phần nâng cao chấtlượng của đội ngũ cán bộ chỉ huy cấp phân đội và sức mạnh chiến đấu của đơn vị

cơ sở

Quá trình triển khai đề tài luận án, tác giả đã nghiên cứu và công bố cáccông trình khoa học có liên quan, như: “Phát triển bản lĩnh chỉ huy của cán bộchỉ huy cấp phân đội trong Quân đội nhân dân Việt nam”; “Những nhân tố quyđịnh phát triển bản lĩnh chỉ huy của người cán bộ chỉ huy cấp phân đội trongQuân đội nhân dân Việt nam” Đồng thời, dựa trên cơ sở những báo cáo và tổngkết, đánh giá về đội ngũ cán bộ chỉ huy cấp phân đội của một số đơn vị; một sốnghị quyết của đảng bộ các cấp trong quân đội Đề tài luận án còn sử dụng tưliệu, kết quả điều tra của một số công trình khoa học nghiên cứu về người chỉhuy cấp phân đội đã công bố, cùng với số liệu điều tra, khảo sát và những vấn đềthực tế liên quan đến phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội

ở các đơn vị thuộc binh chủng hợp thành từ năm 2005 đến nay

Việc làm rõ nội hàm của bản lĩnh, bản lĩnh chỉ huy, cũng như chỉ ra thựcchất phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội, từ đó làm rõnhững nhân tố cơ bản quy định sự phát triển của quá trình này là rất cần thiết đểkhảo sát thực trạng và luận chứng những yêu cầu mới trong phát triển bản lĩnhchỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Trên cơ sở đó, đưa ra giải pháp cơ bản,

đồng bộ, có tính khả thi phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phânđội, giúp họ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, chức trách được giao.

2 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Sức mạnh chiến đấu của đơn vị, của quân đội phụ thuộc vào chất lượngtoàn diện của cấp phân đội, đặc biệt trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa chống chiến tranh xâm lược bằng vũ khí công nghệ cao, sự xâmchiếm lãnh thổ, biển đảo Trong các nhân tố tạo nên sức mạnh chiến đấu cấpphân đội Quân đội nhân dân Việt Nam, vai trò người chỉ huy, trước hết là bảnlĩnh chỉ huy của người chỉ huy giữ vai trò đặc biệt quan trọng đảm bảo chođơn vị hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ được giao Phát triển bản lĩnh chỉhuy của người chỉ huy cấp phân đội là vấn đề có tính quy luật trong giáo dục,rèn luyện đội ngũ cán bộ chỉ huy Mặc dù là thường xuyên, liên tục nhưngluôn nổi lên tính cấp bách, bởi thực tiễn yêu cầu nhiệm vụ chỉ huy ở đơn vị cơ

sở không ngừng phát triển và đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn

Quá trình xây dựng và chiến đấu của quân đội ta đã khẳng định, ngườichỉ huy cấp phân đội có sự phát triển, trưởng thành về mọi mặt, có bản lĩnhchính trị vững vàng, có trình độ kiến thức, năng lực lãnh đạo, tổ chức chỉ huy,quản lý và chuyên môn nghiệp vụ quân sự, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xâydựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc ngày càng tốt hơn Tuy nhiên, so với yêucầu nhiệm vụ liên tục phát triển, một số cán bộ chỉ huy cấp phân đội hiện naycòn bộc lộ những hạn chế nhất định trong thực tiễn hoạt động chỉ huy, như:

“Hiểu biết và thực hành tổ chức chỉ huy hiệp đồng quân binh chủng; sự nhạybén, linh hoạt phát hiện và xử trí tình huống nảy sinh; sự hiểu biết về khoahọc công nghệ hiện đại, khoa học xã hội nhân văn Hiện tượng vi phạmnguyên tắc; những biểu hiện quyền lực (gia trưởng, độc đoán) thiếu dân chủ,lợi dụng chức quyền, vi phạm kỷ luật” [32, tr.9], “hạn chế về năng lực quản lý

vũ khí trang bị, tài sản, tài chính và phong cách chính qui” [31, tr.2]

Trước “xu hướng hiện đại hoá quân đội, nhất là vũ khí, trang bị cóchiều hướng gia tăng Chiến tranh sử dụng vũ khí công nghệ cao là phổ biến”[108, tr.4], luôn đòi hỏi cao về trình độ tri thức chỉ huy, sự thông thái, ý chí,nghị lực, khả năng chỉ huy độc lập, quyết đoán, kiên định, sáng tạo của ngườichỉ huy Trong khi hầu hết người chỉ huy cấp phân đội hiện nay chưa trải quachiến đấu và phục vụ chiến đấu, nhất là qua chiến đấu ở cương vị chỉ huy,chưa trải qua những khó khăn, gian khổ của chiến tranh, còn thiếu kinhnghiệm thực tiễn hoạt động chỉ huy, còn biểu hiện của “bệnh” giáo điều, sách

vở, lý luận suông đã đưa tới nhiều bất cập trong hoạt động chỉ huy và bảnlĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Những hạn chế trên, nếu khôngđược nhận thức và khắc phục kịp thời sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ sĩquan chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Nhiệm vụ xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa hiện nay có đặc điểm mới, trong điều kiện mới, như: “chiến tranh bằng

vũ khí công nghệ cao, tranh chấp chủ quyền biển đảo, vùng trời, “diễn biếnhoà bình”, bạo loạn chính trị, khủng bố, tội phạm công nghệ cao, tội phạmxuyên quốc gia ” [29, tr.234] Kẻ thù dùng uy lực về vũ khí công nghệ cao

để đe doạ, đè bẹp ý chí đối phương ngay từ lúc chưa có chiến tranh Với điềukiện như vậy, việc giành thắng lợi trong các trận chiến đấu sẽ phụ thuộc rấtlớn vào tài nghệ, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy các cấp, trong đó cóngười chỉ huy cấp phân đội Vì thế, đòi hỏi người chỉ huy cấp phân đội phải

có bản lĩnh chỉ huy phát triển ở trình độ đủ độ vững chắc, bền vững và có “tưchất chỉ huy” mới có thể chỉ huy đơn vị hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.Theo đó, phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là vấn đềthực sự cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn đặt ra hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu: Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của phát triển

bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội, góp phần nâng cao chất

lượng, hiệu quả hoạt động chỉ huy của đội ngũ cán bộ chỉ huy cấp phân độitrong Quân đội nhân dân Việt Nam, nhằm đáp ứng yêu cầu chức trách, nhiệm

vụ của họ trong tình hình mới

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Luận giải, làm rõ thực chất và những nhân tố cơ bản quy định phát triểnbản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

- Đánh giá đúng thực trạng và luận chứng những yêu cầu mới trongphát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dânViệt Nam hiện nay

- Đề xuất các giải pháp cơ bản phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉhuy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề về bản chất và thuộc tính quy

định quá trình phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân độiQuân đội nhân dân Việt Nam

* Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn ở phát

triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội thuộc binh chủng hợp thànhQuân đội nhân dân Việt Nam; thời gian khảo sát, nghiên cứu từ năm 2005 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: Hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về con người,

về đào tạo và giáo dục, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực toàn diệncho cán bộ, đảng viên; kế thừa kết quả của các công trình khoa học liên quanđến phạm vi nghiên cứu của luận án

* Cơ sở thực tiễn: Tình hình thực tiễn chỉ huy và phát triển bản lĩnh chỉ

huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Đề tài luận án còn sử dụng số liệu điều tra, nghiên cứu, khảo sát của tác giả;

một số nghị quyết của đảng bộ các cấp trong quân đội; một số báo cáo tổngkết của các nhà trường, đơn vị cơ sở và kết quả nghiên cứu về đội ngũ cán bộchỉ huy cấp phân đội những năm gần đây.

* Phương pháp nghiên cứu: Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ

nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Từ tiếp cận phát triển, đề tài sửdụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể, như: phân tích và tổng hợp, quynạp và diễn dịch, hệ thống và cấu trúc, lịch sử và lôgíc, khái quát hoá, trừutượng hoá, điều tra xã hội và phương pháp chuyên gia để nghiên cứu

6 Những đóng góp mới của luận án

- Làm sâu sắc thêm một số khía cạnh bản chất của phát triển bản lĩnhchỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

- Luận chứng và chỉ ra những nhân tố cơ bản quy định phát triển bảnlĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

- Xác định yêu cầu và đề xuất các giải pháp cơ bản phát triển bản lĩnhchỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án

Luận án đã khái quát, luận giải có tính hệ thống các vấn đề cơ bản về lýluận, thực tiễn và giải pháp phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấpphân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, góp phần vào hệ thống lýluận xây dựng quân đội nói chung và xây dựng người sĩ quan chỉ huy nóiriêng Kết quả nghiên cứu của luận án là cơ sở khoa học cho hoàn thiện cácchủ trương giáo dục, đào tạo, quản lý và rèn luyện người chỉ huy ở các cấp,các đơn vị trong quân đội Đồng thời, kết quả nghiên cứu của luận án có thểdùng làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu, giảng dạy, giáo dục chính trị ởnhà trường, đơn vị trong toàn quân hiện nay

8 Kết cấu của luận án

Mở đầu; tổng quan về vấn đề nghiên cứu; 3 chương (7 tiết); kết luận;danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên quan đến đềtài luận án; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Những năm gần đây đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về bảnlĩnh và đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện, phát triển bản lĩnh của ngườicán bộ chỉ huy trong Quân đội nhân dân Việt nam ở các góc độ khác nhau

1 Các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến bản lĩnh, bản lĩnh chỉ huy

Liên quan đến bản lĩnh:

Hoàng Xuân Việt, “Người bản lĩnh” [139]; Dương Tự Đam, “Bản lĩnh

thanh niên sinh viên ngày nay” [21]; Phạm Văn Đồng, “Văn hoá và đổi mới” [40].Các công trình khoa học này đã làm rõ những yếu tố thuộc về bản lĩnh của conngười trong hoạt động thực tiễn Quan niệm bản lĩnh là phẩm chất cơ bản chủ đạo,quyết định suy nghĩ và hành vi của con người, nhất là trong việc tiếp nhận, kếthừa, chọn lọc các giá trị để không ngừng phát triển hoàn thiện nhân cách Tác giảHoàng Xuân Việt cho rằng, người bản lĩnh là người có bộ óc sáng suốt, ý chí gangthép và tình cảm tế nhị [139, tr.39] Bản lĩnh không tách rời nhận thức, ý chí vàtình cảm của con người trong hoạt động thực tiễn Có được bản lĩnh con người sẽnhanh chóng đạt đến mục đích đã xác định Tác giả Dương Tự Đam nhấn mạnh:thanh niên sinh viên ngày nay không chỉ cần trang bị cho mình một kiến thứcchuyên môn vững vàng, một phẩm chất đạo đức cao đẹp, mà hành trang vào đờicủa họ cần phải có bản lĩnh chính trị, bản lĩnh khoa học, bản lĩnh chuyên môn [21,tr.54] Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng lại khẳng định: Bản lĩnh cá nhân khôngvững chắc thì cũng dễ du nhập từ nước ngoài cả những điều sai lầm thậm chí độc

hại [40, tr.39] Như vậy, bản lĩnh có vai trò rất quan trọng, quyết định sự thànhcông của mỗi con người trong nhận thức, cải tạo thế giới và chính mình

Bộ Quốc phòng, Ban Tư tưởng Trung ương, “Đại thắng mùa xuân 1975bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam” [10] Công trình khoa học đã khẳng định: Cuộckháng chiến chống Mỹ, cứu nước thắng lợi vĩ đại của bản lĩnh và trí tuệ ViệtNam Quyết đánh và biết đánh, anh dũng và thông minh, chủ nghĩa anh hùngcách mạng và sáng tạo, đó là bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam vượt mọi tháchthức, và chính trong hoàn cảnh khó khăn, ác liệt, hiểm nghèo, bản lĩnh quyếtđánh và biết đánh của dân tộc Việt Nam toả sáng [10, tr.69]

Bản lĩnh và trí tuệ Việt nam là sự hội tụ của nhiều nhân tố trong tổnghoà các phẩm chất cách mạng và khoa học của Đảng, nhân dân, quân độitrong quá trình thực hiện cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước [10, tr.239]

“Dám đánh, quyết đánh và biết đánh thắng” là những thành tố quan trọngtrong nhân tố chính trị - tinh thần, là sự thể hiện ý chí, niềm tin, bản lĩnh và trítuệ của dân tộc Việt Nam Trong quá trình lịch sử của mình, để tồn tại và pháttriển, dân tộc Việt Nam đã phải không ngừng chiến đấu chống hết quân xâmlược này đến quân xâm lược khác, và chính những cuộc chiến đấu lâu dài, bền

bỉ đó đã dần dần tạo thành bản lĩnh thể hiện những nét đặc trưng của một dântộc thiết tha yêu chuộng hoà bình, nhưng cũng không sợ chiến đấu, hy sinh đểbảo vệ những quyền cơ bản và phẩm chất cao đẹp của dân tộc [10, tr.250]

Bản lĩnh là khả năng và ý chí kiên định trước mọi hoàn cảnh khắcnghiệt của lịch sử Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước làthắng lợi của bản lĩnh của một dân tộc đã được xây dựng nên bởi hàng ngànnăm văn hiến, được hun đúc bởi khí phách bất khuất chống giặc ngoại xâmtrong quá trình dựng nước và giữ nước trước vô vàn những thách thức nghiệtngã của lịch sử để tồn tại, vươn lên và khẳng định vị thế của mình trong dòngchảy chung của nhân loại [10, tr.289] Bản lĩnh Việt Nam thể hiện ở sự kiênđịnh, quyết tâm và ý chí giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước trước

những tác động hết sức phức tạp của tình hình quốc tế Thắng lợi của cuộckháng chiến chống Mỹ, cứu nước là thắng lợi của khí phách, bản lĩnh và trítuệ của chính con người Việt Nam, của cả dân tộc Việt Nam [10, tr.296] Bảnanh hùng ca của dân tộc Việt Nam được làm nên bởi bản lĩnh Việt Nam, bảnlĩnh của một dân tộc luôn giữ vững tính độc lập tự chủ trước mọi biến cố củalịch sử và kiên định mục tiêu mà mình đã lựa chọn [10, tr.297] Công trìnhkhoa học đã tập trung làm nổi bật bản lĩnh và trí tuệ của dân tộc, của các thế

hệ người Việt Nam nói chung mà không đi vào một đối tượng, một con người

cụ thể Song, công trình khoa học trên đã giúp cho tác giả luận án phươngpháp tiếp cận để làm rõ thực chất bản lĩnh của người chỉ huy cấp phân đội

Liên quan đến bản lĩnh chỉ huy:

Dương Kim Hoa, “Đối sách về nâng cao hiệu quả chỉ huy tác chiến của quân đội ta (Trung Quốc)” [51]; Herry J Hewson, “Người chỉ huy hải quân đánh

bộ thế kỷ 21 - sau ý tưởng giúp cho sự thành công trong quá trình thay đổi triệtđể” [50]; Robert Carmona, “Lãnh đạo và chỉ huy ở thế kỷ 21” [14] Những côngtrình khoa học trên đã làm rõ tác động của cuộc cách mạng quân sự đến nhậnthức, tư duy của người chỉ huy trong chuẩn bị và tiến hành chiến tranh Sự pháttriển và sử dụng vũ khí kỹ thuật cao không những đưa lại một loạt những thay đổi

về tư tưởng tác chiến và phương thức tác chiến, mà còn có ảnh hưởng to lớn đếnchỉ huy tác chiến đặt ra yêu cầu cao mới đối với phương thức chỉ huy, thể chế chỉhuy và nghệ thuật chỉ huy [51, tr.2] Trong chiến tranh kỹ thuật cao tình hình thayđổi rất nhanh, nhịp độ tác chiến nhanh, thời cơ xuất hiện nhanh và trôi qua cũngnhanh, chu kỳ chỉ huy ngắn lại, nếu chỉ dựa vào tổ chức chỉ huy theo kiểu “tuỳ cơứng biến” thì sẽ rất khó hoàn thành nhiệm vụ chỉ huy Hiện nay, sự phát triển mớicủa tình hình, nhất là sự bùng nổ của cách mạng khoa học công nghệ đã tạo nên

“sự chuyển hướng tới một kiểu chiến tranh hoàn toàn mới dựa trên tri thức” Do

đó, để người chỉ huy thực hiện tốt cương vị, chức trách được giao, họ phải biết tựgiáo dục bản thân, trau dồi kỹ năng, luôn linh hoạt, sẵn sàng tiếp thu mọi ý kiến,

nắm bắt nhanh sự thay đổi, đặt lòng tin của mình vào tương lai, vào chính mình,vào đơn vị mình [50, tr.7] Người chỉ huy luôn hành động trong những tình huốngkhó khăn, phức tạp, phải tự mình đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về nhữngquyết định cũng như kết quả hoạt động của đơn vị Vì vậy, đã là người chỉ huyphải có nghị lực, có năng lực và có “tư chất của mình” [14, tr.7] Sự tác động củacuộc cách mạng quân sự đã và đang đặt ra những thách thức, yêu cầu mới đối vớiđội ngũ cán bộ quân đội nói chung, người chỉ huy cấp phân đội nói riêng Vấn đềcấp thiết hiện nay là phải đào tạo và giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện người chỉ huycấp phân đội có đủ trình độ, năng lực, bản lĩnh chỉ huy đáp ứng yêu cầu, chứctrách, nhiệm vụ của họ trong tình hình mới.

Đ.A I-va-nốp, V.P Xa-vê-li-ép, P.V Sê-man-xki, “Những vấn đề cơ bản của chỉ huy bộ đội chiến đấu” [57] Công trình khoa học đã làm rõ một số vấn đề

lý luận, thực tiễn về sự chỉ huy, cơ quan chỉ huy, các phương tiện kỹ thuật chỉhuy, các khâu công việc cụ thể của sự chỉ huy bộ đội Việc nghiên cứu lý luậnkhoa học về chỉ huy chiến đấu hiện đại và rèn luyện kỹ năng chỉ huy bộ độitrong thực tiễn của đội ngũ sĩ quan có tác dụng quan trọng trong việc nâng caosức mạnh chiến đấu của bộ đội Đối với người chỉ huy, chức năng chỉ huy khôngnhững trở thành chức năng chủ yếu mà còn là chức năng duy nhất Nhiệm vụquan trọng nhất và thậm chí nhiệm vụ duy nhất của người chỉ huy là chỉ huy bộđội dưới quyền mình, tác động đến bộ đội bằng sự chỉ đạo cần thiết để hoànthành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao Thành công trong hoạt động của toàn

bộ hệ thống chỉ huy trước hết tuỳ thuộc vào sự tôi luyện về tư tưởng, tinh thần,bản lĩnh chiến đấu và tất cả những phẩm chất khác hoàn toàn thuộc về con ngườicủa họ [57, tr.36] Chính vì vậy, việc bồi dưỡng và rèn luyện kỹ năng chỉ huy bộđội trong thực tiễn của người chỉ huy cấp phân đội hiện nay là rất cần thiết

Trần Thái Bình, “Mấy vấn đề đặt ra đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc qua

10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 (Khoá IX)” [8]; Trần Duy Hương,

“Mấy vấn đề cơ bản về tăng cường sức mạnh quốc phòng bảo vệ Tổ quốc trong

thời kỳ mới” [56]; Tô Đình Phùng, “Quân đội tiếp tục đẩy mạnh xây dựng chính

quy trong tình hình mới” [107] Những công trình khoa học trên đã làm rõ quanniệm và chỉ ra những nhân tố hợp thành sức mạnh quốc phòng bảo vệ Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa Trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, quầnchúng nhân dân bao giờ cũng giữ vai trò quyết định, nhưng không thể phủ nhậnvai trò của người đứng đầu Bởi, trong những điều kiện cụ thể, đôi khi các quyếtsách mạnh dạn, có tính đột phá của người đứng đầu có tác dụng làm thay đổi cụcdiện chiến lược, vận mệnh của đất nước, thậm chí tạo ra bước ngoặt lịch sử củaquốc gia, dân tộc Người đứng đầu phải là người có đạo đức, bản lĩnh chính trị;luôn vững vàng trong mọi khó khăn, thử thách, kiên định mục tiêu, con đường đãchọn; suy nghĩ và hành động vì lợi ích của Đảng, của nhân dân và lợi ích quốc gia,dân tộc; biết đạt đến mục đích bằng con đường sáng tạo; biết biến ý chí, quyết tâmcủa toàn dân, các quyết sách, chiến lược, sách lược của Đảng thành hiện thực; cótài năng xuất chúng, biết nhìn xa trông rộng, dự đoán trước đường đi, nước bước,dám làm, dám chịu trách nhiệm và dám quyết đoán vào khâu đột phá, tạo ranhững bước ngoặt có tính lịch sử Do đó, trong bảo vệ Tổ quốc, cần lựa chọn, bồidưỡng người đứng đầu có tài năng, đức độ, có đủ dũng khí và uy tín đối với nhândân và lực lượng vũ trang, làm cho kẻ thù chống đối phải e dè, vị nể; có tầm ảnhhưởng rộng lớn đối với quốc gia và uy tín, vị thế với các quốc gia khác; có khảnăng hoá giải các thách thức, tình huống phức tạp về quốc phòng, an ninh, đốingoại; giữ được hoà khí với các nước láng giềng khi có tranh chấp [8, tr.96]

Việc đổi mới tư duy về quân sự, quốc phòng cho phù hợp với sự phát triểncủa tình hình, nhiệm vụ cách mạng là tất yếu khách quan Vì thế, đòi hỏi đội ngũcán bộ quân đội nói chung, người chỉ huy cấp phân đội nói riêng cần có nhận thứcđúng, tích cực, nhạy bén, linh hoạt, sáng tạo, kịp thời để thực hiện tốt cương vịchức trách được giao Trong tình hình hiện nay, cần xây dựng, rèn luyện đội ngũcán bộ chỉ huy có tác phong chính quy, ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực quản lý,

chỉ huy ở đơn vị Cán bộ chỉ huy phải có tác phong xông xáo, miệng nói tay làm,quyết đoán, làm đúng chức trách, quyền hạn và dám chịu trách nhiệm

Phạm Thanh Ngân, “Bản lĩnh chính trị Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới”

[94], “Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

cách mạng trong giai đoạn cách mạng mới” [95] Các công trình khoa học trên đãbàn khá sâu sắc về bản lĩnh chính trị đối với cán bộ, đảng viên trong quân đội.Trước tình hình, yêu cầu nhiệm vụ hiện nay, đòi hỏi quân đội nhân dân phải nângcao sức mạnh tổng hợp, trước hết là bản lĩnh chính trị, năng lực trí tuệ để xử lýđúng đắn những vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong quá trình thực hiện đường lốicủa Đảng thời kỳ mới [94, tr.10] Bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ trong thời

kỳ mới được thể hiện ở việc “nắm vững mục tiêu chiến đấu; trước những diễnbiến phức tạp của tình hình và sự tấn công hiểm độc của các thế lực thù địch luônluôn vững vàng không dao động, ngả nghiêng, kiên định nguyên tắc, quan điểm,đường lối của Đảng, đồng thời biết cách xử lý những vấn đề phức tạp một cáchkhôn khéo, mềm dẻo để giành thắng lợi trong những hoàn cảnh cụ thể” [94, tr.11]

Sự vững vàng về bản lĩnh chính trị của quân đội ta là sức mạnh trực tiếp làm phásản chiến lược “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch; là sức mạnh răn đe,đập tan mọi âm mưu hòng thực hiện ý đồ “phi chính trị hoá quân đội”

2 Các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

Liên quan đến bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam:

Hoàng Văn Thái, “Mấy vấn đề về chỉ huy và tham mưu” [117] Tác giả

đã khẳng định, trong thực hiện các nhiệm vụ, cán bộ luôn là người “quyết địnhhết thảy” Việc thực hiện chế độ một người chỉ huy là nhằm phát huy cao nhất

và đầy đủ nhất trách nhiệm của người chỉ huy đơn vị, nâng cao hiệu lực chỉ huy

và quản lý bộ đội, quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật thuộc quyền, kiên quyết vàkịp thời tổ chức thực hiện thắng lợi các mệnh lệnh và chỉ thị của cấp trên và của

cấp mình Người chỉ huy (trưởng) là người có quyền hạn cao nhất, đồng thời làngười chịu trách nhiệm trước nhất và nặng nhất về kết quả thực hiện các nhiệm

vụ quân sự, nhiệm vụ chính trị, hậu cần, kỹ thuật, kinh tế cũng như toàn bộ đờisống vật chất và tinh thần của đơn vị [117, tr.419] Người chỉ huy phải là ngườitiêu biểu trên tất cả các lĩnh vực: quan điểm, tư tưởng vững vàng, đạo đức cáchmạng trong sáng thể hiện được cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô tư, có tri thức

cơ bản về khoa học chung cũng như khoa học quân sự và nghệ thuật quân sự, cókhả năng đoàn kết và biết lắng nghe ý kiến, biết phát huy trí tuệ tập thể, có bảnlĩnh, dám chịu trách nhiệm, dám quyết đoán nhưng không độc đoán và dựa dẫm,dũng cảm, linh hoạt, sáng tạo và nhân nghĩa, biết nhìn xa trông rộng, tích cựcchủ động trong chiến đấu và công tác Người chỉ huy có tài năng không bị ràngbuộc trong những tình huống hiểm nguy, mà trái lại, đối với hiểm nguy lại chắpcánh cho tài năng [117, tr.422] Vì vậy, đào tạo và bồi dưỡng, rèn luyện pháttriển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụmới của quân đội và của cách mạng trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết

Lê Quang Hoà, “Kỷ luật quân đội và trách nhiệm của người chỉ huy”[52] Tác giả đã chỉ rõ trách nhiệm hàng đầu của người chỉ huy là làm cho đơn vịluôn luôn ở tư thế sẵn sàng chiến đấu, bất kỳ ở đâu, lúc nào cũng không bao giờ

để bị bất ngờ, đã chiến đấu là thắng lợi Những người chỉ huy là người chịu tráchnhiệm trước Đảng, trước nhân dân về chính trị - tinh thần, về tính mạng củachiến sĩ, về những tài sản mà quân đội giao cho, về thắng lợi của nhiệm vụ chiếnđấu Người chỉ huy có năng lực, bản lĩnh, biết chỉ huy đơn vị là người luôn luônlấy yêu cầu của chiến đấu để quản lý, chỉ huy bộ đội [52, tr.31] Muốn quản lýtốt đơn vị, người chỉ huy phải có trình độ hiểu biết nhất định về chính trị, quân

sự, văn hoá, nghiệp vụ cần thiết Trình độ, năng lực của người chỉ huy khôngphải tự nhiên mà có; trái lại, là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện tronghoạt động thực tiễn Người chỉ huy có tinh thần phụ trách không bao giờ nản

lòng lùi bước mà luôn luôn tỉnh táo tìm ra trong vấp váp sai lầm, những cái hay,cái dở để cùng đơn vị sửa chữa, cải tiến, bổ sung, hoàn chỉnh [52, tr.67].

Phạm Văn Nhuận, “Giáo dục, rèn luyện bản lĩnh chính trị cho cán bộ

quân đội trong hội nhập kinh tế quốc tế” [97]; Hồ Kiếm Việt, “Bản lĩnh chínhtrị - chuẩn mực cơ bản trong đào tạo chính ủy, chính trị viên” [140] Các côngtrình khoa học trên đã làm rõ vai trò bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ quânđội Bản lĩnh chính trị là phẩm chất chính trị phát triển đến trình độ cao, tự giác

và sáng tạo, thể hiện rõ năng lực làm chủ về chính trị trong những nhiệm vụđặc biệt, trước những thách thức cao độ, nhất là vào những thời điểm có tínhchất bước ngoặt [97, tr.39] Trong bối cảnh hiện nay, việc đặt “bản lĩnh” thànhmục tiêu đào tạo chính uỷ, chính trị viên là rất cần thiết Bởi, nó là giá trị kếttinh từ toàn bộ những phẩm chất nhân cách, trí tuệ, tài năng của mỗi người,đảm bảo cho cán bộ chính trị ở vị thế và chức trách đảm nhiệm luôn luôn tựchủ, điềm tĩnh, vững vàng, kiên nghị ứng xử mọi tình huống gay cấn nhất nẩysinh từ chiến đấu, công tác hoặc quan hệ cá nhân [140, tr.43] Bản lĩnh của mỗingười bao giờ cũng biểu hiện ra trong hành động xử lý các tình huống chiếnđấu, công tác và ứng xử các quan hệ Do đó, để có bản lĩnh vững vàng, cầnthực hiện đồng bộ việc bồi dưỡng kiến thức với thực hành, thực tập, rèn luyệntrong thực tiễn, trên cơ sở tính tự giác cao, gắn tri thức với tình cảm, ý chí, nghịlực, niềm tin và phải được rèn luyện, thể nghiệm trong thực tiễn các nhiệm vụ

Phạm Xuân Nguyên, “Năng lực ra quyết định của Sư đoàn trưởng trongchỉ huy chiến đấu” [96] Tác giả đã làm rõ những đặc trưng cơ bản của hoạtđộng chỉ huy sẵn sàng chiến đấu, các yêu cầu đối với việc ra quyết định chiếnđấu Những phẩm chất cơ bản giúp người chỉ huy quân sự đưa ra quyết địnhchính xác, tức thời và tối ưu như: bản lĩnh chỉ huy, trí thông minh, kiến thứckhoa học quân sự, nghệ thuật quân sự và nghệ thuật lãnh đạo chỉ huy, tư duy, ýchí, tình cảm, sáng tạo, chủ động, quyết đoán táo bạo, trực giác, kinh nghiệmchiến đấu và các biện pháp phát triển năng lực ra quyết định [96, tr.16] Để đưa

ra quyết định chính xác, kịp thời và hiệu quả, người chỉ huy quân sự phải cócác phẩm chất trí tuệ, ý chí cao, sự vững vàng, tính chủ động, nhanh nhạy, linhhoạt, sáng tạo, quyết đoán táo bạo và sự thành thạo nghiệp vụ chuyên mônquân sự [96, tr.20] Do đó, đào tạo và giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện phát triểnbản lĩnh cho người chỉ huy cấp phân đội hiện nay, là cơ sở, tiền đề quan trọngquyết định mọi thành công trong hoạt động thực tiễn chỉ huy của họ.

Song Hào, “Rèn luyện bản lĩnh người cán bộ chỉ huy” [47] Tác giả đãchỉ rõ trách nhiệm, bản lĩnh và sự cần thiết phải rèn luyện bản lĩnh người cán

bộ chỉ huy trong quân đội Người chỉ huy là người có nhiệm vụ giáo dục,huấn luyện, đào tạo những cán bộ, chiến sĩ dũng cảm, mưu trí, có trình độ kỹthuật, chiến thuật tinh thông, là người tổ chức, chỉ huy đơn vị chiến đấu vàchiến thắng kẻ địch [47, tr.25] Bản lĩnh của người chỉ huy được thể hiện ở:tinh thần chiến đấu ngoan cường, dũng cảm, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêmminh, tinh thần đoàn kết hiệp đồng chặt chẽ Trình độ hiểu biết quân sự phùhợp với yêu cầu của nhiệm vụ chiến đấu và thực tế đòi hỏi của chiến trường.Tác phong chỉ huy tích cực, chủ động; mưu trí, sáng tạo, linh hoạt; dân chủ vàquyết đoán; xông xáo, sâu sát, cụ thể; khẩn trương, chín chắn và táo bạo Gắn

bó mật thiết với cấp dưới và chiến sĩ bằng tư tưởng, tình cảm trong nhiệm vụchung cũng như trong đời sống riêng [47, tr.26] Công trình khoa học trên đã

có cái nhìn rõ hơn về bản lĩnh chỉ huy của người cán bộ chỉ huy Tuy nhiên,tác giả mới chỉ đề cập tới trách nhiệm, bản lĩnh và rèn luyện bản lĩnh ngườicán bộ chỉ huy nói chung, mà chưa đưa ra giải pháp đào tạo và giáo dục, bồidưỡng, phát triển bản lĩnh chỉ huy cho người chỉ huy cấp phân đội

Vũ Lăng, Nguyễn Việt, Phạm Lê, Lê Hạng, Huỳnh Đáp, Đinh Lê, “Mấykinh nghiệm rèn luyện bản lĩnh chỉ huy” [62] Công trình khoa học đã làm rõnhững kinh nghiệm về rèn luyện bản lĩnh chỉ huy, tổ chức và chỉ huy chiến đấu

từ thực tiễn chiến trường đánh Mỹ Để làm tròn trách nhiệm nặng nề của mình,

để phát huy hết sức mạnh của nghệ thuật quân sự của ta, sức mạnh của quân đội

ta, hạn chế và tước bỏ những chỗ mạnh về vật chất kỹ thuật, lợi dụng triệt đểnhững chỗ yếu về chính trị, tinh thần và về quân sự của địch, đánh địch trongnhững tình huống gay go, phức tạp nhất, cán bộ chúng ta phải có một bản lĩnhchỉ huy vững chắc, ngày một điêu luyện Công tác rèn luyện bản lĩnh chỉ huy cótầm quan trọng đặc biệt và rất cấp thiết [62, tr.6] Công trình khoa học trên mớichỉ đề cập đến công tác rèn luyện bản lĩnh chỉ huy từ kinh nghiệm thực tế chiếntrường Do đó, cần bổ sung cơ sở lý luận, khoa học trong đào tạo, bồi dưỡngphát triển bản lĩnh chỉ huy cho người chỉ huy cấp phân đội, đáp ứng sự phát triểnmới các nhiệm vụ của quân đội và của cách mạng hiện nay

Phan Hữu Đại, “Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp - NgườiAnh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam” [20] Công trình khoa học đã bànkhá sâu sắc về tài năng, đức độ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, trong đó nổilên một đặc điểm chung đó là: bản lĩnh cầm quân của Tổng Tư lệnh VõNguyên Giáp - một trong những nhân tố thắng lợi trong hai cuộc kháng chiếncủa nhân dân Việt Nam [20, tr.70] Nét đặc sắc trong bản lĩnh cầm quân củaTổng chỉ huy Võ Nguyên Giáp là: trước những tình huống hết sức khẩntrương, Tổng chỉ huy đã bình tĩnh kịp thời đánh giá cục diện chiến trường mộtcách nhạy bén, sắc sảo, để rồi dũng cảm sửa chữa sai lầm, thay đổi cách đánhcho phù hợp, nên đã lật ngược thế cờ, giành phần thắng [20, tr.77] Công trìnhkhoa học khẳng định: với bản lĩnh cầm quân đã được thử thách suốt cuộckháng chiến chống Pháp, Tổng Tư lệnh cùng đội ngũ tướng lĩnh đã trưởngthành đó dẫn dắt toàn quân bước vào cuộc kháng chiến thứ hai với một tư thếkhác xa so với những ngày đầu kháng chiến thứ nhất [20, tr.81]

Những công trình khoa học trên có nhiều nội dung liên quan đến đề tài luận án,nhất là nội dung bản lĩnh, được tác giả kế thừa và làm sâu sắc hơn trong quan niệm vềbản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

Liên quan đến phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam:

Nguyễn Văn Tài, “Tích cực hoá nhân tố con người của đội ngũ sĩ quan

trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” [114] Tác giả đã chỉ

rõ thực chất quá trình tích cực hoá nhân tố con người của đội ngũ sĩ quantrong xây dựng quân đội hiện nay, đề cập một cách hệ thống về “lợi ích, dânchủ, trí tuệ”, coi đó là những động lực cơ bản kích thích tính tích cực của độingũ sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, một số phương hướng và giải pháp

cơ bản nhằm tích cực hoá nhân tố con người của đội ngũ sĩ quan trong xâydựng quân đội Thực chất tích cực hoá nhân tố con người của đội ngũ sĩ quan

là một quá trình nâng cao không ngừng tính tích cực xã hội của đội ngũ sĩquan, tạo nên động lực phát triển của sự nghiệp xây dựng quân đội [114,tr.36] Đây cũng chính là động lực phát triển các phẩm chất, năng lực của độingũ cán bộ quân đội, trong đó có bản lĩnh chỉ huy

Hoàng Quang Đạt, “Nâng cao chất lượng con người trong sức mạnhchiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” [37] Tác giả đã làm rõvai trò và chất lượng nhân tố con người trong sức mạnh chiến đấu của quânđội Trong sức mạnh chiến đấu của quân đội, con người ở vị trí trung tâm vàđóng vai trò chủ thể Trong tổng thể các yếu tố vật chất và tinh thần tạo thànhsức mạnh chiến đấu thì chất lượng nhân tố con người có vai trò quyết định.Việc nâng cao chất lượng nhân tố con người trong sức mạnh chiến đấu là vấn

đề của mọi quân đội, dù với quan niệm khác nhau như thế nào về con người

Đó cũng là vấn đề có tính cơ bản thường xuyên đối với quá trình nâng cao chất

lượng tổng hợp và xây dựng sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay

Bùi Mạnh Hùng, “Chú trọng bồi dưỡng, rèn luyện để nâng cao khả năng

trực giác cho cán bộ chỉ huy các cấp” [54] Tác giả đã làm rõ sự cần thiết phải cótrực giác đối với người chỉ huy trong các hoạt động Có trực giác tốt, người chỉhuy sẽ phân tích một cách nhanh chóng tìm ra phương hướng trong tất cả tínhphức tạp của các hiện tượng xung quanh, dừng lại ở cái chủ yếu nhất và trên cơ

sở đó có được những nhận định, phán đoán chính xác, đưa ra những kết luận,

chủ trương, quyết tâm chiến đấu đúng đắn, nhanh chóng, thậm chí có nhữngquyết định làm thay đổi toàn bộ cục diện chiến trường [54, tr.23] Có trực giáctốt, giúp người chỉ huy nắm được thời cơ, chớp thời cơ giải quyết được nhiềutình huống bất ngờ có tính chất ngẫu nhiên trong các hoạt động quân sự, nângcao hiệu năng chiến đấu và sẽ giảm đáng kể sự hy sinh xương máu của cán bộ,chiến sĩ trong chiến đấu; giảm hao tổn của cải trong chiến tranh

Dương Quốc Dũng, “Nâng cao bản lĩnh cá nhân của sĩ quan trẻ Quân độinhân dân Việt Nam hiện nay” [15] Tác giả đã làm rõ quan niệm về bản lĩnh cánhân, bản lĩnh cá nhân của sĩ quan trẻ, phân tích cấu trúc, đặc điểm và đưa ranhững giải pháp cơ bản nhằm nâng cao bản lĩnh cá nhân của sĩ quan trẻ hiện nay.Bản lĩnh cá nhân là sự kết tinh những phẩm chất xã hội của cá nhân, bảo đảm cho

cá nhân làm chủ cuộc sống và hoạt động của mình, vững vàng trước mọi khókhăn thử thách, kiên quyết đạt đến mục đích [15, tr.21] Bản lĩnh cá nhân của sĩquan trẻ là sự kết tinh những phẩm chất xã hội của sĩ quan trẻ, bảo đảm cho sĩquan trẻ làm chủ cuộc sống và hoạt động trên cương vị lãnh đạo, chỉ huy phân đội[15, tr.27]

Hoàng Ngọc Tú, “Nâng cao năng lực chính trị của người sĩ quan chỉ

huy cấp phân đội binh chủng tăng - thiết giáp Quân đội nhân dân Việt Namhiện nay” [131] Tác giả đã làm rõ khái niệm năng lực chính trị, những biểuhiện của nó ở đội ngũ sĩ quan chỉ huy cấp phân đội binh chủng tăng - thiếtgiáp Sĩ quan chỉ huy cấp phân đội là người trực tiếp giáo dục, tổ chức, chỉhuy bộ đội thực hiện những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách phápluật của nhà nước, nhiệm vụ của quân đội Mặt khác, họ còn là lực lượng kếcận phát triển lên các cấp lãnh đạo, chỉ huy lữ đoàn, binh chủng và cán bộ caocấp của toàn quân trong tương lai [131, tr.20]

Nguyễn Đình Tu, “Nâng cao bản lĩnh chính trị của sĩ quan trẻ Quânđội nhân dân Việt Nam hiện nay” [130] Tác giả đã đưa ra quan niệm bản

lĩnh chính trị, chỉ ra một số vấn đề có tính quy luật và đề xuất một số biệnpháp cơ bản nâng cao bản lĩnh chính trị của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dânViệt Nam hiện nay Bản lĩnh chính trị của sĩ quan trẻ là một phẩm chất xãhội cơ bản, chủ đạo trong nhân cách, là phẩm chất chính trị tinh thần phảnánh mặt giác ngộ giai cấp, giác ngộ dân tộc của người sĩ quan cấp phânđội; là phẩm chất chính trị đã phát triển cao làm cho sĩ quan trẻ tự quyếtđịnh một cách độc lập, sáng tạo ý nghĩ và hành vi chính trị của mình, cólòng tin sắt đá vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàđường lối chính trị quân sự của Đảng, không dao động lay chuyển trướcnhững tác động bên ngoài [130, tr.9]

Trần Danh Bích, “Nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực hoạt động thực tiễncủa cán bộ chủ trì công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở” [7] Công trìnhkhoa học đã nghiên cứu bản lĩnh chính trị trong mối quan hệ với năng lực hoạtđộng thực tiễn của cán bộ chủ trì công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở.Đây là biểu hiện tập trung nhất hai mặt đức và tài của người cán bộ Hai yếu tốnày thống nhất với nhau đều được hình thành từ quá trình giáo dục, bồi dưỡng rènluyện trong thực tiễn Khi nó đã được hình thành phát triển trong nhân cách củangười cán bộ nó sẽ đóng vai trò định hướng chính trị cho mọi hoạt động của ngườicán bộ chính trị ở đơn vị cơ sở Để xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị ở đơn vị cơ

sở có phẩm chất năng lực chuyên môn tốt, có bản lĩnh chính trị và năng lực hoạtđộng thực tiễn, công trình khoa học vạch ra những nguyên tắc trong nâng cao bảnlĩnh chính trị và năng lực hoạt động thực tiễn Khẳng định là người cán bộ củaĐảng thì phải có tri thức vững vàng, toàn diện, có như vậy mới không sa vào tìnhtrạng mò mẫm, lúng túng hoặc mắc bệnh chủ nghĩa kinh nghiệm trong hoạt độngthực tiễn Công trình khoa học đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao bảnlĩnh chính trị trong mối quan hệ với năng lực hoạt động thực tiễn của cán bộ chủtrì công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay

Nguyễn Mạnh Hải, “Nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ phi côngquân sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới” [45] Công trình khoahọc đã làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn nâng cao bản lĩnh chính trị củađội ngũ phi công quân sự Để hình thành và nâng cao bản lĩnh chính trị phải cóthêm nhiều yếu tố, điều kiện khách quan và chủ quan, đặc biệt là những yêucầu cao hơn về năng lực trí tuệ và hành động, trải nghiệm thực tiễn và các cơhội được thử thách, rèn luyện trong các môi trường công tác [45, tr.16-17]

Lương Thanh Hân, “Phát triển bản lĩnh chính trị và tri thức khoa học củagiảng viên trẻ khoa học xã hội nhân văn ở các trường sĩ quan Quân đội nhândân Việt Nam hiện nay” [48] Tác giả đã làm rõ một số vấn đề lý luận và thựctiễn của phát triển bản lĩnh chính trị và tri thức khoa học của giảng viên trẻkhoa học xã hội nhân văn ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.Phát triển bản lĩnh chính trị của giảng viên trẻ khoa học xã hội nhân văn là quátrình chuyển hoá các yếu tố cấu thành bản lĩnh chính trị theo hướng tiến lên từtrình độ bản lĩnh chính trị được hình thành trong giai đoạn đào tạo đại học vớinhận thức chính trị chưa sâu sắc, chưa trải nghiệm trong thực tiễn đến bản lĩnhchính trị dựa trên cơ sở hiểu biết sâu sắc về chính trị và trải qua thực tiễn sưphạm đạt đến trình độ vững chắc, được thử thách trong giảng dạy, nghiên cứukhoa học và đấu tranh bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm đường lối của Đảng và phê phán các quan điểm sai trái [48, tr.42]

Những công trình khoa học trên có nhiều nội dung liên quan trực tiếpđến đề tài luận án, đặc biệt là nội dung bản lĩnh Mặc dù, nội dung trọng tâmcủa các công trình đó là bản lĩnh chính trị, không phải là bản lĩnh chỉ huy,nhưng đã giúp cho tác giả luận án về phương pháp tiếp cận, cũng như sự luận

giải vấn đề phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay một cách khoa học, cơ bản.

3 Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết

Một là, sau năm 1975 đến nay và nhân kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện

Biên Phủ đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu về trí tuệ, bản lĩnh củadân tộc Việt Nam, Quân đội nhân dân Việt Nam, của một số cán bộ, chiến sĩ vàcông dân tiêu biểu Nhưng chưa có công trình khoa học, luận án nghiên cứu trựctiếp vào sự phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội của quânđội ta Bên cạnh các kết quả nghiên cứu tương đối toàn diện và sâu sắc về bảnlĩnh chính trị, bản lĩnh người thì nghiên cứu bản lĩnh chỉ huy sẽ làm phong phúhơn, sâu sắc hơn người cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Những công trình khoa học có liên quan đã nghiên cứu các góc độ khácnhau về vấn đề lý luận và thực tiễn đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyệnbản lĩnh người cán bộ chỉ huy trong Quân đội nhân dân Việt Nam Tuy nhiên,chưa có tác giả nào bàn một cách sâu sắc, toàn diện về bản lĩnh chỉ huy, nhất

là bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Vì vậy, tác giả tiếp tụcnghiên cứu làm rõ thực chất và những nhân tố quy định phát triển bản lĩnh chỉhuy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam Đây là vấn

đề mới, nội dung quan trọng cần nghiên cứu làm rõ trong luận án

Hai là, những công trình khoa học có liên quan đã nghiên cứu khá toàn

diện về bản lĩnh của con người trong hoạt động thực tiễn Thực chất đó lànăng lực làm chủ của con người trong những điều kiện, hoàn cảnh lịch sử xãhội nhất định Các công trình khoa học cũng đã khẳng định: bản lĩnh của conngười luôn gắn liền với hoạt động nhận thức, hoạt động thực tiễn lao động sảnxuất, chiến đấu trong mọi hoạt động đều cần có trí tuệ và bản lĩnh để đạtđến mục đích đã xác định Thực tiễn đó đã giúp cho tác giả phương pháp tiếpcận nghiên cứu làm rõ thực trạng trình độ phát triển bản lĩnh chỉ huy củangười chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt nam hiện nay

Về thực trạng bản lĩnh người cán bộ chỉ huy của những công trình khoahọc có liên quan đã thành công trong nghiên cứu, đánh giá ở một số lĩnh vực,khía cạnh khác nhau, tuy nhiên chưa được đánh giá một cách hệ thống, toàndiện Do đó, tác giả luận án tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thực trạng trình độphát triển bản lĩnh chỉ huy của họ trên cơ sở các tiêu chí đã xác định, đồngthời, phân tích, chỉ rõ những yêu cầu mới trong phát triển bản lĩnh chỉ huy củangười chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Ba là, các công trình khoa học có liên quan đã chỉ rõ vị trí, vai trò, tầm

quan trọng của bản lĩnh và sự cần thiết phải rèn luyện bản lĩnh người cán bộchỉ huy; đề xuất giải pháp giáo dục, rèn luyện bản lĩnh người cán bộ chỉ huytrong Quân đội nhân dân Việt Nam Các công trình khoa học khẳng định:người cán bộ chỉ huy phải có một bản lĩnh chỉ huy vững chắc, ngày một điêuluyện Công tác rèn luyện bản lĩnh chỉ huy có tầm quan trọng đặc biệt và rất cấpthiết

Tuy nhiên, các giải pháp của các công trình khoa học có liên quan chỉtập trung vào giáo dục và rèn luyện bản lĩnh người cán bộ chỉ huy trong thựctiễn chiến đấu ở chiến trường, với những kinh nghiệm là chủ yếu, mà chưa cógiải pháp cụ thể, đồng bộ, khoa học về đào tạo và giáo dục, bồi dưỡng, rènluyện phát triển bản lĩnh chỉ huy cho người chỉ huy cấp phân đội, đáp ứng yêucầu nhiệm vụ trong tình hình mới Tình hình đó, tác giả luận án đã tiếp tụcnghiên cứu trên cơ sở thực trạng và những nhân tố cơ bản quy định sự pháttriển của quá trình này, để phân tích và làm rõ những giải pháp phát triển bảnlĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Namhiện nay, đó là: đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo tại nhàtrường và tập huấn, bồi dưỡng ở đơn vị của người chỉ huy cấp phân đội; tăngcường rèn luyện bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội trong thực

tiễn hoạt động chỉ huy hiện nay; tích cực hoá nhân tố chủ quan người chỉ huycấp phân đội trong hoạt động chỉ huy hiện nay.

Qua nghiên cứu các công trình, đề tài, bài viết, tác giả nhận thấy, việc tiếpcận và giải quyết một cách cơ bản có hệ thống dưới góc độ triết học, xã hội học,

vấn đề: “Phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” chưa có công trình nào đề cập tới Với đề tài nghiên

cứu đã lựa chọn, tác giả hy vọng sẽ góp phần nhỏ bé làm sâu sắc hơn các vấn đề

lý luận và thực tiễn cấp bách đang đặt ra trong quá trình phát triển bản lĩnh chỉ huycủa người chỉ huy cấp phân đội nói riêng và người cán bộ quân đội nói chung

Chương 1 THỰC CHẤT VÀ NHỮNG NHÂN TỐ CƠ BẢN QUY ĐỊNH PHÁT TRIỂN BẢN LĨNH CHỈ HUY CỦA NGƯỜI CHỈ HUY CẤP PHÂN ĐỘI QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

1.1 Thực chất phát triển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

1.1.1 Quan niệm về bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

Người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

Người chỉ huy cấp phân đội là những cán bộ, sĩ quan, được đào tạo theochuyên ngành chỉ huy, tham mưu, giữ chức vụ từ trung đội trưởng đến tiểu đoàntrưởng hoặc các chức vụ tương đương, trực tiếp chỉ huy, quản lý, huấn luyện vàgiáo dục bộ đội ở các phân đội làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, laođộng sản xuất và công tác Họ là lực lượng quan trọng quy định kết quả thựchiện mọi nhiệm vụ ở các đơn vị cơ sở trong toàn quân, đồng thời, là nguồn bổ

sung, kế tục cho đội ngũ cán bộ trung, cao cấp trong và ngoài quân đội Hiệnnay, người chỉ huy cấp phân đội đã, đang và sẽ góp phần quan trọng vào sựnghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại

Người chỉ huy đề cập trong luận án này là những cán bộ, sĩ quan đượcđào tạo chuyên ngành chỉ huy, tham mưu, có chức vụ cán bộ cấp phân đội(trung đội trưởng, đại đội trưởng, tiểu đoàn trưởng) ở các đơn vị chủ lựcthuộc binh chủng hợp thành Quân đội nhân dân Việt Nam

Chỉ huy bộ đội: “hành động của người chỉ huy và cơ quan chỉ huynhằm hướng mọi nỗ lực của bộ đội vào việc hoàn thành nhiệm vụ được giao”[132, tr.146] Quá trình chỉ huy bộ đội, người chỉ huy phải nắm vững nộidung, phương thức, các căn cứ, nguyên tắc chỉ huy, thực hiện đúng cương vị,

chức trách được giao Đối với người chỉ huy phải có các phẩm chất cần thiết,

như: có tính giai cấp, giác ngộ chính trị cao, có kiến thức, kỹ xảo, kỹ năngchuyên môn, am hiểu các đặc điểm hoạt động quân sự, có kinh nghiệm quản

lý, chỉ huy; có tư duy mạch lạc, sáng suốt, trí nhớ nhanh, nhiều, lâu; ngôn ngữgiản dị rõ ràng; có lòng dũng cảm, có ý chí quyết tâm cao trong chỉ huy bộđội, thận trọng, tỉ mỉ, chính xác khi ra quyết định, mệnh lệnh

Người chỉ huy: “người đứng đầu một đơn vị lực lượng vũ trang theoquyết định bổ nhiệm của cấp có thẩm quyền Trong lực lượng vũ trang nhân dânViệt nam, người chỉ huy thực hiện nhiệm vụ theo chức trách, quyền hạn quyđịnh và phải chịu trách nhiệm cá nhân trước Đảng, Nhà nước, trước cấp trên, cấp

ủy cấp mình, trước tập thể cán bộ chiến sĩ thuộc quyền về mọi mặt quân sự,chính trị, hậu cần, kỹ thuật của đơn vị” [132, tr.736] Là người quản lý, điềuhành mọi hoạt động của đơn vị, chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng hoànthành các nhiệm vụ được giao Người chỉ huy có quyền hạn, nghĩa vụ theo quyđịnh trong điều lệnh, điều lệ của quân đội Mục đích hoạt động của người chỉhuy là duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu thường xuyên của bộ đội và xây dựngđơn vị vững mạnh toàn diện Nội dung cơ bản hoạt động của người chỉ huy là ra

quyết định, tổ chức, kiểm tra, đôn đốc và giúp đỡ cán bộ, chiến sĩ dưới quyềnthực hiện quyết định, tiến hành sơ, tổng kết rút kinh nghiệm để hoạt động chỉhuy đạt hiệu quả hơn Trong thực tiễn hoạt động chỉ huy, quản lý đơn vị, đòi hỏingười chỉ huy phát huy cao độ các phẩm chất và năng lực, nêu cao tính độc lập,

tự chủ, quyết đoán, kiên quyết trong thực hiện quyết định đã đề ra

Năng lực chỉ huy của người chỉ huy được biểu hiện ở việc sử dụngmột cách linh hoạt phương pháp, nghệ thuật lãnh đạo, chỉ huy dân chủ tậpthể và tập trung quyền uy cao Như Ph Ăngghen đã giải thích: “Quyền uynói ở đây, có nghĩa là ý chí của người khác mà người ta buộc chúng ta phảitiếp thu; mặt khác, quyền uy lấy sự phục tùng làm tiền đề” [2, tr.418] Đó là

sự thống nhất trí tuệ, ý chí, tình cảm, sức sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ; kỹnăng ứng xử khéo léo mối quan hệ với bộ đội; biết tạo thời cơ, nắm thời cơtrong mọi tình huống để hoàn thành nhiệm vụ

Từ tiếp cận trên, có thể quan niệm: Người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam là người đứng đầu, có quyền hạn và trách nhiệm cao nhất trong tổ chức chỉ huy, quản lý bộ đội ở một phân đội (trung đội, đại đội, tiểu đoàn).

Người chỉ huy cấp phân đội là cán bộ của Đảng trong quân đội, có quyền

hạn và trách nhiệm cao nhất ở một phân đội, trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy, quản lý,

huấn luyện, giáo dục và chăm lo đời sống mọi mặt cho cán bộ, chiến sĩ ở đơn vị.Chịu trách nhiệm trước cấp ủy, người chỉ huy cấp trên và cấp ủy cấp mình vềtoàn bộ các hoạt động theo phạm vi được phân công Chức năng là chỉ huy cán

bộ, chiến sĩ dưới quyền thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao trên cơ sở cácquyết định, bằng kế hoạch, chỉ thị và mệnh lệnh Nghị quyết số 51/NQ-TW của

Bộ chính trị, Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX chỉ rõ: “Người chỉ huy

có trách nhiệm chấp hành và tổ chức thực hiện nghiêm túc chỉ thị, mệnh lệnh củacấp ủy cấp trên và cấp ủy cấp mình về toàn bộ hoạt động quân sự của đơn vị Khi có tình huống khẩn trương, người chỉ huy phải chủ động quyết đoán, xử trí

kịp thời để hoàn thành nhiệm vụ, sau đó phải kịp thời báo cáo và chịu tráchnhiệm trước cấp ủy, người chỉ huy cấp trên và cấp ủy cấp mình” [27, tr.12].

Chức trách, nhiệm vụ cơ bản của người chỉ huy cấp phân đội: chấp hành và

tổ chức thực hiện nghiêm túc chỉ thị, mệnh lệnh của các cấp ủy đảng và người chỉhuy cấp trên về toàn bộ hoạt động quân sự của đơn vị; chịu trách nhiệm và trựctiếp tham gia xây dựng các tổ chức trong đơn vị vững mạnh toàn diện; đảm nhiệmcông tác tác chiến, huấn luyện và xây dựng lực lượng ở đơn vị; trực tiếp chỉ huy,quản lý và giáo dục bộ đội Trong thực tiễn hoạt động chỉ huy, người chỉ huy cấpphân đội còn phải phát huy tính chủ động của cấp dưới trong việc xác địnhphương pháp thực hiện nhiệm vụ được giao, kiên quyết và kiên định trong thựchiện quyết tâm, linh hoạt trong xử trí tình huống, vững chắc, liên tục, bí mật, nêucao trách nhiệm cá nhân về quyết tâm, biện pháp và kết quả hoạt động của bộ đội

Người chỉ huy cấp phân đội là một bộ phận trong đội ngũ cán bộ quânđội, do đó, họ không những mang đặc điểm chung, mà còn có các đặc điểmriêng tác động, chi phối tới hoạt động chỉ huy ở phân đội như sau:

Về trình độ học vấn, họ được đào tạo cơ bản trong các nhà trường quân

đội, được trang bị hệ thống kiến thức cơ bản, toàn diện, chuyên sâu, có phẩmchất chính trị, đạo đức tốt, có trình độ và năng lực chỉ huy, quản lý, huấn luyện

bộ đội ở phân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc trongthời kỳ mới Tuy nhiên, còn một bộ phận trình độ kiến thức, sự tu dưỡng, rènluyện, phương pháp tác phong công tác có những hạn chế nhất định, dẫn đếntrình độ, năng lực chỉ huy chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ Thực hiệnchức trách, nhiệm vụ được phân công chủ yếu bằng kinh nghiệm, giải quyếtcác tình huống nảy sinh trong đơn vị còn lúng túng, bị động, không ít trườnghợp bi quan, chán nản trước những khó khăn, vướng mắc Trên thực tế chothấy, trong đội ngũ cán bộ chỉ huy cấp phân đội hiện nay, nhất là cấp trung đội,mặt bằng kiến thức còn chưa đều, sự trải nghiệm trong tu dưỡng, rèn luyện còn

khá chênh lệch, nên chất lượng chính trị, trình độ, năng lực chỉ huy, quản lý,huấn luyện và giáo dục của một bộ phận còn hạn chế, bất cập.

Về tâm lý lứa tuổi, họ sinh ra và lớn lên trong thời bình, có nhiều thuận lợi

trong quá trình phát triển, hoàn thiện về nhân cách Tuổi quân chưa nhiều, tuổi đờicòn trẻ, có nhiều ưu điểm cơ bản, nhưng chưa được rèn luyện, thử thách nhiềutrong thực tiễn Với những ưu điểm của tuổi trẻ, như: sức khoẻ tốt, nhiệt tình,hăng hái, trách nhiệm; tư duy nhanh, thích tiếp cận những vấn đề mới, có lýtưởng, hoài bão vươn lên chiếm lĩnh đỉnh cao và tự khẳng định mình; trong sinhhoạt thường vui nhộn, tình cảm nên dễ đồng cảm, gần gũi với bộ đội, tạophương pháp, tác phong công tác sâu sát, cụ thể, tỉ mỉ trong các hoạt động, qua đónắm bắt, đánh giá đúng tình hình của cán bộ, chiến sĩ, có biện pháp chỉ huy, lãnhđạo hiệu quả

Bên cạnh ưu điểm, đặc điểm về tâm lý, lứa tuổi của họ cũng bộc lộ nhữnghạn chế, như: giáo dục chính trị tư tưởng thiếu chiều sâu, giải quyết các vấn đềnảy sinh trong đơn vị nóng vội ảnh hưởng đến chỉ huy, quản lý, giáo dục bộ đội

và chất lượng hoạt động của đơn vị Mặc dù, sức trẻ đã tạo cho họ nhanh chóngtiếp nhận, bổ sung kiến thức mới, tích luỹ những kinh nghiệm, tạo điều kiện đểtiếp tục phấn đấu, trưởng thành, song chủ yếu vẫn là thực hiện nhiệm vụ chỉ huy,quản lý và giáo dục bộ đội trong thời bình, chưa được rèn luyện, thử thách trongđiều kiện khó khăn, gian khổ của chiến tranh Sự phấn đấu tự học tập, tự tudưỡng, rèn luyện khả năng lãnh đạo, chỉ huy trong thực tiễn hoạt động chỉ huychưa nhiều Mặt khác, họ và đối tượng hạ sĩ quan, chiến sĩ do họ chỉ huy đượcsinh ra và lớn lên trong thời bình, chưa trải qua trận mạc, không phải nếm trảinhững khó khăn, gian khổ, thiếu thốn của chiến tranh, của đời sống xã hội Vìthế, người chỉ huy cấp phân đội, trước hết là bản lĩnh chỉ huy của họ cần đượcbồi dưỡng, rèn luyện thử thách thường xuyên trong thực tiễn hoạt động chỉ huyvới những tình huống khó khăn, phức tạp sát thực tế chiến đấu

Về chức trách nhiệm vụ, họ giữ vị trí chủ chốt trong các đơn vị, như:

trung đội tưởng, đại đội trưởng, tiểu đoàn trưởng hoặc các chức vụ tươngđương Trực tiếp chỉ huy bộ đội đảm nhiệm các nhiệm vụ khó khăn, phức tạp;cường độ lao động lớn, nhiều lúc căng thẳng về sức khoẻ, tư duy, tâm lý nhất

là các đơn vị làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu Hàng ngày, hàng giờ, cùng ăn,cùng ở, cùng công tác, sinh hoạt với bộ đội; chịu trách nhiệm trước cấp uỷ,người chỉ huy cấp trên và cấp uỷ cấp mình theo phạm vi, chức trách, nhiệm vụđược phân công Bởi vậy, trình độ, năng lực, bản lĩnh chỉ huy của họ thườngxuyên bộc lộ và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn

vị, cũng như sự phát triển, hoàn thiện nhân cách của cán bộ, chiến sĩ

Trong chỉ huy, lãnh đạo đơn vị, họ vừa quản lý quân số, chính trị, tư tưởng,

vũ khí, trang bị kỹ thuật, vừa trực tiếp huấn luyện quân sự và tiến hành các nộidung, hình thức, biện pháp giáo dục, xây dựng bản lĩnh chính trị, đạo đức cáchmạng, ý chí quyết tâm thực hiện nhiệm vụ cho cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị Quátrình tổ chức, chỉ huy thực hiện các nhiệm vụ cũng là quá trình rèn luyện cho bộ độinâng cao sức khoẻ bền bỉ, dẻo dai, yếu tố tâm lý, trạng thái tinh thần chịu đựng khókhăn, gian khổ, đáp ứng yêu cầu tác chiến trong tình hình mới Trong xây dựng đơn

vị, họ trực tiếp tổ chức và duy trì các chế độ sinh hoạt, học tập trong ngày, trongtuần theo điều lệnh, điều lệ của quân đội và chế độ quy định của đơn vị Trong sinhhoạt đời thường, họ là “người anh”, “người bạn” của cán bộ, chiến sĩ, nhưng trong

tổ chức, họ lại là thủ trưởng trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy cán bộ, chiến sĩ thực hiệncác nhiệm vụ Quan hệ tình cảm, tình đồng chí, đồng đội giữa họ với cán bộ, chiến

sĩ là quan hệ trực tiếp, đòi hỏi họ phải thực sự mẫu mực trong lời nói và hành động

Ngoài ra, do chức trách, nhiệm vụ phải thường xuyên bám sát đơn vị đểchỉ huy, quản lý bộ đội, nhất là trung đội trưởng (phân đội trưởng) và cấptương đương, nên họ ít có thời gian để thăm hỏi, động viên gia đình, vợ, con

và quan hệ bạn bè Phần lớn người chỉ huy cấp phân đội công tác trên địa bànchiến lược, khu vực biên giới, hải đảo có nhiều khó khăn, tác động Nhiều

đồng chí hàng năm chỉ về thăm gia đình được một lần, không có nhiều thờigian để tiếp xúc, giao lưu với bạn bè, người thân Hơn nữa, điều kiện tiềnlương, phụ cấp thấp, các chính sách xã hội còn có bất cập đã tác động đến đờisống vật chất và tinh thần của họ Những băn khoăn, lo lắng của người chỉhuy cấp phân đội sẽ xuất hiện suy nghĩ, tính toán “thiệt, hơn”, làm giảm sựnhiệt tình, tính độc lập, tự chủ, năng động, sáng tạo trong hoạt động chỉ huy

Những đặc điểm cơ bản trên, tác động, chi phối đến quá trình công tác

và kết quả lãnh đạo, chỉ huy của họ ở đơn vị, nhất là các đơn vị thực hiệnnhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, làm nhiệm vụ A2 và các nhiệm vụkhác Do đó, các cấp ủy đảng, người chỉ huy cấp trên cần nắm vững đặc điểm

cơ bản trên để xác định kế hoạch, nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng,rèn luyện phát triển bản lĩnh cho người chỉ huy cấp phân đội, coi đó vừa làvấn đề cơ bản lâu dài, vừa mang tính cấp thiết hiện nay

Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

Bản lĩnh: “đức tính tự quyết định một cách độc lập thái độ, hành động củamình không vì áp lực bên ngoài mà thay đổi quan điểm” [133, tr.28-29] Bảnlĩnh là phẩm chất đặc trưng cơ bản, chủ đạo của con người, là tính cách củangười có năng lực và tự tin, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, khônglùi bước trước khó khăn, trở ngại Một người được đánh giá là có bản lĩnh khi họ

có thế giới quan rõ ràng và nhất quán, có lập trường kiên định, vững vàng, cókhả năng làm chủ bản thân, “có bộ óc sáng suốt, ý chí gang thép” [139, tr.39],biết ứng xử đúng đắn các tình huống trong cuộc sống Nghiên cứu bản lĩnh cầnphân biệt với bản năng: khả năng vốn có do bẩm sinh, chứ không phải do kinhnghiệm, luyện tập; phân biệt với lập trường: thái độ của mình đối với vấn đề gì

Đặc trưng bản lĩnh của một con người là tính độc lập, tự chủ, quyếtđoán trong nhận thức và hành động, kiên định với mục tiêu lý tưởng, có ý chí

và nghị lực vượt qua thử thách, biết xử lý các mối quan hệ của mình một cáchchủ động, có hiệu quả nhất là trong những tình huống khó khăn, phức tạp

Thể hiện cốt cách, khí phách, tư chất và sức mạnh của chủ thể trước nhữngtác động từ bên ngoài, kiên quyết đạt đến mục đích

Từ tiếp cận trên, có thể quan niệm: Bản lĩnh là phẩm chất xã hội cơ bản của con người trong các hoạt động, thể hiện sự kiên định, vững vàng trước mọi khó khăn thử thách, kiên quyết đạt đến mục đích đã xác định.

Bản lĩnh là sự phản ánh trình độ, năng lực làm chủ, khẳng định vai tròchủ thể của con người, trong mối quan hệ biện chứng giữa con người với thếgiới và với chính mình Về thực chất, bản lĩnh chính là năng lực làm chủ cuộcsống và hoạt động của con người Do đó, đề cập tới bản lĩnh là đề cập tới trình

độ, năng lực “bản chất người”, tới vai trò độc lập, kiên định, sáng tạo và quyếtđoán của con người trong hoạt động nhận thức, cải tạo thế giới và chính mình

Tiếp cận bản lĩnh là gắn với một chủ thể cụ thể, ở một hướng hoạt động

cụ thể với một không gian, thời gian xác định Bản lĩnh là một phẩm chất củacon người, thuộc về con người và được biểu hiện ra thông qua các hoạt động cụthể, xác định Bằng hoạt động và thông qua hoạt động các phẩm chất, năng lực

con người mới bộc lộ C Mác viết: “Thật vậy, tư tưởng căn bản không thể thực hiện được cái gì hết Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử

dụng lực lượng thực tiễn” [74, tr.181] Trong thực tiễn, con người theo mụcđích xác định mà vạch ra kế hoạch cho mỗi hoạt động của mình, huy động mọikhả năng hiện có và sẽ tạo ra, sử dụng các công cụ, phương tiện, tiến hành cảitạo thế giới theo đúng quy luật khách quan Quá trình đó phải có nhận thức vàhành động độc lập, tự chủ, quyết đoán, linh hoạt, sáng tạo

Từ khái niệm trên có thể thấy một số dấu hiệu đặc trưng của bản lĩnh như sau:

Thứ nhất, bản lĩnh là phẩm chất xã hội cơ bản, thể hiện sự kiên định, vững

vàng của chủ thể trong nhận thức và hành động Nhận thức và cải tạo thế giới làmột quá trình, ở đó con người không chỉ hoàn toàn có những thuận lợi, và khôngbao giờ là một trực tuyến, mà luôn có những trở lực, những tác động từ nhiềukhía cạnh, chiều hướng Để vượt qua những trở lực, những tác động đó, con

người phải huy động tối đa các phẩm chất, khả năng, mà trước hết là tri thức, trítuệ, tình cảm, ý chí, nghị lực, niềm tin, v.v nhận thức bản chất, quy luật và cảitạo sự vật, hiện tượng một cách hiệu quả nhất Khẳng định tính độc lập, tự chủ,quyết đoán, sự ổn định, vững chắc trong nhận thức và hành động của chủ thể.Thể hiện cốt cách, tư chất, phong cách của chủ thể trong hoạt động thực tiễn.

Thứ hai, bản lĩnh là sự khẳng định tính chủ thể cao trong các hoạt động,

đó là sự kiên định, vững vàng, khả năng độc lập, tự chủ, quyết đoán caonhưng linh hoạt và có tính sáng tạo Bản lĩnh là một phẩm chất đặc biệt, baohàm những yếu tố điển hình nhất được kết tinh từ chính những phẩm chất bêntrong và sự tác động biện chứng giữa chúng ở mỗi con người Trong hoạtđộng thực tiễn, bản lĩnh của con người được bộc lộ rõ nhất, thể hiện tính mụcđích, tính nguyên tắc cao nhất với sự kiên định, quyết đoán, linh hoạt và sángtạo cao nhất Bản lĩnh là cái luôn ổn định, vững chắc Thể hiện sự trưởngthành, sự ổn định, sự vững vàng, nhất là càng trước khó khăn, thử thách, bảnlĩnh càng bộc lộ rõ và càng được tôi luyện, kiên định hơn Có bản lĩnh là cóđược phẩm chất quyết định sự thành công của mỗi cá nhân trong thực tiễn cáchoạt động và ngược lại Nếu thiếu bản lĩnh con người sẽ gặp rất nhiều khókhăn, trở ngại và thậm chí là cả những thất bại trong các hoạt động

Thứ ba, bản lĩnh trở thành nhân tố quan trọng nhất của nhân cách - cốt

cách con người Thể hiện ý chí, nghị lực, sự kiên định, vững vàng, khả năng độclập, tự chủ, linh hoạt, sáng tạo trong xử lý các mối quan hệ, biết vượt qua mọikhó khăn thử thách, kiên quyết đạt đến mục đích đã xác định Được hình thành

từ những điển hình, tinh tuý các phẩm chất “Người” của con người, bản lĩnh trởthành phẩm chất quan trọng quy định tính cách cũng như sự thành công hay thấtbại của con người trong các hoạt động Bản lĩnh là phẩm chất đặc trưng gắn liềnvới nhân cách Nói đến nhân cách là nói đến bản lĩnh và ngược lại Những biểuhiện về tư chất, cốt cách, khí phách - nhân cách trong hoạt động thực tiễn cũngchính là sự khẳng định tính chủ thể cao - bản lĩnh người Bản lĩnh không chỉ là

sự kiên định của thái độ, hành vi mà còn là sự vững vàng, tự tin, quyết đoántrong xử lý các tình huống khó khăn, phức tạp để khẳng định tính chủ thể Thểhiện năng lực làm chủ, tính độc lập, quyết đoán, kiên định với mục đích, ý chí,nghị lực vượt qua khó khăn thử thách để đạt đến mục đích Bản lĩnh luôn là nhân

tố quan trọng đặc trưng của nhân cách - cốt cách con người

Bản lĩnh là một phẩm chất xã hội cơ bản của con người, khẳng định thái

độ và hành vi của con người, thể hiện sắc thái, tính cách của mỗi người và đượcbộc lộ ra thông qua thực tiễn các hoạt động lãnh đạo, tổ chức chỉ huy, quản lý,v.v với mỗi lĩnh vực hoạt động, con người có một bản lĩnh tương ứng Bản lĩnhchỉ huy là một phương diện cụ thể của bản lĩnh con người nói chung Nó là kếttinh những tinh hoa toàn bộ các phẩm chất của con người, như: tri thức, trí tuệ,tình cảm, ý chí, niềm tin, v.v trở thành phẩm chất đặc trưng quan trọng, quyđịnh sự thành công hay thất bại của con người trong hoạt động chỉ huy

Chỉ huy: “điều khiển sự hoạt động của một lực lượng, một tập thể có tổchức” [133, tr.148] Mọi sự điều khiển đều là một quá trình tác động có mục đíchcủa cơ quan điều khiển vào đối tượng điều khiển, dựa trên cơ sở những quy luậtkhách quan của môi trường nhất định, bằng cách thu nhận thông tin tình hình củađối tượng, căn cứ vào đó mà ra quyết định và giao nhiệm vụ cho đối tượng C Mácviết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trênmột quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoànhững hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vậnđộng của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lậpcủa nó Một người đọc tấu vĩ cầm thì tự mình điều khiển lấy mình, còn một dànnhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [78, tr.480] Người chỉ huy điều khiển sự hoạtđộng của một lực lượng, một tập thể có tổ chức, nhằm thực hiện một mục đích nhấtđịnh, gắn liền với hoạt động cụ thể có tính cấp bách, khẩn trương và phải có sựphục tùng tuyệt đối ngay lập tức của cấp dưới Mọi sự chỉ huy đều dựa trên cơ sở

các quyết định, bằng kế hoạch, chỉ thị và mệnh lệnh nhằm đạt được mục đích đãxác định Vì vậy, người chỉ huy cần có trình độ, năng lực, bản lĩnh để thực hiện cóhiệu quả trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của “người đứng đầu”

Từ tiếp cận trên, có thể quan niệm: Bản lĩnh chỉ huy là phẩm chất xã hội cơ bản của người chỉ huy trong hoạt động chỉ huy, thể hiện sự kiên định, vững vàng trước mọi khó khăn thử thách, kiên quyết thực hiện thắng lợi nhiệm vụ, chức trách được giao.

Bản lĩnh chỉ huy là phẩm chất đặc trưng cơ bản nhất của người chỉ huy, phảnánh tư chất, cốt cách - nhân cách chỉ huy Đã là người chỉ huy phải có bản lĩnh chỉhuy Họ luôn phải sẵn sàng hành động trong những điều kiện, tình huống khó khăn,phức tạp, phải tự mình đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về những quyết địnhcũng như kết quả hoạt động của đơn vị Vì vậy, họ không chỉ có trình độ, năng lực,

ý chí, nghị lực mà còn có “tư chất chỉ huy” Đối với người chỉ huy, chức năng chỉhuy là chức năng chủ yếu và cơ bản nhất, do đó người chỉ huy sử dụng toàn bộquyền hạn, chức trách theo quy định, huy động mọi phẩm chất, năng lực của mình

để chỉ huy đơn vị thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ Thành công trong hoạt động chỉhuy của người chỉ huy trước hết tuỳ thuộc vào sự nỗ lực, tích cực rèn luyện về tưtưởng, tinh thần, bản lĩnh và tất cả các phẩm chất thuộc về con người của họ

Trên thực tế, bản lĩnh chỉ huy thường được tiếp cận gắn với một chủ thểhoạt động trong lĩnh vực quân sự, ở cương vị công tác chỉ huy quân sự Là phẩmchất đặc trưng của người chỉ huy, bản lĩnh chỉ huy được bộc lộ một cách đầy đủnhất trong những điều kiện, tình huống khó khăn, phức tạp, trước những lựachọn duy nhất Lĩnh vực quân sự và hoạt động thực tiễn quân sự diễn ra vớicường độ cao, khó khăn, căng thẳng, quyết liệt, dài ngày, có nhiều yếu tố ngẫunhiên, đòi hỏi con người có sự chuẩn bị và huy động cao nhất mọi phẩm chất,năng lực, sức chịu đựng, ý chí, nghị lực, niềm tin chiến thắng để vượt qua Vàcũng chỉ có trong hoạt động thực tiễn chỉ huy quân sự, bản lĩnh chỉ huy của

người chỉ huy mới được biểu hiện ra đầy đủ, rõ ràng nhất Vì vậy, bản lĩnh chỉhuy thường được xem xét, đánh giá gắn với một chủ thể quân sự nhất định.

Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là một phương diện cụthể của bản lĩnh nói chung, của người sĩ quan quân đội nói chung Nhưng cósắc thái riêng, khác với bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp trên phân đội,

đó là gắn chức trách, nhiệm vụ của họ và của phân đội; gắn với không gian,thời gian trong phân đội; cơ sở để ra quyết định và phạm vi tác động của quyếtđịnh, v.v Ở cấp trên phân đội, khi người chỉ huy đưa ra quyết định, ngay lậptức được quán triệt, triển khai và tổ chức thực hiện nghiêm khắc, triệt để, bởimột hệ thống các tổ chức, các lực lượng; người chỉ huy thông qua hệ thống các

tổ chức trong đơn vị để chỉ huy bộ đội một cách gián tiếp Phạm vi tác độngcủa quyết định là tất cả các tổ chức, các lực lượng Còn với người chỉ huy cấpphân đội, căn cứ vào tính chất, đặc điểm, nhiệm vụ của đơn vị và chỉ thị, mệnhlệnh của người chỉ huy cấp trên, họ phải tự mình đưa ra quyết định, xây dựng

kế hoạch, quyết tâm tự mình trực tiếp tổ chức, chỉ huy, hướng dẫn bộ độithực hiện quyết định, kế hoạch, quyết tâm đó, một cách thiết thực, cụ thể “cầmtay chỉ việc” Quyết định của họ chỉ có hiệu lực trong phạm vi phân đội mà họtrực tiếp chỉ huy, quản lý Thông qua thực tiễn hoạt động chỉ huy, quản lý, giáodục bộ đội, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội không những đượctôi luyện mà còn là điều kiện để phát triển bản lĩnh chỉ huy ở cấp cao hơn

Từ khái niệm bản lĩnh, bản lĩnh chỉ huy, có thể quan niệm về bản lĩnhchỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam:

Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt

Nam là phẩm chất xã hội cơ bản của người chỉ huy trong hoạt động chỉ huy cấp phân đội, thể hiện sự kiên định, vững vàng trước mọi tình huống chỉ huy khó khăn phức tạp, kiên quyết chỉ huy phân đội thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ.

Về thực chất, bản lĩnh chỉ huy là phẩm chất xã hội cơ bản, bảo đảm chohoạt động chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội đạt được hiệu quả Đó là sự

thống nhất về nhận thức, tình cảm, ý chí, niềm tin, mục đích hoạt động, giữangười chỉ huy với cán bộ, chiến sĩ trong mọi hoạt động của phân đội, gắn với tìnhhuống khó khăn phức tạp, đầy biến động của thực tiễn quân sự Thể hiện nănglực, trình độ chỉ huy độc lập, tự chủ, kiên định, quyết đoán của người chỉ huy và ýchí quyết tâm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.

Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội cũng thuộc bản lĩnh ngườichỉ huy nói chung nhưng ở một bậc chỉ huy cấp phân đội, là một trong những thành

tố cơ bản của năng lực chỉ huy Đó là phẩm chất xã hội cơ bản, đảm bảo cho hoạtđộng chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội đạt được hiệu quả Hoạt động chỉ huycủa người chỉ huy là hoạt động tổng hợp có tính chất nhiều mặt và cực kỳ phức tạp.Bởi, nó không chỉ có nhận thức mà còn cả hành vi chỉ huy trong sự tác động nhiềuchiều của đặc điểm hoạt động quân sự với những quan hệ phong phú, đa dạng

Đặc trưng hoạt động chỉ huy đòi hỏi người chỉ huy phải có những quyết địnhhết sức chính xác, táo bạo và linh hoạt; bảo đảm tính liên tục, bền vững của hệthống chỉ huy, tính hệ thống và bao quát toàn cục; tính khẩn trương, nhanh nhạy,chính xác, kịp thời Vì thế, người chỉ huy phải có trình độ trí tuệ, óc sáng tạo đểnhận thức, đánh giá tình hình một cách nhanh chóng, đúng bản chất của các tìnhhuống chiến đấu; có khả năng nhanh nhạy, chủ động, sáng tạo với tình hình chiếnđấu diễn ra ác liệt, khó khăn và phức tạp nhằm đưa ra các quyết định chính xác,bất ngờ và kịp thời nhất, bảo đảm cho hoạt động chỉ huy đạt hiệu quả cao nhất Nếunhư trong các hoạt động thường xuyên, người chỉ huy cấp phân đội theo kế hoạch

đã xác định mà duy trì, ít có sự tác động, tình huống xuất hiện đòi hỏi phải bộc lộbản lĩnh chỉ huy Còn trong nhiệm vụ tổ chức bắn đạn thật, diễn tập tổng hợp, diễntập đối kháng sử dụng vũ khí, trang bị, đạn dược, liên quan đến tính mạng của cán

bộ, chiến sĩ trong đơn vị, người chỉ huy phải luôn trăn trở, suy nghĩ, phải có sựchuẩn bị chu đáo, đảm bảo đầy đủ về mọi mặt, từ cơ sở vật chất, phương tiện, đếntâm lý, sức khoẻ, đồng thời phải có phương án, kế hoạch rất chi tiết, cụ thể, thiết

thực, sẵn sàng xử lý thành công các tình huống nảy sinh điều đó không chỉ đòi hỏitrí thông minh, óc sáng tạo mà còn luôn thường trực bản lĩnh chỉ huy.

Hoạt động chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là ra quyết định, bằng

kế hoạch, chỉ thị và mệnh lệnh nhằm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ đượcgiao Tuy nhiên, hoạt động này chỉ là một mặt, một bộ phận của hoạt động quân

sự có tính nhiều mặt, nhiều mối quan hệ đan xen Hoạt động chỉ huy của ngườichỉ huy cấp phân đội luôn “bị động” trong quan hệ với cấp trên, bởi họ là cấpthực hiện, phải tuyệt đối chấp hành và tổ chức thực hiện bằng được các quyếtđịnh, chỉ thị và mệnh lệnh của cấp trên Song, họ lại luôn “chủ động” trong quan

hệ với cấp dưới, bởi họ là người có quyền hạn và trách nhiệm cao nhất, họ chủđộng, trực tiếp đưa ra các quyết định, xây dựng kế hoạch, quyết tâm, tổ chứctriển khai, đôn đốc, giúp đỡ và kiểm tra cấp dưới thực hiện nhiệm vụ một cáchthiết thực, hiệu quả Do đó, họ phải có tác phong công tác sâu sát, cụ thể, tỉ mỉ vàchính xác Đòi hỏi, người chỉ huy phải có các phẩm chất trí tuệ, trí thông minh, ýchí cao, sự vững vàng, tính chủ động, nhanh nhạy, linh hoạt, sáng tạo, quyếtđoán táo bạo và sự thành thạo nghiệp vụ chuyên môn quân sự Biết đoàn kết vàphát huy sức mạnh toàn diện của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện nhiệm vụ

Để hoạt động chỉ huy đạt hiệu quả, người chỉ huy không thể một mình thựchiện được, mà phải có sự tham gia, chung tay góp sức của các tổ chức, các lựclượng, của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị Trước mỗi nhiệm vụ, người chỉ huy đềuphải chủ động chuẩn bị kế hoạch, xây dựng quyết tâm, dự kiến các tình huống,các phương án xử lý tiến hành hội nghị dân chủ quân sự, phát huy trí tuệ tập thể.Quyết tâm được nhất trí thông qua trở thành nghị quyết - “mệnh lệnh tối cao”buộc mọi cán bộ, chiến sĩ phải tuyệt đối chấp hành Khi đó, người chỉ huy duy trìthực hiện theo quyết tâm đã xác định Mệnh lệnh lúc này không còn là ý chí chủquan của người chỉ huy nữa mà là trí tuệ, quyết tâm của tập thể đơn vị - “quânlệnh” Như vậy, dân chủ là mở rộng để phát huy trí tuệ của tập thể, nhưng dân chủ

càng tiến sát đến thực tiễn chiến đấu bao nhiêu thì càng bị thu hẹp lại bấy nhiêu,khi đã trở thành mệnh lệnh, thì dân chủ mang tính tuyệt đối hoá Hoạt động chỉhuy khi đó, chỉ có “ra lệnh” và “tuân lệnh” Kết quả hoạt động chỉ huy tuỳ thuộcvào “tư chất chỉ huy” của người chỉ huy và thực tiễn quân sự đang vận động.

Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội được biểu hiện ở một đối

tượng cụ thể, trong một lĩnh vực “hoạt động đặc biệt” - hoạt động chỉ huy quân

sự Ở đây, biện chứng giữa cái chung và cái riêng được biểu hiện một cách sinhđộng, đúng như V.I Lênin đã khẳng định: “Cái riêng chỉ tồn tại trong mối liên

hệ đưa đến cái chung Cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng”[73, tr.381] Bởi vậy, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội phải đượcxem xét trong mối liên hệ chuyển hoá giữa hệ thống giá trị các phẩm chất chungcủa người quân nhân cách mạng, người sĩ quan chỉ huy nói chung thành phẩmchất riêng cần phải có ở mỗi người chỉ huy cấp phân đội Đây là một hệ thốnggiá trị các phẩm chất tốt đẹp, tiến bộ, hợp quy luật vừa phản ánh thực tiễn sựnghiệp cách mạng đất nước, vừa phản ánh thực tiễn hoạt động của người chỉ huycấp phân đội trong sự nghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa; đồng thời, nó là kết quả tác động trực tiếp của môi trường xã hội, môitrường hoạt động chỉ huy quân sự và tổng hoà các mối quan hệ mà người chỉhuy cấp phân đội tham gia vào Do đó, so với các đối tượng sĩ quan khác trongquân đội ta, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội có những biểu hiệnriêng và yêu cầu cụ thể do vai trò, đặc điểm nhiệm vụ cụ thể của họ quy định

Tuy nhiên, như V.I Lênin đã chỉ rõ: “Người nào bắt tay vào những vấn đềriêng trước khi giải quyết những vấn đề chung, thì kẻ đó, trên mỗi bước đi, sẽkhông sao tránh khỏi “vấp phải” những vấn đề chung đó một cách không tựgiác Mà mù quáng vấp phải những vấn đề đó trong từng trường hợp riêng, thì

có nghĩa là đưa chính sách của mình đến chỗ có những dao động tồi tệ nhất vàmất hẳn tính nguyên tắc” [65, tr.437] Vì vậy, để làm rõ được những nét riêng,

biểu hiện cụ thể bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội, không thể lảngtránh được những vấn đề chung mà phải đi từ những cái chung để tìm ra nhữngbiểu hiện riêng, những yêu cầu cụ thể về bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấpphân đội Từ quan điểm và phương pháp tiếp cận trên, chúng tôi cho rằng, trong

sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của quân đội ta, bản lĩnh chỉ huy của người chỉhuy cấp phân đội được biểu hiện tập trung ở các nội dung cơ bản sau đây:

Một là, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là phẩm chất xã

hội cơ bản, chủ đạo, đảm bảo cho hoạt động chỉ huy của người chỉ huy cấpphân đội đạt được hiệu quả tối ưu Bản lĩnh chỉ huy bao hàm những yếu tố điểnhình được kết tinh từ chính sự tương tác hợp quy luật giữa các phẩm chất bêntrong với thực tiễn hoạt động chỉ huy đến một trình độ nhất định sẽ làm chuyểnhoá bản lĩnh thành phẩm chất độc lập, tự chủ, bền vững bên trong người chỉhuy, phát huy vai trò thúc đẩy các phẩm chất và năng lực khác phát triển, trởthành phẩm chất cơ bản quan trọng quyết định hiệu quả hoạt động chỉ huy Mộtchủ thể có nhiều bản lĩnh ở các mặt, các lĩnh vực khác nhau, nhưng đối vớingười chỉ huy thì bản lĩnh chỉ huy là đặc trưng cơ bản nhất so với các bản lĩnhkhác, như: bản lĩnh chính trị, bản lĩnh đạo đức, bản lĩnh khoa học, v.v

Hai là, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là năng lực làm

chủ hoạt động chỉ huy, với tính độc lập, tự chủ, quyết đoán, sự kiên định, vữngvàng, tự tin, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong thực tiễn hoạt động chỉ huycủa họ Người chỉ huy là người có quyền hạn cao nhất, chịu trách nhiệm trướcnhất về kết quả toàn bộ các hoạt động của đơn vị, mọi hành động của người chỉhuy đều trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến tư tưởng, tình cảm, hành độngcủa cán bộ, chiến sĩ trong phân đội Vì thế, người chỉ huy phải có trình độ trithức, trí tuệ, ý chí cao, năng lực chỉ huy độc lập, tự chủ, quyết đoán, kiên định,vững vàng, tự tin, hướng mọi hoạt động của bộ đội vào thực hiện thắng lợi cácnhiệm vụ của phân đội Khẳng định vai trò của chủ thể trong hoạt động chỉ huy

Ba là, bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là ý chí, nghị lực,

khả năng ứng xử chủ động, linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả các tình huống quân

sự khó khăn phức tạp, kiên quyết thực hiện thắng lợi nhiệm vụ, chức tráchđược giao Do là cấp thực hiện và phải thực hiện cho bằng được quyết định,mệnh lệnh của cấp trên, đòi hỏi người chỉ huy cấp phân đội không những huyđộng tối đa các phẩm chất, năng lực của mình, mà còn biết phát huy trí tuệ, sứcmạnh của cán bộ, chiến sĩ vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ Thể hiện tính mụcđích, tính nguyên tắc, tính hiệu quả trong hoạt động chỉ huy, trên cơ sở nắmvững quy luật, tôn trọng quy luật và hành động đúng quy luật khách quan

Cấu trúc bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Quân độinhân dân Việt Nam:

Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội là tổng hợp các yếu tốthuộc về khí chất, tư chất chủ quan của họ Cũng như những phẩm chất xã hộikhác, cấu trúc bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội bao gồm ý thức

và hành vi chỉ huy của họ Tuy nhiên, do mục đích và khách thể nghiên cứu, cấutrúc trên cần được cụ thể hoá thêm Có thể nghiên cứu cấu trúc bản lĩnh chỉ huycủa người chỉ huy cấp phân đội dựa trên hệ thống những phẩm chất xã hội của

họ Bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội được cấu thành từ nhữngyếu tố cơ bản, như: tri thức, trí tuệ, năng lực, tình cảm, ý chí, niềm tin

Tri thức, trí tuệ, tư duy khoa học là yếu tố cơ bản quan trọng hàng đầu

trong bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Giữ vai trò quyết định trựctiếp sự hình thành, phát triển bản lĩnh chỉ huy của họ Tri thức, trí tuệ là nhữnghiểu biết, khả năng nhận thức lý tính của con người, giúp cho con người nhận thứcđược các tầng bản chất của sự vật, hiện tượng để cải tạo nó Có tri thức, trí tuệ, tưduy khoa học người chỉ huy sẽ hành động kịp thời, chính xác và hiệu quả Trithức, trí tuệ, tư duy khoa học là tố chất tiền đề quan trọng nhất, giữ vai trò quyếtđịnh nhất đối với sự hình thành, phát triển bản lĩnh chỉ huy Một mặt, nó giúp tạonền tảng nhận thức để người chỉ huy cấp phân đội hình thành, phát triển thế giới

quan, phương pháp luận khoa học, bảo đảm cách nhìn nhận, xem xét, đánh giá sựvật hiện tượng một cách chính xác hơn Mặt khác, tri thức, trí tuệ khoa học giúpngười chỉ huy cấp phân đội nhận thức đúng đắn quy luật vận động của tự nhiên,

xã hội và con người, nhất là trong lĩnh vực quân sự, trên cơ sở đó phát triển nhânsinh quan cách mạng nhằm định hướng cho các hoạt động chỉ huy ngày càng hiệuquả hơn Có tri thức, trí tuệ khoa học sẽ giúp người chỉ huy cấp phân đội kết hợpnhuần nhuyễn giữa nắm vững hệ thống nguyên tắc chỉ huy với việc vận dụng sángtạo trong thực tiễn tổ chức chỉ huy, quản lý, giáo dục bộ đội, vừa bảo đảm tuân thủquy luật khách quan, vừa đảm bảo phát huy cao độ những nỗ lực chủ quan của họ.Thực tiễn ở đơn vị cơ sở luôn biến động, với những tình huống diễn ra khônghoàn toàn theo “khuôn mẫu”, đòi hỏi người chỉ huy cấp phân đội không thể bằnglòng với tri thức hiện có, mà phải nỗ lực vươn lên chiếm lĩnh những đỉnh cao trithức, không những cần có nhận thức đúng mà còn phải biết vận dụng, phát huynhận thức đó trong thực hiện nhiệm vụ, chức trách được giao

Năng lực nhận thức, năng lực hoạt động thực tiễn là yếu tố cơ bản quan

trọng trong bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Giữ vai trò quyếtđịnh sự phát triển, mức độ ổn định, vững vàng về bản lĩnh chỉ huy, khẳng địnhtính chủ thể cao trong hoạt động chỉ huy của họ Để hành động cải tạo thế giới

và cải tạo chính mình, con người phải có nhận thức, muốn nhận thức được conngười phải có năng lực: năng lực nhận thức và năng lực hoạt động thực tiễn C.Mác viết: “Các nhà triết học đã giải thích thế giới bằng nhiều cách khác nhau,song vấn đề là cải tạo thế giới” [75, tr.12] Nhận thức của con người bắt đầu từthực tiễn, mục đích của con người không chỉ nhận thức, giải thích thế giới, màquan trọng hơn là cải tạo thế giới Do đó, họ phải có khả năng hành động biếnnhận thức thành hiện thực Bản lĩnh chỉ huy là phẩm chất bên trong của ngườichỉ huy, nhưng được bộc lộ ra thông qua hoạt động chỉ huy của họ Là ngườitrực tiếp chỉ huy, quản lý, huấn luyện và giáo dục bộ đội; chịu trách nhiệm trướcĐảng, trước nhân dân về chính trị - tinh thần, về tính mạng của chiến sĩ, về

những tài sản mà Nhà nước và quân đội giao cho, về thắng lợi của nhiệm vụ sẵnsàng chiến đấu và chiến đấu, v.v Đòi hỏi người chỉ huy cấp phân đội phải cótrình độ trí tuệ, năng lực và bản lĩnh chỉ huy vững vàng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm

vụ của quân đội trong tình hình mới Thực tiễn hoạt động chỉ huy, quản lý đơn vịkhông chỉ giữ vai trò quyết định trực tiếp mà còn rèn luyện, thử thách sự pháttriển bản lĩnh chỉ huy của người chỉ huy cấp phân đội Bên cạnh đó, sự tinh nhuệ

về chuyên môn nghiệp vụ giúp cho người chỉ huy cấp phân đội làm chủ đượchoạt động chỉ huy Không làm chủ được hoạt động chỉ huy, người chỉ huy cấpphân đội không thể tự khẳng định được mình, không thể tự tin và độc lập sángtạo trong suy nghĩ và hành động Chỉ có tinh thông về nghề nghiệp, người chỉhuy cấp phân đội mới có thể có bản lĩnh chỉ huy vững vàng Cho nên, “người chỉhuy có năng lực, bản lĩnh, biết chỉ huy đơn vị là người luôn luôn lấy yêu cầu củachiến đấu để quản lý, chỉ huy bộ đội” [52, tr.31]

Tình cảm, ý chí, nghị lực, niềm tin là yếu tố quan trọng trong bản lĩnh chỉ

huy của người chỉ huy cấp phân đội Giữ vai trò quyết định sự bền vững trong quátrình phát triển bản lĩnh chỉ huy của họ Muốn hiểu biết về cái gì đó thì cần phải cótrí tuệ, song để thực hiện được nó thì phải có tình cảm Tình cảm, ý chí, nghị lực,niềm tin là những yếu tố không thể thiếu trong bất cứ hoạt động nào của conngười Tình cảm luôn có trong các yếu tố cấu thành bản lĩnh chỉ huy, tạo nên sựgắn kết, thúc đẩy bản lĩnh chỉ huy phát triển Tình cảm của người chỉ huy cấpphân đội, là sự biểu hiện cụ thể tình cảm của con người, đó là tình yêu thương conngười, đồng loại, tình yêu Tổ quốc, nhân dân, thương yêu đồng chí, đồng đội Cótình cảm sẽ giúp người chỉ huy cấp phân đội, luôn gần gũi động viên, chia sẻ vớicán bộ, chiến sĩ; xây dựng tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, tạo nên

sự gắn bó mật thiết, keo sơn, sức mạnh đoàn kết, chung sức đồng lòng xây dựngđơn vị vững mạnh toàn diện Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Từ đại đoàn trưởngcho đến tiểu đội trưởng phải đồng cam cộng khổ với anh em chiến sĩ, chăm nomsăn sóc giúp đỡ nhau, coi nhau như chân tay ruột thịt” [88, tr.561] Có tình cảm