Phát triển các công cụ phân tích và dự báo trên thị trường chứng khoán Việt Nam

PHU'ONG PHAP NGHIEN CLI'U f~ tai Sll' dt,mg cac thong tin, sf> li~u dU'Q'C cong b6 ho~c dUQ'C "ban" trong· khoang thyi gian 6 nam qua cua thi trucmg chmg kl-ioan Vi~t Nam d~ tiei1 hfmh

TP.HỔ CHÍ MINH Năm 2006

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỔ CHÍ MINH

ĐẺ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP BỘ

PHÁT TRIỂN CÁC CÔNG CỤ PHÂN TÍCH VÀ

Dự BÁO TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

VIỆT NAM

Chủ nhiệm đề tài:

TS NGUYỄN THỊ LIÊN HOA

Mã số: B2006 - 09 - 14 Thành viên đề tài:

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BEMI Barings‟Emerging Markets Indexces

E/P Earning/Price (Thu nhập/Giá)

GNP Gross National Product

HASTC Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội

IFC International Finance Corporation

IMF International Monetary Fund

MACD Moving Average Convergence / Divergence

MISC Morgan Stanley Capital International

P/E Price/Earning (Giá/Thu nhập)

RSI Relative Strength Index

SGDCK Sở Giao dịch Chứng khoán

TTCK Thị trường chứng khoán

TTGDCK Trung tâm giao dịch chứng khoán

ƯBCKNN Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

VSD Hệ thống thanh toán, lưu ký và bù trừ chứng khoán VSE Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM

DANH MỤC PHỤ LỤC THAM KHẢO

Phụ lục 1 Các dạng Fibonacci

Phụ lục 2 Các mẫu hình đồ thị

2.1 Mô hình vai-đầu-vai

2.2 Mô hình song đỉnh, mô hình song đáy

2.3 Mô hình tam giác cất cánh, mô hình tam giác hạ cánh

2.4 Mô hình đỉnh và đáy bầu

2.5 Mô hình liên tiếp

2.6 Mô hình nến (Candle Stick)

Phụ lục 3 Vận clụng MACD (Moving Average Convergence / Divergence) Phụ lục 4 Vận dụng MFI (Money Flow Index)

Phụ lục 5 Vận dụng RSI (Relative strength Index)

Phụ lục 6 Mô hình Bollingcr Bancl

Phụ lục 7 Kết quả kiểm định mô hình dự báo giá chứng khoán trên TTCK

Việt Nam Phụ lục 8 Nội dung phiếu khảo sát - điều tra

Phụ lục 9: Mối quan hệ giữa xu hướng trong ngày và xu hướng dài hạn

DANH MỤC BẢNG HÌNH DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 : Kết quả kiểm địrih tính độc lập của 10 cổ phiếu ngẫu nhiên trên

TTCK VN Bảng 2.2 : Kết quả ứng dụng MACD dự báo hậu nghiệm

Bảng 2.3 : Những thống kê tóm tắt đối vói thị truòìig chứng khoán mói nổi

Bảng 2.4 : Kết quả hồi quy FM

Bảng 2.5 : Những kết quả tương tự đưọc tổng hợp

Bảng 2.6 : Danh sách 20 công ty trong mẫu nghiên cứu

Bảng 2.7 : Dữ liệu quan sát

Bảng 2.8 : Dữ liệu giá và cổ tức đưọc thu thập như sau

Bảng 2.9 : Dữ liệu ln của giá và cổ tức

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 : Chu kỳ thị trường

Hình 1,2 : Vn-Index, những tín hiệu mua và bán theo lý thuyết Dow

Hình 1.3 : Các đợt sóng minh hoạ cho lý thuyết sóng Elliott

Hình 1.4 : MACD của giá cổ phiếu Autozone

Hình 1.5 : MACD và đưòng tín hiệu giá cổ phiếu Autozone

Hỉnh 1.6 : PepsiCo và RSI 14 ngày

Hình 2.1 : ứng dụng Fibonacci đự báo giá cổ phiếu của VNM

Hình 2.2 : Tỷ số E/P, PBV và tỷ suất sinh lọi trung bình

Hình 3.1 : So' đồ công bố thõng tin trên thị trưòìig chứng khoán VN

Hình 3.2 : Mô hình giám sát của sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam

LCH MO' DAU

CHUONG I TONG QUAN VE cAc MO HINH PHAN TiCH VA Dl/ BAO GIA CHUNG KHOAN

1.1 Thj tru·<rng hi~u qua thong tin trong phan tich

v~ dv· biio giii cltU·ng l<ltoii11 .• 1

1.1.1 Thj tndlng hi~u quii thong tin phiin dnh trong gid cht'n-zg khodn 1

1.1.2 D(ic iliJm ciia thj tndn-zg hi?u quii tt8i v6'i gid chkng khodn : 1

1.1.3 Cdc d(lng ciia thj trzdJ'ng hi?u quii thong tin 2

? 1 • 2 G ' Ia c u·ng It ' I It ' < oan ren t " th t ! ru·ong mo1 no1 '· '·· " 3 1.3 Ung d\{ng phan tich ky thu~t d~ d1,1· bao gh1 chu:ng ld10an cO tu·o·ng quan tl1eo tl1iri gian ~ 7

1.3.1 Cdc ku 'tiJm ciut phiin tich kjJ thu{it ilJ d{l' bdo gid cluing khodn 7

1.3.2 Ui-zg d{tng cdc ly thuyit phiin tich kjJ thu{it ? ae li(l' btio gid clttl'ltg lclzodlt ···~··· 9

1.3.2.1 Ly thuyit elm lcjJ thj tru'C)ng trong d~r baa gia chung khoan 9

1.3.2.2 Ly thuyit Dow trong dl:l· baa gia chzlng khoan 11

1.3.2.3 Ly thuyit song Elliott trong d~t baa gia chung khoan ~ 14

1.3.3 Cdc cong q1 su: dctng trong phiin tich kjJ thu{it ? ae (/!t' bdo giti clztl'Jtg lc/z.otilt 16

1.3.3.1 Mdu hinh nin Nh(tt Bcm 16

1.3.3.2 Mdu hinh a6 thi 16

1.3.4 Cdc cong C(l th8ng ke trong phiin tich kjJ thu{it ilJ d{l' b{tO gid clut'l1g khoiin 17

1.3.4.1 (J'ng d~mg duvng MA (trung binh di a()ng) ad d~t baa gia clnlng khoan 17

1 3.4 2 Ui1g d~mg cac chi s6 kit h9P ad dlj' baa gia chung khoan · I 7

1.3.4.3.RSI (Relatived Strength Jndex) 19

1.4 (J'ng dvng ph an tich co· bfm (1~ dv· bao gia chu·ng khoan I<.I10ng cO tu·o·ng quan theo tl1iri gian 20

1.4.1.Sii· dcmg ty sa gia tren tltu nh~p (PIE) va gia tri thi tndJ'ng tren gia tri sa saclt (PBV) ttJ d{t' bao ty suiit sinh l(J'i clul'ttg khoan · 20

1.4.2 D!t bao gia clui·ng khoan d{l·a tren mo hinh hifn gia 22

1.4.2.1 NJn tang cua m6 hinh xac djnh gia 22

1.3.2.2 M6 hinh xac djnh gia chzmg khoan 22

CHUONG II KIEM DJNH TINH HI~U QUA THONG TIN VA UNG DVNG cAc coNG cv PHAN TicH v A DT/ nAo TREN THJ TRu'O'NG CHUNG KHOAN VI~T NAM 2.1 Ki~m djnh tinh hi~u qua thong tin trong gh1 chu·ng khoan theo th()'i gian 26

2.2 Sir dvng phan tich ky thu~t d~ dv· bao gia c6 phi&u cO tu·o'11g qt1an tl1eo tl1iri gian 29

2.2.1 Mcl·c d9 quan tam vi khii niing lmg d{mg phan tich kjf thu~t trong ph an tich va d(t bao gia clut'ltg khoan tren TTCK VN 29

2.2.1.1 D6i v6'i cdc chu thd chuyen nghi¢p 30

2.2.1.2 DJi v6·i cac chu thd kh6ng chuyen nghi¢p, c6 quan tam 30

2.2.1.3 Mite d{j cdn thidt cua cac phuong phap phdn tich kjJ thuqt trong phan tich va dlJ· baa gia chung khocm tren TTCK VN , ; 32

2.2.2 KiJm llin!t khii niing u·ng d!mg MA CD va Fibonacci trong ., , vi?c tl{t' blio giti cO Jll1i8rt tre11 TTC/( VN ~3

2 2 2.1 Kidm dinh kha nang tf.ng dz,mg MA CD trong vi¢c dlJ· baa gia cJ phidu tren TTCK VN 34 2.2.2.1 Kidm djnh khd nang ting dwzg Fibonacci vqch trong

vi?c dl;L· bao gia cJ phidu lren TTCK VN 36

2.3 Xay dv·ng mo hinh d~ dv· bao gia cB phi~u khong c6

tu·o'ng quan tlteo tlt()'i gian 38

,

tj sIt lit si1tlt lt;J'i tren TTC/( 3 8,

2.3.1.1 Co· so· dii·li?u ad xay dt,mg mo hinh dZJ· bao

tjJ sudt sinh l9·i dl;L·a tren PIE va PBV ,.~ 38

2.3.1.2 Bifng chung lac a{Jng cua EIP va PBV len kha nang dZJ· bao

l)i sud I sinh l9·i chung khoan : 40 2.3.1.3.Bling chung loan kinh td cho vi?c xay dl;Lng mo hinh 42 2.3.1.4 Kha nang ap dl;Lng tren tht tru'img chung khoan Vi?t Nam : 46

1110 ltiltlt lti~lt giti trerz TTC/( VN 46

2.4 Nhfi·ng h~n ch~ hi~n nay ciia thj truimg chu·ng khoan Vi~t Nam

trong phfin ticl1 vii dl}' bao gia Cltt'i·ng l<:ho3n 53

,,,wng ptlan an,z cac ttwng tm cua nen ,,m,z te

treTt Itt/ trLtO'Itg co1z o 11.go

tren Itt[ tru·o·ng con 11tllell ,,,uem ,,,zuyet

CHUONG III NHUNG GIAI PHAP NHA.M UNG Dl)NG cAc MO HINH PHAN TICH v A Dl)' BAO GIA CI-llJ'NG KHOAN TREN THT TRUONG CHUNG KHOAN VI~T NAM

3.1 Xay dl}·ng h~ th6ng cong b6 thong tin tren TTCK VN 58

3.2 Phat tri~n cac hinh tht'rc va n()i dung cong bfi thong tin 62

3.3 Xay dtpig co· ch~ giam sat ho~t d()ng giao djch chu·ng khoan .' 63

3.4 No·i long cac quy ch~ giao djch khong din thi~t va khong hi~u qua 65

3.5 Tang them sfJ Ifin kho·p l~nh cho m()t phien giao djch 66

3.6 Phfii hQ'P C~lC ho~lt d()ng trong cong h1c gh\m sat 66

3.7 Tang cu·irng phB bi~n ld~n thu·c v~ TTCK cho ngll'iri dan ~ 69

, ' 3.8 Nl1fi'11g vfin de gq·i y ngltien cU·u tit em 70

PHl) Ll)C

TiNH CAP THI~T CUA fJ~ TAl

Thj trucmg ch{rng khoan Vi~t Nam da di vao chinh th{rc ho:;tt d<)ng han 6 nam nlmng t'lhln chung, guy m6 thi trucmg con r~t nh6 be, cac ho:;tt d<)ng dftu tu chl.rng khoan cua cac nha dftu tu tren thj tru·o·ng chua mang tfnh chuyen nghi~p, chu y~u chi Ia nhfi'ng ho:;tt d<)ng dftu tu mang tfnh nh6 le, do d6 kh6 c6 th~ t:;to lt,rc dliy cho Sl)'

phat tri~n etta thj tru·o·ng

Vi tfnh kh6ng chuyen nghi~p cua ho:;tt d<)ng dftu tu nen hftu h~t cac ho:;tt d<)ng dftu tu ch(rng khoan mang tfnh cam tfnh, cac nha dftu tu chua bi~t d~n ho~c chua ap dt,mg nhu·ng ky thu~t phan tfch hi~n d:;ti vao phan tfch va dt,r bao gia ch(rng khoan, di~u nay lam h:;tn ch~ ph~n nao tinh hi~u qua cua cac ho:;tt d<)ng d~u tu tren thi truo·ng V6·i tinh ch~t Ia m9t thi truo·ng m&i n6i, thi tnro·ng ch{rng khoan VN c6 tinh hi~u qua thfrp, do d6, vi~c ap dt,mg cac c6ng C\1 phan tfch ch(rng khoan hi~n d:;ti con g~p

ky thu~t (Ia phuung phap ma hi~n nay cac nha dftu tU tren thj tnro·ng clma Sll' dvng) C6 r~t nhi~u c6ng q1 du'Q'c str dvng trong 2 phuang phap nay, nh~m r<)ng duo·ng cho cac nha dftu tu va kinh doanh lv·a chQn Ben c:;tnh d6, d~ t:;to di~u ki~n cho vi~c ap d\mg cac phuung phap phan tich nay m<)t each hi~u que\, ch(mg toi cGng d~ xu~t cac giai phap h6 tr9· nh~m nang cao tfnh hi~u qua thong tin etta thj truang ch(rng khoan Vi~t Nam

·DS tai chi t~p trung nghien ctru cac cong qt phan tfch va dv bao gi{l c6 phieu tren thi tmcmg ch(rng khoan Vi~t Nam

PHU'ONG PHAP NGHIEN CLI'U

f)~ tai Sll' dt,mg cac thong tin, sf> li~u dU'Q'C cong b6 ho~c dUQ'C "ban" trong· khoang th(yi gian 6 nam qua cua thi trucmg ch(mg kl-ioan Vi~t Nam d~ tiei1 hfmh phan tich djnh lm;mg, ki~m ch(rng tfnh hi~u qua etta lhi lrucmg ch(rng kho{m Vi9t Nam Ben qmh do, d~ ali cling ap d~mg nhCi'ng cong C~l ky tJm~t (1110 hJnh, d6 thj, chuang trlnh, ) nh~m (rng dvng vao phan tich va dv· bao gia ch(mg khoan tren thi truang

Vi~tNam

KET cAu CUA Dt TAl:

D~ tai du'Q'c ket cAu g6m 3 chuang:

Clmung 1: TfJng quan v~ cac m·o hinh phan tich va dv· bao gia chtrng khoan

Chuung 2: Ki~m djnh tfnh hi~u qua thong tin va trng dvng cac cong q1 phan tich va

dv bao tren thi tnrcmg ch(rng khoan Vi~t Nam

Chuung 3: Nhfi'ng giai phap nh~m trng d~mg cac mo hinh ph an tfch va d~r bao gia cht:rng khoan tren thi tnrcmg ch(rng khoan Vi~t Nam

CHU'ONGI

BAO GIA CHUNG KHOAN

1.1.1 Thi tru·crng hi~u qua thong tin phan anh trong ghi chu·ng khoan

Thj tmcmg hi~u qua c6 vai tro quan trQng trong vi~c quy~t djnh ~t,ra chQn cac plmong phap phan tich va dt,r bao ch(rng khoan

Khai ni~m tfnh hi~u qua ct:1a TTCK rfit ph6 bi~n ttr nhilng nam 60 ctJa th~ ky tni'6'c Ngu·o·i ta thuO'ng phan bi~t hai lo~i thi tnro·ng hi~u qua: thi tru·o·ng hi~u qua vS ho~t c19ng va thi tru·o·ng hi~u qua vs "phan b6 thong tin"1•

Trang thi tmo·ng hi~u qua vS ho~t d()ng: m()t hfmh vi mua hay ban kh6i luqng Ion hfmg h6a it anh huo·ng d~n gia trong m()t tho·i gian hqp ly

Thi tru·o·ng hi~u qua vS phan b6 thong tin: gia ch(mg khoan diSuchinh nhanh chong

de n~.m b~t duqc cac thong tin m6'i, vi th~ gia hi~n hanh ct:m nhu·ng ch(rng khoan phan anh tfit ca cac thong tin vS cht:rng khoan Trang m()t thi tnro·ng nlm th~ cac nha dfiu tu chi tim ki~m duqc sufit sinh lqi ty I~ thu~n v6·i rui ro ma hQ chfip nh~n

Khong ai c6 thS ki~m duqc m()t ty I~ sinh lqi bflt thuo·ng vl khi bftt c(r thong tin m\o pluit ra, ngay l~p t(rc hfmg ngan nha phan tfch va nha dfiu tu duy ly bi~n thong tin nay thanh phan (rng CLJa hQ tren thi truo·ng

a day chung ta chi t~p trung vao thi tru·o·ng hi~u qua vs thong tin

1.1.2 D~c di~m cua thj trm'rng hi~u qua ofii vo·i gia chu·ng ld10an

Thti· nhdt, thi tru·o·ng hi~u qua c6 m()t s6 luqng l6·n cac thanh vien tham gia

bi~t t6i da h6a IQ·i nhu~n b~ng vi~c phan tich va danh gia cac chu·ng khoan, cac

Thu· hai Ia cac thong tin lien quan t6·i ch(rng khoan c1~n c1uvc v6'i thi tmo·ng m¢t each ngfiu nhien va tho·i gian ctJa m¢t thong bao nhin chung Ia d¢c l~p v6'i cac thong bao khac

Thu· ba Ia cac nha dfiu tu t6i da h6a lqi nhu~n diSu chinh gia cht:n1g khoan m()t each nhanh ci16ng dS phan anh tac d()ng ctJa nhli'ng thong tin m6i M~c du vi~c di&u chinh gia c6 th~ khong hofm hao nhung ch(mg khong bi thien l~ch DiSu

Xem philn ph\t lvc C - Ly thuy~l thj tmcmg v&n hi~u qua - sach Dilu tu tai chinh etta TS Phan Thj Bich Nguyl$l

nay c6 nghTa Ia thinh tlwang thi tnremg se di~u chinh qua m(rc hay cling c6 J(Jc

di~u chinh ySu hon, di~u quan trQng Ia b~n ch~ng th~ doan duqc di~u gi se xay

ra t~i bfit ky mot tho·i di~m nao cho tnr6'c Gia ch(rng khoan di~u· chinh nhanh chong b6·i vi c6 rfit nhi~u nha dfru tu t6i da h6a ty sufit sinh lqi dang c~nh tranh

I~n nhau

nen gia cua nhG'ng ch(rng khoan nay se phan anh tfit ca cac thong tin c6 sin va duQ·c cong b6 r()ng d1i 6· mQi tho·i di~m Vi thS ma n6 se phan anh khong thien

I~ch tfit ca nhfi'ng thong tin c6 s~n hi~n tho·i va da bao g6m rui ro ClJa vi~c n~m

giG' ch(rng khoan Tom l~i trong m()t thi truo·ng hi~u qua, ty sufit sinh 19·i mong dqi bao ham gia hi~n hanh ClJa ch(rng khoan d6 Se phan anh rui ro ClJa n6, di~U nay c6 nghTa Ia cac nha dfru tu mua ch(rng khoan 6· m(rc gia thong tin hi~u qua

se nh~n duvc m()t ty sufit sinh IQ·i phu hqp v6'i rui ro phai ganh chiu tu· ch(rng khoan

1.1.3, Cac d~ng ciia th! tru·(rng hi~u qua thong tin

Cac nha kinh tS thuo·ng djnh nghTa ba m(rc d9 cua thi tru·o·ng hi~u qua, duqc phan

bi~t bo·i m(rc dQ thong tin da phan anh trong gia ch(rng khoan

6 m(rc d9 th(r nhfit- thi truo·ng hi~u qua d~ng y~u: gia ca phan anh thong tin da ch(ra d~rng trong hf> SO' gia ca qua kh(r

6 m(rc d9 th(r hai - thi truang hi~u qua d~ng vtra phai: gia ca khong chi phan

'

alih gia ca trong qua kh(r ma con phan anh tfit ca thong tin da coilg b6 khac M(rc d9 cao nhfit- thi tnro·ng hi~u qua d~ng m~nh: gia ca phan anh tfit ca thong tin c6 th~ c6 duqc b~ng each phfm tich tl mi v~ cong ty va v~ n~n kinh t~

Chung ta se tim hi~u ro hon v~ 3 hinh th(rc ClJa thi tru·o·ng hi~u qua 6• du6'i day:

a Thi trm'rng hi~u qua d~ng y~u

Thi tru·ang hi~u qua d~ng y~u gia djnh r~ng gia ch(mg khoan hi~n t~i phan anh dfry dtl tdt ca thong tin TTCK, bao gf>m d.c m(rc gia, ty sudt sinh lqi, kh6i luQ·ng giao djch Jjch Sll', va cac thong tin khac dU'Q'C t~O ra ttl' thj tnro·ng n]m nhtJng giao djch Jo

Je, giao djch nguyen Jo Va CaC giab djch dU'Q'C tJwc hi~n bai CclC chuyen gia tren san giao djch Gia djnh nay ng~1 y rflng ty sufit sinh lo·i va thong tin v~ dCi' li~u ljch st:r khac khong c6 lien h~ gi v6·i ty suAt sinh lQ·i hi~n t~i Vi v~y, chung ta chi d~t duvc rfit it IQ·i nhu~n ttr vi~c st:r dpng nguyen t~c giao dich ma dp·a vao d6 ch(mg ta quy~t djnh mua va ban ch(rng khoan din c(r vao ty sufit sinh lqi va cac du· li~u khac trong qua kh(r T6m l~i, 6· thi truo·ng hi~u qua d~ng y~u, gia ca phan anh thong tin da chu·a d~rng trong h6 so· gia ca qua kht:r, ta khong th~ t~o duvc d.c sieu ty suA~ sinh lqi lien t~1c biing vi~c nghien c(ru ty sufit sinh IQ·i qua kh(r

b Thi truirng hi~u qua d~ng vira phai

Gia djnh thj tnrcmg hi~u qua d~ng vtra phai cho r~ng ghi ch(mg khmin hi~n t~i phan anh tfit ca cac thong tin cong c()ng Gia djnh thi tmcmg hi~u qua vtra phai VUQt qua thj trm:Jng hi~u qua d~ng y€u 6" di€m gia ch(mg khoan, ty sufit sinh lQ·i, kh6i luqng giao djch d~u OUQ'C cong b6 r()ng rai

Thong tin cong c()ng bao g6m cac thong tin phi thi trucmg nlm thon.g bao v~ tim nh~p c6 t(rc, ty s6 PIE, ty sufit c6 t(rc DIP, ty s6 PBV, chia tach c6 phi€u, cac thong

tin v~ n~n kinh t€ va cac thong tin chinh trj

Gia djnh thi trucmg hi~u qua vtra phai ng\1 y r~ng nha dAu tu khi dua ra quy~t djnh

ma d\ra vao thong tin da dUQ'C cong b6 r()ng rai se khong th€ d~t dm)'C m(rc IQ'i nhu~n tren m(rc trung binh tu cac giao djch (sau khi da di~u chinh rui ro va tinh d~n chi phi giao djch) :Di~u nay c6 thS ly giai Ia gia ch(mg khoan phan anh tfit ca cac thong tin cong c()ng m6'i

c Thj tru·(rng hi~u qua d~ng m~nh

Gia djnh thi trm':mg hi~u qua d~ng m~nh cho r~ng gia ch(rng khoan phan anh dAy du tfit ca thong tin ttr ngu6n thong tin cong c()ng cho d€n ngu6n thong tin rieng :Di~u

nay c6 nghTa r~ng khong c6 nh6m nha dfiu tu nao c? thS d9c quy~n· ti€p c~n cac

thong tin lien quan d€n vi~c hinh thanh nen gia ch(rng khaan Vi th€, khong c6

nh6m nha dfiu tu nao c6 thS d~t duqc ty sufit sinh lqi sau khi da di~u chinh rtti ro tren m(rc trung binh Gia dinh thi tmcmg hi~u qua d~ng nwnh vuqt qua hai gia djnh thi trucmg d~ng y€u va d~ng vtra phai V6·i gia djnh thj tmcmg hoan hao, tfit ca cac thong tin d~u khong c6 chi phi va c6 s~n cho tfit ca mQi nguo·i Ia nlm nhau 6" cung thcYi gian Trong m()t thj tnro·ng nhu v~y ch(mg ta se quan sat thfry cac nha dAu tu may m~n va khong may m~n, nlmng ch(mg ta se khong tim thfry bfrt c(r nha dfru tu naa co thS lien tvc danh b~i thi truo·ng

1.2 GIA cr-r(J'NG KHOAN TREN TH! TRU'ONG M6'I NC>I

Hi~n nay tren th€ gi6'i, c.J cac thi tnro·ng ch(rng khoan phat tri€n, cac nha phan tich va d\1' bao da ap d\lllg va dua ra nhi~u cong C\J gitlp cho cac nha dfiu tu tt"en thj truo·ng dv· bao duqc gia ch(rng khoan m()t each chinh xac nh~m dua ra cac quy€t djnh dfiu

tu cua minh Nhil'ng phuung phap d\r bao gia ch(rng khoan c6 nhi~u each ti€p c~n

kh{lC nhau C6 th~ d\r baa gia ch(rng khaan thong qua cac cong cv phan tfch ky

thu~t, c6 th~ phan tich thong qua chu6i tho·i gian, c6 th~ thong qua dv· baa tim nh~p,

c6 th~ ap dvng cac ly thuy€t diu tu t~li chfnh hi~n d~i, c6 th~ ttr vi~c phan tich du true rui ro ella cac ch(rng khoan Tuy nhien vi~c (rng d\lllg cac cong C\1 nay tren cac thj tmo·ng la khac nhau D6i v6·i cac mr6'c phat triSn thi vi~c (rng dvng tr6' nen dun gifm hun vi thong tin dUQ'C minh b~ch hun va thi tmo·ng cling tr6· nen 6n djnh hun D6i v6'i thi tnro·ng cac nu6'c dang phat tri~n cling tr6· nen ph(rc t?p khi ap dvng

cac mo hinh phan tich va dt,r bao gia chtrng khoan C1,1 th~, hi~n nay, theo World Bank, IFC va Morgan Stanley Capital International (MSCI) quan ni~m thi tnr&ng &

cac nu6'c dang phat tri~n Ia nhli'ng thi tmcmg m6·i n6i v6·i cac d~c di~m sau:

• D(> bi~n d()ng ctm cac thi tnrcmg chtrng khoan la cao, cao hun nhi~u so v6'i cac thj trm'mg phat tri~n Theo nghien c(ru ctm IFC thi d() bi~n d()ng cua thi tmcmg chtrng khmin trung binh, dm;)'c do b~ng d() l~ch chufin, tinh trong vong 60 thang cua cac thi tmo·ng m6'i n6i thuo·ng cao hun thi tmo·ng cht:rng kh9an cac nu6'c phat tri~n khoang 2 Ifin Do d6, v6·i rtli ro cao nen cac nha dftu tu ky vQng m()t

ty suAt sinh I9·i cao, cao hun thi tnro·ng cua cac nu6'c phat tri~n Tru6'c nhli'ng nam 1990, ty sufrt sinh IQ'i trung binh cua thi tnro·ng m6'i n6i cling cao gftp 2,4 lfrn so v6'i ty sufrt sinh lQ'i trung blnh ctm cac thi tnro·ng phat tri~n

• Thi truo·ng cac mr6'c m6·i n6i st.-r phat tri~n cua n6 plw thu()c rAt nhi~u vao nhu·ng cong ty niem y~t hang dfiu Do d6, S\-1' t~p trung nay cang I6·n thi rui ro thanh khoan cang cao

• Mt'.rc ·d() m& cu·a ra thi tnn1ng tai chinh qu6c t~ cua cac thi tmo·ng m6·i n6i kha h~n ch~ Nhli'ng rao can d6i v6·i cac nha d§.u tu nu6'c ngoai duvc bi~u hi~n nhu sau: Iwn ch~ cac nha dftu tu mr6'c ngoai tham gia thi tmo·ng; h~n ch~ mt'.rc d(> so· hull Clla cac nha dfiu tu nu6'c ngoai d6i v6·i cac cong ty trong mr6'~; Iwn ch~ cac nha dfiu tu nu6·c ngoai chuy~n I9·i nhu~n du6'i d~ng ti~n m~t v~ mr6·c ho~c Iwn ch~ vi~c rt'.1t v6n v~ ni.r6'c cling nlm Ia nhli'ng Iwn ch~ do d6ng ti~n ctm qu6c gia d6 c6 th~ chua chuy~n· d6i; ty gia va lai sufrt chua du9·c tha n6i trong cac tac phAm Clla Geert Bekaert va Campball R Harvey (Research in Emerging Markets Finance - september 11, 2002) ph an bi~t 3 Io~i rao can m()t each tinh

vi hun:

Tht:r nhfrt cac rao can phap ly phan bi~t d6i xt:r giG'a nha dfru tu mr6'c ngoai

va nha dftu tu trong nu6·c Ch~ng h~n nhtr gi6·i Iwn so· hu·u mot cong ty d6i v6·i nha dfru tu nu6·c ngoai hay tim~ d6i v6'i dfru tu mr6'c ngoai

Lo~i rao can tht:r 2 c6 tinh chAt gian ti~p lien quan Ia kha nang ti~p c~n

thong tin, h~ th6ng chufin mt.-rc k~ toan, cac quy djnh bao v~ nha dfru tu

Lo~i rao can tht'.r 3 Ia cac r(Ji ro chi c6 o· cac thj tnro·ng m6'i n6i, iam nan

long cac nha dftu tu mr6'c ngoai nhu r(ti ro thanh khoan, r(Ji ro chinh trj, ri1i ro kinh t~ va r(Ii ro ti~n t~ M(>t s6 nghien c(ru cho thfry cac rui ro gian

ti~p nay l~i c6 fmh hu6·ng 16'n 110'11 cac rui ro tn.rc ti~p

• Tinh minh b~ch Clla cac doanh nghi~p va Clla thi tnro·ng con thftp Vi~c tuan thu cac quy djnh ki~m toan va cong b6 thong tin con bj coi Ia m(>t kh6 khan d6i v6·i cac doanh nghi~p tham gia niem y~t

• Ty sufit sinh IQ·i etta thi tru(mg m6·i n6i phan ph6i khong chuftn.· Trang nhi~u nghit~n c(m v~ tfti chfnh nguo·i ta tlmang dO'n gifm h6a biing each coi ty sufit sinh lqi phan ph6i chuftn V~ m~t tai chfnh, ty sufit sinh IQ·i phan ph6i khong

chu~n c6 y nghTa Ia gia ch(mg khoan khong duqc hinh thanh m9t each ngftu nhien, cung cfiu chua du 16·n d~ cho gia ch(mg khoan hinh thanh m(.)t each ngfiu nhien Hi~n tuqng kinh doanh n9i gian con di€n ra thuo·ng xuyen, chua c6 m9t CO' ch~ giam sat vi¢c cong bf> thong tin tren thj tnrang cli~U nay tac d()ng

d~n gia ch(rng khmin, lam cho gia chu·ng khoan khong phan anh cac ·nhan t6 khach quan, khong tc;to thanh bu6c di ngfru nhien

Nlm v~y, khi so sanh v6i cac tieu chf cua IMF, WB, c6 th~ x~p Vi~t Nam vao danh 111\IC cac thi tnro·ng m6'i n6i S~r bi~n d()ng Clta gia ch(rng khoan tren thi tru·o·ng m6'i n6i c6 nhu·ng d~c thLl rieng so v6'i cac dc;tng thi tru·o·ng khac

Nghien c{ru cac mftu hinh bi~n d()ng etta ty sufit sinh lqi va rui ro Ia d~·ati danh duqc m6i quan tam 16'n cua cac nha nghien c(ru ly thuy~t lfrn cac nha nghien c(m tlwc nghi~m Cac nghien cu·u nay eta b~t dftu t~p trung vao cac thi tmo·ng cac qu6c gia phat tri~nk~ tLr giG'a cu6i th~p nien 70 Cac nghien c(ru th~rc nghi~m da dua ra nhi~u hi~u bi~t quan trQng cho vi~c djnh gia c6 phi~u o· cac thi tru·o·ng phat tri~n, trong khi d6 cac nghien cu·u v~ djnh gia ch(rng khoan 6· cac thj truo·ng m6'i n6i ~6·i chi b~t

dftu gifi'a nhCi'ng nam 1990

Nghien c(ru v~ cac thi tru·o·ng m6·i n6i chu y~u d~ra tren 3 nha cung cftp du· li~u: Cong ty tai chfnh qu6c t~ (IFC), Morgan Stanley Capital International (MSIC) va ING Barings'Emerging Markets Indexces (BEMI) Trang qua khu·, djnh nghTa cua IFC v~ thi tnro·ng m6·i n6i chi dva vao tieu chuftn n~n kinh t~ m6'i n~i: N~u GNP tren dftu nguo·i cua qu6c gia khong vuqt qua nguo·ng quy djnh etta ngan hang th~ gi6·i d~ duqc x~p vao qu6c gia c6 tim nh~p cao, c6 nghTa Ia n~u m()t qu6c gia du di~u ki~n d~ duvc vay tLr ngan hang th~ gi6·i, thi TTCK cua qu6c gia d6 duqc xem Ia m6'i nf>i Tuy nhien, m()t vai TTCK m6i nf>i th1,1·c chfit lc;ti 16n hO'n va thanh khoan cao hO'n m()t s6 thi tmo·ng phat tri~n Vi th~, trong tuO'ng Iai, IFC d~r djnh dua ra m9t djnh nghTa m6'i trong d6 ca tieu chuftn kinh t~ va tieu chuftn TTCK duqc xem xet Vao dftu nhfi'ng nam 1990 cac nha dftu tu b~t dfiu b6 ti~n vao cac thi tnro·ng m6'i n6i Clta Chau Au, Chau My latinh, Chau A, Trung Dong va Chau Phi Tfnh hfip.dfrn cua cac thi tmcmg nay thi kha d~ hi~u Th(r nhfit, cac TTCK m6'i n6i c6 ty sufit sinh lQ'i

ky vQng cao vi tang tnro·ng kinh t~ cao Nhi~u nghien c(m da cho thfiy riing tri~n vQng v~ ti~m nang phat tri~n kinh t~ se lam tang ty suftt sinh IQ·i tai chinh Thu· hai, hftu h~t cac thi tnro·ng m6'i n6i khong ch~y theo Ian song etta TTCK da phat tri~n vi

v~y cung cfip s1,1· bao hi~m d6i v6·i cac khoan 16 a cac thi tmo·ng da phat tri~n Tlwc

ra, cac chuyen gia dftu tu da ca ngqi nhCi'ng lqi fch cua da dc;tng h6a cac khoan dftu tu vao thj tru·o·ng m6'i n6i trong danh m1,1c dfiu tu qu6c t~ M9t s6 nghien c(ru khoa hQc

th~m chi da tranh lu~n r~ng da d(;lng h6a Ia m9t bC'ra an tru·a mi~n phi dang ·cha dQ'i cac nha dfiu tu vao cac TTCK m6'i n6i Nhin chung, cac nghien c(ru da t~p trung vao xem xet Sl,f (mg Xll' cua suAt sinh lqi va OQ l~ch chuftn 0' cac thi tnrcmg tai chinh m6'i n6i, chti ySu t;llp trung vao nhfrng diu hoi sau

• D9 l~ch chuftn ctia ty suAt sinh lqi 6· cac TTCK m6'i ri6i c6 thay a6i theo thai gian khong? NSu c6 thinhil'ng thay a6i d6 c6 th~ dt,r bao duqc khong?

• Nhfrng d9t biSn 16'n trong cac TTCK m6'i n6i c6 thucmg xay ra khong?

• C6 m6i quan h~ nao gifl'a rui ro thj trucmg va ty su~t sinh lQ'i ky VQng trong cac thi trucmg m6'i n6i hay khong?

• Vi~c tt,r do h6a c6 tac d9ng dSn d9 l~ch chuftn cua ty su~t sinh IQ·i a cac thi tmang tai chinh m6'i n6i hay khong?

C6 le d~c tmng n6i b~t nhfit ctta cac thi trucmg nay Ia d9 l~ch chuAn cao han so v6·i cac thi trucmg da phat tri~n Cac nghien c(ru da tim th~y ch(rng c(r nwnh me r~ng d9 l~ch chuftn ty su~t sinh IQ·i o· cac thj trucmg m6·i n6i thay a6i theo tho·i gian va c6 th~ dl,l' bao dU'Q'C trong hfiu hSt ca~ qu6c gia N6i chung, nhfi'ng thay a6i trong OQ l~ch

chuftn c6 tinh b~n vfl'ng cao Ty su~t sinh IQ·i c6 phiSu 6· cac thi truo·ng nay c6 th~ dl,l' bao OU'Q'C 6· chirng 111\-l'C nhfit djnh d\-ra vao cac biSn cong Cl) phtl lwp nhu E/P, PBV, Ho;n niht, cac nghien ct:ru da khong tim th~y m6i quan h~ nao gia'a cy suftt sinh lqi ky VQllg va cac tlm6·c do khac nhau v~ rui ro thj tru·o·ng Ch(nig Clr nay mau thufin v6·i dv· doan cua hfiu hSt cac 1110 hinh djnh gia tai san Trong phftn 16'n cac truo·ng hqp, nguo·i ta khong tim thfiy b~t ky b~ng cht:rng nao v~ nhCi'ng anh hu6·ng h~ th6ng cua vi~c tv do h6a thi tnrcmg len d9 l~ch chuftn ctia ty su~t sinh lqi c6 phiSu Tinh tr(;lng kem d6ng b9 trong giao djch va s6 IAn giao djch Iwn cbS tro'ng thi tmo·ng m6·i n6i da dfrn dSn nhi~u sai l~ch trong cac chi s6 thi tru·o·ng Xem xet hai ch(rng kho~n A va B trong d6 B duqc giao djch ft thuang xuyen 110'n A Khi thong tin thj tmo·ng s~n c6 thi gia ch(rng khoan A phan t:rng nhanh han gia cht:rng khoan B Phfm (rng ch;llm (tr~) han trong gia ·ch(rng khoan B t?o ra m9t tuang quan chu6i duang gia t(;!O giCi'a cac ty su~t sinh lQ'i Clta hai ch(rng khoan nay NSu cac ch(rng khoan nay cung du'Q'C dua vao trong m9t chi s6 thi chu6i tuang quan cheo se t?O nen hi~n tuvng tv' tuang quan trong chi s6 d6

Cac nghien c(ru cling da chi ra r~ng, d~ n~m b~t du'Q'c ty su~t sinh IQ·i ctia TTCK m6·i n6i thi thong tin n9i dja quan tn;mg hun thong tin qu6c t~ Day Ia m9t bi~u hi~n

etta cac phan do(;ln cua thi tnro·ng m6·i n6i Nhfrng k~t qua nghien c(m khac cho thfty

r~ng kha nang ~v· bao c6 th~ du9·c giai thfch bai nhu·ng thay d6i theo thai gian ctia cac phfin bit rt:ti ro kinh t~

Cac thj tnrcmg c6 phi~u da phat tri~n chju anh hu6·ng r~t 16'n b6·i moi truang kinh t~ qu6c t€ NgtrQ'C l(;li, ty sufit sinh lqi cua c6 phi~u trong cac thi tru·o·ng m6·i n6i c6 th~ d\-1' bao OU'Q'C b~ng each Sll' d\-mg dtc bi~n cong C\-1 dja phuong thay vi toan cftu M(rc

d() d\1' bao duqc a cac thj trucmg m6'i n6i cao hon dang k~ so v6'i cac thj tr~·cmg da phat tri~n M()t ngm)'i nao d6 se tranh lu~n r~ng quan sat nay c6 Je Ia dftu hi~u cua phan do~n thj tru(mg va r6t CUQC Jam cho mtl'C dQ tU'O'llg quan thfip gifi'a thj trU<Jllg m6·i n6i va thi trucmg phat trien Tuy nhien, nhu·ng k~t lu~n nhu v~y phai duqc dua

ra h~t s(rc th~n trQng Hai qu6c gia c6 th~ h<)i nh~p hoan toan, !tic d6 ty sufit sinh IQ·i cua chtmg khong tu'O'ng quan M6i tuong quan thftp se phfm anh m<)t each gian don diu true nganh kh{tc nhau o· hai qu6c gia m\y

Cac ly thuy~t djnh gia truy~n th6ng ho~t d<)ng trong th~ gi6'i cua trung binh va plmong sai Gia djnh cua d~ng chufin t~c da bi~n thi thm'mg duqc s1r dvng Tuy nhien, c6 chtrng c(r cho dng ty sufit sinh lqi thj trm':mg m6·i n6i thi khong chufin Cac thi trm'mg m6'i n6i du·qc xem Ia noi ganh chju cac cu<)c khung hoang d<)t ng<)t

("din b~nh lay Ian") ThiJC Sl,l', cac gia tri am qua 16'n c6 nhi6u kha nang l~ch am (negative skewness) Di6u nay cho thfty r~ng ty sufit sinh lQ·i trung binh cao 6· cac thj truO'ng m6'i n6i cling ft nhfit phan anh phfin nao S\l' bu d~p cho d<) nghieng am Cac nha dfiu tu thich ty sufit sinh lqi ky v9ng, khong thich phuong sai, va khong thich d<) nghieng am Tuong quan gili'a cac TTCK m6·i n6i ph6 bi~n 6· mtrc 0,05 Vi th~, cac qu6c gia dang phat tri~n c6 tuong quan thfip v6·i thi trucmg c6 phfin qu6c t~ Di~u nay dua d~n nhu·ng IQ'i ich dang k~ Clla da d~ng h6a trong quan trj tai san qu6c t~

Cu6i dmg, thi trm':mg m6'i n6i thucmg duqc d~ c~p d~n v6'i tfnh khong hi~u qua, thanh khoan kem va s~r trng xu phi ly cua nha dfiu tu

1.3 UNG Dl)NG PI-IAN TiCH KY THUL;\ T DE DT/ BAO GIA CI-HJNG KHOAN CO TU'ONG QUAN THEO TI-ICH GIAN

1.3.1 Cac uu di~m ciia phan tich ky thu~t d~ dt,r bao gia chimg khoan

Phan tfch ky thu~t Ia ti~n trinh phan tich gia trong qua khtr nh~m xac djnh gia tu'O'ng lai c6 th~ se xay ra Phan tich ky thu~t Ia nghien ctru hanh d<)ng thj trucmg2 chu y~u

thong qua Vi~c SU' dvng cac d6 thj, nh~m 111\lC dich d\l' doan cac bi~n d<)ng V~ gia ca trong tuo·ng lai d\ra tren vi~c xem xet cac bi~n d<)ng gia trong qua khtr Gi6ng nlm d\l· bao thcYi ti~t, phan tfch ky thu~t khong dua d~n m<)t dv doan hoan toan chfnh xac

v~ tuong lai Ma thay vao d6, phan tich ky thu~t giup cac nha dfiu tu d\l· doan v~

nhli'ng gi c6 th~ xay ra Phan tfch ky thu~t su· d\]ng YO s6 k~ cac d6 thj ma chung minh lwa v~ gia thea tho·i gian Cac tfn d6 cua tnro·ng phai phan tich ky thuat tin r~ng "ljch su· se I~p J~i chinh ban than n6" Cong C\l chtl y~u dtmg trong phan tich ky

thu~t Ia cac d6 thi, m<)t hinh anh c6 gia tri tlwc sv b~ng ca ngan chu· thuy~t minh Ban chAt con ngu·o·i phfin nao c6 tfnh c6 chftp va c6 xu huang phe:\n t:rng theo nhfi'ng bu6'c ngo~t d6i chi~u thi tru·o·ng tru6'c day, c6 th~ nguo·i ta se phat hi~n nhu·ng net

d~c trung gi(Ip xac djnh cac dinh va day chinh Clla thj tru·o·ng Do d6 phan tich ky

Thu~t ngf'r "hanh d9ng thi tnrcmg" bao g6m 3 ngu6n thong tin ca ban c6 sfin cho nh[\ phan tlch - gh:i, khdi (U'Q'I1g VU CtlC giao djch ti6m nilng (giao djch tiem nang chi dll'Q'C Slr d~mg trong CaC hQ'p dflng giao sau va quyen chQn)

thu~t d~ra tren gia djnh r&ng con nguo·i se ti~p tvc l~p l;;ti nha·ng sai lAm nlm lw da m~c phai trong qua kh(r M6i quan h~ gia'a nguo·i v6'i nguc)'i d~c bi~t kha ph(rc t;;tp va khong bao giO' l~p l;;ti m()t each hoan toan Thi trm':mg phan anh hanh d()ng cua con nguo·i

Ngh~ thu~t phan tich ky thu~t Ia c6 g~ng xac djnh cac thay d6i trong xu hu6'ng va c6 g~ng duy tri khoan dfiu tu hay vj th~ giao djch cho d~n khi c6 cac ch(rng cu du m;;tnh ch(rng minh r&ng xu th~ dang bi dao nguqc

Phan tfch ky thu~t ap dt,mg duqc cho ca c6 phi~u, chi s6, hang h6a, cac hqp d6ng tuung lai hay bAt Cll' lo;;ti cong Cl,l tai chfnh nao c6 th~ giao djch duqc Gia 6· day c6 th~ la gia m6· cu·a, gia d6ng cira, gia cao nhAt hay gia thfip nhAt ci1a m()t ch(mg khoan nhAt djnh trong m()t khung tho·i gian q1 th~ Khung tho·i gian c6 th~ dva tren cac dfr li~u gia giao djch trong ngay (intraday) nhu 1-phut, 5-ph(tt, 1 0-phut, 15-phut, 30-phut ho~c tt'rng gia; hang ngay, hang tufin, hang thang hay cling c6 th~ keo dai nhi~u gio· ho~c nhi~u nam

D~ dua ra quy~t djnh mua ho~c ban m()t ch(rng khoan, m()t ngo;;ti t~ hay bAt cu· m()t loc;ti hang h6a nao, cac nha dfiu tu thuo·ng ti~n hanh phan tich theo cac each rieng cua minh Tuy nhien, trong vo s6 nhu·ng each d6, nguo·i ta gom l;;ti thanh 2 each chfnh Ia phan tfch CO' ban va phan tfch ky thu~t Trong d6, phan tfch ky thu~t l;;ti duqc cac nha dfiu tu· ua chu()ng, v~y phan tfch ky thu~t c6 uu di~m gi vuqt tr()i? Ly

do din ban Ia phan tich ky thu~t dt,ra tren ba gia thuy~t CO' ban va Iwp ly:

• Gia phfm anh t<it ca lu\nh d()ng thi tnro·ng

• Gia djch chuy~n theo xu hu6'ng

• Qua khu tv n6 se I~p l;;ti

anh cac hanh d()ng thi tru·o·ng, chi cAn bAt ky m()t thong tin gi m6'i duqc dua ra la n6 duqc phfm anh ngay vao trong gia chu·ng khoan Cling vi gia chu·ng khoan phan anh cac hanh d()ng thi tmo·ng nen gia Ia hQ'P ly, phai chang va a(mg v6'i gia trj tai san cua n6 Khong chi phan anh mQi thong tin, gia con phan anh tAt ca cac ki~n tht'rc cua tAt ca nha·ng nguo·i tham gia vao thi tmo·ng, bao g6m cac nha giao dich, cac nha dfiu tlJ', CaC nha quan trj danh 111\IC, cac nha phan tfch ClJa phfa nguo·i ban, cac nha phfin tich ci1a phfa nguo·i mua, cac nha l~p chi~n lu9·c thj tnro·ng, cac nha phan tich cu ban, cac nha phan tfch ky thu~t va nhi~u nguo·i khac Phan tich ky thu~t la su· dvng tAt ca cac thong tin co trong gia d~ Iy giai v~ cac bi~u hi~n cua thi tru·o·ng nh&m hinh

th~mh nen d~r doan cho tuung lai Phfm tich ky thu~t da cho thAy gia vtra Ia nguyen nhan l<;1i vt'ra Ia k~t qua

qua tAt y~u nay cling ph6ng theo djnh lu~t th(r nhfit Ctla Newton v~ S\1' chuy~n d<)ng

S~l' v~t M()t each khac d~ mieu ta h~ qua tAt y~u nay Ia m()t xu hu6'ng trong S~l' djch chuy~n se ti~p tvc cung chi~u cho t6'i khi c6 sv· dao nguQ·c xu hu6'ng xay ra Hdu h~t cac nha phan tich cu ban d~u chfip nh~n r~ng bi~n d()ng gia c6 xu hu6·ng HQ hoan toan c6 th~ chi ra xu hu6'ng, ti~n hanh dftu tu theo xu hu6'ng d6 va tim ki~m lqi

nlnt~n Tuy nhien, cling hftu h~t cac nha phan tich cuban nay d6ng y r~ng, c6 nhi~u

tho·i ky, gia bi~n d()ng theo m9t bu6·c ng~u nhien Va th~t v~y, n~u gia Ia ng~u nhien thl rfit kh6 khan cho cac nha dftu tu khi s(r d~mg phan tich ky thu~t

Thti· ba, qua kht'r w n6 l~p lC;ti Phan tich ky thu~t quan tam t6'i cau hoi "cai gi" hun Ia cau hoi "tC;ti sao" Cac nha phan tich ky thu~t d~t toan b9 sv· chu y cua h9 vao vi~c

tim cau tra lo·i cho hai ca.u hoi: gia hi~n t(;li nhu th~ nao va bi~n d()ng gia trong qua kht'r ra sao Gia Ia kSt qua cu6i cl.1i1g trong tr?n chiSn giG·a cung va cfiu Mvc dfch cua phan tich Ia dv doan hu6·ng gia trong tuung lai B~ng each chu trQng vao gia va chi duy nhAt gia, cac nha phan tich ky thu?t da s1r d~mg phuung phap trv·c ti~p Trong khi d6 cac nha phan tich cu ban thi quan tam t6'i tC;ti sao gia lC;ti nlm thS Tra l<'ri cau hoi tC;ti sao Ia m9t ITnh vvc r()ng va mfit nhi~u tho·i gian, do d6 _cac nha phan tich ky thu?t tin r~ng, t6t hun h~t Ia t~p trung vao gia va du·ng bao gio· hoi tC;ti sao TC;ti sao gia lC;ti tang? V 6'i cac nha ph an tich thi rfit do·n gian chi Ia nguo·i mua nhi~u llO'n nguo·i ban Xet cho cung gia tri cua bAt ky tai san nao cling chi Ia nhU'ng mt'rc gia nguo·i ta sgn long tra cho n6, dau c6 ai cfin quan tam la tC;ti sao nhu v~y Sau day

la m()t s6 mo hinh cu ban d~ dv· bao gia cht'rng khoan

1.3.2 Ung dt,mg cac Iy thuy~t phan tich ky thu~t d~ dt,r bao gia chu:ng khoan

1.3.2.1 Ly thuyat chu ky thi tru·iJ'ng trong d{t' baa gia chkng khoan

Gia ca tren thj tnro·ng bi~n d()ng theo cac hu6'ng khac nhau va kh6 c6 th~ doan tm6·c du·qc Tuy nhien, nguo·i ta cho r~ng trong biSn d()ng ng~u nhien cua gia thl v~n c6 phftn duqc l~p lC;ti, va n6 di theo m()t elm ky nhfrt djnh Nguo·i ta chia cac bu6'c di cua gia trong elm ky thi truo·ng thanh 3 xu hu6·ng chu y~u sau:

•!• Xu hu·o·ng chinh hay con gQi Ia xu hll'o·ng dai h~n: Thuo·ng keo dai tu· 9 thang d~n 2 nam, xu hu6·ng chinh c6 th€ Ia xu hu6'ng thi tmo·ng gia len ho~c xu hu6·ng thi truo·ng gia xu6ng, trong d6 xu hu6·ng gia len thu<'rng keo dai 110'n xu hu·6'ng gia xu6ng

•!• Xu huo·ng thu· dlp: Thong tlmo·ng thi xu hu6'ng tht'r cfrp t6n tC;ti tl.r 6 tufin d~n 9

thang, nhung doi khi c6 th€ dai hun Nhi~u xu hu6·ngthu· cAp thi tC;to nen m()t

xu hu6·ng chfnh, va cling chinh nhll'ng xu lm6'ng tht'r cfrp nay lam cho nhll'ng xu hu6·ng chfnh bj gian do(;ln

•!• Xu huo·ng ng~n h~n: Cac xu hu6·ng nay Ia m()t phftn cua xu hu6'ng tht'r dp va

xu hu6·ng chfnh, cht'mg thuo·ng keo dai tl.r 2 d~n 6 tufin

Ngoai ra thi trucmg con phan bi~t them nhi~u lo~i xu huang khac nhu: xu huang trong ngay hay xu huang rfit dai3 Vi~c xac djnh tirng lo~i xu huang thi trm1ng c6 y

nghTa h~t sue quan tn,mg, vi n6 giup nha dAu tu nh~n bi~t duqc tfnh dao h~n cua tu·ng lo~i xu huang, tir d6 dua ra quy~t djnh dAu tu thfch hqp Vf dt;~, trong m<)t thi tmcmg gia len, m<)t s~r tang v9t len trong gia d~t ra cho nha dAu tu m<)t diu hoi r~ng: s~r tang len d6 Ia phi'm u·ng thir dp thong thucmg hay d6 chfnh Ia dinh cua thi truo·ng gia len Tra Io·i d(mg cau hoi nay th~t khong do·n gian ch(Jt nao va dap an cim n6 l~i

c6 tac d(>ng h~t Sll'C Ian lao tai gia trj tai san cua nha d~u tu, nen vi~c tim hi~u va n~m r5 cac lo~i xu huang Ia di~u dn thi~t tru6·c tien d6i vai m()t nha giao djch D~ d~ dang hinh dung ra cac Io~i xu huang nay, chung ta c6 th~ theo doi cac hinh

I I Chfnh vi thj tnro·ng c6 cac xu hu6·ng nhu v~y ma hinh thanh nen cac di~m dinh

va day khac nhau, va cling chfnh tir cac di~m nay da hinh thanh nen m<)t trong cac

ky thu~t co ban cua phan tich ky thu~t Ut xem ;et chu6i cac dinh va dal d~ dua ra phan doan

Hinh 1.1: Chu ky th! truimg

Xu hu6·ng chfnh

·If hay dai Iwn

Xem plw l~1c 9 - M6i quan h~ girra xu htr6·ng trong ngay - intraday trend va xu lm6·ng dai lwn -secular

Chi tiet v~ chu6i cac dinh va day xem plw lvc 2- Cac mflu hinh db thi

1.3.2.2 Ly thuyit Dow trong d(l' bao giti chkng khotin

Ly thuySt Dow5 la ly thuySt lau dai nh~t va cling la plmung phap duqc biSt dSn

nhi~u nh~t v~ vi~c xac dinh cac xu hu6·ng chinh tren thi trucmg ch(rng khoan Ccic nguyen t~c co· bfm cua ly thuySt Dow duqc Slr dvng trong cac nhanh khac nhau cua phan tfch ky tlm~t

M~1c dfch c(m ly thuySt Dow Ia xac djnh nhli'ng thay d6i trong s~r djch chuy~n chfnh hay con gQi Ia sv djch chuy~n co· bfm cua thj truang Mot khi xu hu6'ng da OUQ'C xac

l~p, thi xu hu6'ng nay duQ·c gia djnh se t6n t1;1i cho dSn khi c6 sv dao nguqc xu hu6'ng xay ra Ly thuySt Dow lien quan dSn phu'O'ng hu6·ng cua mot xu hu6·ng va n6 khong c6 gift tri dv· bao d6i v6·i khoang tho·i gian hay plwm vi sau cling clia xu hu6·ng

Chung ta nh~n th~y riing khong phai ly thuySt Dow luc nao cling theo kip nhfi'ng S\f

ki~n xay ra trong th\rc t€ Thinh thoang n6 lam cho nha dfru tu phai nghi ngo· Tuy v~y khong c6 nghTa Ia ly thuySt Dow dv· doan sai vi doi khi tinh tr1;1ng 16 vfin xay ra nlmng tuo·ng d6i it Nhfi'ng quan di~m nay nh~n m(;lnh riing trong khi phuung ti~n may m6c ky thu~t c6 th~ hli'u ich trong vi~c dv bao thj truo·ng chu·ng khoan, thi khong c6 mot cai gi c6 th@ thay thS OUQ'C nhfi'ng phan tich h6 trq dva tren cac nh~n

djnh llQ'P Iy, da duvc can nh~c

Hinh 1.2: Vn-Index, th~ hi~n nhii·ng tin hi~u mua va ban theo ly thuy~t Dow

Ly thuy~t Dow dtrQ'c xufrt phat tir nhft'ng nghien c(ru etta Charles H Dow, dtrqc xufit ban hang lo~t cac bai xa lu~n tren t~p chi Wall Street Journal tir nam I 900 d~n 1902 Dow da st'r dvng hanh ·vi ct'm thj truong ch(rng khoan nlm m(lt phong vil bieu ~~ di~u ki~n kinh doanh hun Ia xem n6 nlm Ia m(lt n~n tang d5i v6i vi~c

d\r bao gia ch(rng kho<'m Nguoi ke nghi~p ct'm Dow, William Peter Hamilton, c!il phM tri6n cac nguyen t6c ctia Do~ v<\ t6 ch(rc ch(mg thanh ly thuych Dow hi(!n d~1i nhtr ch(mg ta biet ngay nay Nhil"ng nguyen tic nay dtrqc phat thao ng5n gQn trong cufm sach "The Stock Market Barometer" ct'ta Hamilton, xufit ban nam 1922

Nhtrng culm sach m\y chi t6n t~i cho d~n klii Robert Rhea xufit ban culm Dmv Theory, vao nam 1932, trong culm sach nay CUC nguyen U\c dli'<;YC hoan thi~n han va chfnh th(rc tra thanh nguyen tftc phfl bi6n

8€ giai-thich ly thuySt mot each chinh xac, rfit cftn thiSt phai ghi chep cac m{rc gia dong cua6 va t6ng s6 cac giao djch h~mg ngay tren thi tnrcmg chfrng khoan Vi~t Nam- VN-Index Sau nguyen ly co bfm cua ly thuySt duQ'c biSt dSn nlm sau:

m{rc gia dong cu·a hang ngay phan anh mot each nhin t6ng hQ'p va tinh cam cua dt

ca nhil'ng ngu(yj tham gia vao thi tmcmg, ca nhil'ng nha dftu tu hi~n t~i va nhil'ng nha dftu tu ti~m nang Vi th€ ma n6 dUQ'C gia dinh r~ng quy trinh nay phan anh tfit ca hanh dong thi tnr<'mg duQ'c biSt dSn va c6 th€ dt,r dmin duQ'c, di~u nay c6 th€ tac dong tai m6i quan h~ cung cftu cua c6 phiSu M~c du hanh dong cua cac "tlmQ'ng dS" ro rang Ia kh6ng th€ d\f doan duQ'c, nhung vi~c xay ra cac hanh dong nay thi OU'Q'C danh gia mot each nhanh chong va cac haril y cua cac hanh dong nay se duvc phfm anh

dich chuy€n cung mot luc

Slf,· djch chuydn chinh Sl)' djch chuy€n quan tr<;>ng nhfit Ia xu huang chinh, n6i chung S\1' djch chuy€n nay dU'Q'C biSt a€n nhu Ia thi trucmg gia len ho~c thi trucmg gia xu6ng NhCi'ng Sl,l' djch chuy~n nay keo dai tu· it han mot nam dSn vai nam

"mQt sv S\tt giam quan tr<;>ng trong mot thi tnrang dftu co gia len ho~c mot S\J' tang gia quan tr<;>ng trol1g mot thi tru(mg dftu CO' gia xu6ng, thucmg keo dai tu· 3 tuftn dSn nhi~u thang (thucmg Ia 3 thang), trong su6t chu ky nay, khoang tho·i gian djch

chuy~n nhin chung thoai lui ttr 33 tai 66% ct:m S\1' thay d6i gia vi S\1' chfim d(rt v€ phan u·ng thu· cfip c6 tnr6·c"

djch nhung kh6ng qua 3 tuftn N6 chi quan tr<;>ng trong vi~c hinh th_anh nen mot phftn ctta nhG'ng S\1' djch chuy~n chinh cling nhu sv djch chuy€n th(r cfip; n6 kh6ng c6 gia tri dv bao d6i vai cac nha dftu tu dai lwn Bi~u nay d~c bi~t quan tr<;>ng bo·i vi cac S\1' djch chuy~n trong ngitn h~n c6 th€ bi thao tung 6• mot mu·c do nao d6, kh6ng gi6ng nlm cac xu hu6·ng chinh hay thu· dp

duo·ng xu huang rihu Ia "mot sv c!ich chuy~n gia tu· 2 dSn 3 tufin ho~c dai hon, trong su6t tho·i ky nay, S\1' biSn dong gia Clta ca 2 S\f clich chuy~n trung binh trong khoang xfip xi 5% (tinh trung binh) Mot sv djch chuy~n nhu· v~y chi ra r~ng ho~c Ia tich lCiy (c6 phiSu ch~y vao tay nhu·ng nha dftu tu m~nh va am hi€u va vi th€ gia tang) ho~c

Ia phan ph6i (c6 phiSu ch~y vao tay nhu·ng nha dftu tu ySu 6t va vi thS gia giam)"

(\

Rfit quan ln;lllg d6 st'r d1111g gia dong ct'ra vi nhO'ng S\1' dao d<)ng lulng ng<ly l<lltly lhu()c v<io S\1' lhao l{lc

Dow da t~p trung Sl,l' chu y cua minh vao nhCi'ng xu hu6'ng chinh, xu hu6·ng ma ong

ta cam thfty thucmg xay ra trong 3 giai do~n rieng bi~t: giai do~n tich lUy, giai do~m tham gia cong chung, giai do1;1n phan ph6i Giai do1;1n tich lily th~ hi~n vi~c mua c6 tinh toan cua hfru h€t cac nha dfru tu chuyen nghi~p N€u xu hu6'ng tru6·c d6 Ia xu hu6'ng giam, sau d6 t1;1i di~m nay nhu·ng nha dfru tu chuyen nghi~p nh~n ra r~ng thi trucmg da "tieu h6a" tftt ca nlm thong tin "xftu" Giai do~n tham gia cong ch(mg, la giai do1;1n ma 6· d6 hfru h€t cac nha dfru tu theo sau xu hu6'ng phan tich ky thu~t b~t dfru tham gia vao thi trucmg, giai do(;ln nay xay ra khi cac muc gia b~t d~u gia tang m<)t each nhanh chong va nhCi'ng tin tuc kinh doanh duqc cai thi~n Giai do<;1n phan ph6i xay ra khi cac phuong ti~n thong tin d~i chung b~t d~u dua tin v@ thi tnrcmg dfru co· gia len; khi nhu·ng tin t(rc kinh tS tr6· nen t6t hon va khi cac giao djch c6 tirih chftt dfru CO' va sv tham gia thi trucmg CLia cong chung gia tang Su6t giai 00(;111 nay, nhu·ng nha dfru tu c6 hi~u bi€t nhu nhau b~t dfru "tich lliy" d€n gfrn day thi tnrcmg dfru co· gia xu6ng (khi khong m<)t ai khac mu6n mua) va se phan ph6i tru6'c khi bftt

ky ngucYi nao khac b~t dfru ban ra

M(>t s~r tang len tren gi6'i h(;ln c6a "dtrcmg xu hu6'ng" nay chi ra S\1' tich lUy va nhu·ng dl,l' doan gia cao hon, va ngu'Q'C l(;li Khi ducmg nay xay ra 6· khoang gina cua S\,1' tang gia chinh, n6 se tlwc sv hinh thanh nen s~r djch chuy~n th(r cftp 'du6'i d1;1ng ducmg ngang vc\ n6 se bi d6i xLr tuong t~r

co· ban Ia kh6i luQ·ng tang khi gia plwc h6i va tim http khi gia giam N€u kh6i luqng tr6· nen u· dQng khi gia tang va gia tang khi gia giam, thi m()t Io·i canh bao cho r~ng

xu Im6'ng chfnh c6 th~ se s6m bi dao nguQ·c Nguyen t~c nay chi duqc su· dvng nhu

Ia m<)t thong tin n@n tang, b6·i vi b~ng ch(rng thuy€t plwc v@ s~r dao nguQ'c xu hu6·ng c6 th~ chi duQ'c dua ra theo gia cua nhli'ng m(rc trung binh tu'O'ng ling

khi nhu·ng S\1' tang gia lien ti€p t?o ra cac dinh trong khi cac day' ctm sv· giam gia xen vao Ia cao hun day tru6'c d6 NguQ·c l<;1i, cac dftu hi~u cua s1r giam gia xu fit phat ttr m<)t chu6i cac dinh va day gic\111 d~n

Chung ta cling c6 th~ c6 duQ'c nhCi'ng manh m6i quan trQng ttr cac d~c tru·ng kh6i luQ·ng va ttr m<)t s~r danh gia v@ ky lwn eLm xu lm6'ng chinh dang chi~m m1 th€ Ty I~ v@ m()t sv· dao ngu'Q'c xu hu·6·ng chinh se 16'n hon n€u thi tnro·ng da trai qua giai do(;ln thfr 3, duQ'c d~c trung b6·i sv d~u co va nhu·ng hy VQng sai trong su6t m<)t dQt

xu hu6·ng tang len ho~c m()t dQt ban ra lien t~1c va s~r bi quan Ian r()ng trong su6t ky giam gia chinh M()t S\1' thay a6i trong xu hu6·ng chinh c6 th~ xay ra ma khong cfin dSn giai do?n th(r 3 c6 th~ nh?n ra r5 rang, nhung nhin chung nhu·ng s1,r dao nguQ·c nlm thS ch(rng minh duQ·c s~r t6n t1;1i tuong d6i rfit ng~n M~t khac, nhu·ng· khuynh hu·6'ng chinh I6·n nhftt thuo·ng phat tri~n khi ma nhu·ng d~c trung CLia giai do(;l.n th(r 3

d~c bi~t duqc danh dfiu trong su6t st_r djch chuy~n chinh tm6"c d6 Do d6, cac dqt

dfiu co qua mtrc trong nhli"ng nam 1919, I 929, I 968, va nam 2000 thurcmg g~n li~n

v6·i nhu·ng s1.,r suy giam d~c bi~t

nhfit cua Iy thuy@t Dow la SJ.f" djch chuy~n cua hai chi s6 binh quan nganh cong nghi~p va chi s6 nganh giao thong v~n tai nen luon duqc quan tam cung nhau; nghTa

Ia hai chi s6 phai cung c6 lftn nhau

Nhu cfiu d6i v6"i hanh d()ng cung c6 lftn nhau d6i v6"i ca hai chi s6 nay duqc xem nlm la thi~t y@u, bcri vi n@u thi trucmg thl.)'C S\1' Ia m()t phong vil bi~u v~ nhli"ng tinh

tr~ng doanh nghi~p tuong lai, cac nha dfiu tu se tang gia ca nhil'ng cong ty san xufit hang h6a lftn cac cong ty v~n chuySn chung trong m9t n~n kinh t@ dang m6' r()ng Khong thS c6 m()t n~n kinh t@ m~nh nf10 ma trong d6 hang h6a duvc san xufrt ra nlmng khong duqc ban (nghTa la duqc v~n chuySn d@n thi trucmg)

Tom l~i: Ly thuy@t Dow quan tam t6"i vi~c xac djnh hu6·ng cua xu hu6·ng thi trucmg, khong xac djnh khoang tho·i gian sau cung cua xu hu6"ng M9t khi da duvc

- xac nh~n xu hu6"ng b6·i ca hai chi s6 thi xu hu6"ng m6"i duqc gia djnh Ia tbn t~i mai cho t6·i khi m()t st.r xac nh~n l~i b6'i ca 2 chi s6 di~n ra

M6i thj truang gia len va gia xu6ng c6 ba giai do~n rieng bi~t S\1· nh~n d~ng cac giai do~n nay va St.l' xu~t hi~n CLJa b~t ky sv khac nhau nao trong m6i quan h~ kh6i Ju·Q·ng va gia ca dua ra nhi~u tin hi~u hC'ru ich rAng m()t sv dao ng~rqc trong xu huang dang di~n ra Cac chu·ng c(r b6 sung d~c bi~t hli"u ich khi ma hanh d9ng cua chi s6 gia tJ.,r ch(mg khong di d~n k~t lu~n ·

1.3.2.3 Ly thuydt song Elliott trong d{t' bao gici clui'l1g khoan

Ly thuy@t s6ng Elliott duqc d~t theo ten ctm Ralph Nelson Elliott Buvc truy~n cam hu·ng tLr ly thuy~t Dow va tLr nhu·ng quan sat tlm thfry trong tv nhien, Elliott da k~t Iu~n rAng sv· djch chuySn ctm thi tmo·ng ch(rng khoan c6 thS duQ·c tien doan b~ng each quan sat va xac djnh m()t mo hlnh l?p l~ti cac dqt s6ng Sv th~t, Elliotttin r~ng

khong chi rieng thi tnrO"ng chu·ng khoan ma tfit ca mQ.i hanh d()ng cua con nguo·i d~u

tuan theo 1110 hinh t~o b6·i hang lo~t cac dQt s6ng c6 thS xac djnh duqc

Cac y tu6·ng CO' ban cua ly thuy~t Elliott duqc li~t ke du6"i day

I Hanh d()ng duqc theo sau b6·i m()t hanh d()ng l?p I~i

2 C6 5 s6ng trong hu6·ng ctm xu hu6"ng chinh duqc theo sau b6·i 3 s6ng hi~u

Mfiu hinh ca so· dU'Q'C t~o ra bo·i 8 song (5 tang va 3 giam), chung dU'Q'C ld hi~u Ia 1'

2, 3, 4, 5, a, b, va c trong hinh 3 I Cac song I, 3, va 5 gQi Ia cac song ddy, cac sotig

2 va4 gQi Ia song hi~u chinh Cac song a, b, va c hi~u chinh xu hu&ng chinh t~o b6'i cac song ttr I den 5 Xu hu&ng chfnh du'Q'c tt;to bo·i cac song ttr 1 den 5 va co th~ Ia

xu huo·ng tang ho~c xu hu&ng giam Cac song a, b va c lu6n djch chuy~n theo huang ngUQ'C l~i v&i hu&ng cua cac song tu I den 5

Ly thuyet song Elliott cho r~ng m6i song l&n han ch(ra m()t song 5-3 cua m()t elm ki nh6 han Hinh 3 I minh hQa cac song "5-3" bao g6m cac elm ki song nh6 han nlm th€ nao Cac con s6 Fibonacci cung cfrp co sa toan hQc cho ly thuyet Elliott, day s6 Fibocacci du'Q'c b~t d~u tl.r I va c()ng vo·i s6 tru&c do thi ra s6 ke tiep m6i chu ki ma Elliott xac djnh thi duqc cftu t~o tl.r t6ng s6 song n~m trong day Fibonacci

Hinh 1.3: Cac dQ't song minh ho~ cho Iy thuy~t song Elliott

.~~~~~~~-~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

••

Nlm v~y, ly thuyet Elliott co n()i dung chti y€u Ia elm ki ct:m thi tnrcmg bao g6m 8 song lo·n nhftt, m6i song lo·n nay l~i bao g6m 8 song nh6 han va m6i song nh6 han nay l~i bao g6m 8 song nh6 han nu·a Nhu v~y m6i song vira Ia thanh ph~n ctm song l&n han I~i vl.ra t~o nen cac song nh6 han Va cu· trong m6i nhom 8 soi1g nlm the l~i

co 5 song tang va 3 song giam Gia trj d~r bao cua ly thuyet Elliott tl1y thu()c vao Vi~C CO XclC djnh dll'Q'C hay khong sfJ IU'Q'I1g Ca~ song nay

1.3.3 Cac cong C\1 Sll' dt,mg trong phan tich ky thu~t d~ dv· bao gia chu·ng khoan

Thu~t ngfi· "cay n~n" thvc ra d~ c~p d~n hai khfa qmh khac nhau nhung c6 lien quan v6'i nhau :Dfiu tien, va ducmg nhu Ia quan tn;mg hun, Ia pl1twng phap cua sv· thS hi~n ch(rng khoan va da· Ii~u tuung lai d6i v6·i phan tfch db thj Thu hai, n6 la m()t ngh~ thu~t nh~n bi~t Sl)' k~t l1Q'P ch~c ch~n cua cay 11~11 trong S\1' k~t hqp da duqc xac djnh

ro va da duqc chung minh May thay, ca hai ky thu~t nay c6 thS duqc Slr dvng m()t each d()c l~p ho?c trong s~r k~t hqp lftn nhau

:Db thi 11~11 cua Nh~t Ban va phfm tich mfiu hinh 11~11 la nhung cong C\} cAn thi~t trong vi~c ra quy~t djnh djnh thcYi diSm thi tru(mg Chung ta c6 thS s1r dvng mftu hinh n~n

Nh~t Ban theo m(lt each th(rc tuung tv· nhu bfit ky m(lt cong Cl) hay 111Qt plmung phap ky thu~t khac; d6 la nghien c(ru tam ly cua cac thanh vien thi trucmg M9t khi b~n da b~t dfiu lam quen v6'i vi~c xem xet db thi gia bing vi~c su· dvtig db·thi n~n Mftu hinh n~n cua Nh~t Ban duqc su· dvng trong S\J k~t llQ'p v6'i cac chi bao ky thu~t

khac theo khai ni~m IQc, gfin nhu dua ra m9t tin hi~u giao djch tru6'c khi vi~c su· dvng cac chi bao gia co· ban khac

Cac mfiu hinh n~n thi dang tin c~y v6·i tfit ca cac khoang thcYi gian M()t vai mfiu hinh nhu ngoi sao ban mai, ngoi sao ban chi~u va harami thi hi~m khi du'Q'c thfty trong giao djch trong ngay bo·i vi ch(mg yeu du m()t khe ho· gifi'a gia dong ct:ra ct:m cay 11~11 nay va gia ma dra cua cay n~n kia v 6·i vi~c giao djch di~n tu· va c~c bi~n d()ng gia hay thay d6i, cac khe ho· hi~m khi xay ra trong cac mfiu hinh 11~11 giao djch trong ngay Cac khe ho· duqc tim thfiy khi ma gia m6' cu·a cua cay n~n sau khong bing v6'i gia dong ct:ra ct:m cay n~n tnr6·c d6

Tuy nhien chung ta vfin c6 thS su· dvng cac mfiu hinh n~11 "ngoi sao ban mai" va

"ngoi sao ban chi~u" ma khong c6 cac khe ho· Day la tru(mg hQ'P m~ chtn1g ta c6

th~ gQi Ia "s~r ph6ng t(mg v~ niem Iu~t" Cac vf dv ma chung toi se trinh bay trong phfin k~ ti~p mo ta cac mfiu hinh n~n ly tuo·ng, nhung trong thv·c t~ chong khong phai luon luon la cac mfiu hinh ly tuo·ng

Mftu hinh db thi xay ra trong cac db thi giao djch dS gitlp cho nha giao dich dl)' doan huo·ng t~tn tho·i ma cac ch(rng khoan co th~ di chuy~n Cac mftu hinh db thj c6 th~ hinh thanh tLr nhi~u khoang thc>'i gian khac nhau tLr n.hi~u gio· d~n nhi~u nam

NhCi'ng mfiu hinh co thS duvc chia thanh hai nhom chfnh: a) Cac mfiu hinh dao nguqc nai ma thi trucmg dao nguQ·c xu huang cua n6, b) Cac mfiu hinh lien tvc nai

ma thj tnrcmg ti~p t~IC trong CLmg l11Qt hu;6·ng tnro·c d6

1.3.4 Cac cong C\1 thfing Id~ trong phan tich ky thu~t d~ dv· bao gia chu11g khoan

1.3.4.1 Ung d{lltg tlu·img MA (trrmg binh di (1{Jng) t/J d{t' bao gia cluing khoan

Trung binh di d<)ng Ia cong Cl,.l phan tfch ky thu~t duqc SLJ' d~mg ph6 bi~n nhftt va !au do·i nhftt M<)t duo·ng MA Ia gia trung binh c1m m<)t chtrng khoan 6' m<)t thai di~m cho tm6'c C6 5 lo~ti MA ph6 bi~n: SMA (Simple Moving Average), EMA (Exponential Moving Average), TMA (Triangular Moving Average), VMA (Vadable Moving Average) va WMA (Weighted Moving Average)

s~ ly giai hang dftu v~ MA Ia Sll' d~mg n6 d~ quan sat Sl)' thay d6i trong gia ca Khi gia tang len tren m(rc MA, di~u nay chi ra r~ng nha dftu tu dang b~t dftu di theo xu hu6'ng tang gia nhiSu ho·n, va day c6 Ie Ia tho·i di~m t6t dS mua vao Ngm;Yc I~i, khi gia giam xu6ng du6'i m(rc trung binh di d<)ng, diSu nay ng\t y r~ng nha dftu tu dang theo xu hu6·ng giam gia nhiSu ho'l1 va thucmg day Ia tho·i di~m kha t6t dS b{m

lfu di~m cua lo~i hinh MA Ia nha dfiu tu luon luon 6· phfa ben phai cua thj tt:uO'ng Bftt lqi Ia nha dftu tu se luon mua va ban tr~, them vao d6 MA thuo·ng minh Iwa s~r h6i tiSc cua cac nha giao djch: Nlm trinh bay trong hinh 6· phftn plw lt,1c7 m?c dit chtrng khoan da tham nh~p vao MA, nlmng sau d6 l~i quay nguqc len r6i m6'i ti~p

tvc tren con duo·ng cim n6

1.3.4.2 Uitg d{mg cac chi s8 Jdt hrJl ttd d!t' bao gia c!utng khoan

MACD du9·c tinh b~ng each lfty m<)t TMA 12 ngay trir di m<)t TMA 26 ngay cua gia ch(rng khoan, sau d6 lfty MA 9 ngay cua cac hi~u s6 nay K~t qua Ia m()t chi s6

ma n6 giao d<)ng Ia am ho?c du'O'ng

Khi MACD 16·n hm1 0, c6 nghla r~ng MA 12 ngay 16'n hun MA 26 ngay Day la xu hu6·ng tang gia VI CclC ki VQng hi~n t~i (12 ngay) thi tang gia hun cac kl VQng tm6·c d6 26 ngay) DiSu nay ng~t y m<)t xu hu6'ng tang gia, m<)t sv djch chuy~n trong cac du(mg cung/cftu Khi MACD nh6 han 0, c6 nghTa r~ng MA 12 ngay nh6 han MA

26 ngay, ng~t y m<)t sv giam gia djch chuy~n trong cac duo·ng cung/cftu

Hinh 1.4 chi ra Autozone va MACD cua n6 Chung toi danh dftu d6 tl1i nhu m<)t s~ tang gia khi MACD 16'n hun 0 va giam gia khi MACD nh6 110'n 0 Chung toi ding

th~ hi~n MA 12 ngay va MA 26 ngay tren d6 thi gia

M9t MA 9 ngay c1m MACD duqc coi nlm m<)t duo·ng dftu hi~u Duo·ng dftu hi~u

tien do an S\1' h<)i tt,1 c1m 2 MA ( c6 nghTa r~ng s~r djch chuy~n c1m MACD hu6·i1g t6'i ducmg thing b~ng 0)

-;~~~H*~~AOT~O

7

Xem ptwl\t JR~Gifi'irg!MltcrE TP.HCM

THllVItN

Hinh 1.4: MACD cua gia c6 phi&u Autozone

5(1

Hinh 1.5 chi ra MACD (ducmg d~m) va dm'mg dfiu hi~u cua n6 (ducmg chfim) Cac tin hi~u mua du'Q"c ve b~ng cac mui ten khi MACD tang cao hun ducmg tin hi~u va cac mui ten ban duvc ve khi MACD r6t xu6ng thfip hun ducmg tin hi~u

Hinh 1.5: MACD va du·(rng tin hi~u gia c6 phi@u Autozone

;\: ; A :

: \ :

'··

' c' ' "

o.s o.o o.s

55

50

35

Hay xem xet st,r hqp If d~ng sau ky thu~t nay MACD Ia phfm chenh l~ch cua hai

MA Khi MA ng~n Jwn tang cao hun MA dai Jwn (MACD cao hm1 0) thi c6 nghia r~ng cac ki vQng cita nha dftu tu dang tro· nen tang gia ( c6 nghia Ia c6 m(>t S\f djch chuy€n len tren cim cac ducmg cung/cftu) B~ng m(>t MA 9 ngay cim MACD, chung

ta c6 th~ thfty Sl,f thay d6i trong ki VQng ( c6 nghia Ia S\f thay d6i trong cac du(mg cung/cftu) nhu ch(mg da xay ra

1.3.4.3 RSI (Relatived Strength Index)

RSI du9·c gi6'i thi~u dfiu tien bo·i Welles Wilder trong m<)t bai bao cua ta

Commodities (ngay nay Ia Futures) vao thang 6 nam 1978 Nhil'ng lo'i chi ddn ttrng bu6·c tinh toan va ghii thich RSI cling duqc cung c~p bO'i cu6n sach cua Wilder

Cai ten Relative Strength Index hui lam nguo·i ta hiSu sai vi RSI khong phai Ia so sanh Sll'C m~nh Clla hai ch(rng khoan, ma Ia s(rc m~nh ben trong cua m<)t ch(rng khoan rieng le M<)t cai ten phu hqp han c6 thS Ia "Internal Strength Index" Cac db thj RSI ma so sanh hai danh m~1c thj truo·ng, thuo·ng duqc coi Ia Comparative Relative Strength

Khi Wilder gi6'i thi~u RSI, ong ta thuo·ng str dvng RSI 14 ngay Tu· d6, cac RSI 9 ngay va RSI 5 ngay cling d~t duvc st,r ph6 bi~n r<)ng rai Bo·i vi c6 thS thay d6i s6 ki tho·i gian trong ·each tinh RSI, nen chung toi d~ nghj hay tim m<)t thai ky ma n6 plwc vv t6t nh~t cho nha dfiu tu

RSI bi~n thien tu· 0 t6'i 100 Mot phuung phap ph6 bi~n v~ phan tfch RSI la tim ki~m m<)t st,r b~t dbng ma trong d6 gia chu·ng khoan t~o nen m<)t diSm cao m6'i, nlmng RSI thi rui xubng th~p hun diSm thfip tnr6c d6 cua n6 Sv· phan ki nay Ia m9t

dfru hi~u cua s~r dao nguqc xu hu6·ng s~p t6'i

RSI dtrqc coi Ia cao khi n6 o· tren 70, va th~p khi n6 6· du6'i 30 RSI cling thuo·ng hinh thanh nen mo hinh d6 thj nhu diiu va cac vai, tam giac va cac hinh khac

Nhu da thao lu~n 6· tren, s~r sai l~ch xay ra khi gia t~o nen· m<)t diSm cao m6'i ho~c m<)t diSm thfip m6'i ma n6 khong duvc xac nh~n b6·i m<)t diSm cao m6'i ho~c thfrp m6'i trong RSI Nhung thong thuo·ng, gia thuo·ng xuyen dung va djch chuySn theo hu6·ng cua RSI

:u

M()t s~r klnic bi¢t tang gia xay ra trong su6t thang 5 va thang 6 vi gia thl r6't xu6ng trong khi RSI l~i tang len Oic mfrc gia cu6i cung cfing phai hi¢u chinh va c6 xu hu6·ng tang len

Tren day Ia nhll'ng ly thuySt, nhung cong cv va nhli'ng chi s6 b6 trq cho vi¢c phan tich va dv· bao gia ch(mg khoan trong tuang Iai N6 thucmg duqc Slr dvng m~nh

trong nhfi'ng th! truang thoa man cac gia djnh cua phan tich ky thu~t nhu da trinh bay trong phfin 1.2.1 Tuy nhien nSu gia ch(rng khoan khong phan anh cac thong tin ctm thi tnrcmg cfing nlm khong hlnh thfmh xu hu6·ng thl vi¢c d~r bao gia theo plmang phap phan tfch ky thu~t se khong con phu lwp Cac nha dfiu tu tren thi trucmg c6 thS· str d~mg phan tich co· ban thong qua cac mo hlnh duqc gi6i thi¢u sau nhiim d\r bao gia chfrng khoan tren th! truang

th~m chi sau khi da kiSm soat duqc rui ro thi trucmg NhCi'ng kSt qua tuang tv duqc cong b6 6" thi tnrcmg cac nu6"c phat triSn cfing nhu thi trucmg cac n~·&c m6i n6i Li¢u nhli'ng biSn s6 nay Ia nhli·ng nhan t6 d~i di¢n cho rtli ro (t1y thac rui ro) trong m()t thi tnrang hi¢u qua hay nhli'ng tin hi¢u cua vi¢c djnh gia sai Ia m()t chu d~ dang duqc tranh lu~n trong kinh t€ tai chinh Tuy nhien, d6i v6"i nhu·ng nha chuyen mon thi d6 Ia kha nang d~r bao trong dai lwn, han Ia kha nang giai thfch hi~n tho·i, di8u nay th~t sv· r~t quan trQng Them vao d6, ngoai vi~c dv bao ty su~t sinh lqi tu·ng c6 phiSu, cac nha dfiu tu cling bi cu6n hut vao kha nang dt,r bao nhli'ng gia tri trung blnh thi truo·ng cua cac biSn s6 nlm ty su~t sinh lqi khi dao h~n, PIE, ty I¢ PBV nhu

Ia nhu·ng cong Ct.J trong vi~c djnh thai di~m thi truo·ng 6• cac th! truo·ng chung khoan biSn d()ng cao

Mt.tc dfch cua phfin nay Ia ki~m tra kha nang chi s6 trung binh PIE va ty I~ PBV dS dt.t· bao ty su~t sinh lqi thi truo·ng ch(rng khoan trong tuang lai a cac thi tru·o·ng m6·i n6i trong d6 c6 VN Cac thi tnrcmg m6-i n6i c6 sv khac bi¢t so v6'i c·ac -thi truo·ng phat triSn dBi v6·i ban chftt khong thufin nh~t va tinh nang d()ng v6n c6 cua chung Tfnh biSn d()ng 16"n va ty su~t sinh IQ·i trung blnh cao Ia nhu·ng d~c tnrng ctJa thi truo·ng m6·i n6i N6 duqc nh~n th~y Ia chung khong h9i nh~p vao thi tnro·ng cac nu6·c phat triSn nhu da duQ·c minh chu·ng bo·i S\f tuang quan r~t th~p v6·i phfin c6n

l~i CLJa thS gi6·i cling nhu giu·a cac thi tmo·ng nay v6'i nhati Do d6 tAm quan trQng

cua vi~c djnh tho·i diem thi tmo·ng va h,ra chQn qu6c gia d6i v6·i mOt danh mvc dfiu

tu eta duQ'c eta d~ng h6a qu6c t€ etta nha afiu tu Ia di~u hiSn nhien Achour et al (1998) nhfin nwnh a€n tAm quan trQng cua vi~c h,ra chQn co· du qu6c gia cCing nhu h,ra chQn c6 phi€u M~t kllac, Erb, Harvey, Viskanta (1995) ly lu~n r~ng sv h,m chQn phai d~ra tren rtli ro qu6c gia ho·n Ia cac thuOc tinh truy~n th6ng nhu Ia P/E, ty sufit sinh IQ'i' khi dao lwn va ty I~ PBV, t~o ra k€t qua t6t han trong cac thj truong m6·i

;t

1101

Theo nghien dru vao th~p nien 60 va 70, n6i chung nhil'ng nghien c(ru nay ung hO quan diSm, ty sufit sinh IQ'i c6 phi€u thi khong thS d1.-r bao duqc, hAu h€t nhfi·ng nghien c(ru gAn day dua ra b~ng ch(rng cho thfiy ty sufit sinh lqi tir trung lwn a€n dai Iwn c6 thS duQ·c giai thfch b~ng nhG·ng bi€n s6 nhu ty sufit sinh lqi khi dao Iwn, P/E, cfiu true cua ky Iwn, phfin btl rui ro vo· nQ· va ty sufit sinh lqi tron~ qua kh(r Nhfi·ng diSm nay ducmg nlm trai ngu'Q'c v6'i gia thuy~t thj trm1ng hi~u qua Tuy nhien, Fama (1991) ly lu~n r~ng kha nang dv bao ty sufit sinh lqi I a k€t qua cua si,r thay a6i cy

sufit sinh 1qi mong dqi theo tho·i gian han Ia mOt tin hi~u cua thj truo·i1g khong hi~u qua Danh gia ngu6n g6c cua kha nang dv bao ty sufit sinh lqi c6 phi€u, Person va Harvey (1991) nh~n thAy s~r thay a6i trong ty sufit sinh IQ'i mong dQ·i va dO nh~y

cam rui ro (beta) giai thich cho cac thanh phfin co the dll bao cua ty suAt sinh IQ·i c6 phi€u bon Ia thj tru·o·ng khong hi~u qua Harvey (1995) kh~ng djnh Ia ty suAt sinh lqi cua thi tnro·ng 1i16'i n6i thi c6 thS dv· bao duqc t6t hon ty sufit sinh IQ'i 6· thj tnrang phat triSn

· Kha nang dv· bao ty sufit sinh IQ·i khong nhfit thi€t phai nhuqng bO cho lQ·i nhu~n Vli'Qt trOi trong thj tnro·ng Trong mo hinh din b~ng t6ng quat cung cAp ty sufit sinh IQ·i c6 phi€u c6 thS d~r bao auvc, Salvers, Cosimano, McDonald (1990) tranh lu~n r~ng, nhil'ng thu~n lqi c(ta kha nang d1,r bao thi auvc bu l~i b6·i sv da.o dOng trong mfiu hinh tieu dung V~ m~t thvc nghi~m, Fuller va Kling (1994) thi khong thS phat hi~n bAt ky b~ng chtrng nao a6i v6'i 1qi nhu~n cao hon khi su· dvng mo hinh dv· bao

ty sufit sinh lQ'i

Blieberg (1994) s(r dvng toan bO dG· li~u a6i v6'i ty sufit sinh IQ·i c6 phi€u trorig tuo·ng lai va ty s6 PIE trung binh aS phat triSn mOt chi€n luQ·c djnh thO'i gian thj

tmo·ng va phan b6 tai san DS k€t thuc di~u nay, ong ta nh6m ty s6 PIE trung binh

ljch su thanh nh6m mOt phfin nam va lien k~t chung v6·i ty sufit sinh lqi tuong lai su· dvng chi s6 S&P500 Trang nghien ctru nay, ban aAu chtmg ta chfip nl~~n mOt plmong phap tuong W b~ng each nh6m cac gia trj trung binh P/E va PBV quan sat duqc thanh nh6m mOt phfin nam trong 19 thi tmo·ng m6·i n6i ma IFC cong b6 nam

1999 va lien k€t ch(mg v6·i ty sufit sinh lqi tuong lai 3, 6, 12 ~hang Chung ta cling tlwc hi~n mOt cuOc kiSm tra mang tinh djnh luqng tren du· li~u bao cao eLm cac thi tnrO'ng m6·i n6i giai do~n 1986-1999 K€t qua chi ra Ia caP/Eva ty s6 PBV d~u c6

kha nang dv· bao ty sufrt sinh lqi ttwng lai, d~c bi~t d6i v6'i thc>'i gian dai han, do d6 ch(mg c6 th~ duqc SLJ' dvng nlm Ia cac cong Cl,l trong vi~c dinh tho·i di~m thi truo·ng

va chi~n luqc phan b6 tai san trong cac thi trucmg m6'i n6i

1.4.2 Dt,r bao gia chu:ng khoan dt,ra tren mo hinh hi~n gia

Mo hinh xac djnh gia chtmg khocin duqc d~ra tren mo hinh hi~n gia, mo hinh nay chi

ra ring gia cua m9t chung khoan tC;ti d~u tho·i di~m t Ia t6ng cua gia tri chi~t khftu dUQ'C ky VQilg Clta tftt ca Cc\C c6 t(rc tU'O'Ilg lai Clta 110

Bo·i vi c6 t(rc tuO'ng lai thi khong ch~c ch~n Chow (1958) d6 nghi toni t~t n6 chi v6'i hai tham s6, c6 ten Ia m(rc d9 ky vQng E1d1 va ty I~ tang tru·o·ng ky vQng E1gt, trong d6 Et Ia ky VQng c6 diSu ki~n tren thong tin c6 s~n vao dfiu nam t; dt Ia logarit cua c6 t(rc Dt dUQ'C phan ph6i trong su6t nam t, va gt = dt - dt-1·

Mo hinh xac djnh gia ch(rng khmin nay duqc xufit phat tu mo hinh hi~n gia nhu sau Cho m()t ty sufit chi~t khftu c6 dinh r,8 mo hinh hi~n gia Ia:

I

P, = E, LDt+s /(1 + r)t+s

s=O

Trong d6: P1 Ia gia ctm m()t ch(rng khoan vao d~u tho·i ky t

D1 Ia c6 t(rc s~p t6'i trong su6t tho·i ky t

E1 Ia sv ky vQng c6 diSu ki~n d~ra tren thong tin c6 duqc tC;ti d~u thai ky t

N~u c6 t(rc ky vQng duqc gia st:r Ia tang tnro·ng v6·i m()t ty I~ c6 djnh g, vi th~:

EtDt+s = (Et Dt)( I +gY

Chung ta su· dvng mo hinh Gordon d~ djnh gia c6 ph~n thuo·ng:

P.- Do(l+g)l Do(l+g)2 Do(l+gr

o- (l+r)l + (l+r)2 + + (l+r)' (a)

Trong d6: D0 Ia c6 t(rc o· nam d~u tien va 00( I +g)= D1

Nhan hai v~ ctta phtwng trinh (a) cho ( 1 +r)/(1 +g)

Ty suAt chi~L khfiu Ia ty sufit sinh lqi yeu cAu cua nlu\ dfiu tu tren thi trm'mg vao m6i lo~i chung khofm

Ia klu1c nhau Vi~c dua ra muc ty sufit sinh IQ·i miy thll'<'ml? duQ·c d\ra tren m(rc d9 rui ro trong vi~c dflu

tu vao tung lovi ch(rng khofm Vi~c u&c lu<,mg m(rc ly sufil sinh lqi r m\y duqc cac nha dAu tu su dvng can c(r vao vi~c d\r b<\o v~ m(rc dQ r(li ro ctm mo hinh CAPM, hay nhu·ng nhan t6 lac d¢ng rui ro ctm chll'ng khoim khac nhau c1uQ·c ly thuy~t APT dG c?p Va gfln day Ia mo hinh u&c luqng rui ro cua BARRA D~ hi6u them v~ vAn d6 nay, c6 th6 xcm them t~i sach "Dflu tu tai chinh" do TS Phan Thi Bich Nguy~t chu bien

Po(l + r) =Do+ Do(l +g)' + +Do (I+ g)'-' (b)

V 6"i ghi djnh Ia r > g, khi t ti~n t6"i khofmg thc>"i gian khong xac djnh thi phftn ben

· phai trong ngo~c ct:m phu-ung trinh (c) ti~n t6"i 0 Vi v~y:

Trong d6: t6ng cua chu6i vo lwn cua [(I +g)/(1 +r)] Ia hti"u lwn chi khi g.< r

Gia djnh m\y du-qc thi~t l~p bai vi mot nguo·i khong thS ky v<,mg !'not ty I~ tang tnrcmg c6 djnh vuQt qua ty sufit chi~t khfiu r, m?t khac gia ch(rng khoan c6 th~ bj gi6·i Iwn LAy logarit, tim du-qc gia trj cua r- g nh6 hon 1

lnP1 = ln(E1D1) - ln(r-g) =ln(E1D1) - 1 - r + g

Trong d6: ca ln(E1D1) va g d@u du9·c u6"c tfnh

Gia djnh r~ng ln(E1D1) Ia mot ham tuy~n tfnh cua s~r ky vQng hqp ly cua lnD1 = d1 cho tho·i ky ti~p theo va ty I~ tang truo·ng ky VQng c6 djnh g Ia mot ham tuy~n tfnh cim st.r ky VQng hqp ly cua g1 = d1 - d1_1 cho thai ky ti~p theo S~r ky vQng hqp ly cho thai ky ti~p theo duqc hinh thanh bai:

Et dt = Et-ldt-1 +c(dt-1- Et-1 dt-1)

Et gt = Et-lgt-1 +b(gt-1- Et-1 gt-1)

Su· d~mg toan tt:r ch~m tr~ L v6"i Ld1 = d1_1 va ap dt,mg cong th(rc:

Hai phum1g trlnh tren tro· thfmh:

Nhan plmung trlnh (2) v6'i [ 1-(1-b )L] [ 1-(1-c )L] va thay th~ E1 d1 va E1 g1 ttr phmmg trinh ( 1 ), tinh to an tlm dm;Jc mo hinh ti~p theo cho p1

(3) Trong d6: y =y*bc , P 1 = (1-c )+( 1-b)

P2 = -(1-c)(l-b) , P3 = c8 +ba P4 = -c8(1-b)- ba(2-c) Ps = ba(l-c) Chtt y r~ng tfit ca da· li~u ch(rng khoan va c6 tu·c dang trong gia hi~n hanh, du'Q'C thi~t l~p bai da· li~u c6 ttrc trong gia hi~n hanh bo·i m9t chi s6 gia chung thfch hqp Bai vi 5 h~ s6 (pI, P2 , p5) trong plmung trinh 3 duqc bftt ngu6n ttr 4 tham s6 mang tfnh cfiu true, b, c, 8, a., d6 Ia m()t s~r rang bu()c phi tuy~n tfnh tren cac h~ s6 (p 1, P2 , P5) Phuo·ng trinh 3 Ia ham tuy~n tinh cua 5 h~ s6 (p 1, p2 , p5) nhung

Ia m9t ham phi tuy~n tinh cua 4 tham s6 (b, c, 8, a) N6 c6 th€ duqc u6'c tinh bai phuung phap binh phuung nho nhfit phi tuy~n tfnh, phuung phap nay t6i thi€u h6a t6ng binh phuung cac s6 du v6·i St)' quan Him d~n 4 tham s6 sv rang bu()c phi tuy~n cung se duqc ki€m djnh

KBt lu~n chu·o·ng 1

Cac gia thi~t c(m phan tfch ky thu~t trai nguQ·c tr~rc ti~p v6·i y ni~m v~ thi truang

hi~u qua thong tin CO' so· quan trQng Clla phan tich ky thu~t Ia gia chtrng khoan djch chuy€n theo m()t xu hu6'ng nhfit djnh Cac nha d\1' bao ky thu~t tin r~ng khi m()t thong tin m6'i d~n v6'i thi tru·o·ng, thi n6 khong th€ ngay l~p t(rc c6 sRn v6·i tfit ca mQi nguai, cv th€ Ia n6 truy~n ttr cac chuyen gia nh~n duvc thong tin t6·i cong chtmg dftu

tu nang d()ng, va sau d6 m6·i t6·i pliftn l6'n cac nha dftu tu Them ~ao d6 ca~ nha dv· bao ky thu~t cho r~ng, cac nha dftu tu khong phan tfch thong tin va hanh d()ng ngay

l~p t(rc Quy trinh nay tf>n nhi~u tho·i gian Vi th~, gia djnh gia chu·ng khoan di

chuy~n ngay I?p t(rc t6'i di~m din b~ng m6'i sau khi thong tin ati'Q'C tung ra theo each thong thucmg, di~u nay dftn t6·i khuynh hu6·ng trong djch chuy~n cua gia ch(rng khoan vftn t6n t~i

Trong khi d6, cac nha phan tich CO' ban l~i cho r~ng vao b~t Clr thai di~m nao, cac ch(rng khoan cling c6 m9t gia tri n9i t~i co· bim, gia trj n9i t~i tuy thu9c vao cac d~c

diSm cua ch(mg khoan d6 nhu: cac nganh tong nghi~p khac nhau, hay cac ch(mg kho{tn rieng le va cac gia tri m\y tLIY thu9c VclO cac y~u t6 kinh t~ CO' bc\n Vi th~ nlu\

d~u tu dn phiti tfnh toan gia tri n9i t~i cua m9t tai san dftu tu t~i m9t tho·i di~m nao d6 b~ng each xem xet cac bi~n s6 dung d~ xac djnh gia tri nhu tim nh~p hi~n t~i va tucrng tai ho~c Ia dong tiSn m~t, Uti su~t va cac bi~n s6 rui ro N~u gia thi tru·o·ng khac v6'i gia tri n9i t~i u6'c tinh, du d~ chi tra chi phi giao djch thi chung ta rten tlwc hi~n m9t hanh d9ng phu hgp Cac nha dftu tu su· dt;mg phan tfch co· ban tin r~ng, thinh thoimg, gia thi tru·o·ng va gia tri n9i t~i khac nhau, va quan tn.mg han Ia cac nha dftu tU CO th~ nh~n ra SI,J' khac nhau nay Va lam cho no b~ng nhau

Nlm v~y trong chuang nay ch~ng toi trinh bay nhli'ng mo hinh giup cho cac nha d~u

tu v~n dt.mg d~ dtJ bao gia chu·ng khoan trong tucrng lai theo quan di~m cua m9t nha phan tich ky thu~t hay nha phan tich co· ban Thi~t nghi, tp9t nha dfru tu nang d9ng thi khong nen b6 qua Sll k~t hgp Ctla hai phucrng phap nay Vi~cxac djnh gi·a trj 11Qi

t~i cling giup ich cho cac nha phan tich ky thu~t tn1nh nhli'ng ao tuo·ng ttr mo hinh

CHU'ONGII

THl TRUONG CHUNG KHOAN VI:¢T NAM

KHO.ANTHEO THO] GIAN

TTCK VN Ia m9t thi tru(mg con kha tre nen dang tang tmcmg rftt nhanh nhung cling con nhi~u Iwn ch~ D~ c6 th~ kh~ng dinh duvc TTCK VN c6 hi~u qua hay khong ta · phai xem xet tren nhi~u phuong di~n, djnh tfnh va ca djnh luqng

Theo tren ta da bi~t thi tru·o·ng hi~u qua phai c6 mOt s6 luqng 16"n c*c thanh vien tham gia bi~t t6i da h6a lqi nhu~n b~ng vi~c phan tfch va danh gia cae chung khoan, cac thanh vi en nay d()c l~p v6"i nhau Tuy nhien, 6· TTCK VN, s6 cong ty niem y~t con it 6i, s6 luqng cac nha dfru tu tham gia thi tmo·ng cling chua duvc nhi~u ·Ngoai

ra, ki~n th(rc dfru tu cua cac nha dfru tu cling khong d6ng d~u, c6 qua nhi~u nha dfru

tu vfin dt,ra vao cam tfnh ct~ dfru tu ch(r khong tht,rc st,r dt.ra tren nhu·ng phan tich danh gia tinh hinh cong ty, hi~n tuqng dfru cod~ xay ra Nhu v~y 6· d~c diem th(r nhfit thi TTCK VN chua th6a man

Gia thi~t thi tru·o·ng hi~u qua cho r~ng ty sufit sinh lqi ch(rng khoan qua tho-i gian se d()c l~p v6i ty sufit sinh lqi ch(mg khoan khac vi thong tin m6"i d~n thi tru·ang m9t each ngfiu nhien, d()c l~p va gia ch(mg khoan di~u chinh m9t each nhanh chong theo cac thong tin m6"i nay Chung ta se xem xet ty sufit sinh lqi ngay t c6 tu:ong quan v6"i

cy sufit sinh lqi ngay (t- 1), (t- 2), (t- 3) hay khong? Nhli'ng ngtro·i t:mg h9 thi tru(mg hi~u qua cho rftng tuong quan nay b~ng 0 cho tfit ca cac k~t hqp Chinh vi v~y ta se Idem djnh tfnh tuong quan gili'a cac bi~n trong phuong trinh:

Trong d6: r1: ty sufit sinh IQ'i ch(rng khoan 6· ngay t

r1.i: ty sufit sinh lqi ch(rng khoan 6· ngay t-i

A : he s6 tu do

(1)

~i: h~ s6 (trong ki~m dinh nay thl i ch~y tlr 1 d~n 5)

Chung ta se ki~m dinh tinh ttwng quan Clla cac bi~n trong plmong trinh (1) v6"i d() tin c~y Ia 95% N~u gili'a cac bi~n nay c6 s~r tuung quan thl TTCK cua VN se khong

hi~u qua Ch(mg ta se ki~m dinh sv ttwng quan giu·a ty sufit sinh IQ·i hi~n t~1i c(m mOt

c6 phi~u va ty su~t sinh Io·i trong qua kh(r c(m c6 phi~u d6 Trong s6 49 ch(mg khoan tren thj tru(mg chung ta se chon ra 10 c6 phi~u tieu bi~u d~ ki~m djnh Chung

ta se tfnh ty su~t sinh lQ'i cua c6 phi~u i dva vao gia chu·ng khoan ttr ngay t nam

2005 d~n nay Chon mfiu Ia 430, d6i v6·i cac c6 phi~u niem y~t gfrn day thi ty su~t

sinh IQ'i d~ra vao gia ttr ngay niem y~t d€n nay

Bang 2.1: K~t qua ki~m djnh tinh d(>c I~p ciia 10 c6 phi~u ngilu nhien tren TTCKVN

CA 0 J> I·" llCU Prob (F-statistic) T uo·ng quan cac >Icn ' I·" Gh1 thi~t thj tru·(mg

Ngu6n: tl;f.· tinh toan cua nh6m tac gia

Tren day chung ta ti€n hanh ki~m djnh th6ng ke v~ tinh d9c l~p trong gia chu·ng khoan theo tho·i gian K~t lu~n cua qua trinh ki~m djnh nay cho th~y tren TTCK VN c6 gia nhu·ng ch(rng khoan di theo m9t bu6'c di ngfiu nhien Phai chang nhU'tig ch(rng khoan nay c6 tinh hi~u qua trong cong b6 thong tin? f)~ minh chu·ng ch(Jng ta ti~p t1,1c ki~m djnh phfrn guy t~c giao djch

/(iBm tlinh quy tiic giao dich

Ki~m djnh guy t~c giao djch thi d~ra V~lO gia djnh thj tnro·ng hi~u qua, cac nha dfru tu khong th~ d~t m(rc lQ'i nhu~n b~t thuong cao hon lQ'i nhu~n tlr chinh sach mua va n~m giG' b~ng each chi d~ra vao cac thong tin thj truo·ng trong qua khu·

Chung ta c6 th~ ki~m djnh m9t each don gian b~ng each tinh cac ty su~t sinh lo·i vuqt tr9i - ER (Exceed return)

Sau d6 chung ta ki~m djnh trung binh mfitl nay v6·i 2 gia thi~t:

H0 : ~L = 0; (gia thi~t thi truo·ng hi~u qua)

H 1: ~t :~= 0; (thi tru·o·ng khong hi~u qua)

Cv th€ nhu sau:

Bu6·c 1: Xac djnh ngay dua ra thong tin thong bao

Bu6'c 2: T?p hqp gia cua ch(rng khoan j ( chung khoan lien quan t6·i thong tin cong b6) 10 ngay tnr6'c va sau khi cong b6 thong tin

Bu6'c 3: Tinh ty suit sinh I9·i vao ngay t cua ch(rng khoan d6

Bu6·c 4: Xac djnh cy suit sinh lqi trung binh

Bu6·c 5: Tinh cac ERt = rt- r

Bu6·c 6: Tinh phuong sai cua mftu cac ERt da tinh 6· tren

-Bu6'c 7: Tinh z = r-0 x-fll va tra bang tinh Zu (s lad() I~ch chufi1i cim ty su~t sinh

s l9·i vuqt tr()i)

N~u lzl > zu thi bac b6 gia thi~t H0 , chip nh?n gia thi~t H1 d6ng nghia v6i vi~c bac b6 gia thi~t thi trucmg hi~u qui

N ~u lzl::; zu thi chip nh?n gia thi~t H0 , bac b6 gia thi~t H 1 d6ng nghra· v6i vi~c chip nh?n gia thi~t thi trucmg hi~u qua

Ngay cong b6 thong tin: 21/12/2005, LAF thong bao phat hanh them c6 phi~u Gia c6 phi~u LAF I 0 ngay tru6·c va sau ngay cong b6 thong tin K~t qua cho tli~y, d()

l~ch chufin cua ty suit sinh l9·i vuqt tr()i Ia 0,113595 va z Ia -1,17517 Ta c6 Zu =

I ,96 v6·i a = 5%, thi lzl::; zu nen chip nh?n gia thi~t H0 c6 nghTa Ia chip nh?n gia

thi~t thi tmcmg hi~u qua

Tuong tv nhu trucmg hqp tren, ta ki€m djnh v6'i cac c6 phi~u khac:

Ngay 30/09/2005 Ia ngay REE cong b6 thong tin phat hanh them c6 ph~n K~t qua cho thiy, d() l~ch chufin cim ty sufit sinh I9·i vu9t tr()i Ia 0,01995 va z Ia 1,388928

Ta c6 Zu = 1,96 v6·i a = 5%, thi lzl::; zu nen chfip nh?n gia thi~t H0 c6 nghia Ia chip nh?n gia thi~t thi tnrcmg hi~u qua

Ngay 13/01/2006 Ia ngay SAM cong b6 thong tin phat hanh c6 phi~u b6 sung K~t

qua tinh toan cho thfiy, d() l~ch chufin cua ty sufit sinh l9·i vuqt tr9i la 0,034424 va z

la -0,51026 Ta c6 Za = 1 ,96 v6'i a = 5%, thi lzl::; za nen chfip nh?n gia thi~t H0 c6 nghTa Ia chfip nh~n gia thi~t thi tnrcmg hi~u qua

Kidm rlinh a6i v6'i cJ phidu GIL

Ngay 18/10/2005, I fry y ki~n phat hanh them c6 phfin GIL K~t qua tfnh toan cho thfry, d9 l~ch chufin cim ty sufit sinh lqi vuqt tr()i Ia 0,025087 va z Ia 2,427008 Ta c6 Za = 1,96 v6"i a = 5%, thi lzl > za nen bac bo gia thi~t H0 c6 nghTa Ia khong chfrp

nh~n gia thi~t thi trucmg hi~u qua

Tren dey Ia phfin ki~m djnh mfiu m()t s6 ch(rng khoan v~ quy t~c giao djch cho thfiy m(rc d() anh hu·o·ng cim vi~c cong b6 thon'g tin d~n gia ch(rng khoan C6 m()t s6 cac

ki~m djnh ung hQ cho vi~c thong tin d~n thi trucmg m()t each ngfiu nhien nlmng m()t s6 ch(rng khoan khac da cho thfry vi~c cong b6 thong tin tren thi trucmg chua duqc giam sat ch~t che Ui~u nay da dftn d~n tinh tr~ng kinh doanh n()i gian chua duqc

ch~ tai va ld~m so at bo·i cac nha quan ly

V6"i 2 phuo-ng phap ki~m djnh thi tmcmg hi~u qua d~ng y~u tren, chung ta thfiy r~ng

da s6 cac ki~m dinh tren ttrng chu·ng khoan rieng re ung h9 cho gia thi~t thi trucmg

hi~u qua d~ng y~u o· VN Cau hoi d~t ra bay gio· Ia th\rc S\1" TTCK VN c6 hi~u qua chua va c6 th~ c6 thi truo·ng hi~u qua d~ng vtra hay d~ng m~nh 6· VN hay khong? Chung ta ki~m djnh TTCK VN v6·i d() tin c?y 95% (a= 5%) thida c6 nhfi·ng tmo·ng hQ'P ung h9 cho gia thuy~t thi tmo·ng hi~u qua d~ng y~u 6 VN, n~uchung ta.tang d9

tin c?y len thi s6 truo·ng hQ·p ung h9 cho gia thuy~t thi tru·o·ng hi~u qua d~ng y~u o·

VN ch~c ch~n se thfrp xufJng Di~u nay cho thfiy chua c6 thi truo·ng hi~u qua d~ng

vtra phai o· VN va tfit nhien se khong c6 d~ng m~nh vao thc>'i di~m nay Day cling Ia m()t di~u tfit y~u d6i v6"i m()t TTCK con rfit tre nhu thi truo·ng VN Cling v6"i nhfi'llg bu6·c chuy~n minh nwnh me ctJa TTCK VN, khong it di~u phai d~t ra dfJi v6·i vi~c

quan ly, giam sat qua trinh cong b6 thong tin, giao djch va ki~n thu·c CLJa nha dfiu tu Tuy nhien, chung ta c6 th~ tin tu6ng vao sv phat tri~n cua TTCK VN nhu nhfi·ng

bi~u hi~n etta n6 hi~n t~i

2.2 SU Dl)NG PHAN TiCH KY THU~T DE Dl/BAO GIA CO PHIEU CO TU'O'NG QUAN THEO THCH GIAN

2.2.1 Mu·c d{) quan tarit v~ kha nang u:ng dt,mg phan tich ky thu~t trong phan

tich va dt,t' bao gia chu·ng khoan trcn TTCK VN ·

Trong n()i dung nay, chung toi khao sat tren 250 cac t6 chu·c va cac nha dfiu tu hi~n nay tren TTCK VN9• K~t qua ctm qua trinh khao sat cho chung tabi~t v~ mu·cd() quan tam Clla cac nha dfiu tu hay cac tfJ ch(rc dfiu tu chuyen nghi~p· cua cong C\1

phan tich ky thu?t trong vfin d~ d\r bao gia ch(rng khoan tren TTCK VN nhu sau:

9

Xem phv 1\IC 8 - N<)i dung mfiu phi~u di~u tra 111ll'C d<) quan lam ve kha nang (rng dvng phan tich ky thu~t trong phan tfch vt\ dv bao gi{l chtrng kho{tn trcn TTCK VN KGt qua ctw qua trlnh (lieu ti·a dll'gc minh ho~ trong cac bai vik

2.2.1.1 DJi vo·i cac chu tid chuyen nghi~p

Hftu hSt cac t6 ch(rc dftu tu chuyen nghi~p o· Vi~t Nam sir dl,mg r()ng rai phan tich CO' ban d~ phan tfch va dl,r bao gia ch(rng khoan

Tuy nhien, phan tich CO' ban thm'mg OU'Q'C sir d\mg d~ phan tich va dt,r bao trong dai Iwn, nen ngoai phan tich CO' ban, cac t6 ch(rc dftu tu chuyen nghi~p con Slr dvng them phan tich ky thu~t d~ h6 trQ' cho vi~c phan tich va dt,r bao gia ch(rng khoan trong ng~n lwn, thucmg tu 1 dSn 3 thang Hi~n nay, tren TTCK VN, cac cong cv phan tich ky thu~t ma nhi€u t6 ch(rc sir dvng Ia:

Chi s6: MACD, RSI, MFI, day Bollinger Band

Mfiu of> thi: Line (duo·ng), Bat; (thanh), Candle Stick (of> thi n~n).:

Ly do str d1,mg: Th(r nhfit, cac cong cv tren dan gian, d€ hi~u, d€ tfnh toan Th(r hai, cac cong Cl,l nay Oll'Q'C Stl' dvng ph6 bi~n va c6 hi~u qua o· nhi€u thi truo·ng ch(rng khmin nu6c ngoai

Cu<)c tham do y kien cac nha dftu tu rieng le va cac t6 ch(rc dftu tu o· cac d() tu6i, ngimh ngh€ khac nhau, duQ·c tien hanh tren cac khfa qmh sau 10:

• M6i quan tam d~n phan tich ky thu~t trong phan tich va d1,r bao gia ch(rng khoan

0 IJi~t: 37.36% IE Co nghc qua: 36.27% 0 I<hilng bi~t: 26.37%

Vfin a€ n6i b~t o· day chfnh Ia sv hi~u biet cua cac nha dftu tu rfit h~n che v€ phan tich ky thu~t trong vfin a€ dt,r bao gia chu:ng khoan

Cac dfJi tm;mg "biet" c6 biet den, c6 hi~u doi chl1t - chua hi~u tuO'ng t~n, hQ chua th~t sv· sir dvng phan tich ky thu~t trong kinh doanh thv·c tS d~ dua ra cac quyet djnh dftu tu cua minh Chi c6 m<)t s6 hrqng riho th~t s~r· am l}i~u cac plmang phap phan tich ky tlm~t

Xem pl)\11\IC 8- N(li dung mfiu phi~u khao sat