Các giải pháp căn bản nhằm phát huy tính hữu ích của hệ thống kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đối với công tác quản trị ở các doanh nghiệp Việt Nam

Mu6n t6 chuc t6t ke' tmin chi phi san xml"t doi hoi doanh nghi~p phai co nhan vien ke' tmin chi phi c6 nang hfc chuyen mon, phai xay dlfng bQ may ke' toan ho~t d9ng nhip nh~mg voi cac qu

TRUONG D!l HOC KINH TE THANH PHO HO CHI MINH

ICH CUA HE THONG KE TOAN CHI PHI SAN XUAT VA "" '

TINH GIA THANH SAN PHAM DOl VOl CONG TAC:

Chu nhi~m de tai: TS Bui Van Dlidng

Thanh Ph6 H6 Chi Minh - Nam 2004

Tl=u.fr'IMf.l nJ.I KINH Tt lP HCM

MUCLUC • •

" ? "" ' " , ' ? , ?

PHI SAN XUA T VA TINH GIA THANH SAN PHAM TRONG DOANH NGHIJtP " , , , , J:t ~ , ? , , ' ,

1.1 MOT SO VAN DE CHUNG VE CHI PHI SAN XUAT VA GIA ' ? ,.,_? THANH SAN PHAM -1

1.1.1 Khai ni~m chi phi san xua't -~ -1

1.1.2 Khai ni~m gia thimh san phftm -2

1.1.3 Mol quan h~ giii'a chi phi san xua't va gia thanh san phftm -2

1.1.4 Chuc nang va y nghia ciia gia thanh san phftm -3

1.1.5 St! cfin thie't phai t6 chuc ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san phftm ":"· - 3

"" , ? ? " ,.,/' , , , , ? " " ' 1.2 D~C DIEM CUA H~ THONG KE TOAN CHI PHI SAN XUAT VA , ' ? A? A , , A ' , GIA THANH SAN PHAM TRONG H~ THONG KE TOAN DOANH N G Hilt P - ·; 4 1.2.1 H~ tho'ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san phftm t rong cac oan ng , d h h"" 1~p san xua cong ng Hyp -? "'t " h"" 4 1.2.2 D~c di~m ciia, h~ tho'ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia th ' h an san p am cac oan ng ? h~ d? , d h h"" I~p san xua -? "'t 9 1.2.2.1 Sd lu(lc ljch sit phat triin kt toan tili chinh va kt toan chi phi - ~

1.2.2.2 Dijc diim cua kt toan chi phi - slj ktt noz cua kt toan tai chinh va kt toan quan trj -10

, ? , , , , , ? , , ' , , '

1.3 TO CHUC KE TOAN CHI PHI SAN XUAT VA TINH GIA THANH ? , ? ? , ·~, , ~ , , '

SAN PHAM (j MOT SO Nu'OC CO NEN KINH TE THl TRUONG , , ? " , , ,

PHAT TRIEN TREN THE GIOI - 11

1.3.1 Ke' toan chi phi san xua't theo gia phi tht!c te' - 12

(

1.3.2 Ke' tmin chi phi san xua't theo ghi phi thtfc te' ke't h<jp vOi ghi dtf toan -· - 12

1.3~3 Ke' toan CPSX theo chi phi cqnh muc (tieu chuftn) - 13 1.3.4 Phuong phap tinh gia thimh ABC - 14

GIA THANH SAN PHAM THEO QUY DfNHHI~N HANH -· 16

2.1.1 Nhung di~m tich cQ'c -· - 16 2.t2 Nhung di~m con h~n che' -. - 18 2.2 DANH GIA THl)'C TR~NG CONG TACKE TOAN CHI PHI sAN

CHUONG 3:· CAC GIAI PHAP CAN BAN NHAM PHA T HUY

XUAT VA TINH GIA THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH

N G HI)t P VI)t T NAM - 34

3.1.1 Cai tie'n h~ th6ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san phftm theo hliong giin ke't dli(jcvi~c cung ca'p thong tin ke' toan tai chinh voi cung ca'p thong tin ke' toan quan tri nhilm nang cao tinh huu ich cua h~ thO'ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san phftm ; 34

3.1.2 Nha mt6'c khong can thi~p sau vao vi~c t6 chuc ke' tmin chi phi san xua't, tinh ghi thanh (J doanh nghi~p va co bi~n phap khuye'n

toan c I p I san xua va m gm an san p am 3.2 CAC GIAI PHAP CAN BAN NHAM PHAT HUY TINH HUU ICH

-? A , , " ' " , ? K ' , ,

THANH SAN PHAM DOl VOl CONG TAC QUAN TRl TRONG CAC

" ? " " o ? "

3.2.1 Phtidng an 1 : T6 chuc h~ th6ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh tren cd slJ chi phi tht;ic te' ke' h(,fp v6'i chi phi tt6'c tinh va chi phi" djnh muc -~ -39

3.2.1.1 : Tfnh gia thanh djnh muc cua cac san philm se san xu(/ trong thang -~ -40 3.2.1.2 Kt toan t{jp h(lp chi ph{ san xuitt va tfnh gia thanh san

phtim -~ -42

3.2.1.3: Ke'toan tflng h(lp chi ph{ san xuii~- kiim ke danh gia san phlim dll dang ~a tfnh gi6 thanh san xuift thljc te' c~a san phii?m hoan thanh - 47

_3~2.1.3: Kt t~an nh~p,.xuitt kho thanh phii?m -49

3.2.2~ Phtidng an 2 : T6 chuc ke' toan chi phi ~an xua't va tinh gia

thanh san phdm theo chi phi tieu chudn (djnh muc) - 50

3.2.2.1 Qua trinh xiiy dljng djn~ muc chi ph{ san xuitt - so

3.2.2.2 Xiiy dljng cac tai khoan kt toan phu h(lp vfli phztdng phap kt toan -· -~ -;.· -ss

3.2.2.3 Qua trinh chuyin dtli kt toan chi ph{ san xuitt djnh muc

thanh kt toan chi ph{ san·xuift thljc te' - 65

KlfT ~U~N - 71

' ? ~

LOIMODAU

, , , , , ? ~ '

1 TINH CAP THIET CUA DE TAl

Trong cong tac quan tri d cac daanh nghi~p san xufft, thong tin ke' taan v€ chi phi san xu!t va gia thanh san phclm luon du'QC cac nha quan tri quan Him quan ly va ki6m saat rfft ch~t che Hi~n nay, h~ th6ng ke' taan donh nghi~p

tru'ong Ia h~ thO'ng ke' taan h6n hQp baa g6m ke' taan tai chinh va ke' taan quan tri Tuy nhien ph~n vi~c cua ke' taan quan tri chu'a du'QC quy dinh m<)t each C\l th6 va chi tie't :D~c bi~t la ph~n ke' taan chi phi san xu!t va tinh gia thanh san

thong tin c6 lien quan de'n qua trlnh san xu!t san phclm du'oi g6c dQ ke' taan tai chinh, COn Vi~C cung cffp thong tin phl,lC V\l yeu C~U quan ly chi phi san XUfft Va gia thanh san phclm thea yeu c~u cua cac nha quan tri thl rfft h~n che' Do d6, d6 phat huy tinh hfi'u ich cua h~ th6ng ke' toan chi phi san xu!t va tinh gia thanh san ph~m d6i voi cong tac quan tri (J cac daanh nghi~p san xu!t thl nhfft thie't phai xem xet l~i, b6 sung va xay dl)'ng moi cac h~ th6ng ke' taan chi phi san xu!t va tinh gia thanh san phclm cho phu hQp voi yeu c~u cua n€n kinh te'

thi tru'ong, chu khong chi dung (J bao cao tai chinh v€ chi phi Ph~n IOn thong tin v€ chi phi san xu!t va gia thanh san phffm khong phai la thong tin cong khai, rna la thong tin bi m~t cua daanh nghi~p, vl vi~c phan la~i va xU' ly thong tin phu hQp thea tung tlnh hu6ng la cd sd d6 ra quye't dinh dung d~n phat tri6n doanh nghi~p trong moi tni'ong kinh daanh c~nh tranh

Cac nu'oc c6 n€n kinh te' phat tri6n thea cd che' thi tru'ong, ph~n IOn tach roi ke' taan tai chinh va ke' toan quan tri rieng, thong tin ke' taan quan tri mang tinh bi m~t cua daanh nghi~p Ke' taan chi phi san xu!t va tinh gia thanh san

each ke' toan trung u'dng dang nghien cuu va so~n thao ke' taan quan tri d6 hu'ong dftn cac daanh nghi~p thlfc hi~n la vffn d€ cffp thie't

Tu tinh cffp thie't n6i tren, chung tai ch9n d€ tai nghien cuu " Cac giai phap din ban nh~m phat huy tinh huu ich cua h~ th6ng ke' toan chi phi san xu1t

va tinh gia thanh san phclm d6i voi cong tac quan tri (J cac daanh nghi~p Vi~t

nam" nh~m g6p ph~n giai quye't m<)t s6 v1n d€ v€ ly lu~n va slf ling d1,1ng vaa

thlfc ti~n mo hlnh ke' tm1n chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph~m dap ling d6ng thai yeu c~u cua ke' toan tai chinh va yeu c~u cua ke' toan quan tr!, d~c

xua't cua Vi~t nam, nha't la cac doanh nghi~p san xua't thUQC nghanh cong

nghi~p

2 Y NGHiA KHOA HOC VA THljC TlEN

f)~ tai g6p ph~n lam r5 ly lu~n va thlfc ti~n v~ ke' toan chi phi san xua't va cac phu'dng phap tinh gia thanh san ph~m t~i cac doanh nghi~p cong nghi~p

Vi~tNam

Ke' toan la mQt cong Cl;t quan ly kinh te', phl;tC Vl;t cho slf quan ly va phat tri6n kinh te' cua qu6c gia Bfft ky qu6c gia nao ciing c6 nhung d~c thu rieng d nu'oc ta, s6 lu'Qng cac doanh nghi~p Nha nu'oc vtln con chie'm ty tn;mg IOn, gia tri san lu'Qng cong nghi~p t~o ra 0 cac doanh nghi~p nay vtln con gifi' vai tro

(tng dl;tng ly lu~n ke' toan chi phi va nhfi'ng kinh nghi~m quan ly cua cac nu'oc khac c6 hi~u qua, thl h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam phai xay dlfng vua c6 tinh cha't d~c thu rieng, c6 tinh ke' thu~ vua phai h(;)i nh~p vao cac nguyen t~c

3 Ml)C DICH NGHI:EN CUU

Hoan thi~n m(;)t bu'oc v~ m~t ly lu~n ke' toan chi phi san\ xua't va cac phu'dng phap tinh gia thanh san ph~m t~i cac doanh nghi~p cong nghi~p Vi~t

Nam trong n~n kinh te' thi tru'ong, tren cd so d6 dS ra cac giai phap ling d1;tng vao thlfc ti~n Vi~t Nam, nhfim nang cao cha't lu'<jng cong tac ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san thong qua vi~c cung ca'p cac thong tin c~n thie't ph1;tc Vl;t cho ho~t d(;)ng quan ly doanh nghi~p n6i chung va d~c bi~t la quan ly chi phi san xua't va gia thanh san ph~m

£)~ tai nghien cliu ca v~ m~t ly lu~n va thlfc ti~n cua vi~c t6 chlic ke' toan chi phi san xua't va cac phu'dng phap tinh gia thanh san ph~m 0 ta't ca cac lo~i

hlnh doanh nghi~p cong nghi~p Vi~t N am DS tai khong nghien cliu chi phi phat sinh ngoai san xua't cilng nhu' each ling xU' chi phi d~ ra quye't dinh kinh doanh

4 PHUONG PHAP NGHIEN CUU

V~n dt,mg phu'ong phap duy v~t bit%n chung, duy v~t lich su lam phu'ong phap chu d<~w trong nghien cliu, ke"t h<;ip su dvng d6ng b() cac phttong phap : Quan sat, phan tich ht% th6ng, th6ng ke, chQn m~u so sanh va t6ng h<;ip,

Ngu6n tai lit%u nghien cuu v€ ly lu~n la tai lit%u ke" toan trong va ngoai nu'oc Danh gia t6ng quat thl;l'c ti~n ke" toan chi phi san xua't va cac phu'ong phap tinh gia thanh san ph:fm, thong qua vit%c thu nh~p t6ng h<;ip va phan tich cac thong tin ke" toan t~i cac lo~i hinh doanh nghit%p cong nghit%p Vit%t Nam tren dia ban Thanh Ph6 H6 Chi Minh va cac khu cong nghit%p vung Ian c~n

TP.HCM

Dong gop v€ m~t ly lu~n nhu' di€u chinh, b6 sung va xay dl;tng moi mQt s6 nt?i dung cua ke" toan chi phi san xua't va cac phu'ong phap h~ch toan gia thanh san ph:fm, d6 taQ ra m()t ht% th6ng ke" toan linh ho~t, h()i nh~p vao cac nguyen Hie, thong lt% ke" toan mang tinh qu6c t€, dap ling yeu diu ki6m soat~

quan ly chi phi san xua't va gia thanh san ph:fm du'oi nhi€u goc d() khac nhau

t~i cac doanh nghit%p cong nghit%p Vit%t Nam

Dong gop v€ .m~t thvc ti~n nhtt dtta ra cac giai phap d6ng b() tu ca'p quan

ly tai chinh Nha nu'oc de"n sv v~n dvng t~i doanh nghit%p Lam choke" toan chi phi nu'oc tad~ dang ung dvng t~i cac doanh nghit%p Vit%t Nam, cling nhu' nh~m t~o di€u kit%n thu~n l<;ii cho cac doanh nghit%p co v6n d~u tu' nu'oc ngoai t~i

nu'oc ta co th6 ung dvng ht% th6ng ke" toan Vit%t Nam cho qm1n ly kinh t€ tai chinh cua hQ

B6 cQ.c ctia d~ tai

D6 thl;l'c hit%n du'QC mvc dich nghien cuu, ngoai phffn mo dffu va ke"t lu~n

chuyen d€ co s6ltt<;ing hon 70 trang va 10 phv lvc d6 minh hQa

CHUONG 1

TINH GIA THANH SAN PHAM TRONG DOANH NGHIJ::P

1.1 M()t s6 va'n d~ chung v~ chi phi san xua't va ghi thanh san phfi'm

1.1.1 Khai nifm chi phi siin xuf{t

Theo K.Marx co cffu gia tri hang h6a = C + V + m, trong d6 :

c la toan b(> tu' li<%u san xufft da tieu hao trong qua trlnh san xua't tc;to ra san

V la chi phi ti€n luang, ti€n cong phai tra cho nguoi lao d(>ng tham gia vao qua trlnh san xua't tc;to ra san ph~m gQi la hao phi lao d(>ng s6ng

m la gia tri moi do lao d(>ng s6ng tc;to ra trong qua trlnh lao d(>ng san xufft gQi Ia gia tri th~ng du'

Xet du'oi g6c d(> cua nha doanh nghi<%p khi tie"n hanh san xua't thi phai bo

ra 2 bQ ph~n chi phi la C + V Va du'QC gQi la chi phi san xufit

Nhu' v~y, chi phi san xufft trong cac doanh nghi<%p san xua't la toan b(> hao phi v€ lao d(>ng v~t h6a va lao d(>ng s6ng bie'u hi<%n b~ng ti€n rna doanh nghi<%p

da chi ra de' tie"n hanh cac hoc;tt d(>ng san xufft trong m(>t thai ky nha't dinh

Chi phi v€ lao d(>ng v~t h6a bao g6m chi phi v€ d6i tu'<;ing lao d(>ng nhu' chi phi v€ nguyen v~t li<%u, nhien li<%u ,va chi phi v€ tu' li<%u lao d(>ng nhu' chi phi khfiu hao Va sii'a chua tai san c6 dinh; chi phi v€ cong Cl,l d1,1ng Cl,l

Chi phi v€ lao d(>ng s6ng la ti€n luang va cac khoan ph1,1 ca'p theo luang cua lao d(>ng tnjc tie"p san xua't, lao d(>ng quan ly tc;ti cac phan xu'dng va cac khoan trich theo lu'ong theo quy dinh nhu' bao hie'm xa h(>i, kinh phi cong doan, bao hie'm y te"

Chi phi san xufft trong cac doanh nghi<%p san xua't la toan b(> hao phi bie'u hi<%n b~ng ti€n, la slj chuye'n dich cac ye"u t6 chi phi san xua't vao san ph~m

du'QC san XUfft ra va xet d hai m~t :

- v € m~t dinh tinh, d6 la ban than cac ye"u t6 chi phi phat sinh va tieu hao trong qua trlnh san xufft d~ dc;tt du'QC ffil,IC dich Ia tc;to nen cac loc;ti san ph~m da dinh tru'oc

1

- V€ rn~t dinh lu'<;jng, do la rnuc tieu hao Cl,l th~ cua cac ye'u t6 chi phi san xua't tharn gia vao qua trlnh san xua't san ph~rn va du'<;jc bi~u hi~n qua cac thu'oc do khac nhau rna thu'oc do chu ye'u la thu'oc do ti€n t~

1.1.2 Khtii ni?m gia thanh san philm

Tuy theo quan di~rn khac nhau v€ h(;lch toan kinh te' se c6 cac khai ni~rn

gia thanh khac nhau Vi dv c6 rn9t s6 chi phi nhu' tra lai ti€n vay, cac khoan

nhu'ng o quan di~rn khac thl khong tinh Nhln chung gia thanh san ph~rn c6 3

d~c thu sau:

- Thu nha't : Gia thanh san ph~rn bao giO cling la nhii'ng hao phi v€ lao d{)ng V~t h6a Va lao d{)ng s6ng trong qua trlnh san XUfft t(;lO nen san ph~rn, dich Vl,l

- Thu hai : Gia thanh san ph~rn la chi tieu t6ng h<;1p luon dtt<;1c bi~u hi~n

duoi hlnh thuc ti€n t~

- Thu ba : Gia thanh san ph~rn la nhii'ng hao phi c6 rnvc dich, c6 rn6i quan h~ ch~t che VOi nhii'ng san ph~rn hay dich Vl,l da hoan thanh

Gia thanh san ph~rn trong cac doanh nghi~p chinh Ia nhii'ng chi phi san xu(t du'QC tinh cho rnQt kh6i lu'<;jng cong Vi~c, san ph~rn hay dich Vl,l da hoan thanh

1.1.3 Mol quan h? giila chi ph{ san xuiit va gia thanh san phii?m

Chi phi san xua't la chi phi dfru vao cho qua trlnh san xua't cua doanh

NC)i dung cua chi phi san xua't va gia thanh san ph~rn vua c6 tinh rieng bi~t

vua c6 rn6i quan h~ ra't ch~t che voi nhau

Nhii'ng rn~t khac nhau th~ hi~n :

- Chi phi san xua't luon du'<;jc tinh trong ph(;lrn vi giOi h(;ln cua tung ky ke'

to an nhu' thang, quy, narn con gia thanh san ph~rn thl du'QC tinh toan tren CO SO

CaC chi phi CO lien quan de'n kh6i lu'<;jng san ph~rn, COng Vi~C hay dich Vl,l da hoan thanh rna khong phan bi~t chi phi d6 phat sinh 0 ky nao, ky tru'oc hay ky nay

- Chi phi san xua't trong ky bao g6rn nhii'ng chi phi phat sinh thl,l'c te' o ky nay khong phan bi~t chi phi d6 phai tra cho ky tru'oc ho~c tra tru'oc cho ky sau, chi phi san xua't cua rn6i ky ke' toan thu'ong bao g6rn gia tri cua nhii'ng san

phfrn IOn chi phi san xua't cua ky nay va rn<)t phfrn chi phi san xua't da chi ra o

ky tru'oc ' tuc la gia tri cua nhii'ng san ph~rn do dang luc dfru ky du'<;jc tie'p tvc ' che'bie'n va hoan thanh trong ky nay

2

M6i quan h~ ch~t che th€ hi~n :

- Chi phi san xua't va gh1 thanh san phffm d€u la sv hao phi v€ lao d()ng

v~t h6a va lao d()ng s6ng du'<;Jc ke' toan th€ hi~n b~ng ti€n

- Chi phi san xua't trong ky la din cu d€ tinh gia thanh san phffm, bie'n d()ng v€ chi phi san xua't c6 anh hu'dng trl;l'c tie'p de'n gia thanh san phffm

1.1.4 Chuc niing va y nghla cua gia thanh san philm

Yeu c~u cua san xua't la m()t m~t khong ngung nang cao nang sua"t lao d()ng, m~t khac phai luon hl;l thffp gh1 th~mh san phffm Gia thanh la m()t ph(;lm tru cd ban cua h(;lch toan kinh te' c6 hai chile nang cd ban sau :

- Thu'oc do gia tri : Gia thanh du'a ra nhfi'ng ke't lu~n quan trQng v€ hi~u

qua va tinh h<;Jp ly cua qua trlnh tai sin xufft t(;li doanh nghi~p

- Don bffy kinh te': Gia thanh c6 m6i quan h~ ch~t che voi cac ph(;lm tru kinh te' khac nhu' gia ca, l<;Ji nhu~n, cha't lu'<;Jng, thue' Bi~u hi~n sl;l' ling d1;lng r()ng rai chile nang nay la nhfi'ng quy djnh, thG che' v€ che' d() h(;lch toan kinh te'

Y nghla cua gia thanh khi thl;l'c hi~n du'<;Jc chile nang cua n6, thG hi~n :

- Trong m6i quan h~ hang h6a - ti€n t~ cua n€n kinh te' thj tru'ong, thl gia thanh san phffm phan anh chi phi cua nhfi'ng lao d()ng s6ng va lao d()ng v~t

h6a da thl;l'c sv tieu hao h<;Jp ly cho san xufft san phffm du'<;Jc hoan thanh Qua trlnh tieu th\1 san phfim se thu h6i l(;li cac chi phi nay dG thvc hi~n tai san xua't l\1Qi each tinh toan chu quan, phan anh khong dung chi phi tieu hao t(;lO ra gia thanh san phffm se pha vo cac m6i quan h~ hang h6a- ti€n t~, khong xac djnh du'<;Jc hi~u qua kinh doanh trung thl;l'c, d~n de'n khong thl;l'c hi~n du'<;Jc tai san

1.1.5 St! cdn thie't phai t6 chuc ke' tmin chi phi san xua't va tinh ghi thanh

san phftm

Trong cac doanh nghi~p san xua"t, t6 chile ke' toan t~p h<;Jp chi phi san xua"t va tinh gia thanh san phffm c6 y nghla quan trQng cho sv t6n t(;li cua doanh

toan t(;li doanh nghi~p

3

Mu6n t6 chuc t6t ke' tmin chi phi san xml"t doi hoi doanh nghi~p phai co nhan vien ke' tmin chi phi c6 nang hfc chuyen mon, phai xay dlfng bQ may ke' toan ho~t d9ng nhip nh~mg voi cac quy dinh v~ ali chinh, ke' toan m9t each cv

xua't, phcli XaC dinh dung dQ'i tu'Qng t~p hQp chi phi san XUllt, thlfc hi~n du'QC trinh tlf, phu'dng phap t~p hc,5p va phan b6 chi phi san xua't, t6 chuc chung tu va luan chuy~n chung tu hc,5p ly, ghi chep tung lo~i chi phi theo dung dia di~m

phat sinh

Mu6n quan ly t6t gia thanh san ph~m doi hoi ke' toan doanh nghi~p phai tinh dung, tinh du chi phi vao gia thanh cac lo~i san ph~m do doanh nghi~p san xua't ra Tinh dung la tinh toan chinh xac, dung voi chi phi c6 lien quan d~ san xua't ra san ph~m xac dinh dung d6i tu'c,5ng tinh gia thanh, v~n dvng phu'dng phap tinh gia thanh va ch9n cac tieu thuc phan b6 chi phi hc,5p ly Tinh du la tinh toan d~y du mQi hao phi da bora tren tinh th~n h~ch toan kinh doanh, lo~i

bo m9i ye'u t6 bao ca'p, nhung chi phi mang tinh cha't tieu eve, chi phi khong hc,5p 1~ theo dung che' d9 ke' toan, tai chinh quy dinh

1.2 D~c di~m ciia h~ tho'ng ke' tmin chi phi san xua't va ghi thanh san

1.2.1 H~ th6ng ke' tmin chi phi san xua't va tinh ghi thanh san ph~m trong

H~ th6ng ke' tmin chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph5m (J cac doanh nghi~p la m9t qua trlnh h~ch toan c6 lien quan de'n ta't ca cac d6i tu'c,5ng

"hang t6n kho" cua doanh nghi~p Ba:t d~u tu nguyen v~t li~u mua vao d~

chu5n bi san xua't cho de'n gia tri san ph5m dang che' t~o va cac lo~i thanh ph5m cho ban.Theo che' d9 ke' toan doanh nghi~p hi~n hanh, h~ th6ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph5m c6 th~ thvc hi~n theo m9t trong hai

ra't khac nhau M~t khac, tinh h~ th6ng cua cong tac ke' toan chi phi san xua't

Va tinh gia thanh san ph5m con th~ hi~n CJ cac lo~i gia phi khac nhau du'QC dung lam can cu h~ch toan nhu': Gia g6c hay con g9i la gia phi lich sli'; gia hi~n

san ph5m tren Cd sCJ gia phi nao di nfi'a thl ke't CllU CUa gia thanh san ph5m cling du'c,5c quy dinh g6m 3 khoan mvc chi phi sau :

Chi phi nguyen li~u, v~t li~u trlfc tie'p : Phan anh cac chi phi v~

nguyen li~u v~t li~u sli' dt;mg trlfc tie'p cho vi~c san xua't, che' t~o san ph5m

Chi phi nhan cong trlfc tie'p : Phan anh cac chi phi v~ ti~n lu'dng, ti~n

cong va cac khoan phl;l ca'p, cac khoan trich theo ti~n lu'dng cua lao d9ng trlfc

4

tie'p tham gia san xua't nhu' bao hi€'m xa h<)i, bao hi€'m y te", kinh phi cong

do~m

Chi phi san xua't chung : La cac chi phi con l~i phat sinh t~i phan xu'dng san xua't, ngo~i tru chi phi nguyen v~t li~u tnjc tie"p va chi phi nhan cong tnjc tie"p Chi phi nay bao g6m:

• Chi phi nhan vien phan xu'dng

• Chi phi v~t li~u

• Chi phi dl;lng Cl;l san xua't

• Chi phi kha'u hao tai san c6 dinh

• Chi phi dich V\1 mua

• Chi phi b~ng ti€n khac

· Tuy thea phu:ang phdp hc;Ich todn himg t6n kho la Ke khai thu:?mg xuyen

hay kiim ke dtnh ky ma tai khodn sit d¥-ng va phu:ang phdp hc;Ich todn se khdc nhau, ml:lc du ban cha't chi phi san xua't va gia thanh san phffm la nhu' nhau

• Dffi vai phu:ang phdp ke khai thu:ang xuyen

Phuong phap nay doi hoi nhan vien ke" toan phai ghi chep thu'ong xuyen, kiP thai cac nghi~p V\1 kinh te" phat sinh lam tang giam hang t6n kho, vl

theo tinh hlnh san xua't thljc te"

Tai khoan sU' dl;lng chu ye"u :

TK 621 "Chi phi nguyen li~u, v~t li~u tnjc tie"p"

TK 622 " Chi phi nhan cong tn;tc tie"p "

TK 627 'Chi phi san xua't chung"

TK 154 "Chi phi san xua't kinh doanh dd dang"

TK 155 : "Thanh phffrn"

5

Sd dd 1 : Ke' toan tijp h(lp chi phi sdn xutlt va tinh gia thanh sdn phtlm

ly t~i phan xudng

(3) : T~p hc;ip chi phi san xufft chung

(4) :Nguyen li~u, v~t li~u thua nh~p l~i kho

(5) , (6), (7a) : Cu6i ky ke't chuy~n chi phi nguyen v~t li~u tnjc tie'p, chi phi nhan c6ng tnjc tie'p va chi phi san xufft chung d~ t~p hcjp chi phi san xufft trong ky

(7b) : Cu6i chuy~n s6 chenh l~ch chi phi SX chung c6 dinh thljc te' IOn hdn s6 du'cjc trich vao chi phi sx chung theo dlj toan

(8) : Phe' li~u thu h6i u'oc tinh nh~p kho

6

(9) : Khm1n thu h6i do du'<;5c b6i thu'ong,

(10) : Th~mh phftrn nh~p kho

( 11) : Thanh phftrn xufft ban th£ng

• Do'i w!i phu:crng phap kiim ke dtnh ky

Phu'dng phap nay kh6ng yeu cdu nhan vien ke' toan phcli ghi chep thu'ong xuyen, kip thai cac nghi~p V\1 kinh te' phat sinh lam giarn hang t6n kho, nhu'ng cc1n phai theo doi ch<ll.t che hang t6n kho tang len, cuo'i ky ba:t bu<)c phai ki€rn

ke thlfc te' hang t6n kho, tu d6 tinh ra hang t6n kho xufft ra trong ky theo cong thuc:

Hang t6n kho = Hang t6n kho + Hang t6n kho

xufft ra trong ky t6n dc1u ky tang trong ky

Hang t6n kho t6n cuo'i ky

Nhu' v~y de'n cuo'i ky rnoi tinh du'<;ic hang t6n kho xufft r~ cho san xufft trong ky, khi d6 vi~c t~p h<;ip chi phi san xufft dc1u vao cua nguyen v~t li~u trljc tie'p va rn<)t phc1n chi phi san xufft chung c6 lien quan de'n gia trj cua hang t6n kho rnoi xac djnh du'<;jc va tinh gia thanh

Tai khoan su dl;lng chu ye'u :

Ngoai cac tai khoan gio'ng nhu' phu'dng phap ke khai thu'ong xuyen, ke' toan con su dvng cac tai khoan d<ll.c tru'ng cho phu'dng phap nay:

Sd dtJ 2 : Kt toan tijp h(lp chi phi san xuiit va tinh gia thanh san phii?m

(1) : Cu6i ky tinh du'<;Jc tri ghi nguyen li~u, v~t li~u xua"t cho tn;t'c tie'p san xua"t

ca cho san xua"t chung

(2) : Chi phi ti€n lu'ong, cac khoan trich theo lu'ong nhu' bao hi€rn xa hoi, kinh phi cong doan, bao hi€rn y te' cua lao dong tn;t'c tie'p va cho lao dong quan

ly phan xu'dng

(3) : T~p h<;Jp chi phi san xua"t chung

( 4) : f)fru ky ke't chuy€n chi phi san ph~rn dd dang cu6i ky tru'oc

(5), (6), (7) : Cu6i ky ke't chuy€n chi phi nguyen v~t li~u tn;t'c tie'p, chi phi nhan cong tn;t'c tie'p va chi phi san xua"t chung d~ t~p h<;lp chi phi san xua"t trong

ky

(8) : Cu6i ky ke't chuy€n chi phi san ph~rn dd dang cu6i ky

(9) :Thanh ph~rn nh~p kho va xua"t ban th~ng

v~ bdo cdo ke' todn

Trang h~ thO'ng bao cao tai chinh dinh ky, thong tin v€ chi phi san xua"t va gia thanh san ph~rn du'QC phan anh d mot s6 cac khoan llll;lC thuoc bang

8

Can D6i K€ Toan, Bang Xac Dinh Ke't Qua Kinh Doanh va nha"t la trong Bang Thuye't Minh Bao Cao Tai Chinh (ph~ l~c sdl)

Trong bang Thuyet minh bdo cdo tai chfnh , k€ toan phai phan anh chi phi phat sinh thlfc t€ trong quy' nam bao cao cua don vi, pharr chia theo ye'u t6 chi phi bao g6m 5 ye'u t6 :

1 Nguyen li<%u, v~t li<%u mua ngoai

2 Chi phi nhan cong

3 Chi phi kha"u hao tai san c6 dinh

4 Chi phi dich Vl;l rnua ngoai

5 Chi phi khac b~ng ti~n

1.2.2 Dijc di~m cua h~ th6ng ke' tmin chi phi san xua't va tinh ghi thanh san phfim (J cac doanh nghi~p san xua't

1.2.2.1 Sd luQ'c lfch sii' phat tri~n ke' toan tai chinh va ke' toan chi phi

Khi xa h()i loai ngu'oi hlnh thanh va n~n kinh t€ hang hoa xua"t hi<%n, ngu'oi ta ctln ghi chep, tinh toan, danh gia hi<%u qua c6ng vi<%c cua mlnh va cong Cl;l ke' toan hlnh thanh Xua"t hi<%n dfru tien la ke' toan tai chinh voi nhi<%m

d()ng kinh t€ cua m()t t6 chuc Khi n~n kinh t€ xa h()i cang phat tri€n thl trlnh

va thay d6i d€ dap ling nhu ctlu quan ly kinh t€ hi<%n d~i hdn va ke' toan chi phi

ra doi, sau d6 phat tri€n thanh k€ toan quan tri C6 th€ tom uh qua trlnh hlnh thanh va phat tri€n k€ toan qua cac giai do~n co ban, th€ hi<%n so d6 sau :

Sau nam 1980

Ke' toan tai chinh Ke' toan

Ke' toan quan tri

Kiem soat CPcung d(pTTgiai quye't cac va'n de quan tri DN

1.2.2.2 Di;ic di~m cua ke' tmin chi phi- SI/ ke't n6i cua ke' tmin tai chinh va ke' toan quan trf

Sau nam 1960 n~n san xua"t hang hoa d~t de"n giai do~n thinh Vu'Qng, thai ky nay c~nh tranh gay g~t, cac nha quan tri quan Him de"n cac thong tin cho qua trlnh ra quye"t dinh lien quan de"n mot t6 chile kinh doanh Vi~c sap

toan c~u, hQ doi hoi ke" toan phai bao cao chi tie"t va phan tich cac nguyen nhan sinh ra chi phi nh~m quan tri tO't chi phi t~i doanh nghi~p Yeu c~u n~m b~t kip thai chi phi va phan tich tac dong chi phi cung dip thong tin cho nha quan tri da thuc dfiy ke" toan chi phi hlnh thanh va ra dai nhu' mot ta"t ye"u phat trign cao v~ trlnh do quan ly kinh te" cua xa hoi Mot bo ph~n cua ke" toan tai chinh tach ra chuyen bi~t nghien CUu V~ chi phi va b~t d~U VOi chi phi san XUfft

da hlnh thanh nen ke" toan chi phi

kigm tra chi phi dg bao cao thong tin cho cac nha quan tri c6 trach nhi~m quan

ly chi phi Cong vi~c ban d~u cua bo ph~n nay thu'ang bao g6m ke" toan chi phi san xufft ho~C ke" toan chi phi dich Vl;l cung cffp ho~C ke" toan chi phi ngoai san XUfft dg phl;IC Vl;l cho nhfi'ng chuc nang rieng bi~t CUa tung nha quan tri

Sau nam 1980 do S\1' phat trign nhanh chong va lien tl;IC cua cong ngh~

san xua"t va cac thie"t bi quan ly hi~n d~i, cac cong ty l~i lien ke"t, sap nh~p voi nhau t~o nen nhung cong ty da qu6c gia c6 quy mo ra"t IOn Cac nhu c~u v~

thong tin va phu'ong phap tie"p c~n thong tin trong hoan canh moi cua tung nha quan tri cfing khac nhau trong cac llnh V\fC chuc nang khac nhau nhu' trong san xua"t, kinh doanh, tie"p thi, tai chinh , nhu c~u ta"t ye"u nay doi hoi ke" toan cung phai phat trign theo kip trlnh do quan ly chung cua xa hoi Trong bO'i canh d6

rna phai hlnh thanh va phat trign ra cac chile nang khac dg dap ling thong tin

c~n thie"t cho nha quan tri nang dong ra quye"t dinh kinh doanh va ke" toan quan

tri ra dai

10

Nhu' v~y d~c die'm cua ke' tmin chi phi Ia giai doe;tn dfiu phat trie'n cua ke' toan qm1n tri, la cfiu n6i giua ke' toan tai chinh va ke' toan qm1n tri

1.3 T6 chuc ke' tmin chi phi san xua't va tinh ghi thanh san ph~m fJ m()t s6

mioc co n~n kinh te' thi trliong phat triin tren the' gioi

Phfin Ion h~ th6ng ke' toan cua cac nude c6 n€n kinh te' thi tru'ong phat tri€'n c6 hai phfin cd ban : Ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri K€ toan tai

chinh c6 tinh phap l~nh, b~t buoc cac cong ty phai mo s6 sach ke' toan de theo doi hoe;tt dong san xua"t kinh doanh cua minh theo chugn mvc ke' toan qu6c gia Ke' toan quan tri rna trQng Him la ke' toan chi phi, nha"n me;tnh vi~c cung ca"p thong tin cho sii' dl;lng noi bo cua ngu'oi quan ly, d~t trQng tam cho tu'dng lai nhi€u hdn

Ke' toan t~p h<;1p chi phi san xua"t va tinh gia thanh san phgm la noi dung

cd ban cua ke' toan quan tri Nhan vien ke' toan du'QC phep linh hoe;tt chQn 1 trong 3 h~ th6ng ke' toan chi phi dang ling dl;lng nhu' : ke' toan chi phi thvc te' (practical cost), ke' toan chi phi thvc te' ke't h<;1p vdi chi phi dlf toan (normal cost

- c6 th€' te;tm dich la ke' toan chi phi san xua"t thong dl;lng), ke' toan chi phi dinh mlic (standard cost- hay c6 th€' gQi la ke' toan chi phi san xua"t tieu chugn?) Gia thanh san phgm bao g6m 3 khoan ffil;lC chi phi : Chi phi nguyen v~t li~u

trlfc tie'p, chi phi nhan cong trlfc tie'p va chi phi san xua"t chung Tinh gia thanh san phfim ling dl;lng mot trong hai phu'dng phap : Phu'dng phap tinh gia thanh theo cong vi~c va phu'dng phap tinh gia thanh theo qua trinh san xua"t Trong m6i phu'dng phap, tuy thuoc vao tlnh hu6ng kinh te' Cl;l the' de xac dinh each tinh chi phi san phgm do dang (thu'ong dung phu'dng phap u'oc lu'<;jng tu'dng du'dng) va each tinh gia thanh san phgm Hi~n nay, phu'dng phap tinh gia thanh tren cd so hoe;tt dong hay gQi t~t Ia phu'dng phap tinh gia thanh ABC (Activity - Based - Costing) dang du'<;jc nhi€u cong ty IOn tren the' gidi ling dl;lng rong rai va du'Qc xem la phu'dng phap tinh gia thanh chinh xac nha"t so vdi cac phu'dng phap tinh gia thanh theo truy€n th6ng

Bang so sanh 3 h~ th6ng ke' toan chi phi

11

1.3.1 Ke' tmin chi phi san xua't theo ghi phi tht;ic te'

Ke' tm1n chi phi san xua't theo gia phi thlfc te', nghia la cac ye'u t6 dfiu vao cua chi phi san xua't phai tinh va h;;tch toan ngay theo nguyen t~c "gia g6c" c\ia chi phi phat sinh thlfc te'

H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p cua chung ta hi~n nay chi chu tr9ng phfin ' ke' toan chi phi san xua't thlfc te' va cu6i ky moi tinh du'cjc gia thanh san ph~m

Cac doanh nghi~p san xua't d mioc ta thu'ang l~p gia thanh dinh muc don vi san

san xua't khac nhau Di6u nay gay kh6 khan cho nha doanh nghi~p trong vi~c

dinh ra gia ban c;;tnh tranh, gia bo thfiu t;;ti m()t thai di~m ba't ky trong kinh doanh

Xet tinh cha't phat sinh cua tung khoan ml;lc chi phi c6 th~ t~p hcjp nh~m

phl;IC Vl;l cho Vi~c tinh toan nhanh gia thanh san ph~m dap ung yeu cfiu ra quye't dinh kinh doanh thl c6 th~ n6i :

- Chi phi nguyen v~t li~u trlfc tie'p va chi phi nhan cong trlfc tie'p hfiu nhu' c6 th~ tinh du'cjc ngay tren co sd cac dinh muc tieu hao v6 tung thu nguyen

thlfc hi~n

- Ngu'cjc l;;ti, qua trlnh t~p hcjp, tinh toan chi phi san xua't chung thlfc te' kip thai cho vi~c tinh toan nhanh gia thanh san ph~m thlfc te' l;;ti g~p nhi6u trd ng;;ti Thong thu'ang, vao luc cu6i ky ke' toan moi xac dinh du'cjc chi phi san xua't chung thlfc te' Chi phi san xua't chung phl;l thu()c chu ye'u vao cac chung tu ben ngoai nhu' h6a don ti6n di~n, nu'oc, di~n tho;;ti, cha't d6t, cac h6a don nay de'n cu6i ky cac nha cung ca'p moi tinh va bao cho doanh nghi~p ho~c c6 th~

dfiu ky sau moi gdi cho doanh nghi~p M~c khac san ph~m cua cong ty san xua't hoan thanh nh~p kho, tieu thl;l xen ke lien tl;lc, cong ty cfin c6 ngay chi phi san xua't chung d~ tinh toan nhanh gia thanh san ph~m lam cd sd d~ xac dinh dung gia ban ra

f)~ tinh nhanh gia thanh san ph~m nhan vien ke' toan cfin phai c6 thong tin chinh xac 3 khoan ffil;IC chi phi, trong d6 chi phi nguyen v~t li~u trlfc tie'p va chi phi nhan cong trljc tie'p d~ dang xac dinh, con chi phi san xua't chung thl kh6 khan han, thu'ang cong ty phai u'oc tinh chi phi san xua't chung

1.3.2 Ke' tmin chi phi san xua't theo ghi phi tht;ic te' ke't hQ'p v8i ghi dt;i tmin Ke' toan chi phi san xua't theo gia phi thlfc te' ke't hcjp voi gia dlf toan , nghia

la hai ye'u t6 dfiu vao nguyen v~t li~u trljc tie'p va chi phi nhan cong trljc tie'p phai tinh va h;;tch toan ngay tu dfiu theo chi phi phat sinh thlfc te', con chi phi

12

san xua't chung dU(IC UOc tfnh phan btf d~ tinh ghi th~tnh san phcfm lqp thai, cu6i

ky di€u chinh l~i khi t~p hqp dfry du chi phi san xua't chung thl;l'c te'

thanh don vi san phcfm ling voi nhi€u muc d<? san xua't khac nhau tu'ong d6i gfrn dung voi gia thanh thl;l'c te', t~i ba't ky thai di~m nao rna khong cfrn dqi de'n cu6i ky, giup nha doanh nghi<%p c6 quye't dinh kip thai trong kinh doanh Ne'u c6 thong tin nay thl doanh nghi<%p se c6 kha nang dinh m<?t gia c~nh tranh d~

du'QC h<_jp d6ng va tang thi phfrn trong thi tru'ang Ngoai ra, trong llnh VlfC san xu1t may m6c thie't bj h~ng n~ng ho~c trang bj qu6c phong, c6 ra't nhi€u cong vi<%c ho~c hqp d6ng rna doanh nghi<%p chi danh du'qc b~ng each da'ti thfru Doanh nghi<%p cfrn c6 gia thfru hqp ly du sue c~nh tranh voi cac doanh nghi<%p khac, d6ng thai mang l~i lqi nhu~n hqp ly cho doanh nghi<%p

Hi<%n nay h<% th6ng ke' toan chi phi san xua't nude ta cling cho phep h~ch

to an chi phi san xua't thl;l'c te' ke't hqp chi phi dl;l I toan Theo Thong Tu' 89/2002/TC-BTC ngay 9/10/2002, B<? Tai Chinh cho phep cac doanh nghi<%p

thanh san phcfm trong ky (J muc d<? ho~t d<)ng trung blnh, cac chi phi san xu1t chung c6 dinh thl;l'c te' cu6i ky IOn hon s6 da t~m phan b6 trong ky du'qc phep

da t~m phan b6 trong ky thl khong th1y B<? Tai Chinh huang d§n xu

1 y ~?

- Khong phan bi<%t muc chenh l<%ch chi phi san xua't chung c6 djnh Ion hay nho d~ xu ly cho phu hqp voi san phcfm t6n kho va san phcfm d(J dang, vi hai lo~i san phcfm t6n kho va san phcfm d(J dang cling chua dl;lng chi phi san xua't chung dl;l to an da ph an b6 trong ky' khong phai luc nao doanh nghi<%p cling tieu thl;l he't san phcfm san xua't trong ky

ho~c chi phi chenh l<%ch nho d~ xu ly theo nguyen t~c trQng ye'u

1.3.3 K~ toan CPSX theo chi phi (ijnh mti'c (tieu chuftn)

Ke' toan chi phi san xua't dinh muc nghia la cac ye'u t6 dfru vao cua chi phi san xu1t phai tinh va h~ch toan ngay tU dfru theo chi phi dinh muc, tach rieng chenh l<%ch chi phi san xu1t thl;l'c te' so voi dinh muc, de'n cu6i ky xu ly

13

chenh l~ch cac ye'u t6 d~u vao giua thvc te' va dinh muc, di~u chinh l(;li theo chi phi san xua't thvc te'

u'u di~m va di~u ki~n ap dvng cua ke' toan chi phi san xua't dinh muc tu'dng tv nhu' ke' toan chi phi san xufft thvc te' ke't h<Jp chi phi dv to an nhu'ng doi hoi trlnh de) quan ly chi phi ch~t che han, ke' toan l~p du'<Jc dinh mile cac ye'u t6

san xua't dva tren cong ngh~ san xufft 6n dinh

1.3.4 Phudng phap tinh gia thanh ABC

C6 th~ t6m t~t phu'ong phap tinh gia th~mh ABC nhu' sau :

Diiu ki~n ling dTrtng : Phu h<Jp voi ta't ca doanh nghi~p c6 quy trlnh cong

c6 cac thie't bi quan ly h6 tr<J cho cong tac ke' toan d~y du, thu~n l<Ji B~c bi~t

cac doanh nghi~p c6 quy trlnh cong ngh~ tv dC)ng h6a cao, cac thong tin ke' toan du'<Jc theo doi va xu ly b~ng h~ th6ng may vi tinh BO'i tu'<jng t~p h<Jp chi phi san xufft la cac trung tam ho(;lt dC)ng Bdi tu'Qng tinh gia thanh la cac san phffm

ho(;lt dC)ng rieng bi~t d m6i trung tam, cac chi phi trvc tie'p du'<Jc h(;lch toan trvc tie'p cho d6i tu'<Jng tinh gia thanh nhu' nguyen v~t li~u trvc tiep, chi phi nhan cong trvc tie'p va m9t s6 chi phi khac, con chi phi gian tie'p thl t~p h<Jp theo cac nguyen nhan gay ra chi phi Cac nguyen nhan chinh la cac tieu thuc du'<Jc chQn

d~ phan b6 cho tung lo(;li chi phi gian tie'p m9t each h<Jp ly Cach tinh t6ng quat chi phi gian tie'p phan b6 cho tung d6i tu'<Jng tinh gia thanh nhu' sau :

Chi phi gian tie'p Chi phi gian tie'p c~n

phan b6 cho tung d6i = _ _.~p h_a_n_b_6_9

_tr_o_n~g_k_ y _ _ x tu'<Jng chiu chi phi T6ng sO' nguyen nhan

c~n phan b6

SO' nguyen nhan gay ra chi phi cho tung d6i tu'<Jng tinh gia thanh

Sau khi c6 chi phi gian tie'p, ke' toan t6ng h<Jp l(;li tfft ca cac khoan mvc chi phi trvc tie'p va chi phi gian tie'p cho tung d6i tu'<jng tinh gia thanh (j ta't ca cac trung tam ho(;lt d()ng d~ xac dinh gia thanh san phffm

~ Nhung l<Ji ich

+ Phuong phap ABC di d~u trong vi~c tinh gia thanh don vi san phffm chinh xac han Nha quan ly can cu vao d6 d~ ra quye't dinh t6t han v~ m6i quan h~

gifi'a cac lo(;li san phffm san XUfft, dinh gia ban C(;lnh tranh cho tUng san phffm, chie'n lu'QC tie'p thi, l<Ji nhu~n tung lo(;li san phffm

+ABC thay d6i nh~n thuc cua ngu'oi quan ly v~ nhi~u khoan mvc chi phi san xua't chung, trong nhung chi phi d6 tru'oc day nghi r~ng n6 Ia chi phi gian tie'p

14

(ch£ng h~n nhu nang lucjng, ki~m tra ch!t luqng, dti di;lt hi$ tho'ng may m6c ), nay duqc nh~n d~ng voi nhung ho~t d()ng rieng bi<$t va vi v~y n6 duqc ghi

+ ABC di d~u trong vi<$c ki~m soat chi phi to't han, bdi vi nha quan ly c6 th~

thffy each to't nh!t d~ ki~m soat chi phi thong qua ki~m soat nhung ho~t d()ng +ABC khong nhung ap dvng d~ tinh gia thanh don vi san phffm trong san xu!t rna con mang l~i nhi€u lqi ich khi ap dvng trong IInh V\I'C dich vv, kinh doanh

N6i chung phuong phap ABC do'i voi Vi<$t Nam con rfft moi, moi ca v€ mi;lt ly lu~n trong hi$ tho'ng ke' toan Vi~t Nam, VI v~y vi<$c ling dvng ABC t~i

cac doanh nghi<$p Vi~t Nam hi<$n nay la chua th~t s\1' c~n thie't, tuy nhien it

nh!t ngay tu bay giO, chung ta nen nghien cliu ky han v€ mi;lt ly lu~n phuong phap ABC va dua vao giang d~y trong mon h9c ke' toan quan tri d cac truong

d~i h9c kho'i kinh te' trong nuoc Bi€u nay se giup chung ta c6 d~y du nhung di€u ki<$n c~n thie't ca v€ S\1' nh~n bie't, thoi gian va con nguoi th\I'C hi<$n, khi cac doanh nghi<$p th~t S\1' c~n c6 ABC trong hi$ tho'ng ke' toan chi phi cua minh

15

CHUONG2

, " " K / ' \ " , , ? " ' ' , ,

DANH GIA He THONG KE TOAN CHI PHI SAN XUAT VA TINH GIA

' ? , ? , " ? , ,

THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH NGHieP SAN XUAT

2.1 Danh gia h~ tho'ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh

2.1.1 Nhiing diim tich cljc:

Thong qua n()i dung, phu'dng phap hi;tch toan chi phi san xufft va tinh gia thanh san phffrn trong cac doanh nghi~p da ban hanh theo quye"t dinh s6 1141 TC/QB/CBKT ngay 0111111995, cac chuffn rnljc ke" toan da ban hanh va cac thong tu' hu'ong dfrn thljc hi~n cac chuffn rnljc ke" toan, chung ta c6 th€ nh~n

thffy nhfi'ng u'u di€rn n6i b~t cua h~ th6ng ke" toan chi phi san xufft va tinh gia thanh san phffrn theo quy dinh hi~n hanh nhu' sau

2.1.1.1 H~ th6ng ke" toan chi phi san xufft va tinh gia thanh san phffrn trong doanh nghi~p hi~n nay da c6 nhfi'ng thay d6i din ban so voi tntoc day va phu hQp voi thong 1~, chuffn rnljc ke" toan qu6c te" v€ hang t6n kho Bi€u nay

- N ()i dung kinh te" cua chi phi san xufft va tinh gia thanh san phffrn chi bao g6rn cac chi phi san phffrn - nhfi'ng chi phi gcln Ii€n voi qua trinh san xua't san phffrn d cac phan xu'dng san xua't rna khong bao g6rn cac chi phi thoi ky' la nhfi'ng chi phi tie"p theo sau qua trinh san xufft va du'QC khffu tru he"t vao doanh thu cua ky ke" toan rna n6 phat sinh, qua d6 th€ hi~n dung gia tri hang t6n kho (san phffrn dang che" ti;tO va thanh phffrn cho ban) tren bang can d6i ke" toan, va gia v6n hang ban tren bao cao ke"t qua kinh doanh, ph1;1c v1;1 dele lljc cho vi~c

thong tin kinh te" va cong khai tai chinh cua doanh nghi~p

- Thong tin v€ chi phi san xufft va tinh gia thanh san phffrn cua doanh

"khach quan" cua ke" toan tren cac TK 621 "CPNVLTT", TK 622"CPNCTT",

TK 627"CPSXC", TK 154"CPSXKDDD", TK 155"TP" va TK 632"GVHB"

Trong d6 vi~c quy dinh tinh vao chi tieu ghi v6n hang ban trong ky cac khmin chi phi nguyen V~t 1i~U, chi phi nhan cong Vu'Qt mlic blnh thu'ong va chi phi san xua't chung co" dinh khong phan b6 cfing nhu' cac khoan hao hl;lt, ma't mat cua hang t6n kho sau khi tru di phffn b6i thu'ong do trach nhi~m ca nhan gay ra va

qu6c te'

2.1.1.2 v oi quan di~m ke' toan chi phi Ia m9t phffn cua ke' toan quan tri,

h~ th6ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph~m theo quy dinh

cac doanh nghi~p cua Vi~t Nam

Thtjc v~y, h~ th6ng ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph~m

khac nhau nhu' : N9i dung kinh te' cua chi phi, cong d1,1ng cua chi phi, ndi phat sinh chi phi, d6i tuc;ng chiu chi phi va cac 1o~i chi phi blnh thu'ong trong h~n

mlic cho phep hay chi phi tren mlic blnh thu'ong ho~c cac t6n tha't v~ hang t6n kho IHy 1a nhung n<)i dung rna ca phffn Ke' Tmin Titi Chinh va Ke' Toan

621 "CPNVLTT", TK 622"CPNCTT"va TK 627'CPSXC" chu ye'u 1a d€ dap ling yeu cffu cua ke' toan quan tri, nh~m phan tich va ki€m soat chi phi san xua't, con cac TK 154"CPSXKDDD", TK 155"TP" va TK 632"GVHB" chu ye'u 1a d€ phl,lc vl,l cho phffn ke' toan tai chinh nh~m 1~p cac bao cao tai chinh

Slj t6n t~i m9t h~ th6ng ke' toan c6 tinh cha't ke't hc;p d~c di€m cua ke' toan tai chinh va kC' toan quc1n tri trong doanh nghi~p d thoi di€m hi~n nay dljdc xem nhu' 1a m9t di~u ta't ye'u khach quan vl vi~c cai each che' d9 ke' toan doanh nghi~p theo hu'ong phil hc;p voi thong 1~ va chu~n mljc ke' toan qu6c te'

V~n dang tie'p tl,lC thljc hi~n Va Vi~c t6 chlic cong tac ke' toan quan tfi d cac doanh nghi~p nhu' the' nao v~n con 1a di~u moi me, concho huang d~n cua B()

Tai Chfnh Hdn nua, theo kinh nghi~m cua m<)t s6 nude c6 n~n kinh te' thi tru'ong phat tri€n nhu' cac nu'oc thu<)c kh6i lien minh Chau Au vi~c t6 chlic ke' toan quan tfi trong CaC doanh nghi~p thu'ong chi du'QC thljc hi~n theo m<)t trong hai mo hlnh 1a mo hlnh ke't hc;p hay con gQi Ia " Nha't nguyen chinh th6ng" hay

mo 1 ~ fit~ o5v v RB*o ~~0 ' "Hai chu trlnh" ho~c 1a "Nhi nguyen chinh

TRU()NG DH K!NH TE 'TP.HCM

TiilJ VI:l];N

th6ng".(phl;l ll;IC s6 2) Trong d6 mo hlnh thu hai thl phuc tqp va t6n kern hon ra't nhi~u so voi mo hlnh ke"t h<Jp, do d6 chu'a th€ ap dl,lng cho cac doanh

- Chi h<;1ch toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san phffm theo m<)t h~

th6ng gia phi Ia gia g6c hay con gQi la gia thl,l'c te" Di~u nay chi phu h<Jp voi yeu c~u cua ke" toan tai chinh, nhilm dam bao tinh th6ng nha't cua thong tin ke" toan va phl;IC Vl;l yeu c~u ki€m tra cua Nha nu'oc, rna khong thl,l'c hi~n du'QC chuc nang ki€m soat chi phi tru'oc va trong khi san xua't san phffm

-Chua quan tam dung muc de"n vi~c phan loqi vaxu ly cac chi phi khac nhau c6 lien quan de"n vi~c hoqch dinh, ki€m soat chi phi va ra quye"t dinh kinh doanh nhu' : Bie"n phi, dinh phi, chi phi h6n h<Jp; chi phi c6 th€ ki€m soat du'<Jc, chi phi khong ki€m soat du'<Jc

m<)t each phu h<Jp voi cac phu'ong phap tinh gia thl,l'c te" cua nhfi'ng hang t6n kho cu6i ky khac ciing chua dl,l'oc quan tam giai quye't tri~t d€

- Bao cao gia thanh san phffm theo khoan ffil,IC chi phi khong linh hoqt, khong dap ung nhu c~u cho vi~c ki€m soat va quan tri chi phi

- Quy dinh v~ phu'ong phap hqch toan chi phi san xua't va tinh gia thanh s::1n phffm trong tru'ong h<Jp doanh nghi~P h<;1ch toan hang t6n kho theo phu'ong phap ki€m ke dinh ky c6 nhi~u di€m chua r6 rang, chua h<Jp ly, nha't la vi~c

hqch toan gia tfi nguyen li~U, V~t li~U va cong Cl;l dl,lng Cl,l SU dl;lng trong ky CO lien quan de"n nhi~u b9 ph~n su dl,lng hay c6 nhi~u cong dl,lng khac nhau Di~u

nay gay kh6 khan ra't IOn trong qua trlnh nghien cuu va ung dl,lng phu'ong phap

ki€m ke dinh ky d€ h~ch tm1n hang t6n kho, d~c bi~t Ia hang t6n kho- san phffm dang che' t~o - cua cac doanh nghi~p

- Chu'a c6 guy dinh C\l th€ v€ phu'dng phap h~ch toan cac khoan thi~t h~i

? ""

trong san xuat

2.2 Danh gia tht;ic tr~ng cong tac ke' toan chi phi san xua't va tinh

D€ c6 din eli danh gia tht;t'c tr~ng cong tac ke' toan chi phi san xua"t va tinh gia thanh san phgm t~i cac doanh nghi~p Chung toi da khao sat cong tac ke' toan 0 nhi€u doanh nghi~p, bao g6m ca cac doanh nghi~p trong nu'oc c6 quy mo Ion va cac doanh nghi~p c6 v6n dfiu tu' nu'oc ngoai nhu' : Cong Ty

Di~n Ttl' B!nh Hoa Thu<)c B<) Cong Nghi~p; Cong Ty D~t Thanh Cong; Cong

Ty Gi6ng Cay Tr6ng Vi~t Nam; Cong Ty Bao B! Xu!t Khgu; Cong Ty Be Tong 620; Nha May Thep Thu Due; Cong Ty Pin Acquy Mien Nam; Cong Ty May Vi~t Tie'n; Cong Ty TNHH AKZO Nobel Coatings Vi~t Nam; Cong Ty

'Di~n Ttl' Samsung Vina Qua vi~c khao sat, nghien cuu cong tac ke' toan n6i chung va ke' toan chi phi san xua"t, tinh gia thanh san phffm n6i rieng 0 cac doanh nghi~p tren, chung toi c6 nhung danh gia ct;t th€ nhu' sau:

2.2.1 Difi vui cac doanh nghi~p trong mtuc :

2.2.1.1 Danh gia t6ng quat b9 may ke' toan:

- B<) may ke' toan dlfdc chia lam nhi€u b<) ph?n ke' toan, trong d6 dang lu'u y b<) ph?n ke' toan chi phi san xu!t va tinh gia thanh san phffm thu'ong it du'QC ph6i hQp VOi ke' toan t6ng hQp d€ len cac bao cao chi phi

- M<)t s6 doanh nghi~p c6 b<) ph?n ke' toan chi phi ho~t d<)ng 6n dinh, c6 d<)i ngfi nhan vien ke' toan chuyen mon cao, sli' dt;tng thanh th~o cac thie't bi

quan ly hi~n d~i pht;tc Vt;l cho cong tac ke' toan

- Hfiu he't b<) may ke' toan t~i cac doanh nghi~p du'QC thie't ke' phu hc;ip voi vi~c thlfc hi~n chile nang cua ke' toan tai chinh

- Rfft it cac doanh nghi~p quan tam de"n cong tac phan tich ho~t dong kinh doanh, nhfft Ia phan tich tlnh hlnh tht;t'c hi~n ke" ho~ch chi phi san xufft va

h~ thffp gia thanh san phffm ho~c phan tich so sanh chi phi ky nay voi ky tn.toc

dS n1t ra nhung thong tin chi phi cffn thie"t cho quan Iy

- Phffn IOn cac doanh nghi~p chua nh~n tht;t'c dung tffm quan trQng cua thong tin ke" toan quan tq, ho~c mot s6 doanh nghi~p c6 st;( ngo nh~n ke" toan quan tri Ia ke" toan chi tie't cua ke" toan tai chinh, vl vay cong tac t6 chile ke" toan quan tri t~i doanh nghi~p tht;(c slf chua c6 tac d1;mg

- Phffn IOn cac doanh nghi~p d~u c6 trang bi may vi tinh h6 tr<;J cho cong tac ke" toan, s6Iu<;Jng may it hay nhi~u, c6 n6i m~ng hay khong, c6 su dt.mg phffn m~m ke" toan hay khong, phl,l thuoc vao quy mo va nh~n thuc cua doanh

tinh toan phuc t~p c6 thS tht;(c hi~n du'<;Jc t~i doanh nghi~p Vi~t Nam

- Mot s6 doanh nghi~p chua tuan thu dung che" do ke" toan h~ch toan chi phi san xufft va tinh gia thanh san phffm, ch~ng h~n vein con h~ch toan Ifin Ion giua chi phi san xufft chung va chi phi quan ly doanh nghi~p Vi~c tinh gia thanh san phffm rfft tuy ti~n, theo chu quan cam tinh cua ke' toan u'oc tinh gia thanh sao cho c6 l<;Ji nhu~n thich h<;Jp, khong tinh theo chi phi tht;t'c te' phat sinh,

2.1.1.2 Dffi vai b() phqn ke' todn chi phfsdn xut{t va tinh gid thanh san phdm

- H~ th6ng chung tu phvc vv cho thu nh~p thong tin ke" toan chi phi con don gian, chi co th€ cho phep t6ng h<;Jp chi phi san xu!t mot each t6ng quat ph1;1c vv ke" toan tai chinh, nhu'ng rfft kh6 cho phan lo~i chi phi va ling xu chi phi theo thong tin cffn cho quan tri

- d cac doanh nghi~p Ion, bo ph~n ke" toan chi phi c6 xay dlfng h~

th6ng dinh mile chi phi cho san xufft ' lam tieu chuffn danh gia chfft lu'<;Jng san xufft, nhung thu'ong chi danh gia vao Iuc cu6i ky khi san xufft hoan thanh, chua

so sanh voi chi phi thl;t'c t€ m()t each kip thoi trong qua trlnh thl;t'c hi~n ke" ho<;tch sftn xufft M~c khac s6 li~u dinh muc chi phi san xufft thttong xay dl;t'ng tlnh (J

m()t muc san xua"t, chu'a xay dl;t'ng dinh muc chi phi san xua"t linh ho<;tt cho nhi6u muc d() san xufft khac nhau Cac doanh nghi~p vua va nho thttong khong

- H~u he"t cac doanh nghi~P san xufft d6u dang ky phttong phap h<;tch toan hang t6n kho la ke khai thttong xuyen nhttng m6i doanh nghi~p l<;ti c6 nhii'ng each thuc v~n dt;mg khac nhau va c6 nhi6u trttong h<;p khong bao dam yeu c~u cua phttong phap ke khai thttong xuyen la cac tai khoan ke" toan hang t6n kho dtt<;c dung d€ pharr anh s6 hi~n c6, tlnh hlnh bie"n d()ng tang, giam v~t

ttt, hang h6a, vl v~y, gia tri v~t ttt, hang h6a t6n kho tren s6 ke" toan c6 th€ dtt<;c xac dinh (J ba"t ky thoi di€m nao trong ky ke" toan ct;t th€ nhtt sau :

a D6i voi hang t6n kho la nguyen li~u, v~t li~u va cong ct;t dt;tng ct;t: mQt s6 doanh nghi~p thl;t'c hi~n dung theo yeu c~u cua phttong phap ke khai thttong xuyen nhtt:

• Cong ty Di~n Tu Blnh Hoa : Tinh gia thl;t'c t€ cac lo<;ti nguyen

- xua"t trttoc "

• Cong ty Bao bl xufft kh§'u : Tinh gia thl;t'c t€ cac lo<;ti nguyen li~u,

t<;ti thoi di€m xu!t dung theo phttong phap "blnh quan gia quy6n lien hoan ".(pht;tlt;tc s6 3)

f)~c di~m ke" toan (J cac doanh nghi~p nay la vi~c tinh gia thl;t'c t€ cua cac lo<;ti nguyen v~t li~u xua"t dung cho cac ho<;tt d()ng san xua"t kinh doanh trong ky dttcjc xac dinh ngay t<;ti thoi di€m xua"t hay vao luc cu6i ngay rna khong phai d<;i de"n cu6i thang theo each lam truy6n th6ng nhii'ng nam trttoc, khi chtta c6 quye"t dinh s61141 cua B() Tai chinh

gia thl;t'c t€ cac lo<;ti nguyen v~t li~u xua"t dung cho cac ho<;tt d()ng san xu!t kinh doanh trong ky m()t l~n vao luc cu6i ky Di6u nay c6 nghla Ia trong qua trlnh

xua't dung cac lo~i nguyen v~t li<$u, ke' toan chi ghi chep, theo doi theo chi tieu hi<$n v~t con chi tieu gia tri thl cuO'i ky moi tinh du'<;1c va nhu' v~y thl ro rang la cac tai khoan nguyen V~t li<$u, cong Cl;l dl;lng Cl;l khong th€ phan anh sO' hi<$n CO

Va tlnh hlnh bie'n dong tang, giam CUa nguyen V~t li<$u Va cong Cl;l dl;lng Cl;l theo qua trlnh phat sinh cac nghi<$p V\1 kinh t€ lien quan de'n hang t6n khodu'Qc N6i each khac, vi<$c xac dinh gia tri cua v~t tu', hang h6a t6n kho tren s6 k€ toan khong phai lac6 th€ tinh du'QC d b(t ky thoi di€m nao trong ky ke' toan

b DO'i voi hang t6n kho la san phffm dang ch€ t~o va thanh phffm

Vi<$c quy dinh t~p h<;1p cac chi phi san xua't d cac phan xu'dng san xua't vao ben No cac TK 621 "CPNVLTT", TK 622 "CPNCTT", TK 627 "CPSXC" r6i cu6i ky moi ke't chuy€n vao ben N<! TK 154 "CPSXKDDD" lam cho TK

154 chi du'Qc ghi chep vao hie cuO'i ky cho nen trong ky khong th€ "nhln tha'y" gia tri san phffm dang che' t~o tren tai khoan 154 Ne'u muO'n bie't gia tri cua nhung san phffm dang che' t~o trong qua trlnh san xua't la bao nhieu thl chi c6 th€ t6ng cong sO' phat sinh d ben NQ cua 3 tai khoan 621, 622, 627 Nhu'ng di~u

nay cling khong th~ thljc hi<$n du'QC dO'i voi nhung doanh nghi<$p chi tinh gia thljc t€ nguyen li<$u, v~t li<$u xua't dung mot lfin hie cu6i thang Trang tru'ong h<;1p nay, cac TK 621 "CPNVLTT", TK 622 "CPNCTT", TK 6271 "chi phi nhan vien phan xu'dng", TK 6272 "chi phi v~t li<$u gian tie'p d phan xu'dng" chi du'Qc ghi vao hie cuO'i thang Va nhu' v~y thl chi c6 tai khoan 6277 "chi phi dich V\1 mua ngoai" va TK 6278 "chi phi khac b~ng ti~n d phan xu'dng" la c6 th€ ghi chep hang ngay.Di~u nay r5 rang la khong dap ling yeu cfiu ki~m

soat chi phi cua cac doanh nghi<$p

M~t khac TK 154 "CPSXKDDD" chi du'Qc ghi mot lfin hlc cuO'i thang cho nen trong ky ne'u c6 san phffm hoan thanh nh~p kho hay chuy~n di ban cho khach hang thl chua c6 gia thljc t€ d€ ghi s6 K€ ca san phffm hoan thanh nh~p

kho tru'oc r6i sau d6 xua't ban cling khong c6 gia d€ ghi s6, nhu' v~y vi<$c quan

y thanh phffm t6n kho chi c6 th€ thljc hi<$n v~ m~t hi<$n v~t D€ kha:c phl;lc nhu'QC di€m nay, mot sO' doanh nghi<$p da SU dl;lng gia thanh dinh muc d€ h~ch

toan tlnh hlnh nh~p, xua't, t6n kho thanh phffm hang ngay, de'n cu6i quy hay cuO'i nam thl di~u chinh l~i nhu': Cong ty bao bl xua't khffu Cach lam nay cho phep ke khai thu'ong xuyen gia tri san phffm cho ban va da ban nhu'ng gia tri

cua hang t6n kho la san ph£m dang che' t~O thl vfrn chu'a du'QC ke khai thu'ong xuyen

- Vi~c quy dinh TK 154 "CPSXKDDD" phan anh chi phi san xufit cua c::lc phan xu'dng, kh6ng phan bi~t theo cac chile nang san xu<ft chinh, san xu<ft phl;l va gia thanh san xufit thljc te' cac lo~i san ph£m hay lao Vl;l hoan thanh cua cac phan Xu'dng san xu<ft chinh, san xufit phl;l d€u phai tinh theo ba khoan ffil;!C chi phi : Chi phi nguyen v~t li~u trl;t'c tie'p; chi phi nhan c6ng trljc tie'p va chi phi san xufit chung la kh6ng dung voi nguyen Hie phan lo~i chi phi theo cac chile nang ho~t d<)ng va phu'dng phap h~ch toan theo cac di6m chi phi ( pht;!C 1\lC s6 4) dfrn de'n slf vu'dng ma:c trong vi~c ghi nh~n mile phan b6 lfrn nhau giua cac phan Xu'dng san xufit pht;!, phan b6 lao Yl;l san xufit phl;l cho san xu<ft chinh, gay ra slf ch6ng cheo v€ m;lit s6li~u giua TK 621 "CPNVLTT", TK 627

"CPSXC" voi TK 154 "CPSXKDDD" va pha vd m6i quan h~ giua tai khoan t6ng h<;ip voi cac tai khoan chi tie't cua cac tai khoan 154, 621, 627

M<)t s6 doanh nghi~p da nh~n thfiy di6m h~n che' nay va da c6 slf linh

ho~t trong cac cong tac ke' toan nh~m kha:c pht;!C nhu'QC di6m nay nhu' sau :

• C6ng ty d~t Thanh C6ng

Chi phi san xufit cua cac phan xu'dng san xu<ft phl;l du'QC t~p h<;ip chung vao tai khoan 627 c6 chi tie't theo cac phan xu'dng san xufit ph1.1 nhu' di~n : sii'a chua rna kh6ng sii' d\mg cac tai khoan 621, 622,

627 va 154 cua san xufit pht;! Cu6i thang tinh gia thanh san phffm, lao Vl;l san xufit pht;! va tie'n hanh phan b6 laO Yl;l san xu<ft phl;l theo phu'dng phap gia ke' ho~ch m<)t l§n va ghi :

N<;1 TK 627 "chi phi san xua"t chung" c6 chi tie't theo cac xi nghi~p

C6 TK 627 "chi phi san xufit chung" c6 chi tie't theo cac phan xu'dng di~n, sii'a chua

• Cong ty mtoc ghH hat quO'c te' IBC

T~i nha may H6c Mon, c6 2 pharr xu'dng san xua"t phl;lla di~n va san xua"t C02 Hai pharr xu'dng nay chi phl;lc Vl;l cho n()i b9 nha may, khong tieu thv san phftm ra ngoai

DO'i voi pharr xu'dng di~n, cong ty khong t6 chile h~ch toan rieng chi phi san xua"t CUa pharr Xu'dng nay rna h~ch toan chung Vao chi phi cua nha may

DO'i voi pharr xu'dng san xua"t C02 , vl C02 la nguyen v~t li~u chinh d€ san xua"t san phffm cho nen cong ty c6 t6 chile h~ch toan va tinh gia thanh san phftm cua pharr Xu'dng nay nhu'ng chi h~ch toan chi phi san xua"t theo gia thanh ke' ho~ch (chi bao g6m chi phi nguyen li~u

cho san xuat C02 theo dinh mile tieu hao da xay dt!ng), cac khoan chi phi khac phvc vv cho vi~c san xua"t C02 thl tinh vao chi phi san xua"t cua nha may

nhung h~n che' khac nhu' : V~n dvng khong dung cac phu'dng phap danh gia san phftm dd dang (T6 chile danh gia san phftm dd dang theo chi phi nguyen v~t li~u chinh nhu'ng tinh gia tri t~i thai di€m cuO'i ky) v~n dvng khong dung cac tai khoan t~p h<Jp chi phi san xua"t va tinh gia thanh san phftm (Ho~t d()ng san xua"t kinh doanh chinh CUa ffiQt doanh nghi~p du'QC t6 chuc thanh 2 bQ ph~n

khac nhau voi 2 lo~i san phftm khac nhau Vi~c h~ch toan chi phi san xua"t va tinh gia thanh san phftm CUa bQ ph~n nay du'QC t6 chile giO'ng nhu' doanh nghi~p h~ch toan hang t6n kho theo phu'dng pha p ke khai thu'ong xuyen con b() ph~n kia thl h~ch tm1n giO'ng nhu' tru'ong hQp doanh nghi~p h~ch toan hang t6n kho theo phu'dng phap ki€m ke dinh ky)

theo quy dinh chung cua che' dQ ke' toan doanh nghi~p cling nhu' tht!c ti~n ling

dvng a· cac doanh nghi~p m~c du da c6 nhung btioc phat tri€n moi, phu hQp voi thong 1~ k€ toan quO'c t€, da dap ling ph~n IOn nhu c~u thong tin v8 chi phi san xua't va gia thanh san ph£m theo yeu c~u cua k€ toan tai chinh Tuy nhien,

che chi phi san xua't va gia thanh san ph£m m9t each linh ho(;lt theo nhi8u tlnh huO'ng san xua't, kinh doanh khac nhau v~n chua dap ling dtiQC Day Ia yeu c~u

hue thie't phai hoan thi~n h~ thO'ng k€ toan chi phi san xu~t va tinh gia thanh san ph£m nh~m phat huy tinh hii'u ich cua n6 dO'i voi cong tac quan tri 0 cac

doanh nghi~p san xua't cua Vi~t nam

2.2.2 f){j{ v6'i cac doanh nghi~p c6 von ddu tu nu6'c ngoili:

ph£m o cac doanh nghi~p c6 v6n d~u tti nttoc ngoai c6 y nghia ra't Ion trong vi~c d8 ra cac giai phap Cl;l th€ d€ nang cao tinh hii'u ich cua h~ th6ng k€ toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph£m cua cua cac doanh nghi~p Vi~t

dinh cua ch€ d<) k€ toan Vi~t Nam nhttng m~t khac hQ v~n phai thljc hi~n cong tac k€ toan chi phi san xua't va tlnh gia thanh san ph£m theo yeu cgu cua cac cong ty me o nttoc ngoaj Day Ia nhung cong ty da qu6c gia da c6 nhi8u kinh

cong tac k€ toan n6i chung cua doanh nghi~p, tile la c6 sv ke't hQp giua k€ toan tai chinh va k€ tm1n quan tri v oi y nghia d6, chung toi se tdnh bay v~n t~t 0 day nhung d~c di€m IOn trong cong tac k€ toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph£m cua cong ty di~n til' Samsung Vina va cong ty AKZO Nobel Coatings Vi~t Nam.(Xem tdnh bay chi tie't o phvlvc s6 s6 5va s6 6)

2.2.2.1 E>~c di~m ke' tmin chi phi san xua't va tinh gia thanh san ph~m

tc;ti c6ng ty di~n til' Samsung Vina

TO CHUC KE TOAN TAl CONG TY SAMSUNG VINA

TSC£> & thanh toan Ngan hang

danh chung cho cac doanh nghi~p vua va IOn Ml;lC ti~u cua c6ng ty Ia khi c6 m<?t nghi~p v1;1 kinh te' phat sinh, nhan vien ke' toan chi nh~p li~u d§y du du

s6 cai cac tai khoan, xem duqc chi tie't tung nghi~p v1;1 tuy ch9n, xem duqc bang can d6i s6 phat sinh, bang can d6i ke' toan cac lo?i bao cao lien quan de'n hang t6n kho, tai san c6 dinh, phan tich tu6i nq

Vi~c qmln ly v~t tu' va thanh phffm t~i SAVINA ra't phuc t~p, nhu'ng t~i

SAVINA, c6ng vi~c nay se kh6ng do b<) ph~n ke' tmin thlfc hi~n va b<) ph~n ke' tmin cling kh6ng phai tie'n hanh djnh khoan rna vi~c nay thlfc hi~n bdi b<) ph~n

MM(Material Management) va Logictic, h9 chi vi~c nh~p vao chu'ong trlnh quan ly v~t tu' cua phfim m€m SAP va ban than phfin m€m se tlf chuy~n thanh nhung djnh khoan cfin thie't

- C6ng ty c6 rieng m<)t b() ph~n IS (Information System) luon h6 tn;J, tu' va'n va giup do nhi~t tlnh cho b<) ph~n ke' tmin, khi cfin thie't c6 nhung bi~u bao cao moi, b<) ph~n IS se vie't va c~p nh~t them vao chu'ong trlnh quan ly cua SAP M9i slf cff v€ 16i cua chu'ong trlnh cua b<) ph~n ke' to an d€u du'<;Jc b<) ph~n

IS giai quye't ra't nhanh chong Chinh di€u nay da lam cho nhan vien trong phong ke' toan yen tam lam vi~c

- M6i m<)t nhan vien se du'<;ic ca'p cho m<)t Password rieng va phan quy€n truy c~p, du li~u thong tin lu6n du'<;5c b<) ph~n IS hill dlf phong, chinh di€u nay da dap ling du'<;ic vi~c quan ly co sd du li~u va thong tin H~ thffng du'<;JC nffi m~ng t~i kh~p cac chi nhanh Va tr1,1 Sd chinh cua cong ty, nen du li~U

du'<;Jc c~p nh~t kjp thoi t~i tung thoi di~m Tren may, tru'dng b<) ph~n c6 the truy c~p xem xet va ki~m tra ta't ca cac nhan vien ca'p du'oi cua mlnh, nhung but toan lu6n cho cho phep ta truy c~p de'n chi tie't nghi~p v1,1

m<)t djnh khoan), trlnh len tru'dng b<) ph~n kiem tra xet duy~t tru'oc khi Post chung tu chinh thuc vao la m<)t thu t1,1c ki~m soat ra't teSt, tranh du'<;5c cac sai s6t cua nhan vien ca'p du'oi

m~t tren SAP du'<;ic tie'n hanh vao dfiu m6i ngay lam vi~c Thu quy va ke' toan

la hai nhan vien d<)c l~p nhau, t~i phong thu quy lu6n c6 Camera quan sat trlfc

tie'p Bay la thu t1,1c ki~m soat ra't teSt tranh du'<;ic kha nang sai s6t va gian l~n

trong c6ng vi~c

- Tai san c6 djnh t~i c6ng ty rfft nhi€u va da d~ng; Vi~c theo doi nguyen gia, chi phi kha'u hao, gia tri con l~i hang thang la m<)t di€u v6 cling kh6 khan Nhu'ng t~i SAVINA, phfin m€m SAP se theo doi rfft ch~t che va

chinh xac Khi mua v~ mot Uti san c6 dinh, ke" toan tai san c6 dinh se nh~p trvc tie'p vao phffn m~m v~ nguyen gia, s6 nam slt d1,mg, bo ph~n slt dvng (Cost Centre) , thl cu6i m6i thang khi da ch~y chuang trlnh tinh kha'u hao tai san c6

dinh, SAP se ke"t xua't du'a ra nhfi'ng bang bao cao cho phep theo d5i v~ chi phi, nguyen gia g6c, gia tri con l~i va SAP cling se dinh khmin v~ chi phi kha'u hao trong thang M6i mot tai san cef dinh se du'Qc SAP tv t~o ra rieng cho mot rna TSCD, rna nay ke" toan tai san c6 dinh sedan vao tai san mdi mua v~ N6

la din eli quan trQng d~ ti~n cho vi~c tie'n hanh ki~m ke va theo d5i tai san c6

dinh

- Rieng vi~c ap dvng Cost Centre trong phffn m~m SAP du'Qc coi la

vi~c quan ly ra't khoa hQC Ban than chi phi du'QC chi tie't de'n hai lffn: Lffn mot

la chi tie"t theo khoan mvc chi phi, lffn hai la chi tie"t theo bo ph~n slt dvng chi phi Di~u nay dap ling du'QC yeu cffu quan ly va ki~m soat chi phi

- Defi voi tieu thl,l trong nu'oc, l~nh ban hang phai du'QC ky duy~t cua ke' toan cong nQ moi du'QC cha'p thu~n va tie'n hanh xua't hang, day la mot thu tl,IC ki€m soat ra't cffn thie't cho vi~c ki€m soat tlnh hlnh cong n<;j va kha nang thu h6i nQ Tren SAP cho phep theo doi chi tie't tung khach hang, ngay mua, ngay thanh toan, cong nQ qua h~n cua tung khach hang Day la din eli d€ ke' toan cong nQ ra quye't dinh nen hay khong nen ban cho khach hang va la can eli d€ du'a ra mile chie"t kha'u mua hang cho khach hang

D<)c di€m ke" toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san phifm t~i cong

ty SAVINA

Bang vi~c ap dvng phu'ong phap h~ch toan chi phi theo cac trung tam chi phi, ke"t hQp voi vi~c ling dvng h~ th6ng gia phi tieu chuifn, da giup cho cong ty quan ly va ki€m soat ch<)t che CPSX, ke khai thu'ong xuyen cac lo~i

hang t6n kho cua mlnh, phvc Vl,l d~c Ivc cho vi~c ra cac quye"t dinh di~u hanh ho(;lt dong san xua't kinh doanh trong noi bo cong ty, tang cu'ong cong tac quan

tri tai chinh, giup cho cong ty dc;tt du'Qc nhfi'ng thanh cong to IOn.( Phvlvc s6 4)

2.2.2.2 D(lc di~m t6 chuc ke' toan t~i cong ty AKZO NOBEL COATINGS Vl¢TNAM

I

Nhiem vu

So d6 t6 chile b9 may k~ toan

GIAM DOC TAl CHINH

Tinh toan gia tri khuy~n mai, hoa h6ng cho dc;ti ly (bao g6m tinh khuy~n

mai b~ng hang va gia tri)

• Ke' toan cong nd kiem ke' toan nguyen vat lieu:

T<%p h<Jp s6Ii~u tu thu kho nguyen v<%t li~u va thu kho thanh ph§m va nh<%p vao chu'ong trlnh seJlu'<Jng nguyen v<%t li~u xufit cho san xufit san phim trong ky' lu'<Jng san ph§m nh<%p kho trong ky

H6 tr<J k~ toan ban hang tinh toan khuy~n mai, hoa h6ng cho dia ly

Tinh tmin daanh sef tung tie'p thi, haa h6ng du'<;lc hu'dng

Thea doi tlnh hlnh cong n<;l cua khach hang

• Ke'tmin t6ng hdp :

Thea doi va thanh taan cac khaan phai trii nha cung d(p, cac khaan thue' phai n()p, phai trii can b() cong nhan vi en, vay ng~n h<;1n trang ky, chi phi phan b6

T~p h<;lp cac la~ti chi phi cha tung b() ph~n

L~p cac baa caa c6 lien quan de'n Co Quan Thue', C1,1c Thefng Ke, SC5 Ke' HQach va B~u Tu'

• Tho guy

./ Thea doi tai khaan ti~n m(it t<;1i quy

./ , Thu, chi ti~n thea quy dinh

./ La'p cac baa caa c6 lien quan de'n ti~n m(it

Nhilng van di lien quan den vi~c h{lch toan chi phi san xuiit va tinh gia thanh san phii?m

+ Befi tu'<;lng h<;1ch taan chi phi san xua't va defi tu'<;lng tinh gia thanh :

- Befi tu'<;lng h<;1ch taan chi phi san xua't

Can cu vaa la~i hlnh san xua't, cac quy trlnh san xua't t~i cong ty thl defi tu'<;Jng haach taan chi phi san XUftt la bQ ph~n san xuftt rna Cl,l th~ la cac chi phi phat sinh t(;li cac b() ph~n tnfc thu()c b() ph~n san xua't

• B() Phi;ln nhi;lp h~mg nhi;lp khfiu (Purchasing Departmemt)

Thue" nh~p kh£u, chi phi nh~n hang, b6c do hang h6a, lu'dng nhan vien

xu1t nh~p kh£u va cac khm1n trich theo lu'dng

• B() phan kho nguyen vi;lt li~u, kho th~mh phfim (Stock)

Chi phi thue kho, chi phi nh~p kho, chi phi lu'dng va cac khmin trich theo lu'dng

• B() phi;ln hi;lu cdn (Logistic Departmemt)

Chi phi giao nh~n hang h6a, chi phi v~n chuy~n, chi phi xang dftu, chi phi lu'dng va cac khoan trich theo lu'dng

• XliO'ng san xua't (Production Department)

Chi phi nguyen v~t li~u trl;l'c tie"p xua't cho san xu1t

- Chi phi nhan cong trl;l'c tie"p

Chi phi dt,mg ct;t, cong ct;t bao h() lao d()ng, sii'a chua bao trl

- Chi phi quan Iy phan xu'dng

• B() ph~n thi nghi~m (Quality Control & Research and Development)

- Chi phi thi nghi~m, dt;tng ct;t, v~t Ii~u

- Chi phi lu'dng va cac khoan trich theo lu'dng

- D6i tu'Qng tinh gia thanh

La ta't ca cac san phffm, ban thanh phffm hi~n dang c6 t?i cong ty, tu sdn 16t, sdn xU' Iy de"n sdn phu, cac lo?i dung cho ben trong va ben ngoai voi ca'p d() tu kinh te" de"n cao ca'p, ban thanh ph£m

D(lc di~m ke' toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san pham t~i

th~ du'a ra cac quye't dtnh c6 th~ lien quan de'n ho;;tt d<)ng kinh doanh va tie't

ki~m du'QC thai gian, giffy to vi ta't ca cac du li~u cua tung ph~n (Module) d€u lien quan voi nhau m<)t each ch~t che

v € ke' to an chi phi san xua't va tinh gia thanh san phcfm, chu'dng trlnh ke' toan cho phep tinh gia thanh chi tie't cho tUng rna mau cua san phcfm va cua ban thanh phcfm (khoang 3000 rna), voi d~c di~m ling dt;mg h~ th6ng gia chufi'n, giup cho vi~c ke khai thu'ong xu yen cac lo;;ti hang t6n kho cua cong ty

Thong qua cong tac ke toan (J hai cong ty ~AMSUNG VINA va AKZO NOBEL COATINGS Vl~T NAM, chung ta c6 th~ rut ra nhung nh~n xet nhu' sau:

- Cac doanh nghi~p c6 v6n nu'oc ngoai ( c6 cong ty mt; (J nu'oc ngoai) d€u thl;t'c hi~n cong tac ke' toan voi sl;t' h6 trQ cua cac ph~n m€m ke' toan Nhung

tin theo che' d<) ke' toan doanh nghi~p cua Vi~t Nam, qua d6 lam giam nht; cong vi~c cua nhan 'vien ke' toan va nang cao tinh huu ich cua thong tin, d6ng thoi dap ling yeu c~u quan ly cua cong ty ill(:(

v € ke" to an chi phi san xua't va tinh gia thanh san phcfm, cac ddn

vt nay t6 chile theo hu'ong v~n dt;mg nhung phu'dng phap h;;tch toan va phan b6 chi phi san xua't tien tie"n nhu' h;;tch toan chi phi san xua't kinh doanh theo cac trung tam chi phi, h;;tch toan chi phi san xua't theo gia chucfn hay theo chi phi dinh muc qua d6 ki~m

soat ch~t che chi phi san xua't va cac lQai hang t6n kho cua ddn vi

ca v€ m~t hi~n v~t va gia tri tu d6 c6 th~ truy xua't cac bao cao tai chinh (J ba't eli thai di~m nao

Nhu' v~y, r6 dmg la cac doanh nghi~p c6 v6n dffu tu' nu'oc ngoai, rn~c

du la phai hoqt d()ng trong rnoi tru'ong kinh doanh cua chung ta, phlti sU' dvng ch€ d() kS toan doanh nghi~p cua Vi~t narn d~ hqch toan chi phi san xua"t va tinh gia thanh san ph£rn nhu'ng hQ da c6 slj linh hoqt ra"t IOn trong vi~c t6 chile cong tac k€ toan noi chung va k€ toan chi phi san xua"t tinh gia thanh san ph£rn n6i rieng C6 th~ n6i hQ da c6 slj ke"t h<;lp trong vi~c dap ling yeu cffu cua k€ toan tai chinh va k€ toan quan tri trong cung rn()t qua trlnh va do d6 cac thong tin v€ chi phi san xua"t va gia thanh san ph£rn rna d~c bi~t Ia cac thong tin v€ chi phi san xua"t da c6 rn()t vai tro ra"t IOn trong vi~c di€u hanh, quan ly cac hoqt d()ng san xua"t kinh doanh cua cac nha quan tri doanh nghi~p

Nhung u'u di~rn trong cong tac k€ toan chi phi san xua"t va tinh gia thanh san ph£m cua cac doanh nghi~p c6 v6n dffu tu' nu'oc ngoai nhu' da neu c6 nhi€u nguyen nhan Ngoai ye"u t6 t6 chile, nhan slj, tai chinh , cac doanh nghi~p nay con du'<;lc slj tr<;l giup ra"t tich cljc cua cac cong ty rn~ (J nu'oc ngoai - nhung thljc

th~ kinh doanh IOn rnqnh va c6 nhi€u kinh nghi~rn trong n€n kinh t€ thi tru'ong E>6i voi cac doanh nghi~p trong nu'oc, nhung hqn ch€ trong cong tac k€ toan chi phi san xua"t va tinh gia thanh san ph£rn da neu (J tren Ia do nhi€u nguyen nhan, ca khach quan va chu quan Ngoai nhung nguyen nhan nhu' rnoi b~t dffu h()i nh~p, chu'a c6 nhi€u kinh nghi~rn, nh~n thuc chu'a theo kip, tlnh trqng tai chinh ye"u kern con phai k~ dSn nguyen nhan la rn6i tru'ong phap ly chua r6 rang va cac doanh nghi~p chu'q tha"y du'<;lc l<;li ich to IOn do cac thong tin v€ chi phi san xua"t va tinh gia thanh rnang lqi

cffn phai ap dvng nhi€u bi~n phap nh~rn tie"t ki~rn chi phi san xua"t, nang cao chit lu'<;lng san ph£rn, hq tha"p gia thanh san ph£rn Mu6n v~y, ngoai cac bi~n

phap CO lien quan dSn quy trlnh cong ngh~, ky thu~t chS tqO san ph£rn, Slt

dvng v6n thl phai k~ de"n rn()t bi~n phap khac, d6 la nang cao tinh huu ich cua h~ th6ng k€ toan chi phi san xua"t va tinh gia thanh san ph£rn rnh~rn ki~rn

soat ch~t che chi phi san xua"t, k~ ca giai doqn tru'oc, trong khi san xua"t va sau d6