Quản lý ngân sách đô thị ở Việt Nam Sử Đình Thành. - TP.HCM Trường Đại Học Kinh Tế

- Chinh quy~n d6 thi nhu Ia "ngu'Ji thL'ra hclnh" eLla chinh quy~n trung [tong: m6 hinh phdn cdp tai kh6a Cach ti6p c~n phan c~p Uti kh6a xem chinh quyen dja phuong nhu hi c~p phv thu>c

BO GIAO DUC VA DAO TAO

TRUONG DAI HOC KINH TE, TP HO CHi MINH

DE TAl NGHIEN CUU KHOA HOC CAP BO

LOI MODAU

1 Tinh c~p thiet cua d~ tai nghien crru

Do thi h6a 1a m(>t qua trinh phat tri6n thea huang cong nghi~p h6a cua b~t

ky quf>c gia nao Do thi trong co c~u kinh tS cua quf>c gia c6 vai tro ngay cang quan tr9ng Ngan hang ThS gi6i danh gia "cac do thi dugc coi 1a nhfrng d~u tau dam baa cho m(>t nSn kinh t€ tang tru6ng bSn vfrng va do d6, dam baa gia tang phuc 1gi xa h(>i DiSu nay do bai h~u hSt cac ho~t d(>ng san xu~t cong nghi~p, thuong m~i dSu dugc thvc hi~n trong ph~m vi do thi v6i h~ thf>ng dich Vl,l va thi truang han h~n SO v6i cac ph~n COn 1~i CUa d~t nu6c"

V 6i vai tro nhu v~y, cho nen tren binh di~n thS gi6i do thi ngay nay gia tang

vs quy mo va sf> 1ugng

M~ng 1u6i do thi Vi~t Nam ngay cang dugc rna r(>ng va phat triSn KSt qua 1a, dan sf> do thi hi~n nay khoang 21 tri~u nguai chiSm 25,8o/o t6ng dan sf> toan qu6c 1a 81 tri~u nguai Ty 1~ do thi h6a trong giai do~n phat triSn

Nam ngay cang dugc rna r(>ng va phat tri6n Tinh dSn 2005, ca nu&c da c6

708 do thi, phan lo~i thanh 2 do thi 1o~i d~c bi~t, 2 do thi 1o~i I, 14 do thi lo~i

II, 20 do thi 1m,li III, 52 do thi 1o~i IV va 618 do thi 1o~i V Trang d6 5 do thi trvc thu(>c Trung uong, 82 thanh phf> thi xa thu(>c Tinfi, vao21 thi tr~n

kinh t€ cua kh~u dugc hinh thanh gop ph~n ma r9ng m~ng 1u6i do thi quae gia, t~o tiSn d6 cho sv tang truang do thi Ty 1~ do thi h6a trong 1 0 nam qua phat tri6n binh quan hang nam g~n 2% Day 1a ty 1~ r~t cao, dang khich 1~,

ttr gbc d9 quan 1y ngan sach:

(i) 6 Vi~t Nam, khai nifm chinh quyin do thi chi m6i qugc dS c~p

d1,1ng dS an chinh quySn do thi (2006) V6i t6c d9 do thi h6a cua Vi~t Nam diSn ra nit nhanh va tren binh di~n r(>ng, yeu c~u ti~n trinh phi t~p trung h6a

cong cua Vi~t Nam phai thay d6i m(>t each din ban Ho~t d(>ng do thi yeu c~u phai dugc dam bao b~ng m9t h~ th6ng tai chinh d~c thu rna trong d6 ngan sach do thi la chinh sach trung tam Chinh sach tai chinh do thj se tac d(>ng len t~t ca cac m6i quan h~ kinh t~ - xa h(>i, tu d6 anh huang l6n d~n vai tro cua do thi trong nSn kinh t~ qu6c gia Kh6 khan 16n nh~t d~t ra cho Vi~t

b6i canh vung, quy mo do thi va muc d9 phat triSn dia phuang th~m chi ngay trong tinh Hay n6i each khac, chinh sach ngan sach do thi khong thS khai quat chung a c~p d9 tinh, thanh ph6

(ii) Theo Ngan hang Th~ gi6i, ca sa h~ dng do thj Vi~t Nam hi~n trong tinh tr~ng qua x~p x~: Di~n tich nha a trung binh la 1 Om2/nguai, chi b~ng 1/3 di~n tich tieu chu~n tren d~u nguai a cac do thi tien ti~n tren th~ gi6i; ty 1~ d~t giao thong rftt th~p; h~ th6ng c~p nu6c bi th~t thoat t6i 30-40%; ty 1~ thu gom va xu ly rae thai chi d~t 70%; o nhiSm tr~m tr~mg vs ngu6n nu&c,

hang Th~ gi6i cling cho th~y, ty 19 d6i ngheo a do thi Vi~t Nam la 9.5% (nam 2000), di liSn d6 Ia h9 th6ng ca sa h~ t~ng y~u kern va thi~u th6n cac djch V\1 ca ban T6c d9 do thi hoa hi9n dang tang cao d~n d~n hi~n tugng di

cu ra thanh thi ngay m(>t 16n Do d6, d6i nghco tu nong thon dang chuySn

Tinh tang truang nang d(>ng cua do thi da d~t ra cho chinh quyGn do thi rftt nhiSu thu thach trong vi~c: ki6m soat S\1' tang truang, 0 nhiSm moi

truang, d6i m6i cong ngh~, da d~ng h6a kinh t~, T~t ca t~o ra sue ep r~t

lan d~n Vi~c nang cao Va cai thi~n ch~t luqng cung C~p dich Vl,l cong, Va Vi

tieu do thi anh huang d~n chinh sach ngan sach cong a muc d9 qu6c gia trong vi~c phai thi~t l~p l~i ca ch~ phan dinh ngu6n thu cho c~p chinh quy~n

do thi, chinh sach vay nq Chinh quy~n do thi cftn duqc trao quy~n nhi~u

han trong vi~c l~p k~ ho~ch va ki~m soat ngan sach Chinh quy~n do thi cftn dam bao su d1,1ng t6i uu ngu6n h,rc va cai thi~n phuc lQ·i xa h<)i K~ toan, l~p ngan sach do thi cftn duqc cai thi~n d~ nang cao trach nhi~m va minh b~ch cua chfnh quy~n do thi

Tu phan tfch tren, nh6m nghien cuu chQn d~ tai "Quan ly ngan sach do thi a Vi~t Nam " lam n~n tang cho vi~c d~ xu~t cac giai phap xay dl,l'ng m()t

qua d6 thi~t l~p mo hinh quan ly ngan sach thich ung cho chinh quy~n do thi

2 Mvc tieu d~ tai

Ml,lC qich cua d~ tai nghien cuu nay la l()t ta thl,l'C tr~ng chinh quy~n do thi, qwin tri do thi va ngan sach do thi a Vi~t Nam Tuy nhien, hi~n c6 dt it cong trinh nghien CUU S\1' lien k~t gifra chinh quy~n do thi, qm\n tri do thi va quan

ly ngan sach do thi Cong trinh nghien cuu nay kham pha m6i lien h~ cua chung, qua d6 xay dl,l'ng mo hinh chinh quy~n do thi, quan tri do thi va ngan sach do thi a Vi~t Nam

3 Cach ti~p c~n va phu·o·ng phap nghien cii·u

D~ d~t duqc m\lC tieu nghien cuu cua d~ tai, each ti~p c~n va t6 chuc cong trinh nghien cu·u duqc phac hQa nhu sau:

• Ly thuy~t chinh quy~n do thi, quan tri do thi va ngan sach do thi;

• Giai thich thl!c tr~ng chfnh quySn do th! va ngan sach do thi 6 Vi~t Nam;

thj va ngan sach do thj

D~ hi~u sau vS th¥c tr~ng chfnh quySn do thj va ngan sach do thi 6 Vi~t Nam, cac dfr li~u thu nh~p va tinh hu6ng nghien dru 6 Tp H6 Chf Minh duqc ch9n l\7a Du6i each ti~p c~n nay, Tp H6 Chf Minh duqc nghien c(ru

b~ng vi~c Slr dvng each ti~p c~n kham pha v6i Sl,I khao sat ky luang f)iSu nay t~o diSu ki~n kham pha thl!C tr~ng chu khong Slr dvng cac diu hoi v6i nhfrng diu tra lai dt! ki~n tru6c f)i~m lqi tuy~t d6i cua each ti~p c~n nay cho phep nguai nghien cuu danh gia dung d~n hi~n tr~ng va lam cho n6 b{)c 19

duqc ban ch~t tu nhung v~n ds phuc t~p cua d6i tuqng nghien cuu

CHU NHI:.::M DE TAl CO QUAN CHU TRi

PGS TS Sfr Dinh Thanh

DANH MlJC BANG BIItU, HINH VE VA SOD(>

- - - qfv _ _ _

Bang 1.1: Nhfrng thanh ph6 a Chau au, 1000 - 1900 4

Bang 1.2: Dinh nghia do thi khac nhau gifra cac qu6c gia 5

s ()" d6 1.1 : v ung do thi 1 0 Sa a:6 1.2: Qm!n tri do thi va tac d()ng dSn quan 1y ngan sach 15

Bang 1.3: Mvc dich cac each phan 1o(;li chi tieu ngan sach 3 0 Sa d6 1.3: T6ng hqp vS phan c~p Quan 1y ngan sach do thi 24

Hinh 1.1: So sanh ty 19 chi dia phuong so v&i t6ng chi cua m()t s6 qu6c gia, 2000 40

Hlnh 1.2: Chi tieu dia phuong so v&i GDP (% ), 2001 40

Hlnh 1.3: Ca c~u ngu6n thu dia phuong, 2001 42

Hinh 1.4: Ca c~u ngubn thu thuS dia phuang, 2001 42

Bang 1.4: Ty 19 ngubn thu chuySn giao so v&i ngu6n thu cua chinh quy€n dia phuang (% ), 2000 42

Sa db 2.1: H9 th6ng don vi hanh chinh Vi9t Nam 56

Sa db 2.2: H9 th6ng Ngan sach nha nu&c Vi9t Nam 61

Hlnh 2.1: So sanh GDP, dAu tu, thu NSNN cua TP Hb Chi Minh so v&i ca nu&c nihn 2005 67

Hinh 2.2: So sanh kim ng(;lch xu~t kh~u, nh?p kh~u tren d!a ban TP.H6 Chi Minh so vai ca nu&c nam 2005 67

Hinh 2.3: So sanh cac chi ticu kinh t6 cua TP I-Ib Chi Minh v&i cac dia phuang Ian trong nu6c - nam 2005 68

Bang 2.1: Thu ngan sach tren dia ban 1996-2006 68

Bang 2.2: Ca c~u ngan sach trcn dia ban 2000- 2006 69

Bang 2.3a: VS co dm ngubn thu thucmg xuycn theo phan c~p (o/o) 70

Bang 2.3b: Ca c~u ngubn thu khac (%) 70

Bang 2.4: Ty tr9ng ngubn thu I 00% 71

Hinh: 2.4: Ty 19 ngubn thu NSDP so vai ngubn thu NS trcn d!a ban(%) 72

Hinh: 2.5: Chi dftu tu va chi thuang xuyen cua Thanh ph6 (ty d6ng) 73

Bang 2.5: Ca c~u chi tieu cua ngan sach Thanh ph6 (ty d6ng) : 73

Bang 2.6: Ca c~u chi dftu tu phat triSn cua Thanh ph6 (ty d6ng) 74

Bang 2.7: Ca c~u chi thuang xuyen cua Thanh ph6 (ty d6ng) 74

Bang 2.8: Chi dftu tu phat triSn theo ngu6n v6n cua Thanh ph6 (o/o) 75

Bang 2.9: Ty 1~ chi tieu cong cua dia phuang so v6i t6ng chi tieu (%) 80

Sa d6 3.1: sv tuang tac cac chu thS trong quan tri do thi 91

Bang 3.1: Nhfrng thay d6i ca ban trong mo hinh qmln tri do thi 6 Vi~t Natn 96

Bang 3.2: Muc d<) phan c~p thu ngan sach 114

Bang 3.3: Ngu6n tv thu cua chinh quySn dia phuang 114

MVCLVC

_

· LO'i m& dfiu Danh mi}C hinh ve, bang bi~u va SO' d& Mucluc , 0 • Trang ChtrO'ng 1 : Chinh quy~n doth! va ngan sach do thi 1

? ' 1.1 TOng quan ve dO thj I 1.1.1 Sv hinh th~mh va phat tri~n do thi 1

1.1.2 Khai ni~m va vai tro cua do thj 5

' 1.2 Chinh quyen i/0 thi 10

1.2.1 D~n nh?p 10

1.2.2 Ly thuySt phfm clip va quan tri do thi 12

1.2 3 Nhfrng n6n tang phan tich vai tro va trach nhi~m cua chinh quy6n do thi 15

1.2.4 Xay dvng m9t khuon kh6 cho chinh quy6n do thi co trach nhi~m 22

1.3 Quiin If ngan S(iclz i/0 tlzj 24

1.3 1 Ngu6n thu cua ngan sach do thi 24

1.3.2 Chi ngan sach do thi 30

1.3.3 Quan h~ gifra ngan sach do thi va phat tri~n do thi 32

1.3.4 L?p ngan sach do thi 33

1.3.5 Xu hu6ng phi t?p trung hoa qm1n ly ngan sach do thj 35

1.4 Diinh giii so siinh vJ tiJ chitc chinh quyJn ilo thj va ngiin siich ilo th ,, 1 cua m!J so "'t , q uoc g1a ,{ 39

1.4.1 Danh gia 39

1.4.2 M9t s6 kSt lui;in 44

Chuo·ng 2: Thv·c tr~ng quan ly ngan sach thanh phB o· Vi~t Nam 50

2.1 Tinh hinh phiit trMn ilo thi va ilo thi hoa o· Vi~t Nam tt't niim 50

2.1.1 Nhan dinh chung 50

2.1.2 Nhfrng h~n ch~ phat tri6n do thi cua Vi~t Nam : 52

2.2 Khai quat hf th!Jng chinh quyin tlja phu·ung cua Vift Nam 55

2.2.1 Chinh quySn dia phuang 55

2.2.2 Phan lo~i do thi Vi~t Nam 56

2.2.3 Nh~n thuc vS chinh quySn do thi a Vi~t Nam 59

2.3 Khung phap ly quiin ly ngiin sach thimh phiJ if Vift Nam 60

2.3 1 Khai quat 60

2.3.2 Phan dinh thu- chi ngan sach do thi 61

2.3 3 Can d6i ngan sach do thi 66

2.4 Phfm tich ngiin stich ilo thj- Nghien cku tinh huang Tp HCM 66

2.4.1 Gi6i thi~u 66

2.4.2 Thu ngan sach 68

2.4 3 Chi ngan sach 72

2.4.4 Cac ngu6n d~u tu khac ngoai v6n ngan sach Thanh ph6 74

2.4.5 Phuong th1rc so~n l~p ngan sach do thi 77

2.5 Mkc il~ hili long cua ngu·iJ"i dan tt!Ji vb'i chinh quyJn ilo thj 80

2.6 Nh~n xet ilanh va iliinh gid vJ quiin ly ngiin sach tlo thj if Vift N am 8 2 Chuo'ng 3: Quan Iy ngan sach do thi o· Vi~t Nam trong bBi canh do thi boa 85

3.1 Dl) thj h6a va nluing ham y thay aJi quiin ly ngiin sach tlo thj if Vift Nam 85

3.1.1 Muc d<) do thi h6a a Vi~t Nam 85

3 1.2 Xay dvng mo hinh chinh quySn do thi va qm1n ly do thi 87

3.1.3 Nhfrng thay d6i quan trQng trong quan ly ngan sach do thi a Vi~t Natn 97

32 .I.~(Jtln u ' ttllfn 1 '" quan ., [ ' y Ctll l 't'" ;1-"tl' letl uO tl! ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 100 3 2 1 V fin dS ph an djnh nhi~m vv chi cua chinh quySn do thi 1 00 3.2.2 T6i uu h6a ganh ni;ing chi tieu do thi 101

3.2.3 Nang cao hi~u qua cung c&p djch V\1 106

3.3 Gia tiing ngubn thu bJn vii:ng cua chinh quyJn do thi ~ 108

3.3.1 T6i da h6a ngu6n thu rieng cua dia phuong (ngu6n thu 100%) 108

3.3.2 Phan chia ngu6n thu cho chinh quySn do thi 112

3.3.3 Ca chS b6 sung can d6i ngan sach 116

3 4 Vay nq chinh quySn do thi 118

3 4.1 Chinh sach quan ly nq 118

3.4.2 Phat tri~n djnh chS tai chinh h6 trq vay nq chinh quySn do thi 123

K~t lu~n

Tai lieu tham khao

Phl,lll}C

CHUONGJ

Day Ia chuang t6ng quan Nhi¢m Vl) cua chuang nay danh gia cac mo hinh ly thuy€t v~ quim tri do thj va quan ly ngan sach do thj Do v~y, n6 duqc thi€t k€

g6m cac n(>i dung chinh: nghien c(ru chinh quy~n do thj, quan tri do thi; qufm

ly ngan sach do thj; va danh gia so sanh v~ t6 ch(rc chinh quy~n do thi va ngan sach do thj cua m(>t s6 qu6c gia

1.1 TONG QUAN VE HO THJ

1.1.1 S\f hinh thimh va phat tri~n do thj

Thu~t ngfr do thi thu<'mg g~n li~n v&i khu vvc thanh ph6, thi trftn, thj xa

Nhfrng thanh ph6 dftu tien trong xa h()i loai nguo·i da phat tri~n trong nhfrng

thung lUng dbng song mau rna a vung Trung c~n dong khming 3000 tnr&c cong nguyen Nhfrng nha nu6c - thanh ph6 da phat trien m~nh trong thung lung Mesopotamia bao g6m Riridu, Ur, Lagash va Kish Ur hi nhfrng thanh ph6 l&n nhfit v&i di¢n tich 150 m~u Anh 1 va dan s6 khoang 25.000 nguoi Nam 2000 tru&c cong nguyen, thanh ph6 Baylon c6 khofmg 50.000 ngm'1i Trong thung lUng song Nile, nhfrng th~mh ph6 n6i ti€ng la Memphis, Hclipolis

va Thebes

Di~u ki¢n ciln thiet cho sv phat trien m9t thanh ph<) th<ri bfty gia Ia sv

giau c6 v~ nang nghi¢p Sv d()t pha trong phat trien san xuftt nang nghi¢p hi ti~n d~ phat trien cac thanh ph6 6 vung Trung C~n dong, d6 lc't: ngu c6c duqc

thuiin h6a; h9 th6ng thuy lqi phat trien, cong Cl,l b~ng cay thay cho cu6c Cling

v&i nhfrng cai tien m\y gitlp cho nhU'ng ngu<ri lao d()ng n6ng nghi¢p nang cao nang sufit lao d()ng, t~o ra th~mg du v~ Immg thl,l·c cho phcp nguo·i dan deo

1 M(\t mfiu anh tuung dLrong 0.4 hcc tu

du6i cac ho~t d<)ng phi nong nghi9p trong cac thc'mh ph6 Tuy nhien, sv th~ng

du nong nghi9p con kha nho be Davis (1976) cho r~ng de muoi s6ng 1 ngu<'Yi dan thanh thi cdn phai c6 t6i 50 - 150 ngu<'Yi nong dan Cau hoi d~t ra, t~i sao cac thfmh ph6 ddu tien cua xa h9i phat trien? Do con c6 nhi~u vfin d~ chua

duqc bi~t m9t each ch~c ch~n v~ d~c di~m kinh t~ cua nhung xa h9i tru6c d6,

nen cac nha lich su chi tien doan v~ ngu6n g6c cita nhung thanh ph6 Th~

nhung hdu h~t d~u d6ng thu?n r~ng, nhCi'ng thanh ph6 ddu tien phvc vv vua

cha mvc dich qm1n sv vt:ra cho mvc dich ton giaa

Giai do~n ti~p theo cua ti~n trinh do thi h6a a Phmmg Tay Ia xay ra a Hy

l~p Vao nam 500 tru6c cong nguyen, c6 hang tram nha nu6c ~ thanh ph6 d9c I?p xufit hi9n v6i dan s6 tu vai tram cho d~n chvc ngan Athens la thanh ph6

16n nhfit, v6i dan s6 khoang 15.000 ngu<'Yi va Sparta c6 dan s6 khoang 40.000 ngu<'Yi Tuang phan v6i nhfrng thanh ph6 tru6c d6 (sv cai tri chu y~u d~t du6i

sv kiem soat cua nha th<'Y vatu si), thi hdu h~t cac thanh ph6 Hy l~p duqc di~u

hanh bai ngu<'Yi dan, thong qua d~i h9i nhan dan (ti~n than qu6c h9i ngay nay)

de ho~ch dinh chinh sach cong

Athen la thanh ph6 thuang m~i, v6i nhli'ng ho~t d<)ng huon ban duqc t?p

trung 6 vung Agora Tru6c d6 trong !ich su, thanh ph6 nay da thanh l?p nhfrng vtmg dan cu d<)c l?p Cac vung dan cu nay giao thuang v6i nhau thong qua traa d6i san ph~m S~r giaa thuang phat tri<~n rfit m~nh b6i sv phat trien

ti~n t~ vao th~ ky thfr bay trw1c cong nguyen

Giai do~n ti~p theo cua phat tri~n do thi phuang tay xay ra du6i thai D~

che La rna V aa the ky thfr 3 tru6c cong nguyen, La rna c6 dan s6 han 1 tri9u ngu<'Yi De che La rna thi6t l?p cac vtmg dan cu ttr b~c d~n nam, r6i sau d6 thanh l?p nhfrng thanh ph6 cua vtmg khap 6 Chau au D~ che La rna phat trien

kinh t~ thong qua gim k~t thuang m~i v6i c6ng n~p

Trang nhCi'ng th~ ky ddu tru6c cong nguyen thea sau S\f svp d6 cua D~

ch€ La rna, nhfrng thanh ph6 6 phuang tay suy tim Sv xam chi6m cua ngu<'Yi H6i giao lam gian do1;1n ho1;1t d<)ng huon ban 0" vung f)ja Trung Hai, dfrn d~n

Sl,f suy tan cac thanh ph<1 cang N~n cu6p b6c ti6p tl,lC Ian tran kh~p Chau au,

lam cho vi9c di l1;1i va thuang nwi tro· nen nguy hiem D6n th6 ky 12, 13 sau

cong nguyen, thuang mi;li trong vung Dja Trung hai m6i thvc SlJ phat tri~n

mi;inh Chinh SlJ gia tang thuung illi;li g6p ph~n thuc d~y phat tri~n cac thanh

Nen kinh t~ thai phong ki~n/trung c6 cua th~ ky 11 cho d~n th~ ky 14 chu y~u dva vao hoi;lt d<)ng nong trang va thuang rni;li trong cac thanh ph6 nh6

Nhung thanh ph6 trong thai ky phong ki~n r~t nho nhung nhieu ve s6 luqng

0 th~ ky 11, London Ia thanh ph6 16n nh:it cua Anh v6i dan s6 chi c6 16.000

dan Nhieu thanh ph6 khac a nu6c Anh c6 dan s6 chi vao khoang 5000 dan Nhfi'ng thanh ph6 16n nh~t cua Due c6 dan s6 khong nhieu han 40.000 dan Trong thai gian nay, cac thanh ph6 thai trung c6 phat tri~n chu y€u dva vao

buon ban va chuyen rnon h6a nganh nghe M<)t t~ng lap thmmg gia nho phat

tri~n va cac chQ' dUQ'C thanh l~p ben ngoai thanh ph6 d~ phl,.lC Vl,l cho giao luu thuang rni;ii Theo Davis (1976), cac thanh ph6 dva vao thi truang phat tri~n

vi 2 ly do Th~i· nhdt, quyen lvc trong h~ th6ng phong ki~n duqc t~p trung h6a

Khong gi6ng nhu nhfrng thanh ph6 thai Hy li;ip c6 di;li va D~ ch€ La rna,

nhfrng thanh ph6 thai tnmg c6 kh6ng chi ph6i hoan toan cac vung nong

nghi~p va ycu c~u phai c6ng ni;ip rna phai san xu~t rn<)t vai san ph~m rieng cua

rninh d~ trao d6i l~y hang h6a nong nghi~p a cac vung nong nghi~p Thu hai,

do nang su~t n6ng nghi~p e<'m r~t th:ip, vi th~ cac thanh ph6 phai trao d6i v6i nhung vung r<)ng 16n han K€t qua Ia, m<)t thanh ph6 phai phat tri~n san ph~rn

cua minh d~ CO th~ Ci;lnh tranh v6i nhfrng san ph~rn (y nhfi'ng vung nong

nghi~p va san phfrrn cua cac thanh ph6 khac Sv qmh tranh trong s6 cac thanh ph6 thai trung c6 dlin den dc)i rncri san xu:it va thucmg mi;ii Nhung nguai san

xu~t trong cac thanh thi phat tri~n ky thu~t san xu~t, cho phep hQ ban th~p gia

han so v6i d6i v6i d6i thl:1 qmh tranh Cac thanh phc) con tang cuang d~u tu

vao giao dvc d~ qua d6 phat tri~n c{tc ky nang thuang rni;ii Nhung n6 Ivc d~

d6i rn6i ky thu~t san XU~t Va thtrang rni;li da li;!O nen tang cho CUQC each rni;lnh cong nghi~p vao th~ ky 18 va 19

B~t d~u the ky 19, nhung thanh ph6 thuong rn?i 16n phat tri~n a Chau au Hai y~u t6 d6ng g6p st,r phat trien thanh ph6 16n: t~p trung h6a quyen lvc; rna

r<)ng va phat trien thuang rni;ii Trong thai gian nay, quy0n lvc chinh tri va kinh t€ duqc chuy~n giao ttr rn<)t sc\ lanh chua phong ki~n vao trong tay cac

nha vua T~p trung quyen h,rc dfin d0n t~p trung h6a chu·c nang quan d<)i va

qm\n ly trong c;k th~mh ph6 hoang gia sv ma r()ng va phat tri~n thuong m(;li

d~n dtSn thao da cac hang rao can thuang m(;li Them vao d6, S\f phat tri€n nganh hang hai gi(Ip cho kham pha nhi~u thi truang m6'i

T6m l(;li, lich su phat tri€n cua xa h9i cho thfry do thi hinh thanh cung v6'i

sv phat tri~n cua n~n san xufrt hang h6a Tuy nhien, trong thai gian khoang tu

nam 3000 tru6'c cong nguyen den 1800 sau cong nguyen, the gi6'i tiep tvc bi

th6ng trj bai n~n van minh nong nghi~p Do thi h6a bi gi6'i h(;ln bai nang sufrt

thfrp trong khu vvc nong nghi~p, chi phi v~n chuy~n hang h6a cao Cho mai

den the ky 19, ty l~ dan s6 s6ng trong cac thanh ph6 chi vao khoang 3% Gifra

1800 va 1970, dan s6 trong khu V\XC thanh thj gia tang len t6'i 39% £)6 thi h6a dien ra t6c d9 nhanh duqc b~t ngu6n tu cu()c each m~mg cong nghi~p tu the ky

19 Cach ffi(;lng cong nghi~p t(;lO ra nhli"ng d6i m6'i V~ che bien va V~n tai rna

n6 lam thay d6i n~n nh6 san xufrt nh6, ti~u thtl cong nghi~p n~n san xufrt 16'n,

d1;1i cong nghi~p v6'i nhfrng nha may 16'n trong thanh ph6 cong nghi~p Bang

1 1 du6'i day cho thfry anh huang CUa each ffi(;lng cong nghi~p den StJ phat

tri~n 10 thanh ph6 hang d~u 6 Chau au Gifra 1700 va 1900, Manchester,

Birmingham, Glasgow va Liverpool phat tri~n ttr nhli"ng thi trfrn nh6 thanh nhli"ng thanh ph6 cong nghi~p d6 SQ H~u het cac thanh ph6 con l(;li hang d~u 6·

Chau au g~n k~t ch(rc nang chinh tri v6'i phat tri~n cong nghi~p, d~n den phat

tri~n rfrt nhanh

Ngt;il.~-P:M.IGl~~{bc;:gand C !i.Te_CS,_11,-~~k~ or~;;:-ban Ew·ope U)OrJ.:J-950 (Cambridge, Mass: llarvard

Univcsily Press, 1965

4

1.1.2 Khai ni~m va vai tro cua do thj

1.1.2.1 Khtii ni~m

Theo cac nha kinh t~ do thi, m9t vung dia ly duqc xem la do thi n~u nhu n6 chua dvng m9t s6 luQng 16n nguai dan trong m9t di~n tich tuang d6i nh6 N6i khac di, m9t vung do thi duqc d!nh nghia nhu la m9t vung c6 m~t d9 dan s6 kha cao Dinh nghia nay xem xet vung do thi c6 quy mo cvc ky khac nhau, tu m9t thi trAn nh6 cho d~n m9t vung do thi r9ng 16n D!nh nghia cua cac nha kinh t~ do thi xac d!nh lll~t d{) dan s6 bai Vi kinh t~ do thi d\fa vao S\f tuang

tac thuang xuyen giua cac ho~t d9ng kinh t~ khac nhau va nhung tuang tac d6

c6 tinh kha thi chi khi nao cac doanh nghi~p va h9 gia dinh cling duqc t~p

trung vao m9t vung kha nh6

Bang 1.2: Djnh nghia do thj khac nhau giii·a cac quBc gia

J:d_~ Thea Cvc th6ng ke, d~c di~rn do thi quy tv 1.000 dan ho~c han

Canada M<)t vt:mg t~p trung 1.000 dan cu va m~t d<) dan wit 400 ngu~

~~~ - ·rhUnh ph6 thu<)c tinh va lhlt dO

Dtrc C<)ng u6ng v6'i 2.000 dan w ho~c han

Ph<irJ··-·· ·· -tc~,g ct6ng t~p trung han 2.000 dan s?ng trong cac nha li~n il nhau h_o~c khong ct\c.h

xa han 200 met gifra CllC nha; c<)ng dong ma trong d6 phan 16'n dan so Ia t~p trung da ton giao, s5c t<)c

-Vuan~iu6c lien Anh va Xfr wales: vung do thi duqc thanh l~p trong khu d~t do thTt~~hau;·~~-g

hi~[J Anh _ do thi 16'n nh~t hinh thanh d~ra tren s~ quy tv cac tii\u b<) ph~n dfl thi

My Nhti'ng nai c6 2.500 dan ho~c han va nhu·ng khu vv·c duqc do thi h6a

r - · · - - - · - · · · - ·

Argentina Nhu·ng trung tam dan so c6 2.000 d<1n ho~c han

~~~=i~-~~- _ ~- _r~.~J:ng ben ll~On~-~~~1~-~aiCuath~~oic-thimh -pi10 nhll' dU'~YC xae djnh b(}·i Ju~t d~

-~_g_l_l2~~0 _.==:j_~ting_~~.~tan cu t~rtrung 1.500 nguai va han · · · · Mexico f Dia plmang c6 2.500 dan cu ho~c han

/\~{dO · --~(~6c.ii,T 0::1~: v<\ t~1t c<'1 ~~ha·ng ~o·i c6 5.000 ,dan_ ho~~ hm~ m~t _do dfn w ~h6ng ~~ hm1

1.000 ngum/1 d~1m vuong ho~1c 39011 km ; d~1c d1em do lh!: It nhat % dan CLI' Ia nam

1 _ _ _ _ _ _ _ _ 1 gi6'i d~o d<)ng thuang xuyen a nhu·ng nganh ngh~ kh6ng_}2bai Ia n6ng nghi~[J

Nh~t ban Thanh pho c6 50.000 dan hoi;tc han v6'i 60% ho~e han cac nha a duqc tQa l~1c trong

khu V~I'C c{l llht\ o· san Sllt VU 60% dan CU' ho~c han lham gia vao cac nha may, thU'ang

-Malaysia I Vt:111g c6 nha wa san sat quy t~I I 0.000 dan hoi;tc hon

lii~i-Iippi;;c;;·· ·-· r·:T~1!~c-:cl-cie)[J1!c6·~~~··zi(l dan.cLr it-;:;h<1iho~c h(¥,~1.ooo; , ki1~ 2 ;nha·ng-trung tam 111-~h

I chinh c(J it nh~t 2.000 dfm

- -, ~ - - -· - , - -~- - · -~-~ -

-Nguiln: Lien Hi~p Qu6c 1997

Dinh nghia do thi khac nhau dang k~ giua c{tc qu6c gia (xem bang 1.2), nhung nhin chung tftt ca d~u xac djnh do thj la m{)t khu Vt)'C d!a ly dU'Q'C dt)'a tren cac tieu th(rc c6 tinh d!nh luqng:

5

• Chtrc nang la trung tam t6ng hgp ho~c trung tam chuyen nganh, c6 vai tro thuc d~y s~r phat tri€n kinh t~ - xa h<)i cua ca nu6c

ho~c m<)t vl!ng lanh th6 nhfit dinh; ·

• Ty 1~ lao d<)ng phi n6ng nghi~p trong t6ng s6 lao d<)ng;

• Ca sa h? tfing phvc V\1 cac ho?t d<)ng cua dan cu;

• Quy m6 va m~t d<) dan s6

Tuy theo cac tieu thtrc tren rna m6i khu V\(C dia ly dugc chia thanh cac cfrp d<) khac nhau (thanh ph6, thi xa, thi tdn ) Dinh nghia trong c6ng trinh nghien c(ru nay, t/6 thi la m(H khu v~rc vai m9t t/9 dan s6 cao, qua d6 n6 t9p

h(Jp va gcin kit cac ho9t ti(Jng kinh d, van h6a, xa h9i l9i vai nhau

So· dB 1.1: Vlmg tlo thi

+ Da dc;mg cac hoc;tt d()ng kinh td, van h6a va xii h()i: Do thi dugc coi

la nai c~u thanh bai nhi~u ho~t d()ng kinh t~, trong d6 ho~t d()ng ~inh t~ cong

nghi9p, thuang m~i, dich vv chi~m da s6 La khu vv-c t~p trung dan cu va nhi~u ho~t d()ng kinh t6 phi nong nghi9p, do thi d~n d~n nhfrng yeu cftu phat

sinh v~ CO' sa h~ tfrng C6 th~ n6i r~ng, CO' sa h~ tfrng la y~u t6 phan anh trinh

d() phat tri~n Clla do thj Va ti¢n nghi sinh ho~t cua dan CU theo 16i s6ng CUa do

thi Muc trang bi v~ h~ tfrng ky thu~t cling nhu h~ tfrng xa h9i cua do thi xet

tren ca cac chi tieu t6ng s6 cling nhu chi tieu binh quan dftu nguai d~u cao

han va d6ng b9 han so v6'i muc binh quan m()t qu6c gia Chinh vi v~y, do thi

tra thanh nai di~n ra hfru h~t cac giao dich kinh t~, cac sinh ho~t van h6a va

CUC ho~t d()ng xa h()i Ctla ca vung lanh th6 d do thi, quan h9 san XU~t Va v6n

phat tri~n a 111ll'C d() cao han SO v{Ji nong thon; quan h¢ sinh ho~t van h6a cling phat tri~n da d~ng, phong phu v&i phong each rieng, pha va cac quan h¢

truy~n th6ng, c6 tinh ch~t huy~t th6ng chi ph6i dai s6ng van h6a, xa h9i a

nong thon

T6m l~i, c6 th~ th~y xa h()i do thi khac bi¢t v&i xa h9i nong thon, th~ hi9n

qua CaC net CO' ban sau:

t6 va sv ch~t nh~y cam cua kinh t6 do thi tru&c nhfrng bi~n d()ng

kinh t~ - xa h()i

• vi drJ'i s6ng Xcl h()i: Nhu cfru cua do thi va nguai dan do thi v~

hang h6a cong a mtrc d9 cao Trinh d() dan tri va ch~t lugng ph~m

bi9n ctm nguai dan do thi d6i v&i chinh sach cong cao han so v6·i dia phuong nong nghi9p f)(yi s6ng van h6a - xa h9i cua do thi phuc t~p va t~o ra sv phan eve trong c()ng d6ng r~t l&n so v&i xa

h()i n6ng nghi9p

• vi dr}i srJng chfnh tri: D6 thi phat trien theo khuynh hu6'ng dan chu han so v&i n6ng thon Hay n6i khac di, nguai dan do thi quan tam den nhfrng hanh d()ng chinh quy~n do thi va nhfi'ng bien d6i cua h9 th6ng chinh tri nhi~u han

Chinh nhil'ng dh~m kh{lc bi9t trcn ycu cfru s~r phan quy~n, quan tri d6 thi

va quan ly ngan s{lch d6 thi ph~!i c6 nhfrng thay dc1i v~ ch~t de sao cho thoa

man SO thich cua nguai dan do thj va nang cao chat luqng CUQC sf>ng do thj

truac nhfrng bien d6i phtrc t~p ctm do thj

1.1.2.2 Vai tro cua ilo thj

J)/) t!Jj V{l tf/) tftj /toft CO m/Ji lien quan kftft ch(it chi! VO'i tang trll'ifng kin!J fi,

110 thttC day tang truong kinh tt thong qua CO" che gia tang hi~u qua kinh te h<)i t1,1 do thi d6 Thvc te cho thay cac do thi l6n thuang d~t t6c d9 tang truang kinh te cao hon nhi~u so vai t6c d9 tang truang binh quan chung cua cac v-Lmg kinh te trQng di~rn va cua ca nu6c, nhung l~i khong d6ng d~u d6i vai cac cap

do thi va tren cac vung lanh th6 6 Vi~t Narn, hai do thj 16n la Thu do Ha N9i

va thanh ph6 I-I6 Chi Minh tang truang gap tu 1,5 den 1,7 l~n so v6i rnuc trung binh toan qu6c

Qua trinh do thj hoa khong chi thuc d~y tang truang kinh te do thi rna COn gop ph~n tich Cl,l"C cai thi~n dai s6ng CUa dan CU do thj Va cac vung lan

c~n Th!Jc te, nha duy tri duqc t6c d9 tang truong kinh te cao rna cac do thi

!6·n da t~o ra nhi~u co h9i vi~c Uun m6i cho nguo·i dan, g6p ph~n quan trQng vao vi~c nang cao tim nh~p cua dan cu do thi Khi rn(rc thu nh~p binh quan ct:m dan cu tang len thi nhu cAu chi tieu dai s6ng ctm dan cu do thi cling tang theo nh~rn tho~i man t6t hun nhu c~u tieu d-Lmg ca nhan

Du6i tac d9ng cl:ta qua trlnh do thi hoa, h~ th6ng co so· h~ tAng do thi n6i Chung va h~ thl~ng CO' Sa y t0 nhu tr~m XU, phong kharn, b~nh vi~n cua CaC

do thi da vc\ dang gia tang c~i v~ quy mo, s6 lm;mg va chat lm,mg Luqng v6n ctAu tu phat tri~n xa h9i danh cho y te va ho~t d9ng Clru trq xa h9i cua cac do thi ngay cang tang Nha c6 chi tieu ngan sach y t€ binh quan dfru nguo·i gia tang c<)ng v6i nhC'rng cai tien dang k~ v~ co sa h~ tfrng y tt, cling nhu s~r nang cao d v~ chAt luQ·ng va s6 luqng cua d9i ngu y ta va bac sy ma nguo·i dan do thi c6 th~ ti0p c~n duvc m9t dch d~ dt'mg hun t6·i djch V\1 y te chAt luqng cao

Qua trinh d6 thi hoa mang tfnh tAt yeu khach quan khong chi lam gia tang

hi~u qua kinh t€ h9i t1,1 san xuAt va tieu dLmg ma n6 con lam cho quy mo t1o thi h9i t\1 c6 xu hu6ng tang len Qua trinh do thi boa dong vai tro quan trQng d6i v6'i vi~c th(Ic ddy tang tnr6'ng kinh t~ do thi, chuy~n djch co cAu kinh ti~

theo hu&ng cong nghi~p hoa, hi~n di;li hoa va nang cao ml:rc s6ng cho nguai

dan do thi Va gop phfin tich qrc trong vi~c ti;lO ra anh huang lan toa tich CIJC

d6i v6i tang tru·&ng kinh t~ cua cac vung kinh t~ trQng di~m -cung nhu cua ca nu6c

D6i v6i do thi dong vai tro la trung Him kinh t~ cua ca nu6c, ngay nay c6

khuynh huang phat tri~n thc'mh trung tam tc'ti chfnh D6i v6i m()t trung tam tai chinh, quy mo thi truang tai chinh va ml:rc d9 m6' cua thi tnrang tai chinh la nhfrng tieu chi gia tri quan trQng danh gia Sl,l' phat tri~n CUC dich V\} rna trung tam tai chinh c6 th~ cung d.p Quy mo thi tnrang tai chinh duqc danh gia qua

cac tieu chi nhu: quy mo cac dinh ch~ tai chinh; quy mo thi truang chl:rng

khoan; kh6i luqng trai phi~u phat hanh; tai san tai chinh ca nhan; tin dt,mg

doanh nghi~p Mtrc d() m6' cua thi truang tai chfnh duqc danh gia qua cac tieu

chi nhu: SIJ hi~n di¢n cac cong ty da quf>c gia; s6 luqng cac cong ty l1UOC

ngoai trong thi tru·ang ch(rng khoan; s6 luqng dftu tu mr6c ngoai trong thi tru·ang tai chinh; s6 luqng trai phi~u duqc phat hanh b~ng ngoi;li t¢ Ch(rc nang cua m()t trung tam tai chfnh:

+ Ch~l·c nang chu chuyin cac ngubn vJn: Ngay nay trung tam tai

chinh dong vai trc) rat da d~mg, nhung c6 le, vai tro quan trQng nh~t la chu

chuy~n ngu6n lvc tai chinh tLr nai thLra d~n nai thi~u Trang bf)i canh h9i

nh~p, cac trung Him tai chinh ngay cang mang tinh qu6c t~, khong chi la kenh chuy~n tai ngu<\n lvc tai chinh tu cac chu th~ thua v6n den cac chu th~ thieu

v6n trong nu6c ma con la kenh chuyen tai ngu6n lvc tai chinh tu nhung nha dftu tu qu6c te den nhfrng nguai di vay qu6c te

1- Chtl·c nclng cung ccip cclc sim phdm tai chinh: Trong qua trinh chuyen tai cac ngu6n lvc t~\i chinh, cac trung tam tai chinh cung c~p hang lo~t

cac san phftm tai chinh nh~m dap (rng nhu cfiu da d(;lng cua cac nha dfiu tu va ngucri di vay v6n v6i gia ca c~nh tranh Nhfrng djch v1,1 tai chfnh theo yeu cftu

la trao d<)i ngo~i t~, quan ly rui ro, bao hiem, swaps, thi trucmg sa c~p va th(r

cilp mua b~in tnii phi6u c<1 phieu, vay mll'Q'l1 v6n ngan hang trong nmrc va quC)C te, Va hang lo~tt cUC cong Cl,l phai sinh cling nhU nhfrng d!ch Vl,l tll' Vdn, nghien c(ru

1.2 CHINH QUYEN D(> THJ

1.2.1 D§n nh~p

Xet a g6c d<) phan cfrp hanh chinh, chinh quyen d<) thi thu<)c ph~m tru chinh

quy~n dia phuung Chinh quydn d6 thj Ia m9t afp chinh quydn trong h¢ th6ng himh chinh cua qu6c gia, duq·c lu(lt phap phdn dinh trach nhi¢m va trao quydn nhdt djnh trong vi¢c chi phr5i eric nguJn hrc sJn c6 dd cung cdp eric djch v« c6ng cho nguo"i dan d6 thi

Qm\n tri do thj c6 nhti'ng khac bi9t v6·i qua td nong thon Cling c6 th~

cung m<)t ch(rc nang nhu chfnh quy~n nong thon, nhung thgc hi~n nhi~m Vl,l trong tung chuc nang cua chinh quy~n do thi l~i khac bi~t ho~m to~m V6i nhti'ng bien d6i da d~ng v€ dai s6ng kinh te - xa h<)i, quan tri do thi phai tinh den cac m6i lien h9 khac nhau giCra cac ben c6 lien quan, d~c bi9t chinh quyen

do thj va nguai dan Cong tac nay bao g6m cac chien luge ttr tren xu6ng va ttr du6i len d~ t~o thu~n lqi cho sv tham gia tich eve cua cac cong d6ng c6 lien quan, cho vi9c thao lu~n cong khai giti'a cac d6i tac, cho qua trinh ra quy(h djnh m<)t each minh b~ch va cho cac chinh sach quan ly do th! sang t~o

Thach th(rc d6i v6i chfnh quyen do thi trong cong tac quan tri d6 Ia: chfrt luqng cung cfrp djch vt,t (to thi phat tri~n kinh te dam bao an sinh xa h<)i cho c<)ng d6ng dan cu, cai thi~n moi truang va nang cao chfit luqng cu<)c s6ng do thj V 6i nh~n th(rc nay cong tac qwin tri do thi c6 nhti'ng d~c thu rieng, th~

hi9n nhu sau:

• Quan tri do thj phai dt,ra trcn quy hoqch tdng thd phrit tridn ddng

b(J

• Qm\n tri do thi duqc d~t trong khu6n kh<1 phi t(tp trung h6a Cfrp

chinh quy0n d6 thi duqc phan quy0n nhi6u han trong vi9c ra quyet djnh chinh sach va cung cfrp hang h6a cong

• Quan tri d6 thi phai dva trcn m(>t h¢ th6ng va c6ng c« phap lu(lt

Wfi nhfmg U"U tien VG tidn b(} vJ cong ngh¢ VG ndn kinh ti trf th~t'C

Nhti'ng d~c thu trong cong tac quan tri do thi d~t len vai chinh quyen do thi trach nhi9m rfrt n~ng n6 trong vi9c diim duung cac ch(rc nang v6n di thu<)c v€ chu the nay D0 bao quM hcSt tam nhi¢m vt,t thco d~c thCt cua qu{m trj do thi

thi di~u ki~n tien quy~t cfrn phai d~t duqc Ia chinh quy~n do thi phai c6 du ngubn h,.rc va muc chl'1 d<)ng ben c~nh ycu cfru v~ con nguoi Chinh di~u ki~n

nay t~O ra Vj th~ n6i h~t Ctla chfnh sach ngan sach do thj trong h~ th6ng chfnh sach tai chinh dja phwmg

Tuy theo d~c diem hanh chinh cua m6i qu6c gia chinh quy~n do thi chiu

Sl,l' rang bu(>c b6'i cac the ch6 phap ly khac nhau Chinh quy~n do thi la cftp chinh quy~n duqc thanh l~p b&i quy djnh cua hi~n phap qu6c gia (Brazil, Denmark, F ranee, India Italia Japan ); ho~c bai hi~n phap cua bang (Australia, My ); b6'i quy djnh phap ly b6'i cftp chinh quy~n cao han (Anh, Newzealand ) Sl,f di~u h~mh chinh quy~n do thi duqc th1,1c hi~n thong qua vai tro cua cac the ch~ chinh tht:rc va h~ th6ng t6 chuc chinh quy~n cling nhu vai tro cua cac chufin m!Jc khong chinh thuc, m~ng luai ho~t d(>ng va t6 chuc c(>ng dbng nh~m dco du6i hanh d<)ng c6 tinh t~p the b~ng vi~c xac djnh khuon kh6 tuang tac giua cong dan c6ng dan va cong dan- nha nu6c, dua ra quy~t

djnh c6 tinh t~p the va cung cftp hang h6a cong dja phuang Vi th~, khac v6i chinh quy~n nong thon chinh quy~n d6 thi bao gbm nhfrng mvc tieu khac nhau M(>t chfnh quyen do thi t6t kh6ng chi cung cfrp hang lo~t cac djch vv cong ma COn bao tm\n CU<)C s6ng va quyen 11,1 do CUa c6ng dan do thj; t~O ra kh6ng khi dan chu, d6i tho~i; h6 trq thi tnrcmg, phat trien d(> thi b~n vfrng; va

t~o di~u ki~n cho cac dfru ra nh~m nang cao chftt luqng cu(>c s6ng nguai dan

do thi va cac vung nong nghi9p Ian c~n (Anwar Shah, 2006)

M~c dtl khai ni9m chinh quy~n dja phmmg hay chinh quy~n do thi Ia khong m6i, nhung hi<;n t~i n6 duqc nhi~u nha kinh t~ ban lu~n trong cac cong trinh nghien ClrU thu(>c linh Vl,l'C tai chinh cong Toan cfiu h6a va CUQC each

m~ng thong tin bu(>c phai xcm xct l~i m6i quan h9 nha nu6c cong dan va vai tro cling nhtr m6i quan h9 CUa chfnh quyen Va cac dO'n vj thUQC khu Vl,l'C

tu Tuy nhicn, khai ni<;m m\y hi~n t~i g~n ch~t v6i I)· thuy~t phat trien kinh t&, b6'i vi thco quan diem truy0n th0ng de h6 tn,Y phat tri0n dia phuang, c(>ng d6ng dja phuang thm)'ng t~p trung vao ho~c chinh quyen dja phuang ho~c cac t6 chl:rc c(>ng dbng trong khi bo qua moi tru·ang the ch~ t6ng the rna c6 the

thuc d§y ho~c lam tri hoan s~r tuong tac hqp tac ho~c c~nh tranh giua cac t6 chl:rc, nh6m ngucJi vt\ m~ng lu6i ho~t d(>ng nh~m dap t:mg nhu cfiu hay s6' thich cua cong chtmg dia phuong

1.2.2 Ly thuy~t phan cfip va quan trj do thj

V 6i d~c diem chinh tri, kinh t~, xa h<)i cua do thi, nhi~u ly thuy& chi ra tinh

hqp ly cao cua vi~c dua ra quy~t djnh chinh sach cong trong b6i canh phi t~p

trung va nang cao vai tro tich eve cua chinh quy€n do thi dva tren n€n Umg tinh hi?u qua, trach nhi?m, c6 thd quan ly va til ch~i, Cl) the nhu:

- M6 hinh cita Stigler (Menu's Stigler): Stigler (1957) xac djnh hai nguyen t~c de thi~t k~ phi;tm vi phan quyen:

• M<)t chinh quy€n dmg gfrn v6i dan han thi cong vi~c quan ly c[mg

hi~u qua

• Nguai dan c6 quyen b6 phi~u/bieu quy~t cho vi~c Iva ch9n hang

h6a cong rna hQ mu6n

Nhli'ng nguyen t~c tren ham y chinh quyen nh6 c6 the th6a man tbt hon

cac sa thfch da di;tng cua nguai dan Mo hinh cua Stigler cho r~ng, quy mo tbi

uu cua c~p chfnh quyen ttly thu<)c vao quy mo kinh t~ va muc d<) chi phi - lQ'i ich

- M6 hinh bo phdu bling chan (Voting with feet): Trong mo hinh hang h6a cong dja phuang (Tiebout, 1956), quy mo chinh quyen tbi uu dtrQ'C xac

l~p b~ng vi~c danh d6i lQ'i ich ttr chi phi chia se so v6i chi phi t~c nghen Ngu(yi dan xem xet "chi phi thu~" va djch V\l cong duQ'c cung c~p bo·i c~p

chinh quyen do thi de quy~t djnh nai de djnh cu sinh s6ng2 Vi th~, b6 phieu

b~ng chan d~n d~n danh gia cua c(mg d6ng v~ nang Ivc cua chfnh quy€n do

thi va danh gia quy mo thj thi truang cung c~p hang h6a cong

- M6 hinh tuong dJng tai kh6a: M<)t y tuang lien quan den vi~c thi~t k€ phan quyen latham gia vao Iva chQn cong Olson (1969) tranh lu?n neu nhu

ph~m vi quy~n Ivc chfnh tri va phi;tm vi lQ'i ich g~n ket v6i nhau, v~n de nguo·i

huang w do c6 the kh~c ph\tc va lQ'i ich bien b~ng v6·i chi phi bien cua san xu~t, thi dam bao cung c~p hang h6a cong tbi uu Sv danh d6ng phan c~p

chinh quy€n v6i ph~m vi lQ'i ich duQ'c g9i la nguyen tdc tuvng dJng tai kh6a

7

V&i 1110 hlnh mly, chfnh phtl khong cftn qm\nl)' h0 khi\u u6i v(Ii ngutri dan

12

Nguyen t~c m\y lien quan den Nguyen tile phit h9p (The Correspondence

principle) duqc dua ra bai Oates (1972) Ph~m vi phan quy~n nen dva vao

m(rc d('> cung cftp cac lo~i hang h6a c6ng Theo d6 c~n tinh d€n m('>t each

chfnh xac t~p hqp tieu dung hang h6a cong Clla cac ca nhan trong c('>ng df>ng dja phuang Frey va Eichenberger ( 1995, 1996, 1999) da rna r('>ng y tuang mly d~ xac djnh khai ni~m phan quy~n theo chuc nang, phan quy~n phu hqp,

phan quy~n c~nh tranh (Functional, overlapping, competing jurisdictions:

FOCJ) HQ tranh lu~n sg phan quy~n c6 th~ duqc t6 ch(rc cung v&i vi~c thi€t l~p nhu·ng m6i lien k€t v~ chuc nang d~ sao cho: (i) phu hqp v&i ph~m vi dja

ly, (ii) cac ca nhan va c('>ng d6ng c6 th~ tl,f do chQn Iva sv phan b6 ngu6n h,rc

va cung cftp hang h6a c6ng trong ph<;tm vi phan quy~n c6 tinh c<;tnh tranh Cac

ca nhan va c('>ng d6ng c6 th~ bi~u 19 sa thich cua hQ m('>t each trgc ti€p thong qua cac sang ki€n va trung c~u dan y Ph an quy~n trao cho cac CO' quan va

thanh vien ctm n6 quy~n thu thu€ d~ thvc hi~n nhi~m vv duqc giao

- Mo hinh ly phi tgp trung h6a: Thco m6 hinh nay' m6i djch V\1 c6ng nen duqc cung cftp bai cftp chinh quy~n ma h9 c6 quy~n Ivc l<.i~m soat trong

m('>t ph<;tm vi dja ly t6i thi~u nao d6 d~ qua d6 c6 th~ n('>i h6a lqi ich va chi phi (Oates, 1972), bai vi:

• Chinh quy~n dja phuang hi~u va n~m b~t duqc nhu·ng mong dqi va s6' thich cua nguai dan dja phuang;

• Dua ra quy€t djnh dja phuang phu hqp v6·i nhu c~u nguo·i dan, qua (i6 tang CU'ang tfnh trach nhi~m Va hi~u qua Clla tai kh6a;

• Lo~ti b6 co ch~ ph an cftp khong hqp ly; va

• Khuy6n khich c<;tnh tranh gifra cac cftp chinh quy~n

' M('>t h9 th6ng phi t~p trung h6a ly tu6'ng dam bao m(rc d('> va S\f ph6i hqp trong vi9c cung cftp djch v~1 c6ng phu hqp v&i s6' thich cua c6ng ch(mg Trang trucmg hqp cac djch vv cong duqc cung dp b(ri dja phuong c6 tinh lan t6a hay kinh t0 quy m6 r('>ng l&n thi din phai c6 trq cftp tt:r phfa chinh quy~n trung uong

- Mo hinh hw ch(Jn cong: Ngm'ri dan bi~u quy0t Iva ch9n hang h6a

c6ng thong qua nen dan cht:1 d~i di9n hay dan chtl tr~rc ti0p Tuy nhicn, m6

hinh nay g~p ph~ii r~c r6i d6 Ia vi9c dua ra quy6t djnh t~p tht c6 th~ kh6ng

dam bao t6i da h6a phuc lqi ella tm\n b<) cu· tri, b&i vi cong chung va cac ca

quan cua chinh phu c6 nhung m~c tieu khac nhau v a l(;li, di~u nay con bi chi ph6i bai v~n d~ nguai huang tv do rna khong tra ti~n cua cong chung C6

each nao de lo(;li trtl' v~n d~ nguai huang tv do rna khong tra ti~n hay khong?

D6 Ia phat trien cac mo hinh long nhi~t thanh hay tu thi~n Clla xa h<)i Cac mo hinh long nhi~t thanh hay ttr thi~n trong ly thuy~t tai chinh cong cho th~y, khu

vvc tu s~n long cung c~p hang h6a cong cho xa h<)i, khitc ph~c tinh tr(;lng

nguai huang tv do khong tra ti~n Tuy nhien, long nhi~t thimh hay ttr thi~n

ctra khu v~·c tu khong the cung c~p hang h6a cong 6 mile t6i uu IJ6 la ly do

t(;li sao chinh quyen d!a phuong phai tham gia cung c~p hang h6a cong cho nguo·i dan dia phuong

Cac ly thuy~t v~ quan tri do thi c6 gia tri khoa hQc nh~t d!nh Bai le, chung hu6ng d~n thi~t l~p m<)t khuon kh6 nham nang cao tinh hi~u qua, hi¢u

Ivc ctla chinh quy~n do thi, c~ the d6 la himh d{Jng dung ( cung c~p d!ch v~

phu hqp v6'i s6 thich cua cong dan); khong chuyen quy€n (hanh d<)ng trong each th(rc t6t nh~t v6'i chi phi th~p va chu~n mvc t6t); va trach nhifm (hanh d<)ng thong qua each ti~p c~n dva vao quy~n lqi cua cong chung) (Baiey, 1999; Dollery va Wallis, 2001 ) Vai tro cua chinh quy~n do thi trong m<)t chu6i t~p hqp nhu v~y tuang phan v6'i vai tro truy~n th6ng (Gross, 2001 )

Tuy nhien, vi¢c ap dvng vao thvc tien ph~ thu<)c vao the ch~ chinh tri, h¢ th6ng phan quyen va t6 chtrc hanh chinh ct'ra m6i qu6c gia Ch~ng h(;ln, y tuc1ng ve nguai dan c6 quyen bo phi~u/bitu quy~t cho vi~c Iva chQn hang h6a

cong (nhu trotig 1n6 hinh etia Stigler, 1116 hinh phi t¢ip trung hr5a, 1116 hinh tuong h9p) chi thich hqp cho nhung qu6c gia thvc hi9n the ch~ "dan cht1 tr~rc ti~p"

Nhu v~y, qwin tri (to th! va quan ly ngan· sach do th! lien k~t m<)t each

ch~t che v6i nhau: n~u nhu y~u t6 nay thi~u sot thi y~u t6 c6n l';!i khong the v~n hanh m<)t each hi9u qua M6i lien k~t cht't y~u nam trong ca cfru va trao quy6n cho cac dp chinh quyen tr~rc thu<)c tinh, dia gi6'i hanh chinh xac dinh nhu c:iu tieu dung ve d!ch v~ cong, va trach nhi9m thu<)c v~ ch(rc nang ma cac

cfrp chinh quyen nay phai dap ung Trach nhi¢m thu<)c ve chu·c nang va sv

quy m6 dia gi6'i lc\ y6u t6 quy~t d!nh ganh n~ng chi ticu N6 cling hinh thanh

14

n~n tang cho sv phan d!nh ngu6n thu c6 hi~u qua, bao g6m chuy~n giao tai

kh6a lien chinh quy~n

Sv xac d!nh trach nhi~m thu<)c v~ chuc nang hinh thanh cac c~p chinh quy~n d~ ki~m soat chfnh sach phat tri~n cac nganh va StJ phan chia quy~n ki~m soat

giua cac cap chfnh quy€n Sv phan dinh chi tieu va phan dinh ngu6n thu va chfnh sach phat tri~n lam n~n tang cho vi~c l~p k~ ho~ch va phan ph6i ngu6n

h,rc hu6·ng d8n sv cung c~p cac d}ch V\l cong

So· dfi 1.2: Quiin trj tlo thj va tac il(Jng din quiin ly ngiin sach

II~ thfing qwin tr!

T:'li cu du doanh nghi¢p nlui mr&c

Cai d1ch an sinh xil h1)i

Cai cdch nlui tl

Chlnh sach chi lieu

Unh vue, lo@i hinh Phi\n dinh Khili luqng

Chinh sach thu

Phan d!nh Khili luqng

, _t Tai cadu J

khu v1rc tai chinh

Chinh sach ph:it

lri~n

Ngimh

K~ hoach tl~u llr

Dftu tu'viln Chi tlnrimg xuycn

1.2.3 Nhfi·ng n~n tang phan tich vai tro va tnich nhi~m ci'aa chinh quy~n

doth!

C6 5 m6 hinh l~un nen tang xac dinh vai tr6 va tnich nhi~m cua chfnh quy~n

do thi: (i) phan cap tai kh6a truyen th6ng; (ii) quan ly cong m6i (New public

management: NPM); (iii) Iva chQn cong; (iv) kinh t8 hQc t6 ch(rc m6i (New

institutional economics: NIE); (v) va cac hinh th(rc m~ng lu6i ho~t d<)ng Clla

quan tri dia phuang M6 hinh phan cap tai kh6a va NPM v~ cu ban quan tam

den that b~i thi truang va lam th8 nao cung cap hang h6a cong m<)t each hi~u

qua va cong b~ng M6 hinh lva chQn cong va NIE quan tam den that b~ti cua

chinh phti M6 hinh cac hinh th(rc m~ng lu6'i ho~t d<)ng etta qmln tri quan tam den S~p xep th~ che de kh~c phvc th~t b~i thi truang va th~t b~i Clla chfnh phtl

- Chinh quy~n d6 thi nhu Ia "ngu'(Ji thL'ra hclnh" eLla chinh quy~n trung

[tong: m6 hinh phdn cdp tai kh6a

Cach ti6p c~n phan c~p Uti kh6a xem chinh quyen dja phuong nhu hi c~p phv thu(>c trong h~ th6ng phan c~p va phac thao nhfrng nguyen t~c xac djnh vai tro

va trach nhi~m cua chinh quy~n dja phuong 6 cac qu6c gia c6 t6 chuc mo hinh lien bang nhu My va Canada, chinh quy~n dja phuong Ia S\1' rna r(>ng cua chinh quy~n bang Trong khi a Brazil, chinh quy~n dja phuang la d6i tac ngang b~ng v6'i chinh quyen c~p cao han 6 Thvy si, chinh quy~n dja phuang

Ia ngu6n Iv·c cht1 y~u cua qu6c gia va c6 vi tri phap ly 16'n han chinh quy~n

lien bang Vi th~, tuy thu(>c vao quan h~ phap ly va hi~n phap cua chinh quyen dja phuang, chinh quy€n bang trong cac qu6c gia lien bang thua nh~n g6c d9 khac nhau ctm giam sat cung c~p hang h6a cong dja phuang Trong m9t qu6c gia nh~t th~, chinh quy~n dja phuang hanh d(>ng thay m~t chinh quy~n trung uang Vi v~y, c6 th~ xem xet m9t t~p hqp du6'i day huang dftn phan djnh trach nhi9m cung c~p hang h6a cong dja phuang:

• Phat tri~n chinh sach va de ra chu~n mvc cung cfip djch vv duq·c

quy~t djnh a m(rc qu6c gia;

• Giam sat va danh gia duqc thvc hi~n a cfip qu6c gia va c~p tinh;

• Dich vv duqc cung cfip bai dp chinh quy~n do thi ho~c dja phuang

6 hfru het cac qu6c gia phat tri~n, djch vv cong c6 th~ do khu vv·c cong

ho~c khu vvc tu cung cfip Sv phan djnh djch vv cong d6i v6'i chinh quy€n dja phtrang d\fa VaO kinh te quy illO hay kinh t~ ph(;lm vi (t~p hqp CaC djch V\1 cong de nang CaO hi9u qua thong qua thong tin va kinh t~ k~t hqp Va dtr<JC tang cuo·ng trach nhi9m thong qua S\f tham gia CUa cu· tri Va thu h6i chi phi), tfnh Ian t6a ctia chi phi lqi fch, sv tfnh tuang d6ng ctm nhfrng nguai huang lqi, scr thfch nguai tieu dimg va Iva chqn ca c~u chi tieu cua ngan sach sv

phan djnh m(rc d9 tnkh nhi~m cua chinh quy~n d6i v6'i cung c~p djch v~t

quy~t djnh khu vvc cong hay khu vvc tu trong vi~c cung cfip hang h6a cong phtJ hqp v6'i ticu th(rc hi~u qua va cong b~ng Nhu·ng co quan/don vi chuycn tr{tch d~c bi<;t cung cfip hc\ng h6a cong cho do thi, bao g()m gi{w d~1c, y t~, bao

v~ moi tmong Ngu6n v6n ho~t d()ng cua nhu·ng don vi nay dugc tai trg tu

phi, I~ phi va thu0, d~c bi~t Ia thu€ tai san

Bang ph~t l~c 3 trinh bay ma tr~n cac tieu chi danh gia phan b6 khac nhau lam co s6' cho sv phan cftp chinh quyen dia phuong trong vi~c cung cftp hang h6a cong, qua d6 xem xet Ji~U Ja nen Q~ cho khu V\fC cong hay khu V\fC tU cung cftp hang h6a cong? Lva ch9n nao hi~u qua va cong b~ng han Tuy nhien, c~n thfty r~ng tieu chi va sv danh gia trong bang nay Ia kha linh ho~t;

cac xem xet ve th~ che va thvc t6 cling dugc dua vao trong bang phan tich nay

Khu vvc tu tham gia b~ng nhieu hinh thuc khac nhau, g6m ky hgp d6ng thong qua dftu th~u c~nh tranh, h6 trg, cung cftp tin d~ng, cac ho~t d()ng c6 tinh tv nguy~n Vi the, sv h6n hgp cua h~ th6ng cung cftp Ia thich hgp d6i v&i cung cftp djch V\1 cong 6 h~u h€t cac nu&c dang phat tri~n, nang Ivc tai chinh cua chinh quy€n dia phuong rftt h~n ch€ Vi the, tang cuong tham gia khu vvc tu trong vi~c cung cftp hang h6a cong c6 y nghia dt l6n Sv tham gia nhu the se tang cuong tinh minh b~ch va chQn Iva trong khu V\fC cong 6' dia phuong Vfrn cte phan d!nh trach nhi~m cung c~p hang h6a cong d6i v&i cftp chinh quyen khong ham y Jo~i tr-Lr chinh quy€n trvc tiep tham gia cung cftp hang h6a cong

Mo hinh phan cfrp tai kh6a dugc trinh bay nhu tren dt hfru ich, tuy nhien thvc t€ g~p khong it kh6 khan, d~c bi~t ct6i v&i qu6c dang phat tri~n Thvc t€ cho th~y cftu tr(tc va quy trinh cua phan c~p tai kh6a nhu la m()t phuong ti<;n c6 tinh Clrtl canh Cfru tnk va quy trinh nay dugc thiet ke nhu Ia m()t phan (rng d6i v&i thftt b~i thi truang va nhu·ng sa thich khong ct6ng nhftt v€ nh~n thtrc thftt b~i cua chinh phu ho~c vai tro Clta khu V\fC tu Vi the ly thuyet NPM va NIE lam ro them ngu6n g6c cua cac kh6 khan nay Ly thuyet nay de cao ngu6n g6c thftt b~i chinh phtt va ham y vai tro cua chinh quyen dja phuong

- Chinh quydn d6 thi nhu Ia chdt xz!c tc1c d(3c l(lp tqo ra gicl tri c6ng: m/3 hinh qucln ly cong m6·i

C6 hai tieu chi lien quan den ly thuy~t NPM trong nhfrng nam qua, d6 Ia (i)

chinh quyen dia phuong nen lam cai gi; (ii) hQ lam dieu d6 t6t nhu th~ nao

D6i v6'i tieu chi thu nh~t, ly thuy~t NPM gia thiet c6ng chung Ia nguai chu (Principals), dong nhieu vai nhu: nguai sa hUu; nguai san xu~t ~~ ho1;1t d<)ng chinh tri, xa h<)i; nguai tieu dung (Moore, 1999) Trang b6i canh d6, vai

tro cua chinh quyen dia phuong duqc xac dinh Ia nguai d1;1i di~n (Agents) trong vi~c cung c~p hang h6a c6ng nh~m dap ung nhu cAu cua c6ng chung va t1;1o ra gia tri c6ng Moore ( 1999) dinh nghia gia tri c6ng nhu la sv cai thi~n

ket qua xa h<)i ho~c ch~t luqng cu<)c s6ng Khai ni~m nay thich hqp cho vi~c

xac djnh cac djch vv c6ng do chinh quy~n dja phuong cung c~p, qua d6 gittp cho vi~c do luang Slf cai thi~n gia tri c6ng Khai ni~m nay dt hfru ich trong

vi~c giai quy~t cac mau thudn hay tinh phuc tl;lp trong lt,ra chQn hang h6a c6ng; xac djnh vai tro cl'1a chinh quyen dja phuong cling nhu t1;1o ra khu6n kh6 tranh lu~n gifra nhfrng ai cho r~ng dftu tu c6ng gay chen l~n dftu tu khu vt,rc tu

va nhCing ai cho r~ng khu vt,rc c6ng tl;lo ra m6i truang thu~n lQ·i cho khu vt,rc

tu trong vi~c cung c~p hang h6a c6ng cho dia phuong

Moore tranh lu~n r~ng, d€ huang den khai thac ngu6n lt,rc khu vt,rc tu, chinh quyen dja phuong dn thu thu ngu6n lt,rc "mi~n phi" thong qua khoi d~y

"l6ng nhi~t thanh", hay " long nhan h~u" hay "16ng tir thi9n" cua c6ng ch(mg Tranh lu~n nay nh~n m~mh vai trc) cua nguai quan ly c6ng trong h9 th6ng chinh quyen dia phuong Ia nen chu trQng thu hut nhfrng ngu6n lt,rc mi~n phi nay d6 cung c~p dfiy dl'1 hang h6a c6ng cho xa h<)i Nghia Ia, nguai quan ly c6ng 11;10 ra gia tri b~ng vi9c huy d<)ng va t1;1o ra m1;1ng lu6'i cung c~p hang h6a c6ng ngoai khu vt,rc c6ng Trong m<)t xa h(>i dan chl'1, 1\ra c6ng cftn dam bao st,r d6ng thu~n r(>ng 16·n ct:m xa h(>i (Gross, 2001 ) Vi the, khu vvc c6ng cfin ch(t trqng n~m b~t SC)' thich cua c6ng chung va tc1ng hQ'P thc\nh chinh sach c6ng

Ly thuyet NPM hi9n t1;1i kh6ng chi quan tam lam cai gi rna con quan tam lam the m\o de th\rc hi~n t6t han Ly thuyet nay cho r~ng cfin t1;1o ra m6i

tru·ang khich thich ma trong d6 nguoi quan ly duqc trao quy0n nhi0u hem

trong vi9c phan bf> ngu6n Ivc va chju trach nhi9m vf: ket qua Vi the, sv ki6m so{tt trcn ~ xu6ng duq·c thay the b~ng duai ··· len va t~p trung vao ket qua M6

hinh qm'tn ly m6i v~ ngan sach d~u ra da duqc cac qu6c gia c6ng nghi~p d~y m~nh ap dvng trong quan ly chi tieu c6ng tu nhung nam d~ ~hay th~ cho

phuang thtrc qm\n ly theo khm\n ffil,lC hay d~u vao

- Chinh quydn tlo thi nhu Ia m(>t tltnh chi chi quan tam ain rieng ich rieng (tinh tu l9·i) cLta h9: tdp c(,ln hra ch9n cong

Bailey ( 1999) khai quat 4 m6 hinh chinh quy€n d!a phuang:

• Chinh quy~n d!a phuang la nguai bi~t t6t nh~t va hanh d(>ng d~ t6i

da h6a phuc lqi xa h(>i (phu hqp v6i m6 hinh chinh phu la nguai nhan tu)

• Chinh quy€n d!a phuang cung c~p hang h6a c(>ng phu hqp v6i tinh sgn lc)ng thanh toan cua c6ng chung (phu hqp v6·i m6 hinh trao d6i tai kh6a)

• Chinh quy€n d!a phuang t~p trung vao cung c~p hang h6a c6ng d~

d!nh tru6c mvc tieu ctta xa h(>i (phtt hqp v6i m6 hinh chuy~n giao

tai kh6a)

• N~u nhu chinh quy€n dia phuang b! chi ph6i b6i d(>i ngu c6ng

chtrc va cac nha chinh tri chi quem Him d~n lqi ich ca nhan, thi n6 phu hqp v6i m6 hinh Leviathan (m6 hinh tham nhung )

Albert Breton ( 1995) cung c~p m6 hinh t6ng th~ v€ chinh quy€n Ong ta phan bi~t hai lo~i hinh chfnh quy~n M6 hinh thu nh~t gfin v6i hQc thuy~t

hang h6a tieu d-Lmg chung va m6 hinh thtr hai gfin v6i vi~c bao v~ lqi ich cua nh6m nguai qu~in ly

H9c thuy~t tu lqi cl:ta chinh quy~n dua ra lu~n di~m: cac nh6m c6 cling

·lqi fch (lien quan den hinh thanh va th~JC hi~n chfnh sach) t~n d1,1ng CO' h(>i Va ngu6n Ivc trong ph~m vi quy~n Ivc c6 dtr<Jc de d~t duqc nwc tieu etta nh6m;

d6 Ia n6n tang dfin d~n th~t b~i l\ra ch9n c6ng Vi v~y, quan diem nay c6 ham

y quan tr9ng cho vi9c thi~t k~ th~ che chinh quyi:n d!a phuang D6i v6i chinh

quy€n d!a phuang hu{mg den ph1,1c vv lQ·i ich c(>ng d6ng, h9 phai c6 quy€n tv

chu hoan toan trong vi~c danh thue va chi tieu va h9 ph~li ch~p nh~n c~nh

tranh v{ri kim V\l'C ttl' Thi~u di nhung di~u ki~n tien quyet nay, chinh quy~n

dja phuang SC kh6ng hi9u qu~l Va khfmg d{tp trng SO thich Clla ngucri dan

Bailey ( 1999) ling h9 tang cu6ng ca ch€ d6i tho~i trong qmin tri dja phuang d~ kh~c phvc th~t b~i cua chfnh phu cling v6'i hQc thuy€t tu lqi cua h,ra chQn

·'

cong Ong ta cho r~ng vi~c n6'i long gi6'i h~n cung c~p hang h6a cong thong

qua c~nh tranh se tang cuong Sl,f h,ra chQn va rna ra d6i tho~i Cach ti€p c~n

NIE ban lu~n du6'i day phac hQa hanh vi c6 tinh ca h<)i bai cac ca quan chinh

quy€n (nguoi qmin ly) trong vi~c chuy~n chi phi giao djch cho cong chung

(nguoi chu)

- Chinh quyJn nhU' Ia nu)t doan tau hi-a chqy nhanh: NIE quan tam din thd chi qulin tri cong

NIE cung c~p m<)t khuon kh6 phan tich h~ th6ng Hti kh6a, tang cu6ng quy€n

h,rc dja phuang va so sanh khuon kh6 qu{m trj dja phuang Khuon kh6 nay r~t

hu·u ich cho vi~c thi€t k€ chinh quyen da c~p va xac djnh trach nhi~m cac

chinh quyen dja phuang trong khuon kh<1 qmin trj dja phuang Theo khuon kh6 ctla NIE, cac c~p chinh quy€n khac nhau (nguoi qu{m ly) duqc hinh thanh

d~ dap frng nhu c~u cua cong dan (nguoi chu) Vi~c thiet ke phan c~p nen

dam bao sao cho cac c~p chinh quyen dap l'rng th6a man nhu c~u cua nguai

dan v6'i chi phi th~p nh~t

The nhung trong dieu ki~n thong tin b~t can xl'rng, khong th~ c6 duqc m<)t sv t6i uu nhu the, bai vi cong chung cling c6 nhfrng Iva chQn etta hQ HQ

se dua ra cac Iva chQn dt,ra vao nhfrng thong tin rna hQ c6 duqc Trong khi nhfrng nguoi qmin ly (cac c~p chinh quy€n) c6 thong tin ve ho~t d<)ng quan ly t6t hun cong ch(mg, nhung hQ CO d(}ng CO' che gi~U thong tin VI ill\}C dfch tU lqi Vi the, cong chl'mg se khong th\l'C hi~n ky hqp d<1ng m<)t each day dtl v6'i d1c c~p chfnh quyi:n N6i kh:k di, m<)t moi trucmg nhu the se lam nfry sinh v~n d€ cam ket, do bai cac c~p chinh quyen khong thvc hi9n cac th6a thu~n

v6n da duqc cam k6t v6'i cong chl'mg (nguoi chu)

Tinh hinh trcn sc phl'rc t~lp them neu nhu: cac djnh che giam sat yeu kern

Cac djnh che giam sat (nhu toa an, Cclnh sat, qu6c h<)i ) ho~t d<)ng yeu kem

thi kh6 mel ld~m so at hanh d(}ng tll' lqi Clia cac nha chfnh trj Va cong chfrc V a

l~i, tang cuang them quyen 1\l'C CUa c{lC h(}i d<1ng dja phu'O'ng thl,fC hi~n cac

hanh d<)ng nhan danh cong chl'mg se lam milt di vai tro cua ct:r tfi, b6i vi d1c

thanh vien uy ban can thi~p vi~c ra quyet d}nh cua b<) ph~n hanh phap ho~c

tham gia vao nhfrng ho~t d<)ng hanh phap trong khi lang tninh trach nhi~m l~p

phap cua hQ Khuon kh6 NIE nh~n m~nh nhu cdu su d\mg cac yeu t6 khac nhau ve chi phi giao d}ch trong thiet ke phan c~p cling nhu trong danh gia Iva

chQn gifra cac ca che quan tri c~nh tranh v6i nhau

- Chinh quyJn do thj nhu la chdt xuc tdc cho nu;mg luai hoc;tt d(Jng nl.a

quan tri dia phuong

NIE cung dlp m<)t khuon kh6 danh gia cac hinh thuc khac nhau va ca ch€ quan tri d!a phuang N6 cung c~p each thuc giai quy€t th~t b~i ci1a chinh phu

trong h~ th6ng da tdng cua cua quan tri c6ng Khu6n kh6 nay cling thich hqp

cho vi~c giam sat sv tham gia cua chinh quyen dia phuang vao trong h~ th6ng

da tdng quan tri cong Dollery va Wallis (2001) m6 r<)ng each tiep c~n v~n de nay HQ cho r~ng chinh sv phv thu<)c vao ngu6n lvc se lam giam s(rc m~nh

c1m hanh d<)ng t~p th~ trong vi~c quan tam den huang thv lqi ich hang h6a

cong K!ch ban nay d~n den sv th~t b~i hqp tac thea chieu ngang trong h~

th6ng t6 ch(rc da tdng Giai phap d~ kh~c phvc v~n de nay la ap d\lng CO' ch€ thi truang cua quan td Cac dan vi cung c~p hang h6a c6ng phai ky hqp d6ng

v6i t~t ca c{lc d6i tac Tuy nhien, giai phap nay cling dt kh6 v~n hanh bai vi kh6ng th~ bao phu h€t t~t ca hQ-p d6ng nhu the Giai phap thu hai d~ kh~c

plwc hqp tac theo chieu ngang ( cai gQi la ca ch~ quan tri da tdng) Ia dva vao

vao S~p xep th~ ch~ d~ phan djnh fO vai tro, trach nhi~m cling nhU thiet l~p CO'

ch€ tu v~n, h9-p tac nhu duqc thvc hi~n trong h~ th6ng phan c~p tai kh6a

Nhfrng s~p x~p th~ ch€ nhu v~y d~n den chi phi giao dich r~t cao va hi~u qua

cua giai phap c6n ti1y thu<)c vao muc d<) th~t b~i do mau thu~n xung d(>t lqi ich CLia cac d6i tac Chi phi giao d!ch cao, sv th~t b~li cua th! tru·o·ng va CO' ch€

t6 ch(rc qu{m tri Ia nhC'rng v~n thuang xuyen xay ra trong quan ly ci1a chinh

quy~n d!a phuong

Chinh quy~n d!a phuang c6 ca h<)i d6ng vai tr6 ch~t xuc tac trong vi~c

t~o di~u ki~n phat huy vai tr6 cua cac m~ng lu6i ho~t d(>ng quan ly/nh6m lqi ich eLm dia phuong nh~m dii thi9n k€t que:\ xa h<)i cho nguo·i dan dja phuang

De phM huy vai tr6 d6, chinh quyen dja phuang phai phat tri~n tdm nhin

chi~n Jm)'C V~ thi~t J?p S\1' hqp tac Va dam bao tinh b~n Vti'ng CUa S\1' hqp tac; phat tri6n nang Ivc vai tro trung gian trong s6 cac nh6m lqi ich kh~c nhau

1.2.4 Xay dl}·ng m()t khuon khB cho chinh quy~n do thj co trach nhi~m

Chung ta da ti~p c?n nhi~u quan ditm tu ly thuy~t khoa hQc chinh tri, kinh t~

hQc, quan tri cong, lu?t, phan dip tai kh6a va NIE vai quan ditm phat tri6n m<)t khuon kh6 phan tich t6ng hqp cho sv phan tich so sanh chinh quy~n d!a

phuong va tht ch6 quan tri cong St,r quan tam chfnh trong ly thuy6t nay t?p trung vao CUC d<)ng CO' va khuon kh6 trach nhi9m rna CUC C~p chfnh quy~n

khac nhau phai d6i m~t la khong cho phep chinh quy~n dia phuang t?p trung

v~\o cung c~p d!ch vv cong sao cho phu hqp v6'i s6' thich cua cong chung Ket

qm\ Ia, tham nhung, lang phi va khong hi9u qua di~n ra ph6 bi~n trong quan

tri cong Kitm soat theo h9 th6ng tu tren - xu6ng Ia khong hi9u qua; chinh

quy~n c6 ft tn1nh nhi~m, trong khi cong ehung khong c6 quy~n Ivc dt kitm soat trach nhi~m cua chinh quy~n

Thvc ti~n phan c~p tai kh6a 6' cac nu6'c cht:1 yeu t?p trung vao diu true va

quy trinh, dt it quan tam d6n d~u ra va ket qua Di kem theo d6 Ia thvc hi9n

ki6m smlt tLr tren - xu6ng ctmg v6'i ch~ d<) phap ly hoan hao Chinh quy~n

trung uang a tren dinh cao, thvc hi9n kitm soat trvc ti~p va qufm ly mQi chi ti~t trong h~ th6ng phan c~p Kitm soat Ctla h9 th6ng duqc th~rc hi~n b6'i

nhi6u t~ng khac nhau cua chinh quy~n va chtl y~u dva vao quy d!nh ben trong

ma it c6 t~_p trung v~\o trao quy6n cho hQ Trong b<1i canh d6, qmh tranh Clla

chinh quyen duqc quyet d!nh dva vao nang l~rc quan tr! va ky thu~t, h~u nhu

khong quan tam den d!nh huang khach hang, trach nhi9m ttr duai - len va giam chi phi giao dich cho cong ch(mg

I ,am the m\o de cho chinh quy~n d!a phuong c6 trach nhi9m hun d6i vai

cong ch(mg? Day Ia chtL d~ duqc d~ c~p nhi<Su trong cac ly thuy~t v~ nguyen

tftc cong b~ng tai kh6a, trach nhi~m dva vao ktt qua dilu ra, t6i thitu chi phi giao dich cho cong chung Cac ly thuy6t nay dua ra khuon kh6 cho vi¢c xay dvng m<)t co che quan tri huang vao trQng tam Ia cong chung, qua d6 t~o l~p

moi tnrang trong d6 khu vt,rc cong cung c~p h~\ng h6a gftn Idt vai trach nhi~m

tLr du6'i ··· len The ch6 nay ky vqng giai quy~t vfin d~ c6 tinh cam k~t ct:m cac

cftp chinh quy~n b~ng vi¢c tang cu<mg quy~n h,rc cho cong cht:mg va b~ng

vi¢c giai h~n quy~n h,rc cua nguai qufm ly d~ ngan ch~n hanh vi tu lgi hay tham nhung

Cai each th~ ch~ cua chinh quy~n dia phuO'ng yeu cfiu phai dva vao cac

nguyen t~c ca ban sau:

• Quem tri phai hanh d(jng dung (Responsive governance): Nguyen

t~c nh~m mvc dich d~ cho cac dlp chinh quy~n thgc vi¢c cong

vi¢c dt:mg d~n, cung c~p hang h6a cong phu hgp vai sa thich cua cong chung

• Quan trj khong chuyen quy~n (Responsible governance): Chinh

quy~n nen thvc hi¢n d1mg chuc nang cua minh, nghia la quan ly ngu6n lvc tai kh6a dang tin c~y Quan ly tai kh6a vai chi phi th~p nh~t va giam thi~u rui ro cho xa h<)i; n6 h,rc huang d~n cai thi¢n s6

luqng va ch~t luqng d!ch v~l cong f)~ c6 dugc k~t qua nhu v~y

cfin thi~t phai hinh thanh cac chuftn mgc th~rc hi¢n cho sv ho~t

d<)ng cua chinh quy~n dia phuang

• Quan tri c6 trach nhi¢m (Accountable governance): M<)t chinh

quy~n dia phuang nen c6 trach nhi¢m d6i vai c(r tri Chinh quy~n

dia phuO'ng phai trung thanh vai lgi ich cua cong chung cfin thi~t

cai c{tch the ch~ va lu~t phap d~ dam bao cho chinh quy~n giai

quy~t trach nhi¢m gifra cac Cll' tri

M<)t khuon kh6 cua chinh quy~n dia phuang ma g~n ket vai 3 nguyen t~c

tren gQi la quan tri l~y cong chung lam trQng Him (Citizen - Centered Governance) (Shah, 2005) Nhu·ng di;ic di~m n6i b~t cua mo hinh quan tri l~y

cong ch1mg lam trqng tam la:

• sv trao quy~n cho cong chung th6ng qua each ti~p c~n d~ra vao quy~n l~rc

• Trach nhi9m t-Lr duai len nh~m huang den k€t qua

• fXmh gia thvc hi¢n ci:ta chinh quy~n nhu Ia ch~t xuc tac cho

m~mg luai ho~t d<)ng ci:Ja ngm)'i cung c~p

Khu6n kh6 nay nhfm 111(fnh S\f cai each nh~m tang cu(mg vai tn) Clla cong ch1mg nhu la ngu<ri chu va t~to ra (t<)ng lvc cho chinh quy~n (nguiri quan ly) Nhu·ng di~m h~n che cua v~n d~ cam ket trong quan ly c6 th€ bi lo~i trtr b~ng

vi~c t~o ra khuon kh6 quim tri lAy cong chung hlm tn.mg Him; b~ng vi~c ap

dt,mg mo hinh qm'tn ly theo k€t qua dfiu ra; b~ng vi~c cai each ca cAu chinh quyen de qua d6 quy€t dinh cua chinh quyen gfin sat v6'i sa thich cua cong chung

Khuon kh6 dugc mieu ta 6 tren c6 y nghia quan trQng cho Sl,l' cai each CO" cAu chinh quy€n Sv trao quy€n tu tren - xu6ng d6i v6'i chinh quy€n dia phuong cfin dugc thay the b~ng ca ch€ trao quy€n tu du6'i len Them vao d6, vai tro cua chinh quy€n dia phuang cfin duqc rna r()ng de t~o ra chAt xuc tac

cho vi~c thanh l?p, phat trien va ho~t d()ng cua m~ng lucri cung cAp hang h6a

cong trong ph~m vi dia phuong

Ly thuy€t vai trc) cua chinh quy€n dia phuang khong phan bi~t gifra khu vvc

do thi va khu Vl,l'C nong thon Thvc t€, khong phai tAt ca chinh quyen dia phuong deu nhu nhau v 6'i cac d~c diem: quy mo va t?p trung m?t d() dan cu

dong due, sv khong d6ng nhAt v€ cac m~t kinh t€ xa h()i cua nguai dan do thi,

do thi con la trung tam thu hut cac c()ng d6ng lang gi€ng trong vi~c tieu th1,1 CaC dich Vl,l cong , nen ngan Sach do thj phai khac VOi ngan sach dja phuang nong nghi~p:

• Nang lvc va quy mo uii chinh ctm ngan sach do thi l6'n han ngan sach Clla chfnh quyen nong nghi~p;

• Chinh quyen do thi c6 quyen tv cht\ ngan sach 16'n han chinh quyen nong thon;

• Quy mo va tinh phuc t~p chi tieu do thi trong vi~c cung cAp dich v1,1 cong;

• Chinh quy€n do thi dugc trao quy€n nhieu han trong vi9c quy€t (t!nh ngu6n thu ngan sach

• Qmin ly ngan sach: minh b~ch, trach nhi~m va hi9u qua

Qu~l.n ly ngan sach n6i chung va ngan sach do thi n6i rieng bao g6m cac

khau: l?p ngan sach, qu~m ly ngu6n thu, quan ly chi tieu, quan ly ng va k€ toan M6i m<)t khau c6 ti€n trinh va thu tt,lc rieng, vai tro va ho~t d()ng ctm n6

tuang tac ch?t che nhu Ia m(>t b(> ph~n cua quan ly ngan sach L~p ngan sach phai dva vao h~ th6ng k~ toan; qui'm ly thu c6 quan h~ v6i quan I:Y, ti~n m?t va

di~u hanh ngan sach; quan ly nq lien quan ch?t che v6i l~p ngan sach

1.3.1 Ngul>n thu cua ngan sach do thi

Ngan sach do thi c6 hai ngu6n chu y~u, d6 Ia cac khoan thu nhu thu~, phi

cung cftp dich V\l cong ich, thu nh~p tu vi~c cho thue tai san, thu tu d~u tu va

thu tu phat hanh trai phi~u do thi, ngu6n thu hai la cac chuy~n giao va trq cdp

tu chinh quy~n trung uang fJ(ic trung nJi b(lt nhdt ngudn thu cua ngan sach

t/6 thj Ia tqp trung chu yiu vao cac khocm phi nguai sir dz,mg, cac khoan thu

v~ tai scm va phdt hanh trdi phiiu t16 thj

Ban chit cua vi~c phan dinh thu Ia dam bao cho cac chinh quy~n c6 du ngu6n lvc tai chinh thvc hi~n t6t cung cftp djch V\J cong trong ph1;1m vi dia

phuang C6 m(>t s6 nguyen t~c chung trong trong vi~c ftn djnh ch~ d(> thu cho

cac cftp chinh quy~n dia phuang nhu sau:

• Cac s~c thu~ phan cftp cho chinh quy~n d!a phuang nen phai la

nhung s~c thu~ rna c6 ca sa tinh thu~ mang tinh c6 d!nh va g~n

v6i Sl,l' qui'm ly cua dja phuang (thu~ dftt, thu~ nha ) f)i~u nay

giup cho chinh quy~n dja phuang c6 th~ thay thu~ suit rna khong

lam thu hyp v~ ca sa tinh thu~

• Cac s~c thu~ nh~m ITI\JC dich phan ph6i l1;1i thu nh~p tren di~n r(>ng

nen giao cho chinh quy~n trung uang quan ly

• Cac d!ch V\J cung cftp bai chinh quy~n d!a phuang phai phu hqp v6i kha nang thu phi Va ~~ phi ttr nguai Slf d\,lng Va ttr cac l01;1i

thu~, phi khac g~n v6i vi~c th\l hu<rng djch V\J

• Cac s~c thu~ rna s6 thu ph\l thu(>c vao quy mo trong vi~c hanh thu c~n duQ·c t~p trung quan ly a trung uang

• Cac s~c thu~ c6 ca sa tinh thue khong duqc phan ph6i d6ng d~u

gifi'a cac klm vt;l'c c~n dugc quan t~p trung a trung uang (Thue tai nguyen)

Phan d!nh ngu6n thu c~n chu trQng:

• s6 thu phai 6n djnh va c6 th~ dv dm'in duqc theo thai gian

• H~ th6ng thu~ cfrn duqc thi~t k~ d€ qufm ly va quan ly c6 hi~u qua,

hi~u hJc

• Cac s~lc thu~ quy dinh bai chinh quy~n dja phucn1g cfrn minh b~ch d~ lam tang tinh thfrn trach nhi~m cua cac chinh quy€n dja

phuang

v€ ca ban, ngan sach dja phuang bao g6m cac ngu6n thu sau:

- Thui tlja phu·o·ng

Thu~ dia phuang h't m()t ngu6n thu quan tn.mg cua chinh quy€n do thi Thong

thu<'mg, chinh quy€n dja phuang c6 th~ t~n dt;mg cac lo~i thu~ ca ban sau day:

+ Thud tili scm: La lo~i thu~ danh vao cHit dai va nha ctra Day la lo~i thu~ dong g6p phfrn chu y~u vao vi~c t~o ra ngu6n thu trvc ti~p cho chinh

quy€n do thj Lo~i thu~ nay, tren thvc t~ cho thfiy thucmg la ngu6n thu 16n

nhfit cua chinh quy~n dja phuang va n6i chung thm'mg la khoan dong g6p 16'n nhfit trong vi~c phat tri~n h~ tfrng a do thi nhu du<'mg xa va h~ th6ng thoat

nu6c

+ Thud thu nh(tp ata phuong: M9t ngu6n thu khac cling quan trQng d6i v6'i chinh quy€n do thi o· nhi€u qm1c gia la m9t s6 lo~i thu~ thu nh~p Thu~

thu nh~p dja phuang duqc ap dt;mg nhu la b6 sung cho thu~ thu nh~p qu6c

gia Thw~ thu nh~p dja phuang duqc danh dva tren thu nh~p ctm cac t6 chuc

va ca nhan Do lo~i thu~ nay c6 th~ bi dfiy len qua muc n~u dja phuang ky

vQng vao vi~c gia tang ngu6n tlm nen chfnh quy~n do thi thuang duqc khuy~n

cao trong vi9c Slf dt;mg m()t each khc)n ngoan c6ng Ct;l nay, nhfit la t~i CclC de) thi 16n

- Phi wll~ phi

Phi va 1~ phi la m()t ngu6n thu thuang de c~p dfru tien trong cac ngu6n thu

v6n c6 cua chfnh quy€n do thi vi n6 trvc ti~p g~n v6i chuc nang cung cfip

hang h6a c6ng Chinh quy~n d6 thi thucmg dam nhi~m vi~c cfip mr6c, thoat

nu6c, d~u xc, cfru ducmg, cac dich vt;t giai tri, djch vt;t v9 sinh c6ng c()ng va

ngu6n thu thucmg phat sinh tu vi~c cung d.p nhfrng dich vv mly V~ nguyen

t~c, v6i mvc tieu dam bao tinh hi~u qua trong vi~c cung clip, phi sfr dvng phai

dugc danh vao nguai huang lgi tn,rc ti~p Chinh sach thich hqp la·thu phi tren

gia bien t~ Nhfrng yeu t6 hgp ly khi thu phi sfr dvng la :

• Bu d~p dugc chi phi, do d6 t6i thi~u h6a ganh n~ng phai bu d~p tir

thu thu~;

• T6i da hoa ngu6n thu; va

• Ki~m soat dugc nhu c~u sfr dvng

Ngoai hai khoan thu tren, ngu6n thu cua chinh quy~n do thi con c6 th~

dga vao cac ngu6n thu khac Cac ngu6n thu nay bao g6m rlit nhi~u lo?i thu~

gian thu nhu: thu~ doanh thu, thu~ ban quy~n, thue giai tri, phi clip phep va

phi xe CQ

- Cac khoim thu chuyin giao til· chinh quy€n trung u·ung

Vi~c giao nhi~m vv thu chi se gay ra mlit can d6i ca v~ chi~u d9c va chi~u

ngang trong can can tai chinh cua cac dia phuang Do d6, c~n c6 h~ th6ng

chuy~n giao gifra trung uang va dia phuang Thvc chlit, m6i m9t h~ th6ng chuy~n giao gifra trung uang va dia phuang d~u chua dgng hai n9i dung:

• Can ddi theo chi~u d9c: Lien quan d~n vi~c phan b6 ngu6n thu

gili'a chinh quy~n trung uang va chinh quy~n d!a phuang Mlit can d6i theo chi~u d9c xay ra khi nhi~m vv chi cua chinh quy~n dia

phuong khong can d6i v6i ngu6n thu cua dia phuang d6

• Can d6i theo chi~u ngang: Lien quan den vi~c phan b6 ngu6n lvc tai chinh gili'a cac don vi dv toan Mlit can d6i theo chi~u ngang

xay ra khi kha nang tai chinh cua cac d!a phuang khac nhau nhung phai thgc hi<;n nhU'ng chuc nang, nhi9m vv nhu nhau

Sv· trg c~1p hay chuy~n giao tu chinh quy~n trung uong cho chinh quy0n

do thi la m9t nguc1n thu d6ng g6p dang k~ vao sv d~c thu cua tai chinh do thi

Cac khoan thu n~m trong nwc trg clip hay chuy~n giao cho chinh quy~n do thi

la tlit ca cac khoan thu tu· trg clip trvc ti~p va nhCi'ng khoan phan chia giCi'a do

thi va chinh quytn trung uong Hi~n nay, nguo·i ta da thua nh~n r&ng sv trg

dp hay chuyen giao giu·a chinh quy~n trung uang va chinh quytn do thi la rfit

27

da d~ng V(Ji ca cftu phtrc t~p 6 hfru het cac nu6c Tuy v~y, sv trq cftp hay

chuy~n giao m\y c6 th~ rai vao mOt hay nhi~u trucmg hqp sau day: ,,

+ Chinh quy~n trung uang se chuy~n giao cho chinh quy~n do thi mOt

phfrn c6 d!nh (theo tY 1~ hay theo s6 tuy~t d6i) trong t6ng s6 thu tu thu€ cua

,

quae gia

+ Chfnh quy~n trung uang se trq cftp cho chfnh quy~n do thi khong theo

mOt ticu chi nhftt d!nh ma dva trcn vi~c tinh toan, xem xet va di~u chinh hang

nam duqc thong qua b&i qu6c hOi

+ Chinh quy~n trung uang se chuyen giao hay trq cftp cho chinh quy~n

do thi theo ttmg lo~i chuang trinh Cl,l th~ Cac khm\n chuy~n giao va trq cftp

nay duqc dung de chi tieu cho mOt s6 Io~i dg an cong

Nhin chung, v~ nguyen t~c, sg chuy~n giao va trq cfrp cua chinh quy~n

trung uang cho chinh quy~n d!a phuang phai minh b~ch va c6 the dv doan

duqc

- Vay n(J' ciia chinh quy€n do thi

Nhu cfru dfru tu cho ca so· h~ tfrng la mOt vfrn d~ quan trQng ma cac cftp chinh

quyen do thi deu quan tam M~t khac, phi t~p trung h6a trong quan ly ngan

sach va giam cac khoan chuyen giao tu trung uang cho d!a phuang dang tro thanh mOt b6i canh chung Yay nq cua chinh quy€n d!a phuang gop phfrn:

+ Kich thich kinh ti xii hc)i ciia t/6 thi phat triJn:

Sl,l' phat tri6n kinh t€- xa hOi cua d!a phucmg cftn phai c6 mOth~ th6ng ca

sa h~ tfrng tuang Xtmg M<)t S\f tri hoan dfru tu vao cu so h~ tfrng c6 the lam ch~m t6c dO phat trien kinh te - xa hOi Clla d!a phuung va anh hu6ng tieu eve

den dc'ri s6ng c1m nguo·i dan do it c6 cu hOi Idem vi~c lam va thu nh~p giam sut Vi the, vay nq duqc xem la cong C\1 hU'u hi9u de chinh quyen dia phuung huy dOng v6n dfru tu vao die dv an h~ tfrng, kich thich kinh t€ do thi phat

tricn

+ Tt;to ra S~/' c6ng bbng gii'i·a cac thi h¢:

Lqi ich mang l~i cua cac dv an CO' sa h~ ding duqc dfru tu cua chinh

quy~n do thi thm'mg phat huy trong thai gian dai, khong chi nhfrng nguai dan dang s6ng trong hi~n t~i a dia phuang huang dich V\1 tlr cac dl,l' an d6 rna cac

th~ h~ sau nay cling vftn huang duqc nhfrng lqi ich d6 Vi th~, vi~c vay nq cua chinh quy~n dia phuang tra thanh cong cv hli'u hi~u de thvc hi~n phan b6 chi phi dfru tu g~n k~t d6ng thai v6i vi~c khai thac va huang th\1 lqi ich ca dai dl,l'

an

+ Can a6i hcd hoa gii'i·a thu va chi cita ngan sach do thj:

Yeu cftu phat trien n€n kinh t~ xa h()i theo huang cong nghi~p h6a, hi~n d~i h6a da d~t ra nhu cfru v6n dfru tu xay dl,l'ng CO' sa h~ tfrng cua cac dia

phuang do thi la r~t 16n Di€u nay cling lam cho ngan sach dia phuang thuang

xuyen rai vao tinh tr~ng m~t can d6i Cho nen, ti~p c?n cong C\1 vay nq se giup cho cac chinh quy~n do thi chu d()ng han trong vi~c can d6i ngu6n lvc

tai chfnh, kh~c phvc sv thi~u hvt v6n dfru tu, dam bao cung c~p hang h6a, dich

vv c6ng cho nguai dan dia phuang khong bi gian do~m

Tuy v?y, vay nq cua chinh quy€n do thi cling c6 nhli'ng m~t trai cua n6:

• Yay nq se t~o 'ip Ivc gia tang lai su~t, tir d6 chen ep dfru tu cl:1a

khu vue tu" ,

• Ganh n~ng nq nfrn d~t len vai th~ h~ tuang lai n~u vay nq qua muc va quan ly chi tieu cong kern hi~u qua

B6·i th~, chfnh sach vay nq cua chinh quy€n do thi cfrn ph~ti duqc thi~t l?p

sao cho phat huy t6i da nhli'ng m~t tich eve va h~n ch~ d€n mu·c c6 the nhfrng m~it tieu eve n6i tren Cling vi ly do nay rna m~c dfru tren thvc t~, c6 it nh~t ba

kenh khac nhau de chinh quyen dia phuang c6 th~ vay n~r, song ngay nay a

hfru h~t cac nen kinh t~ thi tnrang, vay nq cua chinh quy€n do thi chtl y~u

dm;c thvc hi~n thong qua kenh phat hanh trai phi~u do thi Kenh vay nq nay doi h<)i chinh quyen do thi phai tang cu<mg tinh minh b~ch va trach nhi~m

trong vi9c phan bf> sl:r dvng v6n, va phai chiu s~r giam sM ch~t che tu c6ng