13 kỹ năng mềm khi khởi nghiệp

Năng lực của con người được đánh giá trên cả 3 khía cạnh: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Các nhà khoa học thế giới cho rằng: để thành đạt trong cuộc sống thì kỹ năng mềm (trí tuệ cảm xúc) chiếm 85%, kỹ năng cứng (trí tuệ logic) chỉ chiếm 15% Chúng ta đã bước vào thế kỷ 21 đã 10 năm, thế mà việc chương trình đào tạo và việc đánh giá năng lực của học sinh, sinh viên vẫn dựa chủ yếu vào kiến thức. Peter M. Senge nói “vũ khí cạnh tranh mạnh nhất là học nhanh hơn đối thủ”. Rõ ràng muốn tăng cường năng lực cạnh tranh chúng ta không những phải học nhanh mà phải học đúng. Ngày xưa, nhà trường là nơi duy nhất để ta có thể tiếp cận với kiến thức. Thế giới ngày càng phẳng hơn, nhờ internet mọi người đều có thể tiếp cận được thông tin, dữ liệu một cách bình đẳng, mọi lúc, mọi nơi. Kiến thức nếu may mắn có thể sẽ thu được ngày một nhiều và từ việc có kiến thức ấy đến thực hiện một công việc để có kết quả cụ thể không phải chỉ có kiến thức là được. Từ biết đếu hiểu đến làm việc chuyên nghiệp với năng suất cao cả là một khoảng cách rất lớn. Vậy câu hỏi đặt ra là “Kỹ năng nào là cần thiết cho mỗi con người để thành công trong công việc và cuộc sống?” Tại Mỹ, Bộ Lao động Mỹ (The U.S. Department of Labor) và Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Mỹ (The American Society of Training and Development) gần đây đã thực hiện một cuộc nghiên cứu về các kỹ năng cơ bản trong công việc. Kết luận được đưa ra là có 13 kỹ năng cơ bản cần thiết để thành công trong công việc

LỜI MỞ ĐẦU

Năng lực của con người được đánh giá trên cả 3 khía cạnh: kiến thức, kỹ năng và thái độ Các nhà khoa học thế giới cho rằng: để thành đạt trong cuộc sống thì kỹ năng mềm (trí tuệ cảm xúc) chiếm 85%, kỹ năng cứng (trí tuệ logic) chỉ chiếm 15%

Chúng ta đã bước vào thế kỷ 21 đã 10 năm, thế mà việc chương trình đào tạo và việc đánh giá năng lực của học sinh, sinh viên vẫn dựa chủ yếu vào kiến thức Peter M Senge nói “vũ khí cạnh tranh mạnh nhất là học nhanh hơn đối thủ” Rõ ràng muốn tăng cường năng lực cạnh tranh chúng

ta không những phải học nhanh mà phải học đúng

Ngày xưa, nhà trường là nơi duy nhất để ta có thể tiếp cận với kiến thức Thế giới ngày càng phẳng hơn, nhờ internet mọi người đều có thể tiếp cận được thông tin, dữ liệu một cách bình đẳng, mọi lúc, mọi nơi Kiến thức nếu may mắn có thể sẽ thu được ngày một nhiều và từ việc có kiến thức

ấy đến thực hiện một công việc để có kết quả cụ thể không phải chỉ có kiến thức là được Từ biết đếu hiểu đến làm việc chuyên nghiệp với năng suất cao cả là một khoảng cách rất lớn Vậy câu hỏi đặt ra là “Kỹ năng nào là cần thiết cho mỗi con người để thành công trong công việc và cuộc sống?” Tại Mỹ, Bộ Lao động Mỹ (The U.S Department of Labor) và Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Mỹ (The American Society of Training and Development) gần đây đã thực hiện một cuộc nghiên cứu về các kỹ năng cơ bản trong công việc Kết luận được đưa ra là có 13 kỹ năng cơ bản cần thiết để

thành công trong công việc:

1/Kỹ năng học và tự học(learning to learn):

Nhẩm tính sơ lược, ở cấp học phổ thông, mỗi học trò phải đọc trên 60 quyển sách 4 năm đại học, mỗi sinh viên phải học và đọc trung bình trên

100 quyển sách Với những con số biểu tượng cho sự khổng lồ của kiến thức trong cuộc đời đi học, mỗi học trò, mỗi con người cần tìm cho mình những công cụ, phương pháp, mà quan trọng nhất là kỹ năng học và tự

học để lãnh hội hết những kiến thức chuyên môn dành cho mình

Nói đến việc học, hầu hết người Việt đều quan niệm mấu mốt thành công nằm ở tính siêng năng, cần cù Đúng là như vậy, việc học đòi hỏi một sự luyện tập lặp đi lặp lại, để kiến thức trở thành phản xạ, trở thành bản năng Muốn tính nhanh, hãy tính nhiều lần, muốn viết hay, hãy viết nhiều bài

Tuy nhiên, có những học trò vẫn chưa có được sự nhạy bén cần thiết trong bài thi, chưa nắm rõ đến chân tướng của kiến thức mặc dù đã bỏ rất nhiều thời gian, công sức để đầu tư cho việc học của mình Hình ảnh dễ thấy nhất, là những học sinh học thêm từ sáng đến tối, một môn học hai ba thầy, một lúc học hai ba trường, nhưng vẫn cảm thấy không thể nắm bắt hết nội dung của chương trình học Hay những sinh viên đi học đầy đủ, vùi đầu trong thư viện cả kỳ thi mà vẫn không thể có kết quả khả quan trong các kỳ thi Những học trò này cần tìm cho mình một phương pháp học có hiệu quả hơn

Những điều cần phải có trong học tập

Kế hoạch

Kế hoạch trong học tập là điều quan trọng nhất, nhưng cũng thường bị chúng ta bỏ sót nhất trong quá trình học tập của mình

Mỗi người có thể có một kế hoạch và mục tiêu khác nhau, nhưng lập kế hoạch để chúng ta biết được khối lượng kiến thức ta đang có và sẽ phải

có Ta sẽ luôn ý thức được những vấn đề quan trọng, những vấn đề ta còn yếu để chú ý rèn luyện nhiều hơn

Công cụ ghi nhớ

Nếu có những công cụ ghi nhớ khoa học, nếu hiểu rõ bản tính cách học của mình, bạn sẽ không mất quá nhiều thời gian cho việc học thuộc hay nghiên cứu, giải quyết các vấn đề trong bài học Bạn cần phải biết, mình có thói quen học như thế nào Có một số người học bài phải đọc to lên mới nhớ được, một số khác thì phải vừa nghe nhạc vừa học thì mới tập trung hơn Bạn nên biết thêm một số công cụ trợ giúp suy nghĩ rất hữu hiệu như Mind Map của Tonay Buzan sẽ giúp bạn hệ thống hóa kiến thức một cách rất hữu hiệu

Thời gian ở lớp

Bạn cần có một chiến lược để tiếp cận kiến thức từ thầy cô Phần lớn học sinh than phiền thời lượng học tập ở lớp quá ít, thầy cô không thể chuyển tải hết kiến thức cho mình Bạn cần hiểu rằng, bạn cần xắn tay áo, chủ động tự tìm hiểu tất cả, và thầy cô sẽ hướng dẫn, giải đáp những chỗ

2/Kỹ năng lắng nghe(Listening skills):

Nghệ thuật giao tiếp vô cùng quan trọng trong cuộc sống cũng như công việc của chúng ta Nhưng phần lớn mọi người nhầm tưởng rằng những ai giao tiếp giỏi là những người có kỹ năng nói tốt, điều đó hoàn toàn sai lầm Nghệ thuật giao tiếp bao gồm cả kỹ năng nói và lắng nghe Trong đó, kỹ năng nói là tiền đề để bạn tạo dựng mối quan hệ, nhưng nghệ thuật lắng nghe mới là nhân tố chính mang đến thành công cho bạn Tại sao lại như vậy? Để trả lời cho câu hỏi này các bạn cùng Careerlink tìm ra những bí quyết trong nghệ thuật lắng nghe nhé

1 Nghe quan trọng hơn nói

Tại sao lắng nghe lại quan trọng hơn nói Có lẽ không ít bạn cho rằng nếu mình không nói thì người khác sẽ không đánh giá được con người, năng lực của mình, như thế có thể họ cho mình là người không thông minh Đó

là suy nghĩ hoàn toàn sai

Phần đông trong chúng ta chỉ biết nói chứ không biết nghe, những người biết lắng nghe thật sự vô cùng ít Nếu người biết nói có thể tạo ấn tượng trước người khác thì người biết nghe sẽ tạo được cảm giác quan tâm, gần gũi, thân thiết Nhưng phải nghe như thế nào cho đúng để được gọi là biết nghe, đó là một câu hỏi mà không ít người đang đi tìm câu trả lời cho mình

2 Lắng nghe ý kiến của người khác một cách cẩn thận

Việc lắng nghe người khác cẩn thận thể hiện bạn đang tôn trọng người nói Khi chú ý lắng nghe cẩn thận bạn sẽ cảm thấy sự đồng cảm và giúp bạn dành được lòng tin của người khác

Khi lắng nghe người khác một cách cẩn thận bạn có thể cùng họ giải quyết được vấn đề Vì thế việc lắng nghe không phải chỉ đơn thuần là những cái gật đầu cho có, rồi vội vàng đưa ra lời khuyên hay góp ý chưa phù hợp với mong muốn của người đang chia sẻ Hãy nghĩ rằng câu chuyện mà bạn đang được người khác chia sẻ nó vô cùng quan trọng với bản thân mình, nếu để lọt bất kỳ một chi tiết nào cũng có thể khiến bạn thấy hối tiếc Như vậy chắc chắn bạn sẽ lắng nghe câu chuyện một cách cẩn thận hơn

3 Kiên nhẫn lắng nghe

Trong nghệ thuật giao tiếp, yêu cầu người lắng nghe phải biết kiên nhẫn Điều đó không phải ai cũng làm được, bởi sẽ có những câu chuyện, những vấn đề mà bạn không hề quan tâm và có hứng thú, khi đó việc sao lãng khi nghe là điều không khó tránh khỏi Vậy để thành công bạn nên học cách kiên nhẫn lắng nghe

Kiên nhẫn không phải là việc bạn cứ cố gắng nghe hết câu chuyện từ đầu tới cuối mà kết quả là không hiểu được vấn đề của câu chuyện Tất nhiên nếu câu chuyện đó không phải là vấn đề bạn quan tâm thì không nhất thiết phải cố tỏ ra đồng ý với quan điểm hoặc cố chỉ ra những điểm chưa đúng của đối phương Những lúc như vậy bạn hãy thể hiện bằng những cái gật đầu hoặc nói: “Tôi hiểu những gì bạn đang suy nghĩ” hoặc

“bạn hãy chia sẻ với tôi tất cả những gì bạn đang băn khoăn, tôi sẵn sàng lắng nghe bạn”…

4 Đặt mình vào vị trí của người nói

Việc đặt mình vào vị trí của người nói vô cùng quan trọng, bạn không nên lắng nghe một cách thụ động và để lời nói lọt từ tai này qua tai kia, không đọng lại gì trong tâm trí của bạn Vậy để hiểu được câu chuyện bạn hãy đặt mình vào vị trí của người nói

Đặt mình vào vị trí người nói bạn sẽ tập trung và tôn trọng câu chuyện của người khác Vì khi đó bạn đã xem câu chuyện của họ như câu chuyện của mình Đã là câu chuyện của mình thì tất nhiên mình phải quan tâm

5 Tạo ra dấu hiệu là bạn hứng thú với câu chuyện

Khi lắng nghe bạn không nên chỉ đứng yên nhìn chăm chăm vào người nói, bạn cần có những hành động để người nói biết rằng bạn đang rất hứng thú với câu chuyện họ đang kể

Trong lúc lắng nghe bạn nên có những cái gật đầu thể hiện rằng bạn hiểu

và đang rất quan tâm đến câu chuyện của người nói Bên cạnh đó bạn có thể có những phản ứng như: ừ, à, vâng… Những hành động đó tuy rất nhỏ nhưng sẽ làm cho người nói biết rằng bạn đang rất chú ý lắng nghe và hứng thú với câu chuyện của họ

6 Chắc rằng bạn hiểu được tất cả câu chuyện bạn được nghe

Đừng để khi câu chuyện kết thúc mà bạn không biết người nói đã nói những gì, họ muốn truyền đạt gì tới bạn Điều đó vô cùng nguy hiểm, bởi

đó là biểu hiện của sự không tôn trọng người khác Hãy chắc chắn bạn hiểu được tất cả câu chuyện bạn đã nghe được

Trong khi lắng nghe sẽ có những điểm bạn không hiểu, nếu có thể bạn hãy hỏi lại ngay để hiểu được vấn đề, nếu không bạn hãy ghi nhớ và hỏi lại ngay khi câu chuyện kết thúc Việc làm đó để chắc chắn bạn có quan tâm đến câu chuyện và hiểu được ý nghĩa của câu chuyện đó Điều đó cho thấy bạn là một người biết lắng nghe

7 Phản hồi lại ý kiến đó

Một việc làm không kém phần quan trọng trong kỹ năng lắng nghe mà bạn cần phải có đó là phản hồi lại ý kiến người nói

Có thể bạn hiểu được câu chuyện, cũng có thể bạn không hiểu nhưng bạn cần phải có phản hồi lại những gì bạn đã nghe được Khi hiểu được câu chuyện bạn sẽ phản hồi bằng cách cùng người nói chia sẻ về vấn đề câu chuyện họ đã nói, nhưng khi không hiểu bạn cần phải hỏi lại như: “Xin lỗi, tôi không hiểu lắm về vấn đề này, bạn (anh, chị) có thể nói lại được không?” hay “có phải bạn muốn nói về vấn đề…”

Việc phản hồi lại ý kiến của người khác chứng tỏ bạn đã lắng nghe họ một cách cẩn thận Bạn đã đặt mình vào vị trí của người nói để lắng nghe

và thấu hiểu họ

8 Không cắt ngang khi người khác đang nói

Bạn sẽ cảm thấy thế nào nếu như câu chuyện của bạn bị người khác cắt ngang Chắc chắn là rất khó chịu đúng không? Vậy khi người khác đang nói bạn cũng không nên cắt ngang lời nói của họ

Việc cắt ngang lời nói của người khác không những làm cho họ bị đứt mạch, không còn hứng thú tiếp với câu chuyện mà còn thể hiện bạn là người thiếu lịch sự, không tôn trọng họ

Phản ứng lại người nói là việc cần làm, nhưng việc phản ứng đó phải đúng lúc, đúng chỗ mới thể hiện bạn là người biết lắng nghe và kiên nhẫn khi lắng nghe

9 Tôn trọng ý kiến của người khác

Hãy lắng nghe ý kiến của người khác và đánh giá một cách chân thật nhất Không nên đả kích hay chê bai ý kiến của họ Làm như vậy sẽ khiến cho họ cảm thấy không được tôn trọng

Một ý kiến hay hay dở cũng đều phải suy nghĩ, cân nhắc trước khi nói ra

Vì vậy cho dù thế nào khi nghe chúng ta nên tỏ thái độ tích cực, nếu không chính chúng ta sẽ biến mình thành con người ích kỷ, nhỏ nhen Nếu kéo dài tình trạng đó sẽ không ai chia sẻ gì với bạn nữa Vì vậy hãy tôn trọng ý kiến của người khác trước khi bạn muốn họ tôn trọng ý kiến của mình

Lắng nghe là kỹ năng sống rất quan trọng trong cuộc sống của mỗi người,

nó không chỉ giúp bạn kiềm chế được cảm xúc của mình mà còn giúp bạn học hỏi thêm được nhiều điều bổ ích Nếu không hài lòng với ý kiến của ai

đó bạn hãy phân tích một cách chính xác và thuyết phục để người khác công nhận Thay vì đả kích như một người không biết suy nghĩ Nếu bạn tôn trọng ý kiến của người khác thì chắc chắn họ cũng tôn trọng ý kiến của bạn và ngược lại

3/Kỹ năng thuyết trình (Oral communication skills):

I Khái niệm:

Thuyết trình là qua trình truyền đạt thông tin nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể: HIỂU ĐƯỢC NỘI DUNG THUYẾT TRÌNH, TẠO DỰNG QUAN HỆ…

Trong từ điển cụm từ “thuyết trình” có rất nhiều nghĩa nhưng chúng ta hiểu

từ “thuyết trình” theo nghĩa xuất phát từ “trình bày” có nghĩa là “đưa cho ai đó một cái gì đó - nói điều gì đó với ai đó” hoặc giao tiếp với ai đó “Thuyết trình” là một hình thức của giao tiếp và có thể được nhận thấy ở dưới nhiều hình thức khác nhau

Kỹ năng thuyết trình là một trong những kỹ năng mềm quan trọng, một bài thuyết trình hoàn hảo có thể mang lại thành công vượt xa những gì chúng ta mọng đợi Dù bạn là ai, làm gì, thì bạn cũng sẽ phải thuyết trình (trình bày) một vấn đề nào đó trước người khác (có thể là một người, một nhóm người, hoặc rất nhiều người) Để có kết quả tốt thì bạn cần phải trải qua giai đoạn chuẩn bị, xây dựng cấu trúc bài thuyết trình, cảm giác lo lắng hồi hộp trước khi thuyết trình Nhiều người nghĩ rằng, thuyết trình luôn là thử thách, khó khăn, trên thực tế, thuyết trình không khó, nếu bạn biết cách

II Chuẩn bị thuyết trình

Trong cuộc sống, chúng ta cần lưu ý một vấn đề, đó là: Không chuẩn bị là chuẩn bị cho thất bại Để thuyết trình thành công, chúng ta luôn phải giải quyết

rất nhiều tình huống phát sinh một cách linh hoạt Do đó, công tác chuẩn bị càng trở nên quan trọng Chuẩn bị càng kỹ, tỉ lệ rủi ro càng nhỏ và cơ hội thành công của ta càng lớn Để chuẩn bị cho buổi thuyết trình, ta có nhiều việc phải làm, tập trung vào 5 mục chính như sau:

1 Xác định tình huống

a Giới hạn các vấn đề

Khi chọn chủ đề thuyết trình, ta nên chọn chủ đề thính giả muốn nghe; chủ

đề mới mang tính thời sự; hoặc chủ đề ta biết sâu Chủ đề thuyết trình không những phụ thuộc vào mong đợi của người nghe mà còn phụ thuộc vào chiến lược

và mối quan tâm của tổ chức nơi người nghe công tác

Khi chuẩn bị một chủ đề, thông thường ta có rất nhiều điều muốn nói Tuy nhiên, nếu cố gắng nói hết những điều đó, bài thuyết trình sẽ trở nên lan man và không trọng tâm Để tránh tình trạng này, ngay từ khi chuẩn bị nội dung, ta phải phân tích xem: đâu là ý chính, đâu là ý phụ, ý nào “bắt buộc” phải nói, ý nào “cần nói”, ý nào nên nói Thông thường ta sẽ ưu tiên nói những ý “bắt buộc” trước, còn thừa thời gian thì sẽ cho thêm các ý “cần”, các ý “nên nói” để thuyết trình sau cùng

b Đánh giá môi trường bên ngoài

Trong thời đại thông tin như hiện nay, mọi thứ thay đổi rất nhanh Do đó, ta cần cập nhật thông tin và đánh giá môi trường bên ngoài

Thường xuyên cập nhật thông tin liên quan đến chủ đề ta sẽ thuyết trình Điều này sẽ giúp ta tự tin hơn và trả lời linh hoạt các câu hỏi của thính giả khi thuyết trình Đặc biệt với những lĩnh vực nhạy cảm, thay đổi từng ngày, từng giờ, thì trước khi thuyết trình ta phải kiểm tra xem đến thời điểm nói, thông tin, dẫn chứng ta đưa ra đã phải là mới nhất và đúng nhất hay chưa

2 Phân tích thính giả và diễn giả

Biết mình, biết người, trăm trận, trăm thắng Thành công của một bài thuyết trình không chỉ phụ thuộc vào yếu tố chủ quan của diễn giả mà cả của thính giả Phân tích diễn giả và thính giả giúp chúng ta có những giải pháp hữu hiệu cho bài thuyết trình của mình

a Phân tích thính giả

Càng hiểu về thính giả thì chúng ta càng tự tin thuyết trình và đáp ứng đúng nhu cầu thính giả Những thông tin cần thu thập để phân tích: Thông tin cá nhân (tuổi tác, nghề nghiệp, trình độ học vấn và chuyên môn, vị trí công việc), quan điểm, mối quan tâm, giá trị riêng của từng người hoặc nhóm người… Tốt nhất là chuẩn bị trước những bảng danh sách phân loại thính giả để dễ dàng tiếp cận hơn

Chúng ta cũng cần xác định rõ ai là người trực tiếp nghe chúng ta, ai là người không trực tiếp nghe, nhưng sẽ gián tiếp được nghe và ai là người ra quyết định cuối cùng Nếu biết một số người nghe có quan điểm cứng rắn, hãy thận trọng

và chỉ nêu lên những vấn đề còn tranh cãi, trong khi trong tay đã có những chứng

cứ, lập luận tốt Ngoài ra, cũng nên nhớ rằng sự hài hước là cần thiết, nhưng đôi khi không đúng lúc lại trở thành phản cảm Do vây, chỉ sử dụng những câu chuyện vui, lời nói đùa đúng lúc để mang lại hiệu quả cao nhất

Qui mô người nghe cũng ảnh hưởng đến kết cấu bài thuyết trình Nếu chỉ có

ít người nghe, bạn có thể trả lời những câu hỏi của người nghe một cách cụ thể, hoặc đề nghị họ cho biết ý kiến về vấn đề đang trình bày Nếu có đông người nghe, buổi thuyết trình phần lớn mang tính một chiều, trong trường hợp này, sự rõ ràng, chính xác và dễ hiểu là những yếu tố quan trọng để duy trì sự chú ý của người nghe trong suốt buổi thuyết trình

b Phân tích diễn giả

Hãy đặt những câu hỏi cho chính mình để tìm hiểu: Ta muốn gì? Mong đạt được gì? Quan hệ của ta với thính giả ra sao? Có thể ảnh hưởng tới thính giả như thế nào?… Từ đó, ta có thể xác định phương pháp tiếp cận hiệu quả nhất cho bài thuyết trình

3 Xác định mục đích, mục tiêu

Thông thường khi thuyết trình, điều hiển nhiên là ta phải biết mục đích của bài thuyết trình là gì, mục tiêu cụ thể sau khi thuyết trình cần đạt được những gì Tuy nhiên, đôi khi chúng ta coi nhẹ những điều quá hiển nhiên đó, thành ra sau khi kết thúc thuyết trình thính giả vẫn không hiểu rõ ràng chúng ta muốn gì, họ được yêu cầu làm gì, tại sao lại như thế v.v Những điều càng cơ bản, ta lại càng phải xác định rõ ràng, kỹ càng và không được phép chủ quan Một bài thuyết trình được coi là tốt nếu đạt được các mục tiêu cơ bản sau:

- Không làm mất thời gian của người nghe

- Cấu trúc bài thuyết trình tốt

- Thực hiện bài thuyết trình lôi cuốn và hấp dẫn

- Nhấn mạnh được những điểm quan trọng

- Tạo lập được mối quan hệ thân thiện với người nghe

a Mục đích tổng quát

Khi đã có chủ đề rồi, ta cần phải xác định rất rõ ràng ta muốn gì:

- Mục đích cung cấp thông tin cho thính giả?

- Mục đích thuyết phục thính giả thực hiện điều gì?

- Hay chỉ đơn thuần là giải trí?

Thông thường khi xác định rõ mục đích, ta sẽ biết mình phải làm gì, tập trung nói vào đâu, phương pháp nào là phù hợp

b Mục tiêu cụ thể

Dựa trên mục đích, các thông tin phân tích và nhu cầu của mình, diễn giả thiết lập mục tiêu cụ thể cho bài thuyết trình Mục tiêu cụ thể của bài thuyết trình phải đảm bảo những yêu cầu sau:

đổ mồ hôi thì chiến trường mới bớt đổ máu Luyện tập dần dần từng bước nhỏ là bí quyết thành công lớn nhất của người thuyết trình Tập làm sao để nói to, rõ ràng, thong thả, không quá nhánh, quá chậm, có điểm nhấn, điểm dừng nói thu hút được người nghe luôn tập trung về phía mình

Tối ưu nhất là đặt Camera ghi hình lại để phân tích và điều chỉnh hành vi của chính mình Quá trình tập luyện sẽ giúp ta biến những động tác, cử chỉ, phong thái thành thói quen Khi tất cả các động tác thành phản xạ tự nhiên thì ta chỉ cần tập trung vào nội dung chúng ta cũng có một bài thuyết trình sinh động

III Cầu trúc bài thuyết trình

Một công trình tồn tại vững chắc với thời gian là nhờ kết cấu Cũng làm từ Cácbon nhưng Than bùn thì siêu rẻ còn Kim cương thì siêu đắt Điều đó cũng bởi

vì chúng có cấu trúc khác nhau Tương tự như vậy, một bài thuyết trình có hay, có chặt chẽ thuyết phục người nghe hay không phụ thuộc nhiều vào cấu trúc của bài thuyết trình đó

1 Dàn bài cơ bản

Dù một bài văn hay một bài phát biểu đều có 3 phần: Mở đầu, Thân bài và Kết luận Tuy nhiên, việc tổ chức và thể hiện các phần như thế nào thì lại là vấn đề khác Hẳn là khi chuẩn bị bài thuyết trình, chúng ta đều có những câu hỏi trong đầu như: Làm thế nào để có một mở bài sắc nhọn lôi cuốn? Làm thế nào để có một thân bài chặt chẽ phù hợp? Làm thế nào để có một kết luận chắc chắn, dễ nhớ và đi vào lòng người? Cả ba câu hỏi trên có thể trả lời bằng một câu: Hãy thiết kế bài thuyết

trình của ta giống như “Cái đinh”

Chức năng của từng phần:

a Phần mở bài

Phần mở bài giống như cái Mũi đinh Mũi đinh phải sắc nhọn thì mới xuyên được qua lớp gỗ đầu tiên Vì vậy phần mở bài phải sắc xảo để có thể:

- Thu hút người nghe ngay từ khi bắt đầu thuyết trình

- Tạo bầu không khí ban đầu

- Giúp người nghe chuyển từ trạng thái thiếu tập trung sang trạng thái lắng nghe

b Phần thân bài

Phần thân bài giống như cái Thân đinh Thân đinh cần chắc chắn, độ dài vừa

đủ, mức độ to nhỏ phù hợp với vật cần đóng đinh Như vậy phần thân của bài thuyết trình cần được thiết kế phù hợp với trình độ và kinh nghiệm của người nghe, thời gian và bối cảnh của hội trường Một bài thuyết trình quá ngắn với một khoảng thời gian quá dài không khác gì lấy đinh đóng guốc để đóng thuyền Ngược

lại một bài thuyết trình quá dài, nội dung phức tạp trong một khoảng thời gian quá ngắn thì không khác gì lấy đinh đóng thuyền để đóng guốc Vậy yêu cầu cần có là một độ dài phù hợp, nội dung phù hợp với người nghe

c Phần kết luận

Phần kết luận giống như Mũ đinh Hai mảnh gỗ không thể kết dính chặt chẽ vào nhau nếu như chiếc đinh không có mũ Vậy khi kết thúc thuyết trình, người nghe cũng không thể nhớ được nội dung chính bài thuyết trình nếu như không có kết luận Phần kết luận giúp cho thính giả nắm được những điểm chính của bài thuyết trình và lưu lại những ấn tượng về diễn giả và bài thuyết trình

Khi ta đã xây dựng được dàn bài cơ bản, điều ta cần làm tiếp theo là làm thế nào để thể hiện các phần đó một cách sắc xảo, thú vị, đầy sức thuyết phục

2 Cách thể hiện các phần chính

a Phần mở bài

* Tạo sự chú ý

Theo nghiên cứu của các nhà xã hội học thì chúng ta chỉ có 20 giây đề gây

ấn tượng ban đầu cho thính giả bằng các hành vi phi ngôn từ và chúng ta chỉ có 4 phút đầu tiên để gây ấn tượng với thính giả bằng những nội dung chúng ta nói Thính giả có tiếp tục nghe hay không phụ thuộc rất nhiều vào những giây phút đầu tiên và cách ta thu hút sự chú ý của họ ngay từ ban đầu Đây là phần khó khăn nhất trong thuyết trình vì:

“Không có cơ hội thứ hai để gây ấn tượng ban đầu”

“Vạn sự khởi đầu nan”, “Đầu xuôi đuôi lọt”

Ta có thể tạo sự chú ý bằng nhiều cách khác nhau Một số cách phổ biến là:

- Dùng ví dụ, minh họa: Ví dụ: Sử dụng chiếc đinh để minh hoạ bài giảng

- Ta cũng có thể nói lên cảm tưởng của bản thân khi bắt đầu thuyết trình để

có được sự đồng cảm của thính giả

- Hài hước hoặc những câu chuyện liên tưởng liên quan đến chủ đề mình sẽ nói cũng là một cách mà những người có khiếu hài hước hay làm để thu hút sự chú

Sau khi có được sự chú ý của thính giả, điều chúng ta cần làm tiếp theo đó là cho họ biết mục đích của bài thuyết trình là gì, họ sẽ nhận được gì từ đó Mục tiêu thuyết trình không rõ ràng thì rất khó có thể thành công

Diễn giả cũng cần phải giới thiệu khái quát những nội dung chính và lịch trình làm việc Điều này giúp cho người nghe có định hướng để nắm bắt được từng nội dung của bài thuyết trình

Sau đây là một vài ví dụ về những câu khái quát vấn đề:

- Mục đích của bài thuyết trình là giúp các bạn trẻ xác định mục tiêu cho mình để thành công trong cuộc sống Bài thuyết trình của tôi gồm 3 phần: Phần 1: Tại sao phải đặt mục tiêu; Phần 2: Kỹ năng đặt mục tiêu; Phần 3: Chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về đặt mục tiêu

- Bài thuyết trình của tôi nhằm mục đích thuyết phục các anh chị áp dụng các biện pháp cải thiện tình hình công ty Nội dung chính gồm 2 phần: Phần 1: Nâng cao tinh thần chủ động; Phần 2: Cắt giảm chi phí

b Phần thân bài

* Lựa chọn nội dung quan trọng

Một lỗi thường gặp của các nhà thuyết trình là đưa quá nhiều nội dung vào bài thuyết trình của mình Điều này xảy ra do hai nguyên nhân cơ bản:

Thứ nhất: không xác định được đâu là thông tin bắt buộc thính giả phải biết, đâu là cần biết và nên biết

Thứ hai: sợ thính giả không hiểu những gì mình nói “Đa thư thì loạn tâm” Nếu ta đưa quá nhiều nội dung vào bài thuyết trình có thể gây phản ứng ngược lại

là làm thính giả rối trí không nhớ được gì

Vì vậy, trong phần thân bài cần thiết xác định được đâu là thông tin quan trọng bắt buộc ta phải truyền đạt, đâu là thông tin cần truyền đạt và cuối cùng đâu

là thông tin nên truyền đạt Theo thứ tự này, căn cứ vào thời gian cho phép ta sắp xếp theo thứ tự từ thông tin bắt buộc, đến thông tin cần và cuối cùng là thông tin

nên biết Thách thức lớn nhất đối với người thuyết trình đó là “giới hạn các điểm chính” hay còn gọi là lựa chọn nội dung quan trọng

* Chia thành các phần dễ tiếp thu

Một bài thuyết trình thông thường được chia làm 2 - 6 phần Các phần này được sắp xếp với nhau theo một trật tự lôgíc nhất định Lôgíc có thể theo trình tự thời gian, có thể theo quan hệ nguyên nhân - kết quả

* Phân bổ thời gian cho từng nội dung

Sau khi phân chia thành các phần cơ bản thì điều cần thiết là phải phân bổ thời gian phù hợp cho từng nội dung Thông thường phần đầu nên ngắn gọn để gây cho thính giả cảm giác bài thuyết trình ngắn gọn và tăng mức độ tập trung

c Phần kết luận

“Lời nói gió bay” - đây chính là sự khác biệt giữa văn nói và văn viết Vì vậy trong thuyết trình luôn phải có kết luận Trong khoảng thời gian tập trung vào phần thân bài, người nghe có thể mất tập trung nên có thể không tiếp thu được toàn

bộ thông tin mà ta thuyết trình Kết luận giúp người nghe tóm tắt lại những ý chính

ta đã trình bày và hơn nữa kết luận chính là thông điệp cuối cùng ta gửi đến thính giả Với thông điệp cốt lõi này, thính giả có thể liên tưởng đến toàn bộ phần nội dung của bài thuyết trình

* Thông báo trước khi kết thúc

Việc thông báo này có thể thể hiện bằng những cụm từ như: tóm lại ; để kết thúc, tôi tóm tắt lại ; Trước khi chia tay, tôi xin tóm tắt lại những gì đã trình bày Việc thông báo này còn giúp thính giả chuẩn bị tinh thần để tiếp thu những thông tin cốt lõi nhất

* Tóm tắt điểm chính

Theo các nghiên cứu về thính giả thì khoảng thời gian bắt đầu thuyết trình

và khoảng thời gian sắp kết thúc là hai khoảng thời gian mà độ tập trung chú ý của người nghe cao nhất Vì vậy ta tóm tắt lại những điểm chính sẽ giúp thính giả nhớ khái quát và lâu hơn về nội dung ta đã thuyết trình Việc tóm tắt có thể là nêu lại những đề mục chính của bài thuyết trình kèm những ý cần nhấn mạnh

* Thách thức và kêu gọi

Mục đích cuối cùng của thuyết trình là thuyết phục người khác làm theo mình Vì vậy phần kết luận của bài thuyết trình còn cần phải có phần kêu gọi, thúc đẩy người nghe đến hành động Trong phần này ta có thể dùng một số động từ mạnh để hô khẩu hiệu: Quyết tâm, Sẵn sàng hoặc có thể kêu gọi sự cam kết bằng hành động cụ thể như vỗ tay, giơ tay biểu quyết hoặc thực hiện ngay ví dụ như đóng góp từ thiện Hoặc có thể đơn giản là sử dụng những cách hướng người nghe đến hành động cụ thể như việc áp dụng ngay những gì họ thu được từ bài thuyết trình vào công việc cụ thể của họ

IV Yếu tố thành công của bài thuyết trình

Thuyết trình trước đám đông, để thành công, bạn phải là người làm chủ mọi tình huống, bạn cần đặt các câu hỏi:

- Thuyết trình cái gì?

- Thuyết trình như thế nào?

- Người nghe sẽ cảm nhận như thế nào?

- Người nghe sẽ thay đổi như thế nào?

Để trả lời một cách hiệu quả các câu hỏi trên, bạn cần giải quyết tốt các vấn

đề sau đây:

1 Chuẩn bị thật kỹ bài thuyết trình và địa điểm sẽ thuyết trình

Nhận biết đòi hỏi của thính giả và đáp ứng chính xác những nhu cầu ấy

trong nội dung buổi thuyết trình Nắm vững thông tin BẠN SẼ TRÌNH BÀY Khi

đã nắm vững những thông tin sẽ trình bày, chứng tỏ bạn đã có sự chuẩn bị rất tốt

cho bài thuyết trình mà bạn sắp trình bày

Đến sớm kiểm tra địa điểm để chắc chắn chỗ ngồi của khán giả cùng với những thiết bị hỗ trợ như bảng trắng, bảng đen, ánh sáng, vị trí màn hình máy chiếu, hệ thống âm thanh… đều thuận tiện cho bạn Đến sớm đồng thời giúp có thể làm quen với khán giả Chào một vài người khi họ đến Nói chuyện với một nhóm bạn chắc chắn sẽ dễ hơn với những người xa lạ

2 Sắp xếp nội dung theo trình tự lôgic

Sắp xếp những gì bạn phải nói theo một trình tự HỢP LÝ Sự lô gic của bài

thuyết trình sẽ lôi kéo người nghe cần phải cố gắng hơn để có được những thông

tin mà họ cần nghe Hãy LÀM cho bài THUYẾT TRÌNH lôi cuốn ĐỂ ĐÁNG với

thời gian và sự chú ý của thính giả Có như vậy sẽ kích thích tính tò mò mà người nghe luôn chờ đợi bạn sẽ trình bày

3 Tập bài thuyết trình trước

TẬP bài thuyết trình ở nhà hoặc bất cứ nơi đâu bạn cảm thấy dễ chịu và

thoải mái: tập trước gương, gia đình MÌNH, bạn bè hay đồng nghiệp Sử dụng một

máy ghi âm và lắng nghe CHÍNH MÌNH Ngoài ra có thể quay phim phần trình

bày và phân tích kỹ lưỡng để thấy được điểm mạnh điểm yếu của bản thân Bạn có thể đứng trước gương để tập thuyết trình, tập trước một nhóm bạn bè hay người thân để cố gắng phát huy ưu điểm và khắc phục những hạn chế trong suốt thời gian trình bày

4 Trang phục phù hợp với nhịp điệu

Khi thuyết trình hay nói chuyện trước đám đông, bạn như một diễn viên đang diễn trên sân khấu vậy Bạn được nhìn nhận như thế nào là rất quan trọng Hãy ăn mặc phù hợp, với dịp đó Trông phải thoải mái, nhiệt tình, hãnh diện, tự tin nhưng không tự kiêu Nếu trang phục làm cho bạn gò bó và khi bạn cố tỏ vẻ thoải mái sẽ ảnh hưởng xấu đến chất lượng bài thuyết trình của bạn mặc dù bạn có thể nắm rất chắc về nội dung

5 Âm điệu giọng nói thuyết phục

Nói chậm, phát âm rõ, biểu lộ cảm xúc hợp lí với những điều bạn trình bày Thiết lập mối liên hệ với thính giả Cố gắng nói đủ lớn để người ngồi xa nhất cũng

có thể nghe thấy Thường xuyên thay đổi âm điệu của bạn và kịch tính hoá nếu cần thiết Nếu dùng mic, hãy điều chỉnh mic và giọng nói cho phù hợp

6 Ngôn từ thích hợp

Sử dụng ngôn từ thích hợp rất quan trọng đối với thuyết trình Ngoài ngôn từ bằng lời còn sử dụng ngôn ngữ bằng cơ thể (phi ngôn từ) Thính giả thích bạn đứng, đi lại hay di chuyển với cử chỉ và nét mặt biểu cảm hơn là ngồi ì một chỗ, cúi đầu dán mắt cặm cụi đọc một bài diễn văn đã được chuẩn bị từ trước

Nói một cách thuyết phục như thể chính bạn thực sự tin vào những gì bạn đang nói Nội dung bạn đưa ra cũng nên có những phần giống như trong một tài liệu nghiên cứu, cụ thể là trình tự lô gic từ Mở bài (đưa ra luận điểm), đến Thân bài (luận điểm chặt chẽ, thông tin chính xác và mới nhất), tới Kết luận ( nêu lại luận điểm, tóm tắt và kết luận hợp lý)

Không nên nhìn giấy quá lâu, nhưng thỉnh thoàng liếc qua thì chấp nhận được Nói dõng dạc, rõ ràng và tự tin, không được lí nhí Nếu bạn mắc lỗi, sửa, và tiếp tục Không cần phải viện cớ này nọ hay xin lỗi rườm rà

Dùng mắt tiếp xúc với khán thính giả một cách thân mật Sử dụng phương pháp 3 giây, ví dụ: Nếu có nhìn thẳng vào một vị thính giả nào đó thì cũng chỉ trong vòng 3 giây Trao đổi bằng mắt trực tiếp với một số người trong đám đông và thỉnh thoảng liếc qua toàn bộ khán giả khi đang nói Việc nhìn vào ai đó khiến họ cảm thấy họ đang thực sự tham gia vào vấn đề Cách nhìn tốt nhất là với khán giả đông tại hội trường lớn thì nhìn theo hình chữ W và M Tuy nhiên, không nên nhìn thẳng vào mắt thính giả vì như vậy sẽ làm họ bối rối và đôi khi chính bản thân diễn giả cũng trở nên bối rối Kỹ thuật giao tiếp hiệu quả bằng mắt đã được thảo luận ở chuyên đề Kỹ năng giao tiếp ứng xử

Nói chuyện với khán giả, lắng nghe câu hỏi, đáp lại phản ứng của họ, điều chỉnh và thích nghi Nếu những gì bạn chuẩn bị hoàn toàn không thể làm cho người nghe hiểu, hãy tùy cơ ứng biến thay đổi kế hoạch nếu bạn đã lường trước được điều này Nhớ rằng giao tiếp là chìa khoá của một buổi thuyết trình thành công Nếu bạn thiếu thời gian, nên biết phần nào có thể bỏ qua Nếu bạn thừa thời gian, nên biết thông tin nào cần bổ sung để bài thuyết trình hiệu quả hơn Hãy luôn chuẩn bị cho những tình huống đột xuất

Tạm dừng để chính bạn và thính giả có một chút thời gian để suy nghĩ và

nghiền ngẫm Đừng trình bày vội vã và để rồi người nghe cũng như chính bạn có cảm giác hết hơi mệt lử

Thêm chất hài hước: Để có một thuyết buổi trình tốt, nên có thêm yếu tố

hài hước Hài hước là chất xúc tác tuyệt vời Tuy nhiên, hài hước phải đúng lúc, đúng chỗ, phải biết sử dụng nó vào những thời điểm phù hợp, một cách có chừng mực Giữ sự quan tâm của khán giả trong suốt bài thuyết trình Hãy nhớ rằng, cho

dù được thực hiện trong cùng một khoảng thời gian, một bài diễn văn thú vị làm

thời gian trôi vùn vụt, nhưng nếu nó tẻ nhạt thì quả là một cực hình đối với người nghe

Nên biết thời điểm ngừng diễn thuyết Sử dụng đồng hồ bấm giờ để tính

thời gian khi bạn tập dượt ở nhà Khi kết thúc bài thuyết trình, tóm tắt những ý chính giống như khi viết phần kết của một bài thuyết trình Tuy nhiên hãy nhớ rằng, có một sự khác biệt giữa những từ trong văn nói và những từ trang trọng trong văn viết Dừng bài thuyết trình với một nhận định thú vị hay một nút thắt phù hợp với vấn đề Hãy lưu lại trong lòng người nghe một ấn tượng tốt và cảm giác hoàn hảo Không giảng giải dông dài những nhận định cuối ấy Cảm ơn họ và ngồi xuống

Một thuyết trình tốt trong 10 hay 15 phút có giá trị hơn những thuyết trình dài dòng, tẻ nhạt trong hàng giờ đồng hồ Một điểm khác cũng hết sức quan trọng

đó là sự hiểu biết cần thiết về vấn đề đó Biết kết hợp hiệu quả giữa các yếu tố: (a) Ngôn ngữ, (b) Cử chỉ, (c) Thông minh, sáng tạo, và (d) Vốn kiến thức

Thường thì thuyết trình không chỉ có nói không mà còn có các thiết bị và công cụ đi kèm (thiết bị và công cụ hỗ trợ), vì thế người ta mới phân biệt giữa diễn thuyết và thuyết trình Các thiết bị và công cụ hỗ trợ chủ yếu được sử dụng khi thuyết trình hiện nay là Projector (máy chiếu) dùng để chiếu các slide (chuẩn bị bằng phần mềm Power Point), Video hoặc các file sử dụng phần mềm khác Điểm mấu chốt của thuyết trình không chỉ là nói giỏi mà còn biết phối hợp tốt giữa nói

và các thiết bị hỗ trợ Nhiều khóa thuyết trình, nhiều buổi thuyết trình trước đây thường có đặc điểm chung là nói nhiều mà không sử dụng slide (các trang chiếu) hoặc chuẩn bị các slide quá cẩu thả, thiếu tính thu hút, thiếu kiến thức, thông tin Nhiều khi thính giả ở dưới không thể hiểu được diễn giả ở trên đang nói cái gì và nói tới đâu rồi…”

V NHỮNG ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI THUYẾT TRÌNH

1 Tính toán thời gian hợp lý

Lên kế hoạch, chuẩn bị và luyện tập trước sao cho bài thuyết trình chỉ chiếm 75% lượng thời gian ước lượng Nếu bạn kết thúc sớm thì không sao nhưng nếu kết thúc muộn thì sẽ rất tệ Nếu bạn muốn mọi người lắng nghe mình thuyết trình, chỉ nên dành 50% để trình bày và dành 25% còn lại để người nghe cùng tham gia

3 Làm bài thuyết trình thêm hấp dẫn

Đưa vào bài thuyết trình các câu chuyện, giai thoại, phép ẩn dụ để chúng thêm thuyết phục thay vì chỉ đưa ra những dữ liệu đơn thuần

4 Lập dàn ý cho riêng mình: Hãy gạch ý đầu dòng thay vì dùng cả câu

Bôi đậm những chỗ quan trọng

5 Luyện nói thật to: Bạn sẽ nói thật tự nhiên khi bạn luyện tập nhiều Hãy

tập nói thật to trước khi thuyết trình

6 Dẹp bỏ sự lo lắng

Run sợ không phải là là điều tốt khi thuyết trình Không có đội trưởng đội bóng nào bảo đội của mình hãy bình tĩnh ngay trước khi vào trận Thay vào đó, bạn hãy tự kiểm soát sự run sợ này bằng cách thở thật sâu từ cơ hoành và tưởng tượng mình sẽ kết thúc bài thuyết trình thành công Được chuẩn bị tốt, bạn sẽ càng tự tin

7 Sôi nổi và nồng nhiệt

Thái độ nhiệt tình, sôi nổi khi thuyết trình sẽ đem lại kết quả đáng ngạc nhiên cho bạn Nếu giọng của bạn biểu cảm và cử chỉ sinh động, trông bạn sẽ tự tin

và nồng nhiệt hơn

8 Nghĩ trước tất cả những câu hỏi bạn có thể bị hỏi

Phần đặt và trả lời câu hỏi sau bài thuyết trình có khi còn quan trọng hơn chính bài thuyết trình

9 Tuân thủ nguyên tắc thuyết trình: 3T

VI BÍ QUYẾT THUYẾT TRÌNH THÀNH CÔNG TRƯỚC ĐÁM

ĐÔNG

Lâu nay ta thường tập trung vào nói cái gì mà quên mất định hướng khách hàng, gia tăng giá trị cho khách hàng - người nghe

Phần lớn mọi người xem việc phải nói trước đám đông là rất khó khăn nên

họ thưởng rất ngại khi phải thuyết trình Nhưng chúng ta không thể trốn tránh nó mãi Nhiều người trong chúng ta có thể được mời ra trình bày một báo cáo, phát biểu trong một buổi họp của cơ quan hay buổi họp phụ huynh học sinh, nói lời chúc mừng trong lễ cưới Làm sao để bạn có thể vượt qua những thử thách đó Thật đơn giản chỉ với một chút thời gian luyện tập

Sau đây là 5 bí quyết để thuyết trình thành công:

1 Phải biết mình nói gì:

Đây là quy tắc quan trọng nhất trong việc nói chuyện trước đám đông Điều này nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng thông thường các “diễn giả” không hề có một ý niệm rõ ràng về những gì họ truyền đạt đến người nghe Bạn cần phải biết chính xác bạn sẽ đưa người nghe đến đâu Một khi đã biết, hãy liệt kê nó thành 3 hay 4 điểm chính và soạn bài thuyết trình của mình tập trung vào những điểm này Bạn

không phải là một cuốn từ điển sống, việc đưa ra quá nhiều thông tin hay không đủ thông tin cũng đều dở như nhau

2 Thực hành, nhƣng không cần quá nhiều:

Liệt kê ra những gì bạn sẽ nói và tập nói 1 hay 2 lần Sẽ rất hay nếu như bạn canh thời gian trong khi tập, việc đó sẽ giúp bạn kiểm soát được thời gian nói mà không sợ bị lố Có thể sẽ có những phút ngẫu hứng tình cờ xảy ra làm bạn bất ngờ

và làm khán giả thích thú Bạn sẽ không còn muốn xuất hiện trước đám đông nếu bạn đã nói về một đề tài cả ngàn lần rồi, bạn sẽ cảm thấy chán và chẳng thèm để ý tới khán giả nữa Bạn cũng nên lập kế hoạch sẽ mặc những gì Chú ý rằng đó phải

là bộ đồ mà bạn cảm thấy thoải mái khi mặc vào Và điều quan trọng nhất, đó phải

là bộ đồ mà bạn biết sẽ làm mình nổi bật Quyết định trước việc mình sẽ mặc gì trong ngày diễn thuyết sẽ làm bạn bớt lo lắng hơn

3 Hãy là chính mình:

Nhiều người cảm thấy cần phải rập khuôn theo phong cách của ai đó khi nói trước đám đông, đó là vì họ cảm thấy họ không đủ tự tin để lôi cuốn sự chú ý của khán giả Một số cảm thấy bị “căng” và nghiêm túc quá mức và quên rằng tính hài hước cũng là một công cụ quan trọng của diễn giả Đừng nên chỉ tập trung vào vấn

đề chính, đôi khi những giai thoại cá nhân hay những mẩu chuyện nhỏ cũng là một cách rất tốt để hoà nhập với khán giả

4 Khán giả là bạn bè:

Khán giả luôn ở đó, bởi vì họ quan tâm tới những gì bạn sẽ nói và muốn nghe bạn nói về vấn đề đó Họ muốn bạn phải làm tốt Đừng nghĩ khán giả như là một khối người đối đầu, hãy xem họ chỉ là một nhóm cá nhân riêng lẻ Hãy cố gắng nhìn vào một ai đó một lúc Khi nói chuyện với khán giả, tiếp thu những ý kiến phản hồi của họ để hoàn thành bài thuyết trình của mình

5 Bạn sẽ vƣợt qua thôi mà:

Chưa bao giờ có ai từng nghe thấy có một ai đó chết trên bục diễn thuyết cả Bạn cũng không bị thở dốc, hụt hơi, quên mất tên mình hay bị nổi nóng Đấy là những chuyện gây ám ảnh cho bất cứ ai phải đứng trước đám đông Người ta gọi

đó là cơn ác mộng của diễn viên Việc đó hoàn toàn bình thường Sử dụng một số

kỹ thuật thư giãn trước khi bắt đầu Bạn có thể tìm một nơi để nhảy lên nhảy xuống hoặc dậm chân thật manh, điều này sẽ giúp bạn cảm thấy vững vàng và giảm bớt căng thẳng Lắc bàn tay và co duỗi nắm tay Điều này sẽ làm tay bạn bớt run Nếu run tay thực sự là một vấn đề thì hãy nắm lấy một tấm danh thiếp hay nắm vào bục diễn thuyết khi nói chyện Lè lưỡi ra, trợn mắt và há miệng to hết cỡ, sau đó nhăn tít mặt lại Việc này sẽ làm thư giãn các cơ mặt của bạn Hít thật sâu và thở mạnh

ra tiếng để làm ấm giọng của bạn Tưởng tượng như bạn đang ở trên một đám mây, không gì có thể làm hại đến bạn khi bạn đang ở trong đó Hãy cố gắng giữ hình ảnh ấy trong đầu khi bạn đang đứng trên diễn đàn Sẽ trở nên dễ dàng hơn! Nói chuyện trước công chúng càng nhiều, việc đó càng trở nên dễ dàng hơn Có khi bạn còn cảm thấy thích nữa ấy chứ

Chúc bạn luôn thành công trong sự nghiệp!

VII NĂM YẾU TỐ LÀM CẢN TRỞ BÀI THUYẾT TRÌNH

Bạn đã mất rất nhiều công sức mới mời được các nhà đầu tư đến tham dự buổi thuyết trình quan trọng về tiềm năng của công ty bạn? Đừng mắc phải những lỗi sau đây

1 Sai số liệu:

Tính nhầm, thiếu số liệu hoặc công bố những số liệu cần giữ bí mật đều là những lỗi rất nghiêm trọng Hãy đảm bảo những số liệu bạn đưa ra là sát với thực

tế Chẳng một nhà đầu tư nào muốn làm việc với những người thiếu thực tế cả

Slide dày đặc chữ, lỗi này rất nhiều người mắc phải Có một nguyên tắc chung dành cho các nhà diễn thuyết có sử dụng Powerpoint: không quá 6 gạch đầu dòng trên một slide, không quá 6 từ cho mỗi gạch đầu dòng

2 Quay lưng về phía người nghe:

Đừng bao giờ quay lưng về phía người nghe quá 2 giây trong lúc thuyết trình Quay mặt về phía thính giả, nhìn vào mắt họ trong khi nói là những bí quyết

để thành công

Kết thúc không tốt: Kết thúc bài thuyết trình sao cho thật hiệu quả cũng không phải là một việc dễ làm Kết thúc không chỉ đơn giản là tóm tắt lại bài thuyết trình của bạn và nói lời cảm ơn Đừng quên đặt những câu hỏi cho người nghe về cảm nhận của họ cũng như dành thời gian để họ đặt câu hỏi về những vấn

đề họ chưa hiểu hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn

3 Không trình bày về lợi ích

Muốn các nhà đầu tư dốc tiền vào các phần mềm hay dịch vụ của công ty bạn thì đương nhiên bạn phải trình bày về tính năng, chất lượng của các sản phẩm

ấy Nhưng đừng quên trình bày cho họ nghe về những doanh thu tiềm năng của công ty từ việc kinh doanh chúng, đó mới chính là những điểm các nhà đầu tư quan tâm nhất

4 Người nghe không phù hợp

Nếu không tìm hiểu trước về đối tượng người nghe, bạn sẽ không có một bài thuyết trình phù hợp do vậy không thuyết phục Nếu bạn thuyết trình về vấn đề phần mềm thì bài thuyết trình của bạn sẽ không có tác dụng với những nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực năng lượng,

5 Bỏ qua các rủi ro

Mọi vấn đề đều có thể chứa nhiều rủi ro Bạn cho rằng chỉ trình bày về lợi ích và cơ hội của vấn đề trình bày mà không cần nhắc đến những rủi ro sẽ làm “yên lòng” thính giả? Trên thực tế thì không phải vậy Hoàn toàn bỏ qua các nguy cơ rủi

ro sẽ khiến thính giả cho rằng đây là một diễn giả không có cái nhìn thực tế và có thể bạn sẽ không thuyết phục được họ./

VIII KỸ THUẬT KÉO DÀI VÀ RÚT NGẮN BÀI THUYẾT TRÌNH

1 Kỹ thuật kéo dài bài thuyết trình

- Đặt câu hỏi để thính giả cùng chia sẻ kinh nghiệm

- Kể chuyện để minh họa thêm điểm đã trình bày

- Tạo ra tình huống nhập vai

- Cùng thính giả tổng kết lại những điểm chính đã trình bày

2 Kỹ thuật rút ngắn bài thuyết trình

- Loại bỏ bớt các hoạt động ít quan trọng

- Tập trung vào những điểm chính của bài trình bày

- Nêu vấn đề và khẳng định sẽ được trình bày chi tiết ở phần sau

IX CÁCH SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG TIỆN HỖ TRỢ

1 Nguyên tắc sử dụng các phương tiện hỗ trợ trong thuyết trình

- Đảm bảo tất cả thính giả đều nhìn thấy được

- Thông tin viết không mâu thuẫn với thông tin nói

- Thu hút thính giả bằng cách sử dụng màu sắc: cần chú ý rằng việc trang trí này nhằm hỗ trợ chứ không được làm sao lãng các thông tin

- Thông tin trình bày trên các phương tiện hỗ trợ phải rõ nghĩa, chính xác, cô đọng và trình bày đẹp

- Cần phải nhấn mạnh được các điểm chính

- Phải có tiêu đề cho từng phần

2 Một số phương tiện hỗ trợ và cách sử dụng

 Bảng trắng:

- Kiểm tra đúng loại bút viết bảng và bút phải có mực

- Đậy nắp sau khi sử dụng

- Có khăn lau bảng tránh dùng giấy để lau

- Chữ viết rõ ràng và đủ lớn để mọi người có thể nhìn thấy…

 Bảng giấy

- Sử dụng bút nhiều màu và bút phải có mực

- Đậy nắp sau khi sử dụng

- Đủ số lượng giấy và bút

- Tiêu đề nên viết chữ in hoa

- Chữ viết rõ ràng và đủ lớn để mọi người có thể nhìn được

 Thẻ màu

- Chọn màu bút thích hợp với màu giấy

- Không viết quá sát lên mép trên

- Viết theo chiều ngang của thẻ

- Chọn màu phù hợp với từng mục tiêu

- Viết ý chính của nội dung cần trình bày

 Trang chiếu (slides) và máy chiếu (LCD Projector)

Thiết kế trang chiếu

Trang chiếu được thiết kế trong phần mềm Powerpoint Khi thiết kế trang chiếu cần tuân theo các nguyên tắc sau:

- Nội dung giới hạn không quá 6

- Một nội dung không quá 2 dòng (không quá nhiều chữ)

- Điều chỉnh cỡ chữ phù hợp với không gian và số lượng người nghe

- Ngôn từ nhất quán

- Gam màu và hình ảnh thích hợp (không sử dụng gam màu nóng)

- Trang chiếu cân đối

Một số lưu ý khi sử dụng máy chiếu (LCD projector)

- Tìm hiểu cách sử dụng, kiểm tra máy và các công cụ phụ trợ (nếu có) trước khi thuyết trình

- Kiểm tra kết nối điện và đầu dây nối với máy tính

- Điều chỉnh độ nét của trang chiếu và kích thước của trang chiếu cho phù hợp với màn hình (focus và zoom)

- Sử dụng chuột từ để điều khiển trang chiếu từ xa

- Không đi qua trước ống kính máy chiếu

- Lưu ý tắt và bật máy khi gián đoạn giữa 2 lần thuyết trình dài

4/Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills):

Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills) là một trong

những kỹ năng rất cần thiết trong học tập và làm việc bởi cuộc sống là một chuỗi những vấn đề đòi hỏi chúng ta phải giải quyết mà không vấn đề nào giống vấn đề nào và cũng không có một công thức chung nào để giải quyết mọi vấn đề Điều quan trọng là chúng ta phải tự trang bị cho mình những

hành trang cần thiết để khi vấn đề nảy sinh thì chúng ta có thể vận dụng những kỹ năng sẵn có để giải quyết vấn đề đó một cách hiệu quả nhất

rong công việc hằng ngày, khi có một vấn đề nào đó xảy ra, chắc hẳn bạn

thường phân vân không biết giải quyết theo hướng nào Cũng có khi bạn

thấy mệt mỏi và bị stress vì cứ phải gặp những vấn đề lặp đi lặp lại, từ

những vụ việc đơn giản đến phức tạp Nếu bạn đã và đang trong hoàn

cảnh vừa nêu, thì đã đến lúc bạn phải nhìn lại mình và hãy trang bị cho

mình kỹ năng giải quyết vấn đề cần thiết Chuyên đề KỸ NĂNG GIẢI

QUYẾT VẤN ĐỀ - PROBLEM SOLVING SKILLS sẽ giúp bạn giải được

bài toán đó bằng việc cung cấp những thông tin hữu ích nhất để bạn có thể trau dồi thêm khả năng giải quyết vấn đề của mình Thông thường để giải

quyết một vấn đề, về cơ bản có các bước sau:

1 Nhìn nhận và phân tích:

Trước khi bạn cố tìm hướng giải quyết vấn đề, bạn nên xem xét kỹ đó có

thật sự là vấn đề đúng nghĩa hay không, bằng cách tự hỏi: chuyện gì sẽ

xảy ra nếu ?; hoặc: giả sử như việc này không thực hiện được thì ? Bạn không nên lãng phí thời gian và sức lực vào giải quyết nếu nó có khả năng

tự biến mất hoặc không quan trọng

2 Xác định chủ sở hữu của vấn đề:

Không phải tất cả các vấn đề có ảnh hưởng đến bạn đều do chính bạn giải quyết Nếu bạn không có quyền hạn hay năng lực để giải quyết nó, cách

tốt nhất là chuyển vấn đề đó sang cho người nào có thể giải quyết Có một

câu nói nửa đùa nửa thật nhưng cũng đáng để bạn lưu ý: “Nhiệt tình cộng với thiếu hiểu biết đôi khi thành phá hoại”

Ở đây ta cần tìm hiểu vấn đề bằng cách đặt ra những câu hỏi

- Tính chất của vấn đề (khẩn cấp, quan trọng)?

- Yêu cầu chỉ thị của cấp trên là gì?

- Nguồn lực để giải quyết vấn đề?

- Vấn đề này có thuộc quyền giải quyết của mình hay không?

5 Thực thi giải pháp:

Khi bạn tin rằng mình đã hiểu được vấn đề và biết cách giải quyết nó, bạn

có thể bắt tay vào hành động Để đảm bảo các giải pháp được thực thi hiệu quả, nhà quản lý cần phải xác định ai là người có liên quan, ai là

người chịu trách nhiệm chính trong việc thực thi giải pháp, thời gian để thực hiện là bao lâu, những nguồn lực sẵn có khác.v.v

6 Đánh giá:

Sau khi đã đưa vào thực hiện một giải pháp, bạn cần kiểm tra xem cách giải quyết đó có tốt không và có đưa tới những ảnh hưởng không mong đợi nào không Những bài học rút ra được ở khâu đánh giá này sẽ giúp bạn giảm được rất nhiều “calori chất xám” và nguồn lực ở những vấn đề khác lần sau

Có thể bạn sẽ cảm thấy hơi rườm rà nếu làm theo các bước trên Vạn sự khởi đầu nan Lần đầu tiên áp dụng một kỹ năng mới bao giờ cũng đòi hỏi

sự kiên nhẫn và quyết tâm của bạn Nếu bạn thường xuyên rèn luyện, thì dần dần kỹ năng giải quyết vấn đề sẽ trở thành phản xạ vô điều kiện

Sau khi đã đưa vào thực hiện một giải pháp, bạn cần kiểm tra xem cách giải quyết đó có tốt không và có đưa tới những ảnh hưởng không mong đợi nào không Những bài học rút ra được ở khâu đánh giá này sẽ giúp bạn giảm được rất nhiều “calori chất xám” và nguồn lực ở những vấn đề khác lần sau

Các bước trên đây được xây dựng trên một nguyên tắc mà người ta tạm gọi là KOALA

K: Thông tin (Knowledge)

O: Mục tiêu (Objectives)

A: Phương án ( Alternatives):

L: Đánh giá và lựa chọn (Look ahead)

A: Hành động (Action)

Chúc các bạn có những quyết định sáng suốt khi giải quyết bất kỳ một vấn

đề nào trong cuộc sống từ đơn giản đến phức tạp với những bí quyết, bài học và kinh nghiệm tiếp thu được qua chuyên đề của chuyên trang chúng tôi

Bạn có thể nâng cao kỹ năng sống bằng cách tham gia các khoá học kỹ năng mềmhoặc đọc các bài viết về kỹ năng giải quyết vấn đề tại Kênh

Tuyển Sinh

5/ Kỹ năng tư duy sáng tạo (Creative thinking skills):

Phần 1: Tư duy sáng tạo là gì?

Tư duy sáng tạo là chủ đề của một lĩnh vực nghiên cứu còn mới Nó nhằm tìm ra các phương án, biện pháp thích hợp để kích hoạt khả năng sáng tạo

và để tăng cường khả năng tư duy của một cá nhân hay một tập thể cộng đồng làm việc chung về một vấn đề hay lĩnh vực Ứng dụng chính của bộ môn này là giúp cá nhân hay tập thể thực hành nó tìm ra các phương án, các lời giải từ một phần đến toàn bộ cho các vấn đề nan giải

Các vấn đề này không chỉ giới hạn trong các ngành nghiên cứu về khoa học kỹ thuật mà nó có thể thuộc lĩnh vực khác như chính trị, kinh tế, xã hội, nghệ thuật hoặc trong các phát minh, sáng chế Một danh từ khác được giáo sư Edward De Bono sử dụng để chỉ ngành nghiên cứu này và được

dùng rất phổ biến là Tư duy định hướng

Tư duy sáng tạo là gì & Phương pháp rèn luyện tư duy sáng tạo?

Một số phương pháp tư duy sáng tạo đã và đang được triển khai thành

các lớp học, các hội nghị chuyên đề ở các cơ quan, tổ chức xã hội, chính trị, chính trị - xã hội nhằm nâng cao hiệu quả làm việc của cá nhân hay tập thể Ở các trường trung học của các nước phát triển, Kỹ năng mềm và một

số phương pháp quan trọng như tập kích não, giản đồ ý cũng đã được áp dụng cho học sinh biết cách áp dụng dưới dạng thô sơ; đồng thời cũng đã

có nhiều cơ sở giáo dục tư thục giảng dạy các chuyên đề về phương pháp

tư duy sáng tạo cho học viên mọi lứa tuổi

Phần 2: Các phương pháp rèn luyện kỹ năng tư duy sáng tạo

Trong cuộc sống cũng như công việc, nếu không có kỹ năng tư duy sáng tạo thì bạn sẽ mãi là kẻ không có bước tiến mới, những đột phá hay những cuộc dấn thân thú vị Kỹ năng tư duy sáng tạo cũng chính là cách để bạn khẳng định khả năng và vị thế của mình trong xã hội Vậy làm thế nào để rèn luyện được kỹ năng tư duy sáng tạo và phát huy kỹ năng này một cách hiệu quả nhất, mời bạn cùng Academy.vn tìm hiểu nhé

Hãy hành động: Bất kỳ ai sinh ra cũng có khả năng tư duy sáng tạo,

nhưng nếu không hành động thì khả năng đó sẽ mất dần theo thời gian Vì vậy, bạn đừng cứ ngồi ỳ chờ mọi việc sẽ tự được giải quyết hoặc sẽ có người giải quyết giúp bạn mà hãy vận động trí óc của mình, hãy nghĩ làm thế nào để giải quyết công việc của bạn như thế nào nhanh nhất, đạt kết

quả cao nhất Đó chính là lúc bạn đang rèn luyện kỹ năng tƣ duy sáng

tạo đấy

Cân bằng giữa thực tế và lý tưởng: Cân bằng giữa thực tế và lý tưởng

nghĩa là bạn tự chủ được tư duy sáng tạo của mình, nhưng không xa rời thực tế Tư duy sáng tạo sẽ cho bạn có những suy nghĩ, dự định có tính viễn vông, nhưng dù tư duy của bạn có cao siêu tới đâu bạn cũng luôn phải nhớ rằng bạn cần phải sống, để sống được bạn cần phải có tiền, có của cải vật chất để phục vụ cho cuộc sống hiện tại Bạn không thể nhịn ăn

để sáng tạo được, những sáng tạo của bạn muốn thực hiện được bạn cũng cần phải vững mạnh về tài chính Vì vậy, đừng xem nhẹ việc kiếm tiền để phục vụ cho cuộc sống nếu bạn còn muốn tiếp tục sáng tạo

Thoải mái và cởi mở: Việc sáng tạo không xa rời thực tế là điều hiển

nhiên, nhưng bạn cũng không nên quá căng thẳng với những công việc quen thuộc hàng ngày, bởi như vậy nó sẽ giết chết khả năng tư duy sáng tạo của bạn lúc nào không hay Hãy dành thời gian gặp gỡ, giao lưu với bạn bè, đồng nghiệp, tìm kiếm những trải nghiệm mới để đầu óc được thanh thản, thoải mái khi đó khả năng sáng tạo của bạn sẽ được phát huy tối đa

Phá vỡ những nguyên tắc:Nếu bạn cứ ôm khư khư những nguyên tắc

cổ hủ, mãi đi theo một lối mòn thì khả năng tư duy sáng tạo của bạn sẽ

chết dần theo thời gian Hãy dám thử thách bản thân bằng những đột phá mới trong công việc cũng như trong cuộc sống, có thể mọi thứ sẽ trở nên tồi tệ hơn khi bạn thử một phương pháp mới nhưng đó lại là cách giúp bạn

tư duy tốt nhất vì nếu không tư duy, sáng tạo bạn sẽ bị mắc trong mớ bòng bong do chính mình tạo nên Hãy dám nghĩ và dám làm, đó là cách rất tốt giúp bạn rèn luyện khả năng tư duy, sáng tạo của mình Đọc thêm

về phương pháp rèn luyện tư duy sáng tạo

Không quá lo lắng về những điều khó khăn:Việc gặp khó khăn trong

cuộc sống và công việc là rất bình thường, vì vậy nếu bạn gặp phải khó khăn đừng quá lo lắng, bởi lo lắng không phải là cách giúp bạn giải quyết công việc nhanh hơn mà nó sẽ làm lụi đi khả năng tư duy, sáng tạo, giải quyết vấn đề Hãy giữ cho tinh thần luôn bình tĩnh, sáng suốt khi đó bạn sẽ nghĩ ra cách để giải quyết khó khăn ngay thôi Trong cái khó ló cái khôn

mà, đúng không

Dám dấn thân và không sợ rủi ro:

Để rèn luyện được kỹ năng tư duy sáng tạo bạn phải là người dám dấn thân và không sợ rủi ro Khi bạn có một ý tưởng mới, một kế hoạch lớn với mức độ rủi ro cao khiến bạn cảm thấy đắn đo không dám hành động nghĩa

là bạn đang tự thiêu rụi đi những sáng tạo của bản thân Bạn hãy vượt qua

ra khỏi nỗi lo sợ rủi ro, thất bại và hành động, hãy tin tưởng vào những ý tưởng và khả năng của bản thân mình để khả năng sáng tạo của bạn được phát huy

Không ỷ lại:Việc ỷ lại sẽ khiến cho bạn trở nên chậm chạp, không muốn

động não khi có vấn đề cần giải quyết Như thế cái khả năng tư duy, sáng tạo bẩm sinh sẽ dần biến mất và bạn trở thành kẻ thụ động, không có

những sáng tạo riêng Hãy là người năng động, xắn tay vào giải quyết mọi vấn đề dù khó hay dễ, đừng cất giấu khả năng sáng tạo, nếu không một người bạn sẽ trở thành kẻ thụ động, không có chính kiến và những trải nghiệm thú vị riêng cho bản thân

Tư duy sáng tạo chính là chìa khóa đưa thế giới không ngừng phát triển, chỉ có tư duy sáng tạo mới có khả năng giúp con người khám phá, phát minh ra những công trình vĩ đại đóng vai trò quan trọng trong việc làm thay đổi xã hội, giúp xã hội có những bước tiến dài trong lịch sử Vì thế, hãy luôn rèn luyện cho bản thân tư duy, sáng tạo để phục vụ tốt nhất cho cuộc sống, công việc của bạn và cho cả xã hội

Tư duy sáng tạo được vận dụng như thế nào? Khi phải đương đầu

với một sự việc khó khăn hay một quyết định quan trọng, bạn hãy suy nghĩ về cách nhìn nhận vấn đề của nhóm bạn Đừng bao giờ cho rằng bạn đã biết được vấn đề đó, mà hãy cố gắng tiếp cận

Ở bước đầu tiên của quy trình ra quyết định hay giải quyết vấn đề, việc nhìn nhận đúng vấn đề được xem như một vị trí thuận lợi để áp dụng tư duy sáng tạo Việc này không hề đòi hỏi chi phí và chỉ cần rất ít thời gian, song lại có khả năng hướng quy trình quyết định sang những lối đi mới mẻ

và hữu ích hơn

Tư duy sáng tạo được vận dụng như thế nào?

Tách rời quan điểm thông thường

Một phương pháp sử dụng tư duy sáng tạo là xem xét quyết định hay vấn

đề từ quan điểm của người đứng ngoài cuộc, nghĩa là bạn phải tách rời quan điểm thông thường của mình để nhìn nhận sự việc Ví dụ, bạn có thể đánh giá công ty hoặc sản phẩm hay chất lượng phục vụ của công ty dưới con mắt khách hàng

Tất nhiên, bạn cũng có thể tiến hành các cuộc nghiên cứu thị trường

nhưng việc đó khá tốn kém và mất nhiều thời gian Một phương án nhanh chóng lại tiết kiệm hơn là đặt mình vào vị trí của khách hàng và thử giao dịch kinh doanh với chính công ty của bạn Bạn cũng nên nhờ một người đáng tin cậy hay một thành viên trong gia đình thử làm điều đó

Hãy bắt đầu bằng việc tìm kiếm thông tin về sản phẩm hay dịch vụ của công ty bạn

Điều này dễ hay khó và ở mức độ nào? Sau đó hãy mua hàng thông qua các kênh phân phối điển hình Bạn có được kinh nghiệm gì khi mua hàng thông qua số điện thoại miễn phí hay website của công ty? Bạn hãy thử thắc mắc hay phàn nàn điều gì đó với đại lý bán hàng hay phòng dịch vụ khách hàng của công ty và lưu ý xem vấn đề này được xử lý như thế nào

Mục đích của phương pháp tư duy sáng tạo này là tìm hiểu công ty bạn từ quan điểm của khách hàng Những thông tin thu thập được sẽ giúp bạn tìm

ra vị trí tốt nhất để nhìn nhận vấn đề và tiến hành các bước cải thiện

Khi phải đương đầu với một sự việc khó khăn hay một quyết định quan trọng, bạn hãy suy nghĩ về cách nhìn nhận vấn đề của nhóm bạn Đừng bao giờ cho rằng bạn đã biết được vấn đề đó, mà hãy cố gắng tiếp cận, đánh giá vấn đề theo nhiều cách khác nhau và phân tích những thông tin

hỗ trợ cho các giả định của bạn Trong suốt quy trình này, bạn hãy đặt những câu hỏi mở nhằm khuyến khích việc tìm hiểu vấn đề một cách chi tiết và cặn kẽ hơn Những câu hỏi đóng dựa trên các giả định đã được xác lập trước sẽ không có lợi cho nhóm bạn

Sau đây là ví dụ về các câu hỏi mở có tác dụng tạo nền tảng cho việc thảo luận và chia sẻ ý kiến:

 "Anh có thông tin đáng tin cậy nào cho thấy là chúng ta đang gặp khó khăn?"

 "Đây là vấn đề độc lập hay có liên quan tới các phòng ban khác?"

 "Chúng ta có thể đánh giá tầm quan trọng của vấn đề như thế nào?"

 Trái lại, những câu hỏi đóng thường chỉ cho ra câu trả lời "có" hoặc

Tóm tắt về vận dụng tư duy sáng tạo trong công việc

+ Việc nhìn nhận vấn đề chính là cửa sổ tinh thần để chúng ta xem xét vấn

đề, tình huống hay cơ hội

+ Nhìn nhận vấn đề đúng là yếu tố căn bản để có thể tiến đến quyết định hợp lý

+ Hãy thận trọng vì một số người cố tình chuyển hướng vấn đề theo chủ đích cá nhân của họ

+ Hãy thử thách cách nhìn nhận vấn đề đầu tiên và chủ động tìm thêm những cách nhìn nhận khác

+ Hãy sáng suốt để nhận ra những giả định dựa trên thành kiến, cũng như những sai lầm trong tất cả các cách nhìn nhận vấn đề

Bạn có muốn trở thành một người tư duy sáng tạo? Không phải như nhiều người vẫn nghĩ rằng sáng tạo thuộc về bản năng của con

người, bạn có thể rèn luyện và phát triển khả năng tư duy sáng tạo Theo kinh nghiệm của chuyên gia sáng tạo Jason Surfrapp

6 bước giúp bạn phát triển tư duy sáng tạo trong công việc hàng ngày

Nhiều người cho rằng tư duy sáng tạo chỉ cần thiết với những người đang làm việc trong lĩnh vực quảng cáo, các bạn đang học Digital Marketing hay nghệ thuật Thật vậy, khả năng sáng tạo có thể giúp bạn phát triển và

thành công trong bất kỳ ngành nghề Hãy hình dung một kỹ sư cơ khí nếu

có khả năng sáng tạo, anh ấy có thể phát minh ra nhiều thiết bị và máy móc khác nhau Một người bán hàng sáng tạo sẽ luôn tràn ngập ý tưởng

để tiếp cận khách hàng Hay một người giáo viên sáng tạo sẽ không bao giờ thiếu những phương pháp hay để truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách hiệu quả nhất

Bạn có muốn trở thành một người tư duy sáng tạo? Không phải như

nhiều người vẫn nghĩ rằng sáng tạo thuộc về bản năng của con người, bạn

có thể rèn luyện và phát triển khả năng tư duy sáng tạo Theo kinh nghiệm của chuyên gia sáng tạo Jason Surfrapp (nhà sáng lập mạng xã hội kết nối những người làm việc trong ngành quảng cáo IWearYourShirt.com), 6 bài tập sau có thể giúp bạn

1 Đọc nhiều nội dung và nhiều chủ đề khác nhau: Để cập nhật kiến

thức, thông thường chúng ta chỉ nghiên cứu về những chủ đề liên quan đến công việc của mình Thay vào đó, hãy bắt đầu tham khảo những cuốn sách mà thông thường bạn sẽ không “tiêu hóa” được Những ý tưởng mới

có thể xuất phát từ những điều tưởng chừng không liên quan Ngoài ra, nếu có thể hãy ăn trưa với một người lạ Trò chuyện với một người không quen biết về những điều mới lạ sẽ giúp bạn hiểu được vấn đề từ nhiều hướng khác nhau

2 Viết 500 từ về bất kỳ chủ đề: Đây là một bài tập thú vị mà bạn có thể

luyện tập khi không thể tập trung vào một vấn đề nào đó Hãy mở một

word document mới và bắt đầu đánh máy Không cần chủ đề, không cần câu dẫn nhập, không cần chỉnh sửa và quan trọng nhất là không tự phê bình Hãy để những ngón tay “nhảy múa” trên bàn phím máy tính và bộ

não quyết định “câu chuyện” của bạn tiếp tục như thế nào “Thường thì tôi

sẽ kết thúc với một “sản phẩm” chẳng ra sao nhưng bài tập này giúp tôi có thêm năng lượng sáng tạo” – theo Jason Surfrapp

3 Không phải ở nhà, hãy đến rạp chiếu phim: Thưởng thức bộ phim

yêu thích trên màn hình lớn, âm thanh sống động và mùi bắp rang thơm lừng luôn là một trải nghiệm tuyệt vời Không chỉ giúp thư giãn sau một ngày làm việc, xem phim có tác dụng kích thích sự sáng tạo của người xem, nhất là những bộ phim khoa học viễn tưởng Bộ não sẽ thu nhận những tình tiết và hình ảnh từ bộ phim và những suy nghĩ và ý tưởng luôn

dễ dàng đến hơn bạn mỗi khi rời khỏi rạp chiếu phim Tuy nhiên, đừng bao

giờ đi xem phim một mình mà hãy rủ thêm đồng nghiệp Đây cũng là cơ hội tốt để tăng sự kết nối nơi công sở

4 Trò chuyện với một người bạn không quen trên điện thoại: Bạn sẽ

ghi nhận được những kiến thức mới Bạn rèn luyện cách nói chuyện với người lạ Lắng nghe câu chuyện từ một người mà bạn không quen biết có thể giúp bạn nhìn nhận một điều từ các quan điểm khác nhau Điều này giúp bạn mở rộng tư duy theo nhiều hướng mà có thể hoàn toàn trái hẳn với suy nghĩ của bạn

5 Ăn uống bổ dưỡng: Có một số nghiên cứu về việc cách chúng ta ăn

uống ảnh hưởng đến cách chúng ta suy nghĩ Nếu bạn muốn suy nghĩ một cách khác biệt, hãy bắt đầu cung cấp năng lượng mới cho cơ thể Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết con người có thể tư duy sáng tạo hơn khi hấp thụ

những thức ăn bổ dưỡng hơn

6 Luyện bài tập “hại não”: Rủ thêm ít nhất một người bạn/đồng nghiệp

để tham gia một buổi brainstorm kỹ năng sống trong khoảng 50-60 phút Trước đó hãy cùng hội ý để có một chủ đề hoặc vấn đề nào đó mà bạn muốn thảo luận và bắt đầu suy nghĩ để tìm ra giải pháp, để có những ý tưởng về sản phẩm mới, hãy những cải tiến mới… Viết tất cả những ý tưởng ra giấy và khoan hãy tự phê bình chúng Kết thúc bài tập, bạn có thể

sẽ có một danh sách 100 ý tưởng điên khùng nhất nhưng chắc chắn rằng

ít nhất một hoặc hai trong đó là những ý tưởng rất tuyệt vời Quan trọng nhất, bạn càng thực hành nhiều, bạn càng thành thạo chúng

Không cần phải là người sáng tạo để có thể tư duy khác biệt Bạn chỉ cần thực hiện những hành động giúp kích thích khả năng sáng tạo Ngay cả những người sáng tạo nhất cũng cần nguồn cảm hứng để khơi nguồn trí sáng tạo

Tư duy sáng tạo và 30 quy luật phát triển bạn cần biết: Ý tưởng

không cần phải lớn, chỉ cần có thể thay đổi thế giới: Đây là hai điều khác nhau Bất kỳ điều gì đáng giá cũng tốn thời gian vô hạn 90% cái phân biệt người thành công và người thất bại là thời gian, cố gắng và sức lực

Sáng tạo là gì? Tại sao phải tư duy sáng tạo?

Thử thách chính là động lực khơi dậy khả năng sáng tạo, giúp chúng ta biết được bản thân có thể làm gì và có đủ tự tin

Kỹ năng nhận thức bản thân: Sự chú tâm vào công việc Tâm trí sáng tạo: Nhận biết tư tưởng chính mình Tâm hồn sáng tạo Những con người sáng tạokhông để ý thức luôn mang tinh thần tiêu cực Họ sẵn sàng đối mặt thử thách và học được kinh nghiệm từ trong thất bại Trong quá trình phát triển bản thân, để khơi dậy khả năng sáng tạo, chúng ta nên xem thử thách là

cơ hội học hỏi, rèn luyện, không ngừng nâng cao năng lực thực tiễn và luôn duy trì tinh thần tích cực

Nếu bạn suy nghĩ không mạnh mẽ khi đối diện với thử thách, bạn lo lắng, bồn chồn và sẽ tìm công việc thấp hơn so với trình độ kỹ năng bản thân Thế nhưng, ngày nào đó bạn phát hiện trình độ bản thân cao hơn công việc từng làm, lúc ấy bạn sẽ só cảm giác đơn điệu, bất luận là công việc đơn giản hay phức tạp cũng làm bạn cảm thấy không thấy hài lòng Bạn trở nên lề mề và không có động lực để khơi dậy khả năng sáng tạo trong bạn (Hầu hết chúng ta thường đợi đến khi phải đối mặt với những khó khăn thì mới chịu thúc đẩy quá trình tư duy của mình)

Tư duy sáng tạo giúp bạn có những ý tưởng đột phá trong công việc

và cuộc sống

Vì thế, muốn tìm thấy niềm hứng thú để khơi dậy khả năng tư duy sáng tạo ngay cả trong những việc tưởng chừng tẻ ngắt, bạn hãy “chuyên tâm chăm chú vào công việc đang làm”, bất kể là công việc gì và xem nó cũng như một thử thách cần phải vượt qua Bạn hãy tập trung tâm trí vào hiện tại, tại mỗi thời điểm chỉ làm một công việc và dành riêng cho công việc duy nhất ấy đầy đủ sự chú ý của mình Chú tâm đến công việc đang làm, bạn sẽ được làm, được học với niềm say mê, hứng thú và hẳn nhiên là sáng tạo, hiệu quả hơn nhiều

Tập trung tâm trí vào hiện tại, dõi theo thế giới nội tâm sống động của mình

để hiểu và thấu cảm, để sống với cái tôi của mình một cách trọn vẹn nhất Mọi việc chúng ta làm đều có thể khơi dậy khả năng sáng tạo Nó xuất phát từ trong sự chú ý và tư tưởng của chính bạn Học cách chú tâm,

hướng tâm trí mình vào hiện tại, bạn sẽ tập trung hơn, sáng suốt hơn và sẵn sàng cho những thử thách Chắc chắn rằng, tính sáng tạo của bạn cũng tăng thêm

Khám phá 30 quy luật trong kỹ năng tư duy sáng tạo

30 quy luật của sự sáng tạo trong tư duy: Sau đây là danh sách 30

quy luật để giúp chúng ta sáng tạo Rất thực tế Các bạn có thể tham khảo

1 Phe lờ mọi người: Ý tưởng của bạn càng mới mẻ, càng có ít người có thể cố vấn cho bạn

2 Ý tưởng không cần phải lớn, chỉ cần có thể thay đổi thế giới: Đây là hai điều khác nhau

3 Tiêu thời gian: Bất kỳ điều gì đáng giá cũng tốn thời gian vô hạn 90% cái phân biệt người thành công và người thất bại là thời gian, cố gắng và sức lực

4 Nếu kế hoạch kinh doanh của bạn lệ thuộc vào việc bạn bỗng nhiên được đại gia nào đó “khám phá” ra , thì có lẽ là kế hoạch của bạn sẽ thất bại: Chẳng có ai bỗng nhiên khám phá ra cái gì hết Mọi thứ đều được tạo dựng chậm rãi với nhiều nhức mỏi

5 Bạn phải chịu trách nhiệm về thử nghiệm của mình: Con đường càng nhiều thúc đẩy, bạn càng cô đơn

6 Mọi người đều sinh ra với óc sáng tạo: Mỗi người được cho một hộp bút chì màu lúc còn trong vườn trẻ

7 Giữ công việc ban ngày: Bởi vì các thử nghiệm của bạn thường bị hỏng,

và bởi vì đói thì không thử nghiệm tiếp được

8 Các công t y đè bẹp sáng tạo không thể cạnh tranh với các công ty vinh danh sáng tạo:Nhưng bạn cũng không thể ép uổng nhân viên biến thành thiên tài

9 Ai cũng có một Đỉnh Everest riêng mà mình được sinh ra để leo: Bạn có thể không bao giờ đến đỉnh, điều đó có thể tha thứ được Nhưng nếu bạn không cố gắng nghiêm chỉnh ít ra là một lần để leo cao hơn mép tuyết, thì nhiều năm sau, khi nằm chờ chết trên giường, bạn chỉ có thể cảm thấy trống rỗng Khám phá khoá học Kỹ năng giao tiếpứng xử thông minh

10 Ngươi càng tài giỏi, càng ít cần được kê cao thêm: Gặp một người viết một tác phẩm siêu phàm phía sau thực đơn của nhà hàng, điều đó không làm tôi ngạc nhiên Nhưng gặp một người viết một tác phẩm siêu phàm với bút Cartier bằng bạc đặt trên một bàn viết cổ kính trong một căn gác SoHo khoáng đãng trên sân thượng, điều này sẽ làm tôi vô cùng ngạc nhiên

11 Đừng cố đứng vượt trội hơn đám đông, tránh xa các đám đông luôn:

Kế hoạch để trình bày sản phẩm của bạn cho công chúng cũng phải sáng tạo mới mẻ như chính sản phẩm của bạn Công việc của bạn là kiến tạo một thị trường hoàn toàn mới Chẳng lua do gì mà phải làm điều mà 250 nghìn anh chàng “đang hy vọng” khác cũng đang làm-đợi phép lạ Tất cả các mô hình kinh doanh đã có đều sai Bạn phải tìm mô hình mới cho bạn

12 Nếu bạn chấp nhận đau đớn, đau đớn không thể làm bạn đau: Đau đớn vì những hy sinh cần thiết thường đau hơn là bạn tính trước Nhưng

dù là nói thế, thì làm một điều gì rất sáng tạo là một trong những kinh

nghiệm kỳ diệu nhất mà một người có thể có trong đời Nếu bạn thành công, mọi hy sinh đều đáng Ngay cả khi bạn thất bại, bạn cũng sẽ học được nhiều điều giá trị lạ lùng Nếu bạn không làm khi bạn biết rõ là bạn có

cơ hội, chính điều này sẽ đau đớn hơn cả thất bại rất nhiều

13 Đừng bao giờ so sánh nội tâm của bạn với bên ngoài của người khác: Bạn càng theo đuổi việc của bạn, bạn càng ít bị lẫn lộn giữa phần thưởng vật chất và phần thưởng tinh thần Ngay cả khi con đường bạn đi không bao giờ làm ra tiền hay giúp bạn thăng tiến trong nghề nghiệp, nó vẫn có giá trị hàng tấn

14 Chết yểu được đánh giá quá cao: Tôi nghe nhiều người trẻ nói “Phải hút sách hay uống rượu để trở thành nghệ sĩ hay.” Đây là lựa chọn không hiệu quả, không mạnh khỏe, không thông minh, không sáng tạo, và không

có kết cuộc vui

15 Điều quan trọng nhất mà một người sáng tạo có thể học chuyên nghiệp

là vẽ một lằn mực đỏ giữa cái gì bạn sẵn sàng làm và cái gì bạn sẽ không làm: Nghệ thuật bắt đầu bị thiệt hại khi người ta bắt đầu trả tiền cho nghệ

thuật Bạn càng cần tiền, người ta càng bảo bạn phải làm gì, bạn càng có

ít tự chủ và càng phải nuốt chửng những điều không thích, và nghệ thật càng mang lại ít hạnh phúc Biết điều này để đặt kế họach phù hợp cho bạn

16 Thế giới đang thay đổi: Có người thì mê thay đổi, có người thì không thích Nếu bạn muốn đủ tiền trả tiền ăn trong vòng 5 năm tới, thì hãy lắng nghe những người mê thay đổi, và tránh loại người kia

17 Tài năng có thể mua, nhưng đam mê thì không thể mua: Những người duy nhất có thể đổi thay thế giới là những người muốn đổi thay thế giới Và không phải là ai cũng muốn làm vậy

18 Tránh đám bạn tụ tập quanh bình nước uống trong văn phòng: Họ là bạn tốt, nhưng một lúc nào đó họ sẽ cản đường

19 Hát giọng riêng của mình: Picasso rất tồi về màu sắc Turner chẳng vẽ được hình người Saul Steinberg vẽ kỹ thuật rất tồi TS Eliot có công việc ban ngày (và làm thơ ban đêm) Henry Miller viết rất bất quân bình Bob Dylan hát cũng dở mà chơi guitar cũng dở

20 Sự lựa chọn các phương tiện truyền thông không quan trọng: Phương tiện nào cũng có cái hay và cái dở của nó

21 Bán rẻ mình, khó hơn là bạn nghĩ: Làm loãng sản phẩm của bạn ra để bán rẻ hơn chỉ làm cho người ta ít thích nó hơn

22 Không ai quan tâm Bạn phải tự làm lấy: Mọi người đều bận rộn, chẳng

ai quan tâm đến quyển sách bạn đang viết, hay bức tranh, vở kịch, nhất là khi bạn chưa bán được Và những người không bận rộn thì bạn lại không cần họ

23 Lo lắng về “Thương mãi hay Nghệ thuật?” là phí thời gian Người ta lải nhải chuyện này hồi 1950 và sẽ tiếp tục lải nhải năm 2050 Đây là con đường đã rất mòn, bạn sẽ chẳng tìm thêm được ý mới nào gây chấn động trái đất cả

24 Đừng lo lắng tìm kiếm hứng khởi Nó sẽ đến: Hứng khởi đi trước thèm muốn sáng tạo, chứ không phải thèm muốn sáng tạo đi trước

25 Bạn phải tìm ra thị trường riêng cho mình: Ảnh Picasso luôn giống Picasso vẽ Truyện Hemingway nghe như Hemingway viết Nhạc giao hưởng Beethoven nghe như của Beethoven Một phần chính để trở thành

“sư phụ” là làm thế nào để không hát giọng của ai cả, mà chỉ hát giọng của mình

26 Viết từ quả tim: Chẳng có viên đạn bạc nào hết Chỉ có tình yêu mà Chúa đã cho bạn

27 Cách hay nhất để được chấp thuận là không cần chấp thuận: Điều này đúng cả trong nghệ thuật lẫn kinh doanh

28 Quyền lực không bao giờ được cho, mà chỉ được nắm lấy: Người “sẵn sàng” (chuyển quyền lực) truyền đi một làn sóng khác với người chưa sẵn sàng Có lẽ đó là l ý do tại sao thú vật có thể đánh mùi sợ hãi

29 Dù là quyết định cách nào, thì Chúa Quỷ cũng phải có phần: Bán rẻ mình cho Hollywood cũng phải trả giá Không bán rẻ mình, cũng phải trả giá Đằng nào thì cũng phải trả giá đầy đủ

30 Phần khó nhất của tính sáng tạo là làm quen với tính sáng tạo

Bạn chắc hẳn không nghĩ tới việc khởi hành một chuyến đi dài ngày bằng

ô tô nếu không biết trước mình sẽ đi đâu và không có bản đồ chỉ dẫn

Nhưng thực tế là chỉ có khoảng hai trong số một trăm người biết được chính xác họ mong muốn đạt được điều gì trong cuộc sống và vạch ra những kế hoạch khả thi để đạt được mục tiêu của mình Đó là những người đi đầu trong mọi lĩnh vực của cuộc sống - những con người thành đạt xứng đáng nhận được những phần thưởng của cuộc sống

Nếu bạn biết chính xác bạn muốn gì và có niềm tin tuyệt đối vào khả năng đạt được mục tiêu của mình thì bạn có thể thành công Còn nếu bạn không chắc là mình muốn gì trong cuộc sống, thì ngay từ bây giờ, ngay từ giờ phút này, hãy bắt đầu nghĩ và xác định xem chính xác bạn muốn gì, tới mức nào và khi nào sẽ đạt được điều đó

Đây là một công thức gồm 4 bước khá chính xác sẽ giúp bạn đạt được mục tiêu của mình:

1 Hãy viết ra giấy điều mà bạn mong muốn nhất - một điều gì đó mà bạn tin

chắc rằng sau khi thực hiện, chắc chắn bạn sẽ có được thành công trong cuộc sống

2 Hãy phác thảo kế hoạch thật rõ ràng, và dựa vào đó để đạt được mục tiêu

này Đồng thời, bạn cũng nên xác định trước để đạt được điều đó, có thể bạn sẽ phải đánh đổi điều gì

3 Đặt ra một thời hạn rõ ràng khi nào bạn sẽ đạt đƣợc mục tiêu dự tính của mình

4 Hãy ghi nhớ những gì bạn đã viết ra giấy và hàng ngày nhẩm đi nhẩm lại

nhiều lần giống như đang cầu nguyện vậy Hãy kết thúc lời cầu nguyện bằng việc bày tỏ lòng biết ơn vì đã hoàn thành được mục tiêu theo đúng kế hoạch của mình Hãy cẩn thận làm theo những chỉ dẫn trên đây, rồi bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy toàn

bộ cuộc sống của bạn thay đổi theo chiều hướng tích cực nhanh đến thế nào Công thức này sẽ đưa bạn tới gần một thế lực vô hình có khả năng dẹp bỏ những chướng ngại vật ra khỏi đường đi của bạn và mang lại cho bạn những thời cơ thuận lợi mà

có thể bạn chưa bao giờ mơ tới Hãy bám chắc vào quy trình này, như thế bạn sẽ không bị làm phiền bởi những người hay hoài nghi có thể không hiểu quy luật sâu sắc mà bạn đang theo đuổi