Hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp Việt Nam

Hai nh~n thuc chi phi khac nhau tren tuy ti~p c~n chi phi v&i hai g6c d> khac nhau nhung d~u th~ hi~n nhftng dijc di~m chung nhdt ciia chi phi trong ho~t d>ng san xudt kinh doanh doanh n

• •

H:E: THONG KE TOAN em PHi VA TINH GIA THANH sAN PHAM

CHI PHi, GIA THANH CHO

KIEM SOAT, DJNH HUONG HO~T DQNG SAN XUAT KINH DOANH

MS : CS - 2009 - 06

Chu nhiem d~ titi : TS.HUYNH LOI ThU' ky d~ tai : CN Nguy~n Dung Hai Thanh vien tham dg : Th.S Phan Dung

- NAM

2009-KE

KIEM SOAT, BJNH HUONG HO~ T B(>NG SAN XUAT KINH DOANH

DANH M\JC cAc BANG VA SODO

ChU'O'Dg 1- Nhii'ng vdn d~ CO' ban v~ h~ thfing k~ toan chi phi va tinh gia

thitnh san phim 3

1.1 Khai ni~m, d~c diSm chi phi, gia thanh san phfim trong doanh nghi~p 3

1.1.1 Khai ni~m va d~c di~m chi phi ho~t d9ng kinh doanh 3

1.1.2 Khai ni~m va d~c di~m gia thanh san phfim 4

1.1.3 M6i quan h~ gii1a chi phi - gia thanh san phAm trong ho~t d9ng san xuM kinh doanh 5

1.2 H~ th6ng k6 toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p 6

1.2.1 MI,IC tieu cua h~ th6ng k6 toan chi phi va tinh gia thanh san phfim trong doanh nghi~p 6

1 2.2 Cac y6u t6 du thanh M th6ng k6 toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p - 9

1 3 Tinh hu·u ich cua thong tin chi phi, gia thanh san phAm va xu hu&ng chuy~n bi~n h~ th6ng k6 toan chi phi va tinh gia thanh san phfim trong doanh nghi~p 13 K~t 1u?n chuO'Ilg 1 20

ChU'O'ng 2 - Thl!C tr~ng va yeu du thl!C ti~n v~ h~ thfing k~ toan chi phi va tinh gia thanh san ph§m trong doanh nghi~p Vi~t Nam 21

2 1 Luqc Sll' hinh thanh va phat tri~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p Vi~t Nam 21

2.2 Thvc tr~ng M th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n nay 25

2.3 Danh gia th1,1·c tr~ng h~ th6ng k6 toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n nay 29

2.4 D~c di~m ho~t d9ng, quan ly, ki~m soat ho~t d9ng cua doanh nghi~p va yeu du h~ th6ng k6 toan chi phi va tinh gia thanh san phllm trong doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n nay 32

K6t lu?n chuO'Ilg 2 39

3.1 Phuong hu6ng hoan thi~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thfmh san

phAm trong doanh nghi~p Vi~t Nam 40

3.2 H~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p Vi~t Nam 40

3.3 Nhfrng giai phap h6 trq tri~n khai h~ th6ng k~ to an chi phi va tinh gia thanh san phAm trong doanh nghi~p Vi~t Nam 46

3.3.1 Nhung giai phap h6 trq tu doanh nghi~p 46

3.3.2 Nhung giai phap ho trq tu Nha nu&c 50

3.3.3· Nhung giai phap h6 trq tu t6 chtrc dao t~o k~ toan 53

K~t lu~n chuong 3 55

KCt lu~n 56

Titi li~u tham khio 57

Ph\).1\)C 1 58

Sa db 1.1 : Cac y€u t6 du thanh va tr~t tv quan h~ gifra cac y€u t6 du thanh h~ th6ng k€

to an chi phi va tinh gia thanh si'm phfrm tr 9

Sa db 1.2: H~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phfrm trong doanh nghi~p nhfrng

nam 1965 tr6' v€ tru6'c tr 15 So· db 1.3: H~ th6ng ke toan chi phi va tinh gia thanh san ph~m tren co· so· ho~t d9ng tr17

Sa db 1.4: H~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san ph~m theo mvc tieu dinh huang

ki~m soat chi phi tuO"ng lai tr 18

Sa db 2.1: Quy trinh k€ toan chi phi va tinh gia thanh san ph~m trong doanh nghi~p Vi~t

Nam tr 28

Sa d6 2.2: Quy trinh ho~t d9ng theo nhu du thi tru011g tr 33 So· d6 2.3: Nguyen ly v~n hanh quy trinh ho~t d9ng theo nhu cftu thi trucmg tr 34

Sa d6 2.4: Phuong thuc quan ly ho~t d9ng theo cong do~n tr 35

Sa d6 2.5: Phu'O'ng thuc quan ly ho~t d9ng theo chu6i gia tri tr 37

Sa d6 3 I: Cac yeu t6 du thi'tnh va tr~t fiJ quan h~ gifra cac yeu t6 du thanh M th6ng k€

toan chi phi va tinh gia thanh san phfrm doanh nghi~p Vi~t Nam tr 41

Sa d6 3.2: Quy trinh ke toan chi phi va tinh gia thanh san ph~m trong doanh nghi~p tr 42

Su d6 3.3: Quy trinh k€ toan t~p hqp chi phi va tinh gia thanh tr 45

Su d6 3.4: Quy trinh k€ toan t~p hqp chi phi va tfnh gia thi'tnh doanh nghi~p nh6-vt'ra tr48

Su d6 3.4: Quy trinh k€ toan t~p hqp chi phi va tinh giathanh doanh nghi~p ion tr 49

Bang 2.1: Tht,rc tr~ng n€n tang ho~t d9ng quan ly ho~t d9ng va mo hinh k€ toan chi phi va

tinh gia thanh san phfrm trong doanh nghi~p tr 26 Bang 2.2: Phi€u tfnh gia thanh san ph~m tr 29 Bang 3.1: Bao cao san xuftt (tru011g hqp tinh san lm;mg hoan thanh tu'O'ng duang theo

Bang 3.2: Bao cao san xuftt (truerng hqp tinh san luqng hoan thanh tu'O'ng duo·ng theo

phu'O'ng phap nh~p tru6'c xuftt tru6'c) tr 44

T , h m cap J: fb""t , Ie cua ;tA ue f' • a1

' , )1

LOINOIDAU

Trong ti€n trinh h{>i nh~p, phat tri~n kinh t€ Vi~t Nam d~t cac doanh nghi~p vao SUC ep c~nh tranh ngay cang 16n, cang sau r{>ng tren nhi€u llnh V\l'C khoa hQC cong ngh~, quan ly Th\lC ti~n d6 doi hoi nhiing nha quan ly' di€u hanh tf\IC ti€p doanh nghi~p d6i m~t v&i nhiing thach thirc rAt 16n, phai d6i m&i tu duy quan ly, di€u hanh doanh nghi~p d~ djnh vi, dinh hu6ng phat tri~n ho~t d{>ng Trong ho~t d<)ng san xuAt kinh doanh cua doanh nghi~p, chi phi anh hu6ng quan trQng d€n k€t qua va hi~u qua ho~t d{>ng Vi v~y, chinh chi phi Ht m{>t trung tam thong tin anh hu6ng rAt quy€t djnh d€n djnh vi, dinh hu6ng ho~t d{>ng san xuAt kinh doanh cua doanh nghi~p, nh~n dinh khong dung chi phi se kh6 c6 m{>t quy€t djnh phil hgp v€ ki~m soat, dinh hu6ng ho~t d{>ng

v 6-i phuong phap ti€p c~n xay dlp1g, phat tri~n thi~n truy€n th6ng, c6 di€n, h~ thfing k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p Vi~t Nam dang ddn rai vao l~c h~u, I6i thai, thong tin chi phi, gia thanh rAt cl)c b{>, xa cirng, chi phan anh ho~t d{>ng san xuAt qua khu nen khong th~ dap irng cho nh~n dinh kip thai, tm\n di~n chi phi cho ki~m soat, djnh hu6ng ho~t d{>ng trong th€ gi&i lien k€t, hgp tac phat tri~n, thay d6i nhanh chong Tinh tr~ng nay dang ngay cang bao d{>ng cdn phai va chi c6 nh~n thuc, ti€p c~n m&i v€ h~ thfing k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p Vi~t Nam d€ c6 th~ tai cAu true l~i h~ thfing k€ toan chi phi Va tfnh gia thanh San phdm dam bao ngan ch~ S\f suy giam tinh hitu ich cua n6 dang di~n ra ngay m{>t nghiem trQng

Tir th\lC tr~g tren va C<Y sa nghien ciru th\lC ti~n h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong nu&c va ngoai nu&c, chung toi nh~n thAy c6 ca sa

khoa hQc, S\f cdn thi€t nghien ciru k€ toan, k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm nhung theo hu6ng ti€p c~n m&i v€ nh~n thirc, v€ cAu true h~ th6ng, t6 chirc tri~n khai ap dl)ng D6 la "Hoan thi~n h~ th6ng k@ toan chi phi va tinh gia thanh san phftm trong doanh nghi~p Vi~t Nam d@ nang cao tinh hii'u ich ctia thong tin chi phi, gia thanh cho ki@m soat, djnh htrcmg hoft d(}ng san xuit kinh doanh"

· llBi tuqng nghien cuu ciia ct~ tai :

Cac van ban, tai li~u ly lu~n va thl!C ti€n lien quan d~n h~ th6ng va h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun trong doanh nghi~p

Ph~m vi nghien cuu ciia ct~ tai :

Chi gi&i h~n v~ m{lt ly lu~ lien quan d~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh s{m phfun trong doanh nghi~p Vi~t Nam v~ m{lt nh~n thtrc, t6 chtrc tri~n khai

Phuong phap nghien cuu :

f)~ tai sir dvng chu y~u cac phuong phap so sanh d6i chi~u, phuong phap h~ th6ng, phuang phap t6ng hqp, phuong phap phan tich d~ phan tich, danh gia, h~ th6ng, suy di~n va quy n~p cac vAn d~ ly lu~n, th\fc ti€n, h~ th6ng, mo hinh cling cac giai phap h6 trq d~ tri~n khai h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh trong doanh nghi~p Vi~t Nam

K~t ~ ;~-"- t' 0

e cau ue at:

Ngoai phAn m& dAu, k~t lu~n, d~ tai duqc k~t cAu gbm 3 chuang :

· Chuang 1 : Nht1ng vAn d~ ca ban v€ h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh ghi thanh san phfun trong doanh nghi~p;

Chuang 2 : Th11c tr~ng va yeu c§u th\fc ti~n v~ h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh slm phfun trong doanh nghi~p vi~t nam hi~n nay;

Chuang 3 : Hoan thi~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p vi~t nam

CHUONGl

l.l.Khai ni~m, d~c di~m chi phi, gia thanh san phim trong doanh nghi~p

l.l.l.Khai ni~m va d~c di~m chi phi hm_tt d()ng san xuit kinh doanh

K€t qua, hi~u qua ho~t d<)ng cua bdt kY doanh nghi~p nao ci1ng dSu gfu liSn v&i k€t qua, hi~u qua cua quan ly, ki€m smit chi phi Chinh ki€m smit, dinh hu6ng ho~t d<)ng san xudt kinh doanh Ia mvc tieu cho xay d\lllg nh~n thuc chi phi, cho cung cdp thong tin chi phi, ghi thftnh san phfun va nguqc l~i, nh~n thuc chi phi Ia tien de d€ ki€m smit, dinh hu6ng ho~t d<)ng san xudt kinh doanh

Ho~t d<)ng san xudt kinh doanh luon g~n liSn v&i sg phat sinh chi phi Tuy nhien, chi phi c6 th€ ti€p c~, nh~n thuc tir nhiSu g6c d<) khac nhau theo nhfing mvc dich quan ly, ki€m smit chi phi khac nhau va tir d6 anh hu6ng d€n xac l~p nhilng giai phap ki€m smit, dinh hu6ng ho~t d<)ng san xudt kinh doanh khac nhau Hi~n nay, & Vi~t Nam, nh~ thuc vS chi phi duqc ti€p c~n ph6 bi€n theo quan di€m chi phi CUa hQC thuy€t gia trj va theo quan di€m chi phi cua cac chuful ffilJC k€ toan

N€u ti€p c~n theo quan di€m chi phi cua hQc thuy€t gia trj, chi phi Ia bi€u hi~n bfutg tien nhfing hao phi lao d<)ng s6ng va lao d<)ng v~t h6a phat sinh g~n lien v&i ho~t d<)ng san xudt kinh doanh Khai ni~m nay cung cdp nh~n thuc t6ng quan ve ban chAt kinh t€ cua chi phi ho~t d<)ng san xudt kinh doanh trong sg tfm t~i phat tri€n xa h{>i, phat tri€n ho~t d{>ng san xudt kinh doanh

N€u ti~p c~n theo quan di€m chi phi cua chuAn mgc k~ toan, chi phi Ia nhfing phi tAn phat sinh lam giam ngu6n lgc kinh t€ cua doanh nghi~p dang ki€m soat g~n liSn v&i ho~t d{>ng san xuAt kinh doanh va tac d9ng giam v6n sa hiiu (khong phai do hoan tra v6n) Khai ni~m nay cung cdp nh~n thuc chi theo m6i quan h~ v&i tai san, v&i ngu6n lgc kinh t€ sir dvng & doanh nghi~p, n6 Ia m{>t tieu chuAn dinh tinh, dinh luQ"ng chi phi cv th€ trong ho~t d<)ng san xudt kinh doanh

Hai nh~n thuc chi phi khac nhau tren tuy ti~p c~n chi phi v&i hai g6c d(> khac nhau nhung d~u th~ hi~n nhftng dijc di~m chung nhdt ciia chi phi trong ho~t d(>ng san xudt kinh doanh doanh nghi~p :

Chi phi Ia hao phi lao d(>ng va lao d(>ng v~t h6a hay Cl) th~ Ia phi t6n th~ hi~n

lqi ich kinh t~, gia trj tai san ciia doanh nghi~p bj giam sut trong ho~t d(>ng san xudt kinh doanh;

Chi phi ho~t d(>ng san xudt kinh doanh luon g~n li~n va huang d~n ffil)C dich phl)c V\1 cho ho~t d(>ng san xudt kinh doanh;

Chi phi phat sinh luon khach quan nhung nh~ thuc chi phi l~i mang tinh chii quan, tinh chii quan nay th~ hi~n qua khai ni~m v~ chi phi, v~ thi~t l~p chi tieu qufm ly, ki~m soat, do Iu<mg chi phi

Vi v~y, vdn d~ cAn quan tam v~ chi phi d6i v&i m(>t nha quan ly hay k~ toan

Ia huang d~n nang cao tinh khach quan trong nh~n thuc, trong thi~t l~p cac chi tieu qmin ly, do lu<mg chi phi d~ c6 duqc thong tin chi phi chinh xac h_on, trung thvc hon v~ ho~t d(>ng g6p phdn nang cao tinh hftu ich ciia thong tin chi phi trong ki~m soat, djnh huang ho~t d(>ng sfm xudt kinh doanh

1.1.2 Khai ni~m va d~c di~m gia thanh san phim

Gia thanh th~ hi~n m(>t phuong thuc ti~p c~ chi phi d~ phl)c V\1 cho ml)c dich quan ly' ki~m soat chi phi va t~o ti6n de d~ ki~m soat, djnh huang ho~t d(>ng san xudt kinh doanh Vi v~y, gia thanh cung duqc ti~p c~n theo nh1lng quan di~m khac nhau

N~u ti~p c~n theo quan di~m chi phi ciia hQc thuy~t gia trj, gia thanh Ia nhftng hao phi lao d(>ng s6ng va lao d(>ng v~t h6a phat sinh trong ho~t d(>ng san xufrt kinh doanh d~ thvc hi~n m(>t don vi, kh6i luqng san phfun hay djch V\1 hoan thanh nhdtdjnh

N~u ti~p c~ theo quan di~m chi phi ciia chudn mvc k~ toan, gia thanh Ia nhilng phi t6n v~ ngu~n Ivc kinh t~ ciia doanh nghi~p dang ki~m soat phat sinh trong ho~t d(}ng san xudt kinh doanh d~ thl)'C hi~n m(}t don vj, khf>i luqng san phdm hay djch V\1 hoan thanh nhdt djnh

V &i nhting quan di~m ti~p c~n gia thanh tren th~ hi~n d~c di~m cua gia thanh vira c6 tinh khach quan va vira c6 tinh chu quan Tinh khach quan cua gia thanh xudt phat tir tinh khach quan cua chi phi va tinh chu quan cua gia thanh xudt phat tir

tinh chu quan trong nh~ thuc chi phi, trong thi~t l~p don vi, khAi luQ'llg san phfun hay djch V\1 hoan thimh, trong tinh gia thanh va ngay ca chi tieu gia thanh Vi v~y,

v6'i m(}t nha quan ly hay k~ tm1n, d~ nang cao tinh chinh xac, trung thgc, nang cao han nfra tinh hfru ich cua thong tin gia thanh cAn phai nang cao tinh khach quan, h~n ch~ tinh chu quan ve gia thanh cung v&i phai kip thai thay dbi nh~ tht'rc, do luang, quan ly, ki~m soat chi phi theo nhting chuy~n bi~n moi truang san xudt kinh doanh

1.1.3 M6i quan h~ giii'a chi phi- ghi thimh san phim trong hm~tt d(}ng san xuit

quan h~ gifra chung nhu sau :

Nen Umg ki~m soat va dinh huang ho~t d()ng san xudt kinh doanh;

Yeu cAu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng san xudt kinh doanh;

Nh~n tht'rc chi phi ho~t d()ng san xudt kinh doanh;

Nh~n thuc don vi, khAi luQllg san phfun hay dich V\1 hoan thanh cua ho~t d()ng san xudt kinh doanh;

Cac ky thu~t, cong Cl,l thu th~p, do luang, phan bf> chi phi, tinh gia thanh ho~c gia phi san phdm hay dich V\1 cua ho~t d()ng san xudt kinh doanh

Trong cac khia c~ tren, nen tang ki~m soat, dinh huang ho~t d()ng san xudt kinh doanh la ca sa d~ xay d\fllg yeu cAu quan ly, ki~m soat chi phi; yeu cAu quan

ly, ki~m soat chi phi la mvc tieu dinh hu6ng cho nh~n tht'rc chi phi ho~t d()ng san xuftt kinh doanh; nh~n tht'rc chi phi ho~t d()ng san xuftt kinh doanh Ia tieu chudn d~

xay d\1'11g tieu chufut dinh tinh, dinh luQllg chi phi ho~t d()ng san xudt kinh doanh; nh~n thfrc v~ don vi, kh6i luQ'Ilg san phdm hay dich V\1 hmln thanh cua ho~t d()ng san xudt kinh doanh Ia don vi do luang k€t qua ho~t d()ng, do lu<mg dfru ra ho~t d(>ng lam C<Y sa d~ tinh gia thflnh, gia phi; CaC ky thu~t, cong C\1 thu th~p, do luang, phan b6 chi phi, tinh gia thanh san phdm ho~c gia phi san phdm hay dich V\1 ho~t d(>ng sfm xudt kinh doanh la phuong ti~n chuy~n h6a, ghi nh~ chi phi trong gia thanh san phdm ho~c gia phi san phdm, dich V\1 nh~m thoa man cho yeu cAu quan ly' ki~m soat chi phi trong ki~m soat, dinh hu6ng ho~t d()ng san xudt kinh doanh

Vi v~y, d~ nang cao tinh hiiu ich cua thong tin chi phi, gia thanh san phdm cho ki~m soat, dinh huang ho~t d()ng san xuAt kinh doanh cAn phai xay d\1'11g, hoan thi~n h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm theo hu6ng nang cao tinh khach quan, h~ ch€ tinh chu quan trong nh~ thfrc, do luang chi phi ho~t d()ng san xudt kinh doanh tren ca sa th~ hi~n dung quan h~ giua chi phi v6i gia thanh, th~ hi~n dfry du cac khia c~nh, tr~t 1\l quan h~ cua cac khia c~nh cua m6i quan h~ giua chi phi v6i gia thanh trong ho~t d()ng san xudt kinh doanh thanh m()t h~ th6ng

1.2 H~ th6ng k~ tmin chi phi va tinh gia thanh san phim trong doanh nghi~p

1.2.1 Ml}C tieu cua h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phim trong

doanh nghi~p

Ki~m soat, dinh hu6ng ho~t d()ng Ia C<Y sa hinh thanh nen yeu cAu quan ly' ki~m soat chi phi ho~t d()ng; yeu cAu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng Ia mvc tieu dinh hu6ng cho h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p nen chinh kha nang dap frng thong tin cho yeu cAu quan ly, ki~m soat chi phi ciing Ia thu6c do tinh hiiu ich cua thong tin h~ thfmg k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm d6i v6i ki~m soat, djnh hu6ng ho~t d()ng san xudt kinh doanh

N€u ti€p c~ theo tinh h~ th6ng, h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm th~ hi~n phuong thfrc ti€p c~n h~ th6ng v~ nen tang ho~t d()ng, ve yeu cdu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng b~ng nh~ thfrc, b~ng thi€t k€ cac chi tieu quan

ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng san xudt kinh doanh d~ thoa man cho nhu cAu ki~m

smit, dinh hu6ng ho~t d<)ng Vi v~y, h~ th6ng k€ tmin chi phi va tinh gia thanh slm phfun cAn phiU hu6ng d€n thoa man cac khia c~ thong tin sau :

M<)t la, phai xac dinh gia thanh san phdm ho~c gia phi san phdm hay djch V\1 trong ho~t d<)ng san xudt kinh doanh - Thoa man khia c~nh thong tin djnh gia san phdm lam ca sa cho ki~m tra, giam sat chi phi ho~t d<)ng san xudt kinh doanh tir d6 ki~in tra, giam sat ho~t d<)ng san xudt kinh doanh;

Hai la, tr&c tinh, phan tich n<)i dung kinh t€ va k€t cdu gia thanh ho~c gia phi san phdm hay djch vv ho~t d<)ng san xudt kinh doanh - Thoa man khia c~nh thong tin djnh hu6ng chi phi ho~t d<)ng san xudt kinh doanh, la ca sa d~ ki~m soat chi phi

tir do· ki~m soat, dinh huang ho~t d<)ng san xudt kinh doanh

Nhu v~y, v&i d~ thoa man hai khia c~nh thong tin tren, m\lc tieu cua h~ th6ng k€ tmin chi phi va tinh gia thanh chinh la :

Dinh gia san phdm hay djch V\1 ho~t d<)ng san xudt kinh doanh;

Ki~m tra, giam sat, ki~m soat chi phi ho~t d<)ng va ki~m tra, giam sat, ki~m soat ho~t d<)ng san xudt kinh doanh;

Djnh huang chi phi va djnh huang ho~t d<)ng san xudt kinh doanh

Trong moi tru<mg san xudt kinh doanh v&i h~ th6ng san xudt c6 quy mo san xudt Ian, 6n djnh, duqc tai l~p nhi~u IAn, cong ngh~ san xudt thu cong ho~c ban tg

d(>ng, chu ky s6ng san phdm keo dai, ffi\lC tieu djnh gia san phdm va ffi\lC tieu ki~m tra, giam sat, ki~m soat chi phi cling nhu ho~t d<)ng san xudt kinh doanh thu<mg duqc d~ cao, vai tro cua n6 kha n6i b~t va luon giit vi tri tn;mg tam trong h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh nhung m\lc tieu dinh huang chi phi cling nhu dinh huang ho~t d<)ng san xudt kinh doanh thu<mg kha rna nh~t, thu<mg An trong ffi\lC tieu djnh gia san phdm; nguqc l~i, trong moi tru<mg san xudt kinh doanh v&i h~

th6ng san xudt c6 quy mo nho, san phdm san xudt da d~ng theo tirng rna nganh h~p,

it 6n djnh, kh6 l~p l~i, cong ngh~ san xudt tg d<)ng h6a cao, chu kY s6ng san phdm rAt ngfin, luc nay, m\lc tieu djnh gia vdn duqc d~ c~p tuy nhien vai tro cua n6 kha IDO nh~t, chi d~ ph\lC V\1 cho ID\lC tieu ki~m tra, giam sat, ki~m soat chi phi cling nhu ho~t d<)ng, trong khi d6, ID\lC tieu djnh huang chi phi cling nhu djnh hu6ng ho~t

d()ng s{m xudt kinh doanh duqc d~ cao, vai tro kha nAi b~t va gifr m()t vi tri m\}c tieu trQng tam trong h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh

Nhu v~y, h~ th6ng k~ toan chi phi hu6ng d~n thoa rna nhfrng khia c~nh thong tin nhdt djnh b~ng nhfrng ml,lc tieu nhdt djnh Ngay nay, v&i xu hu6ng thay dAi,

chuy~n bi~n nhanh cua moi tru<mg s{m xudt kinh doanh, nAi b~t nhdt la thay dAi nhanh chong cua ky thu~t - cong ngh~ san xudt, thay dAi nhanh chong v€ chung lo~i san phfun san xufrt kinh doanh, S\l" c~nh tranh ngay cang rna r()ng va kh6c li~t, toan cdu hoa kinh t~ ngay cang rna r()ng, ffi\lC tieu ki~m tra, giam sat, ki~m soat chi phi

tinh gia thanh san phdm ngay cang co xu th~ se gift vai tro quy~t djnh, trQng tam va chinh S\l" dap Ung thong tin cho nhfing ffi\lC tieu nay cua h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh quy~t djnh tinh hfru ich cua thong tin, cua h~ th6ng h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

1.2.2 Cac y@u ttl ciu thanh h~ thtlng k@ toan chi phi va tinh gia thanh san

phim trong doanh nghi~p

N~u chi xet v~ m~t nghi~p k~ toan, k~ toan chi phi va tinh gia thanh chi la m()t cong C\l ky thu~t thu th~p, do lu<mg, phan bA, tinh toan chi phi, gia thanh san phfun ho~c gia phi san phdm hay djch V\l ho~t d()ng san xudt kinh doanh nhung n~u ti~p c~n theo tinh h~ th6ng, k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm th~ hi~n phuong thirc ti~p c~n v€ n€n tang ho~t d()ng, v~ yeu cdu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d<)ng b~ng nh~n thirc, b~g thi~t k~ cac chi tieu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d<)ng san xudt kinh doanh d~ th6a man cho nhu cdu ki~m soat, djnh hu6ng ho~t d()ng Vi v~y, h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm cAn phai dam bao th~ hi~n ddy du, tAng hqp cac khia c~nh, tr~t tg quan h~ cac khia c~nh trong quan h~ chi phi v&i gia thanh cua ho~t d()ng san xudt kinh doanh Chinh nhfrng khia c~nh va tr~t t\1" quan h~ cac khia c~nh nay la nhfrng y~u t6 cdu thanh va tr~t t\1" quan h~ cac y~u t6 cdu thanh cua h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

Nhu v~y' h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p hi~n nay cAn duqc nh~n thirc ddy du , bi~n chting qua cac y~u t6 sau :

Nen Umg ki€m soat, djnh hu6ng ho~t d()ng san xuAt kinh doanh;

Yeu cdu quan ly, ki€m soat chi phi ho~t d()ng san xuAt kinh doanh;

Nh~n thfrc chi phi hay tieu chudn dinh tinh, dinh luqng v€ chi phi ho~t d()ng san xuAt kinh doanh;

Dan vi, kh6i luqng san phdm hay djch V\1 hoan thanh cua ho~t d()ng san xuAt kinh doanh ho~c dan vj k~t qua ddu ra cua ho~t d()ng san xuAt kinh doanh;

Ky thu~t, cong C\1 thu th~p, do Iu<mg, phan b6 chi phi, tinh gia thanh ho~c gia phi san phAm hay dich V\1 ho~t d()ng san xuAt kinh doanh

NhUng y~u t6 cAu t~o nen h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm cung nhu m6i quan h~ giua chung trong h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm duqc th€ hi~n qua sa db sau (SO' c1A 1.1)

SO' dA 1.1- Cac y~u t6 ciu thanh va trV,t tv quan h~ gifra cac y~u t6 ciu thanh h~ thBng

k~ tm\n chi phi va tinh gia thanh san phlm

Quan sat chi tiet cac yeu tA cAu thanh va tr~t w quan h~ giua cac yeu tA cAu thanh h~ thAng ke toan chi phi va tinh gia thanh

Thtr nhAt, de xay d\ffig va hoan thi~n h~ thAng ke toan chi phi va tinh gia thanh san phdm tru&c nhdt phai djnh hinh dugc nen tang cua n6, phai xem nhu day

Ia m9t yeu tA khong the tach rai v&i h~ thAng ke toan chi phi va tinh gia thanh, yeu

tA quy djnh cac vAn de C\1 the ve kiem soat, djnh hu&ng ho~t d{>ng san xuAt kinh doanh Nhitng vAn de nay thuang gfut Hen v&i tu duy quan ly - tb chtrc, hinh thtrc t6 chtrc trien khai ho~t d{>ng san xuAt kinh doanh Cho den nay, tren the gi&i da tirng t6 chtrc trien khai ho~t d{>ng ho~t d9ng san xudt kinh doanh theo hai tu duy quan ly -

tb chfrc khac nhau va trai ngugc nhau V &i tu duy quan ly - tb chtrc trien khai ho~t d{>ng theo huang chuyen mon h6a, ho~t d{>ng san xudt kinh doanh dugc trien khai chi tiet theo tirng cong do~n, b{> ph~ chtrc nang Theo tu duy quan ly - tb chtrc theo hinh thtrc nay, kiem soat, dinh huang ho~t d{>ng san xudt kinh doanh ciing dugc d~t

ra chi tiet theo tirng cong do~ V &i tu duy quan ly - tb chtrc trien ~ai theo huang lien k~t, hgp tac hay tu duy quan ly - tb chtrc theo chu6i gia tri, ho~t d()ng san xudt kinh doanh dugc tri€n khai theo chu6i gia tri, d6 la m9t h~ thAng lien ket, hgp tac san xuAt kinh doanh vo t~n rna m6i doanh nghi~p chi Ia m{>t m~c xich trong chu6i gia tri vo t~n d6 Theo tu duy quan ly - tb chtrc theo chu6i gia trj, kiem soat, djnh huang ho~t d9ng san xudt kinh doanh dugc d~t ra theo chu6i gia trj Vi v~y, khi xay d\ffig va hoan thi~n h~ thAng ke toan chi phi san xuAt va tinh gia thanh san phAm cfin xac djnh ro nen tang nay de nh~n biet doanh nghi~p dang kiem soat, djnh huang ho~t d9ng san xuAt kinh doanh theo tu duy quan Iy - tb chtrc nao, theo cong do~ hay theo chu6i gia tri Qua th~t, neu chi xet co l~p ve m~t nghi~p V\1 ke toan chi phi

va tinh gia thanh, yeu tA nay co ve nhu ben ngoai, khong lien quan trvc tiep d~n ke toan chi phi va tinh gia thanh; tuy nhien, neu xet ve tinh h~ thAng, yeu tA nay khong the tach rai v&i h~ thAng ke toan chi phi va tinh gia thanh san phAm, no Ia nen tang trvc tiep d~ dinh vi yeu cftu quan ly, ki~m soat chi phi, dinh vi m\lc tieu cua h~ thAng ke toan chi phi va tinh gia thanh san phdm tru&c S\l thay dbi nhanh chong moi

truang kinh doanh, moi truang lu~t phap, moi truang van h6a giao d\}c

Thu hai, trong xay d\ffig va hoan thi~n h~ th6ng k~ tmin chi phi va tinh ghi thanh san phfun cdn phai xac l~p duqc yeu cdu qufm ly, ki~m soat chi phi Yeu cdu quan ly, ki~m soat chi phi duqc hinh thanh tir n€n tang ki~m soat, djnh hu6ng ho~t d9ng san xuftt kinh doanh N6 la bi~u hi~n tn.rc ti~p cua n€n tang ki~m soat, djnh hu6ng ho~t d9ng trong h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh sim phfun V &i hai

tu duy quan ly- tb chuc tri~n khai ciing nhu ki~m soat, dinh hu6ng ho~t d9ng sfm xuftt kinh doanh khac nhau, theo cong do~n va theo chu6i gia trj d~t ra yeu cdu quan

ly, ki~m smit chi phi phai tuang thich theo hai tu duy quan ly - tb chuc nay, theo

cong do~ hay theo chu6i gia trj V &i tu duy quan ly - tb chuc ho~t d9ng san xuftt theo cong do~n, quan ly, ki~m soat chi phi duqc d~t ra theo tirng cong do~n, chuyen mon h6a quan ly' ki~m soat chi phi theo tirng khau cong vi~c cua tirng cong do~n va v&i tu duy quan ly - tb chuc tri~n khai ho~t d9ng san xuftt theo chu6i gia tri, quan ly, ki~m soat chi phi duqc d~t ra theo tirng chu6i gia trj, la m9t h~ th6ng lien k~t, hqp Ute quan ly, ki~m soat tAt ca cac cong do~n phat sinh chi phi lien quan,d~n chu6i gia tri Nhu v~y, yeu cdu quan ly, ki~m soat chi phi la m9t y~u t6 ca sa cftu thanh m9t h~ thfmg k~ toan chi phi va tinh gia thanh, la mQt ti€n d€ cho djnh hu6ng, danh gia tinh hfru ich cua h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

Thu ba, xay d\ffig nh~n thuc hay tieu chudn djnh tinh, djnh luqng chi phi ho~t d9ng san xuftt kinh doanh Day la bu&c C\1 th~ h6a n€n tang ki~m soat, dinh hu6ng ho~t dQng hay C\1 th~ h6a bi~u hi~n tn.rc ti~p cua n€n tang nay qua yeu cfru quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d9ng thanh tieu chudn Xuftt phat tir hai tu duy quan

ly - tA chuc lien quan d~n ki~m soat, dinh hu6ng ho~t d9ng cling nhu bi~u hi~n tn.rc ti~p n€n tang nay qua yeu cAu quan Iy, ki~m soat chi phi ho~t d9ng cua no, tAt y~u, tieu chudn dinh tinh va djnh luqng chi phi ho~t d9ng cling phai duqc xay d\ffig khac nhau, tuang thich v6i hai tu duy quan ly - tb chuc d6 V &i tu duy quan ly - tb chuc

theo cong do~n, chi phi dUQ'C djnh tinh, djnh luqng theo tirng cong do~n, C\1 th~ d6

la chi phi dUQ'C djnh tinh, djnh luqng C\JC bQ theo tirng cong do~n nhu cong do~n

ddu tu- chi phi ddu tu, cong do~n san xuftt- chi phi san xuftt, cong do~n tieu th\1 chi phi tieu th\1 Nhu v~y, chi phi chinh la hao phi ho~c phi tbn phat sinh lam giam ngu6n lqi kinh t~ doanh doanh nghi~p dang ki~m soat a tirng cong do~n ddu tu, san

-xudt, tieu thv V 6i tu duy quan ly - tA chtrc theo cong chu8i gia tri, chi phi duqc djnh tinh, dinh luqng theo tirng chu8i gia tri, theo toan b(> quy trinh ho~t d(>ng san xudt kinh doanh a doanh nghi~p va SlJ n6i k~t quy trinh ho~t d(>ng san xuAt kinh doanh o doanh nghi~p v6i nhfing quy trinh san xudt kinh doanh a cac doanh nghi~p khac c6 lien quan d~n chu8i gia tri Tieu chufut dinh tinh, dinh luqng chi phi theo chu8i gia tri hoan toan nguqc l~i v6i tieu chufut dinh tinh, dinh luqng chi phi theo cong do~n, n6 Ia m(>t quan di6m rna, quan di6m lien k~t chi phi trong chu8i gia tri,

Ia hao phi ho~c phi tAn phat sinh lam giam ngubn lqi kinh t~ doanh doanh nghi~p dang ki6m soat lien quan d~n ca quy trinh san xuAt kinh doanh t~i doanh nghi~p va

ca trong lien k~t, hqp tac ho~t d(>ng san xuAt kinh doanh

Thtr tu, xac djnh don vi, khfii luqng san phAm hay djch V\1 cua ho~t d(>ng san xudt kinh doanh Thl)"c chAt day chinh Ia djnh hinh don vi do lubng k~t qua ho~t d(>ng san xuAt kinh doanh, don vi do lubng ddu ra cua m(>t cong do~n san xudt kinh doanh hay m(>t quy trinh ho~t d(>ng san xudt kinh doanh d6 lam dfii ~uqng phan bA chi phi, tinh gia thanh ho~c tinh gia phi cua n6

Thtr nam, ky thu~t, cong cv thu th~p, do lubng, phan bA chi phi, tinh gia thanh ho~c gia phi san phAm hay dich V\1 ho~t d(>ng san xuAt kinh doanh Y~u t6 nay duqc xem nhu m(>t phuong ti~n cua h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm trong thl)"c hi~n mvc tieu ctia n6 Y~u t6 th6 hi~n cac phuong phap- ky thu~t

va S\I k~t hqp gifta cac phuong phap ky thu~t Slr dvng trong cong Vi~c k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm nhu chtrng tir, Uti khoan, phuong phap, ky thu~t,

phuang ti~n xir ly thong tin Ngay nay, v&i S\1" ti~n b(> nhanh chong cua ky thu~t, phuang ti~n, cong C\1 XU ly thong tin da t~o nen anh huang rdt 16-n d~n y~u tfi nay, n6 t~o nen ffiQt SlJ lien k~t, anh huang rdt 16-n d~n vi tri, phuong th(rc ap dvng, hinh thtrc thl)"c hi~n cac phuong phap k~ tmin trong thu th~p, do lubng, phan b6 chi phi tinh gia thanh ho~c gia phi san phAm hay djch V\1 ho~t d(>ng san xudt kinh doanh Chinh vdn d€ nay d~t ra nh~n thtrc m&i v€ vai tro, phuong thtrc ap dvng, hinh thtrc ctia cac phuong phap k~ toan trong h~ thfing k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun Phuong phap k~ toan cling nhu nhftng phuong phap, ky thu~t, phuong ti~n, xir ly thong tin chi Ia phuong ti~n cua h~ thfing k~ toan chi phi va tinh gia thanh san

phfun, n6 hoan tm\n khong phai Ia m\lc tieu Vi v~y, du phuong phap ky thu~t phuong ti~n xir ly thong tin ti~n bQ nhu th~ nao y~u t6 nay cfing chi la phuong ti~n

va m\IC tieu cua h~ th6ng k~ tmin chi phi Va tinh gia thanh san phdm vfrn khong thay dAi, m\lc tieu ctia h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun chi duqc s~p x~p l?i cho phil hqp v&i moi tru<mg slm xudt kinh doanh, moi tru<mg phap lu~t hay moi tru<mg giao dvc van h6a

Nhu v~y, cac y~u t6 cdu thanh va tr~t tg quan h~ cua cac y~u t6 cdu thanh nen h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh da chi ra nhiing y~u t6 cdu true c6 djnh va vi tri, d~c di€m ctia cac y~u t6 cdu thanh trong tr~t w· quan h~ gifra chung ctia mQt h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm Day chinh m()t hu&ng

ti~p c~n theo tu duy chu6i ho?t d()ng v€ h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh Nh~n tht'rc nay la nguyen ly' phuong phap ti~p c~, djnh hu&ng xay dlJilg, phat tri€n, hoan thi~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san ph~ hi~n t?i va tuong lai

1.3 Tinh hfru ich ciia thong tin chi phi, ghi thanh san phim va xu htr6'ng

ch uy@n bi@n h~ thAng k@ tmin chi phi va tinh ghi thanh san phim trong doanh nghi~p

Tinh hfru ich ctia thong tin k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm th€ hi~n, do lu<mg qua kha nang dap t'rng thong tin cho yeu cdu quan ly, ki€m soat chi phi Tinh hfi'u ich ctia thong tin chi phi, gia thanh san phdm hoan toan bi~n mAt khi n6 khong con tac d\lllg, khong duqc nha quan ly quan tam, sir d\lflg d€ di€u hanh, quan ly' ki€m soat ho?t dQng san xudt kinh doanh

Tuy thu9c vao moi tru<mg san xudt kinh doanh, tqrc ti~p Ia yeu cdu quan ly, ki€m soat chi phi ho?t dQng duqc xay dlJilg tren nen tang ki€m soat, djnh hu&ng ho?t d()ng san xufit kinh doanh cua doanh nghi~p, h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh tiep c~n thu th~p, xfr ly, dinh tinh, dinh luqng, tinh toan cung cAp thong tin chi phi, gia thanh v&i nhfing ph?m vi khac nhau, v&i t6c dQ khac nhau, hu&ng

den cac mvc tieu v&i trQng tam khac nhau nhfun duy tri, dam bao, nang cao tinh hiiu ich cua h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun trong doanh nghi~p

Khao sat h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p tren th€ gi&i, d~c bi~t Ia h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh trong doanh nghi~p 6 nhfing nu&c c6 n~n kinh t€ thi truemg phat tri€n, h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm da tirng trai qua hai giai do~ v&i ph~ vi thong tin chi phi, gia thanh, t6c d() cung cAp thong tin cho nhilng yeu cdu quan ly, ki€m soat chi phi cilng nhu ki€m soat, djnh huang ho~t d()ng khac nhau

Tru&c nhfing nam 1965, h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p chu y€u t~p trung cung cAp thong tin chi phi ho~t d()ng trong cong do~n san xuAt nhu : thong tin gia v6n ho~c gia phi san phdm ch€ t~o, thong tin cho ki€m soat chi phi ho~t d()ng san xuAt; djnh huang chi phi cho ho~t d()ng san xudt theo tirng cong do~n Tieu bi€u cho h~ th6ng k€ toan chi phi cac doanh nghi~p trong giai do~n nay Ia mo hinh k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm theo chi phi thgc t€, mo hinh ke toan chi phi va tinh gia thanh san phdm theo chi phi thgc te k€t hgp v&i chi phi u&c tinh, mo hinh k€ toan chi phi va tinh gia thanh theo chi phi djnh mire M~c du, ph~m vi chi phi, Icy thu~t xir ly thong tin chi phi tinh gia thanh san phAm, t6c d9 cung cAp thong tin cua mo hinh co khac nhau nhung tAt ca d~u huang den cung cdp thong tin : d€ djnh gia v6n ho~c gia phi san phfun che t~o, gia v6n thanh phdm t~n kho, gia v6n hang ban; d€ ki€m soat chi phi ho~t d()ng san xudt; d€ djnh huang chi phi chi cho ho~t d()ng san xuAt lam sa sa d€ ki€m tra, giam sat

ho~t d()ng han la ki€m soat, djnh huang ho~t d()ng Thong tin chi phi va gia thanh san phdm cua nhfing mo hinh ke toan chi phi va tinh gia thanh nay chu y€u dap irng nhu cdu l~p bao cao tai chinh cho nen tinh hiiu ich cua n6 cling dugc danh gia qua mire d() tuan thu nhfing nguyen t~c ke toan, yeu cdu trinh bay thong tin chi phi, gia thanh tren bao cao tai chinh Ddu tien, vao nhfing nam cu6i 1910, mo hinh k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun theo chi phi thgc t€ ra dai va dugc ap dvng ph6 bien trong doanh nghi~p, nhAt Ia doanh nghi~p nho, v&i mvc tieu Ia cung cAp thong tin djnh gia v6n san phfun san xuAt; thong tin ki~m soat chi phi qua trinh ho~t d()ng san xudt v&i cong ngh~ san xudt dan gian, quy mo san xudt l&n, san xudt thuemg

duqc 1~p 1~i, chu ky s6ng san ph Am kha dai va thong tin qmin 1y, ki~m soat chi phi ho~t d(>ng san xudt theo timg cong do~n Ke den, vao nhitng nam 1940 tra di, mo hinh ke toan chi phi Va tinh gia thanh san phfim theo chi phi th\l'C te ket hgp v&i chi phi u&c tinh, mo hinh ke toan chi phi va tinh gia thanh theo chi phi dinh mire ra dai nhung th\l'c chdt vfut v&i mvc tieu, n(>i dung chinh cua h~ th6ng ke toan chi phi c6 di~n nhitng nam 1910, chi la tiep c~, cung cdp thong tin chi phi san xudt, gia thanh san phAm san xuAt tuy nhien da b~t dAu xuAt hi~n m(>t vai d~c di~m m&i 1a cai tien t6c d(> cung cdp thong tin kip thai hon d~ c6 g~ng duy tri tinh hihl ich thong tin cua h~ th6ng ke toan chi phi va tinh gia thanh tru&c chuy~n bien ngay cang nhanh cua moi truang san XUdt kinh doanh rna tf\l'C tiep 1a S\1' thay d6i nhanh cua cong ngh~ san xudt, thu h~p quy mo san xudt, chuy~n d6i tir san xudt hang 1o~t sang san phAm theo tirng rna nganh hang h~p, tai l~p san xudt ngay cang giam di, chu ky s6ng san phAm ngay cang rut ng~n H~ th6ng ke toan chi phi trong giai do~n nay c6 th~ khai quat

-SO' aa 1.2 - H~ thBng k~ tmin chi phi va tinh gia thanh san phftm trong doanh nghi~p

nhihlg nam 1965 tra v~ trU'6'c

Sau nhitng nam 1965, d~c bi~t la vao nhitng nam 1980 tr& v€ day, khi moi truang san xudt kinh doanh, moi truang 1u~t phap, moi trubng van h6a giao dvc c6

nhfrng chuy~n bi~n, thay dbi kha nhanh, h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun cfing da co nhtlng thay dbi kha sau s~c ve bfm chftt, n()i dung Nf>i b~t trong giai do~n nay phai noi d~n sg thay dbi rftt nhanh cong ngh~ san xuftt, chuy~n

tir san xuftt kinh doanh hang lo~t v6'i quy mo rftt Ian d~n san xuftt kinh doanh theo rna nganh hang h~p v6'i sf> luQ'llg san xuftt nho va it duqc l{lp l~i, chu ky s6ng san phdm rut ng~n nhanh chong Chinh nhtlng sg thay dbi sau s~c ve moi tru<mg kinh doanh do da lam thay dbi din ban tu duy quan ly- tb chuc tri~n khai ho~t d()ng san xudt kinh doanh, phuong thuc ki~m soat, djnh huang ho~t d()ng san xudt kinh doanh, yeu dtu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng san xuftt kinh doanh Ki~m

soat, ·djnh huang ho~t d()ng cling nhu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng san xuftt kinh doanh theo tirng cong do~n da I6i thai va thay vao do ki~m soat, djnh huang ho~t d()ng cfing nhu quan ly, ki~m soat chi phi ho~t d()ng san xuAt kinh doanh theo chu6i gia trj DAng thai, trong giai do~ nay, sg phat tri~n vuqt b~c va bung nb nhanh chong cua cong ngh~ thong tin (rng dl;lng trong ho~t d()ng san xuAt kinh doanh, ho~t d()ng quan ly da t~o nen nhfrng anh hu&ng, thay dbi dang k~ phuong phap kY thu~t tinh toan, trinh bay thong tin k~ toan - thong tin k~ toan duqc xay dgng, trinh bay tren nen tang (rng dl;lng cong ngh~ thong tin Tir do, h~ thf>ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh da b~t dfru duqc nh~n thuc l~i, duqc thay dbi d~ phil hqp v6'i nhtlng thay dbi cua nen tang ki~m soat, djnh huang ho~t d()ng, v6'i yeu cfru quan ly, ki~m soat chi phi san xudt kinh doanh va d~ ti~p c~n, khai thac, hoa hqp v6'i

sg ti~n b() cua khoa hQc ky thu~t, cong ngh~ thong tin nh~m duy tri, dam bao tinh hfru ich cua thong tin h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong tinh hinh m6'i H~ thf>ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh sfm phdm trong giai do~n nay

da b~t dfru ti~p c~ v6'i nhtlng nh~n thuc m6'i ve ph~m vi chi phi, gia thanh san phfun, v&i nhtlng quy trinh, Icy thu~t xi'r ly thong tin m&i Chi phi & day khong con dUQ'C djnh tinh, djnh lUQ'Ilg Cl)C bQ theo tirng giai do~n, trong giai do~n san xudt rna b~t dAu m& r()ng ra cho ca quy trinh san xuAt kinh doanh va cho ca nhtlng ho~t d()ng lien k~t, hqp tac v&i ben ngoai doanh nghi~p Gia thanh san phdm b~t dfru bung ra khoi "chi phi san xudt cua san phdm hoan thanh " thanh "chi phi cua ca quy trinh san xudt kinh doanh th6ng nhdt" Quy trinh, ky thu~t xi'r ly thong tin b~t dfru co

nhiing thay dbi tr~t tg, c6 khi trai nguqc hofm tm\n v6i quy trinh, Icy thu~t xu ly thong tin cua nhiing mo hinh k~ toan chi phi san xudt va tinh gia thanh truy~n thbng tru6c day; tieu thuc phan bb, vi tri va vai tro cua cac phmmg phap k~ toan ciing hilt ddu thay dbi Bi€m nbi b~t cua h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfrm trong doanh nghi~p hie bdy gia la hilt ddu xu huang m6i, xu huang huang nang cao tn;mg tam thong tin ph\lc V\1 cho ki€m soat, dinh hu6ng ho~t d()ng, cho quan ly, ki€m soat, djnh huang chi phi han la thong tin chi d€ ki€m tra, giam sat ho~t d()ng; cho ki€m tra, giam sat chi phi ho~t d()ng; thong tin c6 xu huang ph\lc V\l cho cac quy~t dinh quan ly cua cac nha quan ly trong n()i doanh nghi~p han la thong tin d~ l~p, trinh bay bao cao tai chinh nh~m cong khai thong tin tai chinh doanh nghi~p ra ben ngoai Tieu bi€u cho h~ thbng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfrm trong doanh nghi~p thai kY nay la mo hinh k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfrm tren C<Y sa ho~t d()ng (SO' etA 1.3), mo hinh k~ toan chi phi va tinh gia thanh sfm phfrm theo ID\lC tieu ki€m soat, djnh huang chi phi ho~t d()ng trong tuang la~ (SO' etA 1.4)

r l I 11 jl,, ,_1 $!1

SO' d6 1.4 - H~ thang k~ toan chi phi va tinh gia thanh theo m\lc tieu dfnh hll'6ng,

ki~m soat chi phi tU'O"ng lai

Qua trinh hinh thanh, phat tri€n va xu hu6ng chuy€n bi€n cua cac h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p a cac nu6c co n~n kinh t€ thi tru<mg phat tri€n tren th€ gi6i da t~o ra nhtlng kinh nghi~m dinh hu6ng cho xay dvng, phat tri€n, hoan thi~n h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p

MQt Ia, S\f thay dbi cua moi tru<mg ho~t dQng san xuAt kinh doanh, moi tru<mg phap lu~t, moi tru<mg van h6a ghio dvc, trl,lc ti€p Ia moi tru<mg san xufit kinh doanh dfut d€n thay dbi h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh, ap ll,lC thay dbi h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

Hai Ia, chi c6 S\l thay dbi h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh kip thai, phil hgp v6i S\f thay dbi d6 m6i duy tri, dam bao dugc tinh hihl ich cua thong tin, cua h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

Ba Ia, h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm thay dbi cung v6i

S\f thay dbi vai tro, vj tri cua cac ffil)C tieu k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

va nhtlng ti€n bQ ctia kY thu~t, cong C\1 xir ly thong tin vdn khong lam thay dbi vai tro phuang ti~n ctia n6 trong h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm

B6n Ia, v6i nhtlng ti€n bQ khoa h<;>c -Icy thu~t - cong ngh~, v6i nhtlng tu duy quan ly - tb chuc m6i v€ t6 chuc, tri~n khai, quan ly, ki~m smit ho~t dQng san xufit kinh doanh cimg v6i xu huang hQi nh~p kinh t€ toan cdu, v6i xu huang lien k~t, h<JP tac ngay cang sau rQng trong ho~t dQng san xudt kinh doanh t~o nen mQt xu huang m6i Ia thong tin ki~m soat, dinh huang ho~t dQng se gifr vi tri tr<;>ng tam trong h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun

Nam Ia, nghien Cltu h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phAm theo quan· di~m truy€n th6ng, chi eve bQ trong linh vgc k~ toan se rdt d€ nh~n thuc phi~n di~n, co l~p h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh v6i n€n tang ki~m soat, dinh huang ho~t dQng, v6i yeu cdu quan ly, ki~m soat chi phi nen h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh rdt d€ roi l~c h~u, If>i thai, dAnh mdt tinh hfru ich ctia n6 va doi khi dua ra nhtlng thong tin ngvy bi~n v€ tinh hinh ho~t dQng ddn d~n S\1' Sl)p df> doanh nghi~p nhu mQt chuyen gia kinh t~ da phat bi~u : " Hdu h~t nhtlng cong ty Ian d€u cong nh~n r~ng h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh khong con thich

chi phi, tinh gia thanh If>i thai, vo v<;>ng khong t~o nen dugc mQt sg hfru ich nao cho quan ly' ki~m soat, dinh huang ho~t dQng trong th~ gi6i c~nh tranh ngay cang kh6c li~t - Ford S Worthy, T~p chi "FORTUNE- 1987, "H~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh truy€n th6ng da lam svp df> doanh nghi~p My" - Thomas E Pryor,

Business Week, 1988

Sau Ia, anh huang ctia quan di~m k€ toan tai chinh, anh huang sue i ctia ti€p c~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh s{m phAm truy€n th6ng thuang t~o nen nh~n thuc, ti~p c~n, xay dl)'ng va phat tri~n h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh rfit ngvy bi~n, thuang ap d~t nhtlng nh~ thuc, vai tro, vi tri ctia h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh truy€n th6ng vao mQt moi truang san xudt kinh doanh, moi truang phap lu~t va moi truang van h6a giao dl)C khong tu<mg thich, gif>ng nhu giai thich v€ hi~n tugng s6ng anh sang qua thuy~t CO' hQC ctia NewTon

K@t luin chtrong 1

H~ th6ng k€ tmin chi phi va tinh gia thanh Ia m{)t phuong thuc ti€p c~n chi phi va b~ng nhimg ky thu~t, cong Cl) thu th~p, do IuOng, phan bf> chi phi, tinh gia thanh san phfun ho~c gia phi san phfrm hay dich Vl) d€ cung cdp thong tin chi phi, gia thanh (gia phi) phvc Vl) tnrc ti€p cho quim ly, ki€m soat, dinh hu6ng chi phi nh~m hu6ng d€n ki€m soat, djnh hu6ng ho?t d{)ng san xudt kinh doanh Xay d\ffig, phat tri€n, hoan thi~n h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh khong phai Ia m{)t vdn d~ m6i trong nghien ciru, trong cong tac k€ toan doanh nghi~p tuy nhien trong giai do?n hi~n nay cAn phai ti€p c~n h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san pham theo hu6ng rna cua chu6i ho?t d{)ng H~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phfun cdu true b6i nhimg y€u t6 nhdt dinh, c6 tr~t tv quan h~ bi~n chirng v6i nhimg d~c di€m nhdt djnh Tren C<Y sa quan di€m nay, tinh hilu ich cua k€ toan chi phi va tinh gia thanh chi duQ'c duy tri, dam bao, nang cao khi xac l~p dfty du, toan di~n nhimg y€u t6 cdu thanh, dam bao v~ tr~t tv quan h~, dam l?ao nhimg d~c di€m cua cac y€u t6 d6 trong moi tru<mg ho?t d{)ng san xudt kinh doanh

CHUONG2

TRONG DOANH NGHIEP VIETNAM HIEN NAY

2.1 LU'Q'C sif hinh thanh va phat tri~n h~ thfing k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phim trong doanh nghi~p Vi~t Nam

H~ th6ng k8 tmin chi phi va tinh ghi thanh khong phai hl m<)t linh V\fC nghi~p

V1) k8 toan m6i trong h~ th6ng k8 tmin doanh nghi~p Vi~t Nam, no da tirng trai qua qua trinh hinh thanh, phat tri~n v6i nhiing m\lc tH~u, n<)i dung nhfit dinh va da tirng dong gop thong tin hil'u ich cho Nha nu6c, cho nha quan ly doanh nghi~p di~u hanh, quan ly, ki~m soat hoc;tt d<)ng san xufit kinh doanh

N8u ti€p c~n theo n<)i dung, qua trinh hinh thanh, phat tri~n cua h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p Vi~t Nam (tru6c day Ia cac don vi kinh t8, xi nghi~p) duqc chia lam hai giai doc;tn chinh

Giai doc;tn tir nam 1964 d€n ddu nhfrng nam 2000 (thai di~m Vi~t Nam b~t ddu xay d\lllg Vel ban hanh cac chudn ID\fC kc§ toan), h~ th6ng kc§ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong cac doanh nghi~p Vi~t Nam v6i ID\lC tieu cung cAp thong tin chi phi, gia thanh th\fc t€ d~ dinh gia v6n th11c t€ cua san phdm ch€ tc;to hay djch

V1) th\fC hi~n; d~ ki~m tra, giam sat tinh hinh th\fC hi~n chi phi hoc;tt d<)ng san xufit hay djch V1) theo tirng nganh ngh~ nhu san xufit cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p,

dich vv trong tirng don vi kinh t8 cua Nha nu6c Tir ID\lC tieu nay, cfiu true va n<)i dung h~ th6ng k€ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong cac doanh nghi~p Vi~t Nam h'ic b§y gia g~ li~n v6i cac y8u t6 cdu thanh va tr~t tu quan h~ cua cac y8u t6 cdu thanh h~ th6ng k8 toan chi phi va tinh gia thanh truy~n th6ng C\l th~, h~ th6ng kc§ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm v6i cdu true Vel nhfrng d~c trung CO' bannhusau

Ki€m smit, djnh hu6ng ho~t d()ng theo tren n€n tang tirng cong do~, tirng chuyen nganh san xudt nhu cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p

~~~~~~~~~~~~~~~~~ chi phi ho~t d()ng hon Ia djnh hu6ng chi phi cho ho~t d()ng vi djnh hu6ng

ho~t d()ng khong phai do doanh nghi~p don vj kinh t€ quy€t djnh rna do chinh Nha nu&c, nhdt Ia trong thai kY Vi~t Nam v~n hanh n€n kinh t€ theo ca

ch€ kinh t€ t~p trung bao cdp Vi v~y, quan ly, ki€m soat chi phi hie nay chi

Ia quan ly, ki€m soat cac chi tieu, djnh mtrc chi phi duqc Nha nu&c giao cho tirng don vj kinh t€, theo tirng nganh slm xudt nhu cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p (giai do~ tru&c nhtlng nam 1990) ho~c cac chi tieu, djnh mtrc chi phi do Nha nu&c giao a m(>t sb don vj kinh t€ tr<,mg di€m ho~c do don vj xay d\ffig (giai do~ nhtlng nam cubi 1990)

Tieu chudn djnh tinh va djnh luqng chi phi trong giai do~n nay tuy c6 m()t vai thay dAi a nhtlng nam 1990 v€ ph~m vi chi phi, chi phi s~n xudt, chi phi ngoai san xudt nhung v€ c<Y ban chi phi duqc nh~n thtrc, xac l~p cho tirng cong do~n theo quan di€m chi phi cua hQC thuy€t gia trj Va tieu chudn djnh, djnh luqng chi phi chua duqc xac l~p c1.1 the, ro rang, nhdt quan thanh tieu chudn djnh tinh, djnh luqng trong chudn mgc k€ toan C1.1 the, chi phi duqc cong bb phA bi€n tren cac tai li~u, van ban, thong tu huang ddn thgc thi cong tac k€ toan - tai chinh v€ m~t djnh tinh, chi phi Ia bi€u hi~n b~ng ti€n nhtlng hao phi lao d()ng sbng va lao d()ng v~t h6a phat sinh trong ho~t d()ng san xudt kinh doanh, v€ m~t djnh luqng, chi phi duqc djnh luqng theo nguyen t~c thgc t€, theo nhtlng quy djnh c1.1 the cua cac thong tu huang ddn cua Nha nu&c v€ linh V\IC tai chinh - k€ toan trong tirng thai kjr

Dan vj, khbi luqng san phdm hay djch V\1 lam can ctr do luang k€t qua ho~t

d()ng, ddu ra cua ho~t d()ng Ia san phdm hoan thanh hay thanh phdm cua tirng ho~t d()ng, tirng nganh san xudt kinh doanh nhu san xudt cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p

Ky thu~t, cong C\1 thu th~p, do luang, phan bA chi phi, tinh gia thanh san phdm ho~c gia phi san phdm hay djch V\1 trong giai do~n nay rdt don gian,

thgc hi~n chu yeu b~ng kY thu~t tinh toan thu cong, cong c1,1 sir d1,1ng chu yeu

Ia cac phuong phap ke toan Thgc chAt ky thu~t, cong Cl,l thu th~p, do lu<mg, phan b6 chi phi, tinh ghi thanh san phdm ho~c gia phi san phdm hay djch V\1 hof;lt d{>ng san xudt kinh doanh trong giai dof.in chi Ia phan b6 chi phi thgc te

dftu vao cho ket qua dftu ra v6i trQng tam Ia tinh ghi thanh san phdm Quy nay duqc thgc hi~n qua xac dinh dbi tuqng ke toan chi phi, dbi tuqng tinh gia thrum, ky tinh gia thanh d€ chQn IQC chfrng tir, tai khoan, s6 ke toan, phieu gia thanh duqc Nha nu6c ban hanh theo che d{> ke toan chung va sau d6, t~p hqp chi phi thgc te cho tirng d6i tuqng t~p hqp chi phi, t6ng hqp chi phi thgc

te cho tirng dbi tuqng tinh gia thanh, tinh chi phi cua san phdm d& dang cu6i

kY, lof.ti chi phi cua san phdm d& dang cubi kY ra khoi t6ng chi phi dftu vaa d€ tinh t6ng gia thanh Va gia thanh don vj tirng IOf;li san phfrm tren CO' SO rftt

da df;lng phuong phap danh gia san phdm d& dang cu6i ky, phuong phap tinh ghi thanh nhu chi m{>t phuong phap tinh san luqng hoan tha~ tuong duong duy nhdt- Binh quan gia quy~n

Giai daf.in tir dftu nhfing n~m 2000 den nay, h~ th6ng ke toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong cac daanh nghi~p Vi~t Nam tuy c6 m{>t vai cai each, d6i m&i nhung thgc te duqc th€ hi~n tren cac van ban quy dinh, huang ddn chinh tht'rc cua Nha nu6c cling vdn g~n li~n v6i cac mvc tieu trQng tam Ia cung cAp thong tin d€ djnh gia vbn thgc te CUa san phfrm che tf;tO hay djch V1,l thgc hi~n; d€ ki€m tra, giam sat tinh hinh thgc hi~n chi phi haf;lt d{>ng san xudt hay djch V\1 tf;li cac daanh nghi~p theo tirng nganh ngh~ nhu san xudt cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p Tir cac mvc tieu nay, cdu true va n{>i dung h~ th6ng ke taan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong daanh nghi~p Vi~t Nam giai daf.lll nay v6i nhfing d~c trung ca ban sau

N~n tang ki€m soat, djnh huang ho~t d{>ng vdn duqc thiet l~p thea tirng cong daf;lll, theo tirng nganh san xudt nhu cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p Yeu cftu quan ly, ki€m saat chi phi haf;lt d{>ng thgc chdt cling chi Ia quan ly, ki€m soat chi tieu, djnh mt'rc chi phi thea tirng nganh san xudt nhu cong nghi~p, xay l~p, nong nghi~p hon Ia dinh huang chi phi cho ha~t d{>ng

Tieu chudn dinh tinh va dinh lm;mg chi phi da c6 m()t vai thay dAi, da phan bi~t rAt ro chi phi san xudt, chi phi ngoai san xudt, ghi thanh san phdm hay dich V1,l chi bao gAm chi phi san xudt hay chi phi cua giai do~ san xudt, v~ m~t dinh tinh, dinh luQ'Ilg chi phi da duqc ban hanh trong chudn mvc k€ tmin (khuon mfiu chudn mvc k€ to{m), v~ m~t dinh tinh, chi phi Ia nhiing phi tAn phat sinh lam giam lqi ich kinh t€ doanh nghi~p trong ho~t d()ng san xudt kinh doanh va tac d()ng giam v6n chu s& htlu, v~ m~t dinh luqng, chi phi duqc ghi nh~n theo nguyen t~c thvc t€ nhung tinh gia thanh, gia v6n san phdm theo nguyen t~c gia g6c

Don vi, kh6i luQ'Ilg san phdm hay dich V1,l lam din ctr do luang k€t qua, do luang ddu ra cua ho~t d()ng chi d~ c~p d€n thanh phdm cua cong do~n san xudt va duqc xac l~p theo rung nganh san xudt nhu san xudt cong nghi~p, xay l~p, nang nghi~p

Ky thu~t, cong C\1 thu th~p, do luang, phan bA chi phi tinh_ ghi thanh san phfun hay dich V1,l trong giai do~n nay tuy c6 nhiing bu6c d()t pha trong dAi moi n()i dung, cai ti€n phuong ti~n xir ly thong tin (phA bi€n cac doanh nghi~p c6 v6n ddu tu nuoc ngoai) nhung thvc chdt va chinh thtrc tren cac van ban huang ddn k€ toan chi phi va tinh gia thanh vfin Ia phan bA chi phi ddu vao cho k€t qua ddu ra theo nguyen t~c gia g6c voi trQng tam Ia tinh gia thanh sim phdm va vfin duy tri quy trinh truy~n th6ng, tru6c nhdt xac dinh d6i tuQ'Ilg k€ toan chi phi, d6i tuQ'Ilg tinh gia thanh, ky tinh gia thanh d€ chQn chtrng tir, tai khoan, sA k€ toan, phi€u gia thanh duqc ban hanh trong ch€ d() k€ toan chung va sau d6, t~p hqp chi phi thvc t€ cho tirng d6i tuQ'Ilg t~p hqp chi phi, tAng hqp chi phi thvc t€ cho tirng d6i tuQ'Ilg tinh gia thanh, tinh chi phi cua san phdm d& dang cu6i k)', lo~i chi phi cua san phdm d& dang cu6i

kY ra khoi tAng chi phi ddu vao d€ tinh tAng gia thanh va gia thanh don vi tirng lo~i san phfun tren ca sa rAt da d~ng phuong phap danh gia san phdm d& dang cu6i ky, phuong phap tinh gia thanh nhu chi m()t phuong phap tinh san luqng hoan thanh tuong duong duy nhdt- Binh quan gia quy~n

Luge sir h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p Vi~t Nam th~ hi~n h~ th6ng c6 nhthlg thay d6i nhung vfut Ia m()t h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh truy€n th6ng, c6 di~n, vfin hu6ng d~n ml)c tieu cung cAp thong tin cho dinh gia v6n san phdm d~ l~p bao cao tai chinh, d~ ki~m tra, giam sat tinh hinh thl)'c hi~n chi phi a doanh nghi~p va hoan toan chua d~ c~p d~n

thong tin ki~m soat, djnh hu6ng ho~t d()ng I>6ng thai, h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm chju Sl)' chi ph6i kha sau S~C bai cac phuong phap k~ toan chung, nhu m()t phdn cua k~ toan tai chinh, dugc thi~t k~ dl)'a tren n~n tang, quy trinh xir ly thong tin thu cong

2.2 Thvc tr\}ng hf thfing k@ toan chi phi va tinh gia thanh san phim trong doanh nghifp Vift Nam hifn nay

Luge sir h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh trong doanh nghi~p Vi~t

Nam chi ra thl)'c tr~ng h~ th6ng k~ toan chi phi va tinh gia thanh s!tn phdm trong doanh nghi~p Vi~t Nam dugc th~ hi~n chinh tren cac van ban, thong tu hu6ng dfin k~ toan cua Nha nu&c va tinh hinh thl)'c hi~n a cac doanh nghi~p chi Ia Cl) th~ h6a van ban, thong tu hu6ng dfut k~ toan cua Nha nu&c t~i doanh nghi~p Khao sat thl)'c ti€n v~ n~n Umg va mo hinh k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm trong doanh nghi~p Vi~t Nam (Bang 2.1)

Bang 2 1 - Thvc trfng n~n tang hoft d{)ng, quan ly hoft d()ng va mo hinh k~ toan chi phi va tinh gia thanh trong doanh nghi~p Vi~t Nam

I.DAC DIEM CHUNG CUA DOANH NGOOP SAN XUAT

1 Loai hinh doanh n2hi~p

2 Quy trinh boat don2 san xuftt kinh doanh

3 N2uyen ly van hanh quy trinh boat dQD2 san xuftt kinh doanh

4 Mo hinh tB cht'fc quan !i boat don2 san xuftt kinh doanh

5 PhllO'D2 thilc quan ly boat doD2 san xuftt kinh doanh

IT.Cac h~ thBng k~ toan chi phi va tinh gia thanh san phdm

l.H~ thong ke toan chi phi va tinh gia thanh theo chi phi th\l'C te 87% 2.H~ thong ke toan chi phi va tinh gia thanh theo chi phi th\l'C te ket hqp u&c tinh 3%

4.H~ thong ke toan chi phi theo cO' sa ho~t dQng 0%

III Tinh hinh ap dl}ng cong ugh~ thong tin trong k~ toan 45%

(Nguon so li?u khao sat 400 doanh nghi?p Vi?t Nam a phia Nam nam 2008)

Th\l'C tr~ng h~ th6ng ke tmin chi phi va tinh gia thanh san phfun trong doanh nghi~p Vi~t Nam the hi~n nhUng d?c trung ca ban sau

H~ th6ng ke tmin chi phi va tinh gia thanh san phdm ap d1.1ng ph6 bien trong doanh nghi~p Vi~t Nam Ia h~ th6ng ke toan chi phi va tinh gia thanh san phdm truy~n th6ng, c6 dien theo tirng nganh san xudt nhu cong nghi~p, xay l&p, nong nghi~p

N~n tang kiem soat, dinh hu6ng ho~t d()ng ph6 bien trong cac doanh nghi~p

Vi~t Nam vfut theo hu6ng chuyen mon h6a theo tirng cong do~n, Cl,lC bQ theo tirng doanh nghi~p, tirng nganh san xudt kinh doanh