Hoàn thiện cơ chế quản lý và sử dụng ngân sách xã trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

D€ ghli quye't va'n a~ nay, nhi~u nuoc tren the' gioi da tlm each trQ cffp cho nong nghit%p, khuye'n nong tu ngu6n ngan sach Nha nude d€ phat tri€n nong nghit%p va nong thon... Trong tha

BQ GIAO DlJC VA I>AO TAO

r Khai ni~m, d~c diSm va vai tro cua ngan sach xa s

II So lu<;5c }ich sll' phat triSn ngan sach xa d Vit%t Nam 10 Ill Qm1n ly ngan sach xa 20

IV Kinh nghi~m qm1n ly ngan sach xa d m<)t s6 nuoc tren the"

g1o1

CHlfdNG 2 : THljC TRANG QUAN L Y VA Slr Dl)NG NGA.N / K - A ' ' , _ / ; : : : " "

SACH CAP XA TREN UJA BAN THANH PHO HO CHI MINH

I Khai quat v~ vi tri dia ly va tlnh lnh kinh te'- xa h<)i cua

TP.HCM 38

IL Thlfc tn;tng qmln ly va sll' dl;lng ngan sach dip xa trendia ban

TP.HCM 47 III Uanh gia chung v~ nhung ttu diSm va t6n t~i trong qmln ly va

sll' dl;lng ngan sach ca"p xa tren dia ban TP.HCM 153

cmJdNG 3 : GIAI PHAP HoAN THI:gN co CHE QUAN L Y v A

THANH PHO HO CHI MINH

I Dinh huang phat tri€n kinh t€- xa h(>i cua TP.HCM 162

II Quan di€m hoan thit%n cd ch€ quan ly va si't dl;lng ngan sach cffp xa (J TP.HCM 166

III Giai phap hoan thit%n cd ch€ quan ly va slt dl;lng ngan sach dip xa tren dia ban TP.HCM 172

1 Cac giai phap d6i voi trung ttdng .172

2 Cac giai phap d6i voi chfnh quy€n dja phttdng 176

2.1 Thanh ph6 H6 Chi Minh c~n dfty m~nh phan cffp qmln ly A ~ h K ' - 176 ngan sac cap xa

2.2 Hoan thit%n chu trinh ngan sach cffp xa .180

2.3 Tang cu'ong quan ly thu ngan sach cffp xa 184

2.4 Tang cttong quan ly chi ngan sach ca'p xa 188

2.5 Tang cttong cong tac ki€m tra, thanh tra tai chinh trong ? 1/ A / h A / - 191 quan y ngan sac cap xa

2.6 Thtfc hit%n t6t ch€ d(> tt;( chu , tt;( chju trach nhit%m d6i voi h~ 1 ~ A" - 194 c m1 quyen cap xa

2.7 Nang cao chfft lttqng ngu6n nhan h;l'c cffp xa 197

Ke"t lu~n 200

Tai lit%u tham khao 202

DANH Ml)C CAC TU VIET TAT

BHXH: Bao hi€m xa h()i

BLDTB&XH : BQ Lao d()ng Thttong binh va Xa h()i

BNV: BQ n()i V\1

BTC : BQ Tai chinh

CHLB : C()ng hoa Lien bang

CHXHCN : C()ng hoa xa h9i chu nghia

CNH : Cong nghi~p h6a

CP: Chinh phu

FDI: B§u tu' tn.;t'c tie'p nu'o~ ngoai

GDP : T6ng san phffm Qu6c n()i

GTGT : Gia tti gia tang

HDLS :Huang dfin lien sCi

HDBT : H()i d6ng BQ tru'dng

HDH : Hi~n d(;ti h6a

HDND : H()i d6ng nhan dan

KBNN : Kho b(;tc Nha nu'oc

KT- XH: Kinh te'- Xa H()i

NS: Ngan sach

NSNN: Ngan sach Nha nu'oc

NSTV : Ngan sach trung ttong

NV: NQi V\1

ODA : Vi~n tr<J ph:H triSn chinh thuc

QH : Qu6c h()i

QB : Quye"t djnh

SDBNN : SU' d1,1ng da't nang nghi~p

TC- KH: Tai chinh- Ke' ho(;lch

' ? ~

LOI MO DAU

K€ tu khi n~n kinh te' mtoc ta chuy€n sang v?n hanh theo co che' thi tntong, qua trlnh pha t tri~n kinh te'- xa h9i a a d~n ae'n stf ph at tri€n chenh lt%ch giua th~tnh thi va nong thon M()t ben thanh thi tien tie'n, van minh, hit%n a~i; M9t ben, nong thon trl trt%, l~c h?u, thu ctfu Stf phat tri€n a'y lam cho n~n kinh te' thie'u vung ch~c, nic va'n a~ chinh tri - xa h9i thie'u 6n ajnh D€ ghli quye't va'n a~ nay, nhi~u nuoc tren the' gioi da tlm each trQ cffp cho nong nghit%p, khuye'n nong tu ngu6n ngan sach Nha nude d€ phat tri€n nong nghit%p va nong thon Tuy nhien, va"n a~ buc thie't va quan trQng hdn ca la lam the' nao a€ t~o au'QC ngu6n tai chinh t~i

ch6 d€ giai quye't tlnh tr~ng kern phat tri~n cua nong thon BC1i vl, ba't eli ngu6n tai tr<;i ben ngoai nao du IOn ae'n dau ai nua cling khong th€ khong thong qua ye'u to' ben trong a€ phat huy Bdi v?y, din phai nh?n thuc dfry

du vai tro cua ngan sach xa a6i voi stf nghit%p nang thon moi Theo toi,

· vai tro a6 th€ hit%n tren cac m~t sau day:

- Ngan sach xa la cong ClJ tai chinh duy nha't a€ bao dam thlfc hi~n chl]'c nang, nhit%m VlJ CUa ch]nh quy~n Xa Quan ly nha llUOC d c§p

xa la quan ly dan sinh kinh te', van h6a- xa h9i va tr?t tlj, trj and xa

- Ngan sach xa dong vai tro quan trQng trong vit%c xay dlfng ke't ca'u h~ tfrng cho nong thon moi Vit%c md mang cac auong giao thong vao nong thon, nha't la vung cao, vung sau, ven bi€n c6 y nghia d~c bit%t quan trQng trong vit%c phat tri€n kinh te', giao lttu hang h6a, gop phffn to IOn vao vit%c khai thac cac ti~m nang va the' m~nh, thuc dffy pha bo

phudng thuc san xua't c6 truy€n, tl.f cung tl.f ca'p dfrn d~n hlnh th~mh n€n kinh t~ hang h6a phong phu, da d£;Lng va phat tri€n, kich thich ap dl;lng ky

thu~t va cong ngh~ moi d cac vung nay M~t khac, vi~c phat tri6n tntong lop, giai quy~t n£;ln mu chu cling voi phat tri6n cac phu'dng tit%n truy€n thong va cac phudng ti~n thong tin khac la chla kh6a a€ nang cao dan tri

Va t£;LO ra Sl.f lien h~, giao ti~p moi, gop phfrn lo£;Li tru hu tl;}C va nang cao doi s6ng van h6a a nong than:

- Ngan sach xa dong vai tro to IOn trong vi~c phat tri6n n~n van h6a d~m da ban sac dan t()c Ho£;Lt d()ng van h6a, van nght%, th€ dl;IC -th€ thao la nhung ho£;Lt d()ng khong nhung nang cao sue khoe, vui choi, giai tri rna con la dip d€ t~p hQp dan chung Cu()c s6ng cang 6n dinh, di len thl doi hoi v~ m~t nay cang cao, cang nhi~u

Phat huy vai tro cua ngan sach xa d6i voi Sl.f phat tri6n ke't d(u

h~ tfrng kinh te'- xa h()i, di li~n voi thuc d§y phat tri6n kinh t~ va van h6a - th€ thao, se thuc d§y hlnh thanh cac trung tam thi tu, thi tra'n moi,

di~u d6 se thuc d§y qua trlnh thanh thi h6a nong than, h£;Ln ch~ dftn sl.f phat tri6n each bi~t giua nong thon va thanh thi

d nude ta, lfrn dftu tien Lu~t Ngan sach Nha nude ra doi nam

1996, tu d6 d~n nay da qua 02 lftn sll'a d6i, b6 sung cho phu h<;Jp voi thlfc

t~ quan ly di~u hanh ngan sach nha nude, b6i canh h()i nh?p kinh t~

qu6c t~ Theo tinh thfrn cua lu~t NSNN moi ban hanh 16112/2002 c6 hit%u ll.fc thi hanh tu nam ngan sach 2004 la nang cao quy€n tl.f chu, tl.f quy~t cho cac ca'p chinh quy€n dia phudng, trong d6 c6 chinh quy€n ca'p xa

Ca"p xa Ut ddn vi h~mh chinh tha"p nha"t, la t6 chile chinh quy~n cd sd ciia b9 may qm1n ly nha nude, c6 chile nang, nhi~m v9 thl,l'c hi~n m1;1c tieu Nha nude ciia dan, do dan, vl dan, giai quye't cac m6i quan h~ giua Nha nude vdi dan Trong thai gian qua ho(;lt d<)ng ngan sach cip xa tren dia ban TP.HCM da g~p khong it kh6 khan va vudng mac nha"t dinh, v~n hanh chua dung nghia la 1 ca"p ngan sach, lam h(;ln che' ph~n nao vai tro cua ngan sach xa d6i vdi sv phat tri~n kinh te'- xa h9i cua dia phu'dng Chinh vl the' vi~c hoan thi~n cd che' qm1n ly va sii' d1;1ng ngan xa tren dia ban TP.HCM dang trd thanh va"n d~ bile xuc hi~n nay

Cong trlnh nghien cuu nay nham hudng de'n cac ffil;IC tieu sau :

- H~ th6ng h6a nhung va"n d~ ly lu~n v~ cd che' v~n hanh cua ngan sach xa, V(;lCh r6 vai tro cua ngan sach d6i vdi Slf phat tri~n Kinh te'- Xa

h9i c'ua dia phu'dng

- Neu len bai hqc kinh nghi~m ciia m9t s6 nude tren the' gidi trong vi~c quimly di~u hanh va sii' dl;lng ngan sach xa

- E>anh gia thlfc tr(;lng cd che' quan ly va sii' dl;lng ngan sach xa tren dia ban TP.HCM, tu d6 rut ra nhung thanh tlfu va nhung t6n t<;ti c~n hoan

ly va sll' d1;1ng ngan sach xa tren dia ban TP.HCM, tu d6 d~ xua't nhii'ng kie'n nghi hii'u ich

Phuong phap nghien cuu: B~ng phu'ong phap lu~n cua Chu nghia duy v~t bi~n chung va chu nghla duy v~t lich sll', 16-gich hQc, d~ tai Ou'QC nghien CUU b~ng cac phu'dng phap Cl;l th€ la:phu'ong phap phan tich t6ng hcjp hO?t OQng kinh te' ke't hcjp VOi Slf truu tu'cjng hoa khoa hQC trong nghien cuu; Phu'dng phap th6ng ke mo ta; Phu'dng phap so sanh· danh gia; voi Slf ke' thua nhii'ng tinh hoa cua cac hQC gia ti~n b6i ke't h<;jp voi chinh lao d<)ng cua ban than mlnh

Phqm vi nghien cuu cua d~ tai v~ m~it khong gian la ngan sach

xa tren dia ban TP.HCM; v~ m~t thoi gian la k€ tu khi lu~t NSNN ra doi de'n nay

Ngoai IOi md dfru va ke't lu~n, cong trlnh nghien cuu dtt<jc ke't ca' u tha nh 3 chu'ong :

CHu'dNG 1 : T6ng quan v~ Ngan sach xa

CHu'dNG 2 :_ Thlfc trqng quan ly va slt d1;1ng ngan sach ca'p xa tren dja ban Thanh ph6 H6 Chi Minh

CHu'dNG 3 : Giai phap hoan thi~n co che' quan ly va sl't d1;1ng ngan sach ca'p xa tren dia ban Thanh ph6 H6 Chi Minh

CHUONG 1:

TONG QUAN VE NGAN SACH XA

I KHAI NIEM, DAC DmM v A VAl TRO CUA NGAN sACH xA:

1 Khai niem ngan sach xa :

Xet v~ hlnh thuc bi~u hi~n, ngan sach xa Ia to~m b<? cac khmln thu chi trong dtf toan da du<}c IIDND xa quye't dinh va du<Jc thljc hi~n trong m<?t nam nh~m dam bao ngu6n t~ti chinh cho chinh quy~n Nha nude ca'p

xa trong qua trlnh thlfc hi~n cac chuc nang nhi~m vt;~ d<i quan ly kinh te',

xa h<?i tren dia ban

Xet v~ ban cha't, ngan sach xa la h~ th6ng cac quan h~ kinh te' giua chinh quy~n Nha nude ca'p xa vdi cac chu th~ khac phat sinh trong

qu~ trlnh phan ph6i cac ngu6n tai chinh nh~m t~o l~p qui ngan sach xa; tren cac co sd d6 rna dap ung cho cac nhu c~u chi ga:n vdi vi~c thlfc hi~n

cac chuc nang, nhi~m Vt;l cua chinh quy€n Nha nude ca'p xa

2 f)ac di€m ciia ngan sach xa :

* Ngan sach xa la m<?t ca'p ngan sach trong h~ th6ng NSNN nen n6 cling mang dgy du nhung d~c di€m chung cua NSNN; them vao d6 la d~c di~m rieng t~o nen slj khac bi~t can ban vdi cac ca' p ngan sach khac

- Ho~t d()ng cua ngan sach xa luon ga:n ch~t vdi ho~t d9ng cua chinh quy€n Nha nude ca'p xa;

- Quan ly ngan sach xa nha't thie't phai tuan theo m()t chu trlnh ch~t

che va khoa h9c;

- Phfin IOn cac khoan thu, chi cua ngan sach xa du<;5c thttc hit%n theo phu'dng thuc phan ph6i l~i va khong hoan tra m<)t each trttc tie'p;

+ D~c diem rieng:

Hit%n nay h~ th6ng NSNN (J Vi~t Nam bao g6m 4 dip: NS TV, NS ca'p tinh, NS ca'p huy~n va NS ca'p xa Tuy chuc nang, nhi~m vq gi6ng nhau, ph;;tm vi va qui mo ho;;tt d<)ng c6 khac nhau, nhu'ng ngan sach xa c6

d~c di€m rieng, d6 la: Ngan sach xa vua la m<)t ca'p ngan sach Cd sCJ trong h~ th6ng NSNN, vua la m<)t don vj dt! toan tfl!c tie'p sll' dqng kinh

I

phi D~c di€m rieng nay c6 anh huCing khong nho de'n vi~c thie't l~p cac chinh sach trong quan ly ngan sach xa

3 Vai tro cda ngan sach xa :

Ngan sach xa c6 vi tri vai tro ra't quan tr9ng trong h~ th6ng Ngan sac;:h nha nu'oc, vl tc_ti day th€ hi~n ta't ca cac quan ht% ciia nha nu'oc voi ngU'oi dan, phan anh tinh kha thi ciia tung chu trU'dng, chinh sach cua nha nll'oc cung nhu hi~u Ittc quan ly, di~u hanh cua b9 may nha nuoc T~m

quan tr9ng nay du<;5c th€ hi~n Cl;l th€ nhu sau :

- Ngan sach xa la ngu6n tai chinh chu ye'u d€ dam bao cho chinh

quy~n Nha nuoc ca'p xa thttc thi cac nhi~m Vl;l chinh trj, kinh te', xa h9i tren dja ban theo stt phan dip trong h~ th6ng chinh quy~n Nha mtoc, chinh quy~n xa c~n phai c6 dU'<;5c ngu6n tai chinh du IOn Trong s6 cac qui ti~n tt% rna chfnh quy~n Xa du'QC quy~n qmln ly Va sfr d1;1ng, thl ngan sach xa du<;5c coi la qui ~i~n t~ c6 qui mo IOn nha't, chi du<;1c phep sll' d1;1ng cho vi~c thttc hi~n cac nhi~m Vl;l rna chinh quy~n xa phai dam nh~n Do

v~y, kha nang dam bao ngu6n tai chinh til ngan sach xa se a~h hu'dng khong nho de'n muc dQ thttc hi~n CclC nhi~m Vl;l V~ kinh te', Xa hQi CUa

chinh quy€n Nha mtoc ca'p xa Ho<;tt d(>ng cua chinh quy€n xa ra't g~n b6 voi dan, tu vi~c tritin khai thlfc hi~n cac chu tntdng, chinh sach cua Dang

va Nha mtoc tdi dan, giup cho nguoi dan hitiu va thlfc hi~n dung quy€n

Va nghia Vl;J CUa mlnh ae'n Vi~c n~m b~t Va phan anh CaC nguy~n VQng cua dan tdi cac cd quan cua Dang va Nha mtoc Chinh quy€n ca'p xa cffn

CO ngan Sach OU m<;tnh ati hoan thanh t6t nhi~m Vl;J nay, thtfC hi~n dung du'ong 16i ml}c tieu phat tritin kinh te'- xa h(>i cua Dang va Nha nu'oc Ngoai ra, ngan sach xa giup cho cac ho<;tt d(>ng cua Dang cac doan thti chinh tri- xa h(>i 0 xa du'<jc duy trl va phat tritin illQt each lien tl;lC Va 6n d!nh Nh~ d6 rna nang cao hi~u llfc quan ly Nha nude o cd sa

- Ngan sach xa dong vai tro quan tr9ng trong vi~c xay dlfng ke't ca'u h<;t tffng cho nong thon moi Vi~c rna mang cac du'ong giao thong vao nong thon, nha't Ia vung cao, vung sau, ven bitin c6 y nghia d~c bi~t quan tr9hg trong vi~c phat tritin kinh te'; giao htu hang h6a, g6p phffn to IOn vao vi~c khai thac cac ti€m nang va the' m<;tnh, thuc d~y pha bo phu'dng thuc san xua't c6 truy€n, tlf cung tlf ca'p d~n de'n hlnh thanh n~n kinh te' hang h6a phong phu, da d<;tng va phat tritin, kich thich ap dl;lng ky thu~t

va cong ngh~ moi o cac vung nay M~t khac, vi~c phat tritin tru'ong lOp, giai quye't n<;tn mu chu cling voi phat tritin cac phu'ong ti~n truy~n thong

va cac phu'dng ti~n thong tin khac la chla kh6a a€ nang cao dan tri va t<;to

ra slf lien h~, giao tie'p moi, g6p phffn lo<;ti tru hu tl}c va nang cao doi s6ng van h6a 0 nong thon

- Ngan sach xa d6ng vai tro to IOn trong vi~c phattri~n n€n van h6a

d~m da ban s~c dan t(>c Ho<;tt d(>ng van h6a, van ngh~, th~ dl;lc - thti thao la nhll'ng ho<;tt d(>ng khong nhfi'ng nang cao sue khoe, vui chdi, gi<li

tri rna con la dip d€ t~p h9p dan chung Cu(>c s6ng cang 6n dinh, di len thl doi hoi v~ m~t nay cang cao, cang nhi~u

Phat huy vai tro cua ngan sach xa d6i voi slf phat tri~n ke't ca'u h~ tftng kinh te'- xa h(>i, di li~n voi thuc dfiy phat tri€n kinh te' va van h6a-

th~ thao, se thuc dfiy hlnh thanh cac trung tam thi tu, thi tra'n moi, di~u

d6 se thuc dfiy qua trlnh thanh thi h6a nong thon, h~n che' dftn slf phat

tri~n each bi~t giua nong thon va thanh thi

- Ngan sach xa la cong Cl,l Uii chinh quan trQng d~ giup chinh

quy~n Nha nu'oc ca'p xa khai thac the' m~nh v~ kinh te', xa h(>i tren dia ban Cung voi qua trlnh hoan thi~n Lu~t ngan sach Nha nuoc, co ch€ phan ca'p v~ qmin ly kinh te'- xa h<?i cho chinh quy~n xa cang ngay cang

nhi~u heln, t~o the' chu d()ng cho cac xa trong qua trlnh xay dl,l'ng va phat

tri~n kinh te', xa h(>i tren dia ban Trang qua trlnh d6 ngan sach xa d6ng g6p vai tro khong nho thong qua vi~c t~o l~p cac ngu6n tai chinh dn thie't d~ chinh quy~n xa dftu tu' cho khai thac cac the" m~nh v~ kinh t€, xa h(>i nong thon va tung bu'oc t~o da ca't canh cho kinh t€ xa nhung nam sau nay

- Ngan sach xa la cong Cl,l d€ di~u tie't, kich thich, giam sat IDQi

ho~t d(>ng kinh te'- xa h<?i Ci xa, dam bao ml)c tieu phat tri~n a6ng thai tuan thu dung chinh sach che' d(> va cai thi~n cong b~ng xa h(>i tren dia ban thong qua qua trlnh thu ngan sach, chinh quy~n xa ki~m soat di~u

chinh l~i cac ho~t d()ng kinh te', ch6ng cac hanh vi ho~t d()ng phi phap, tr6n l~u thue' tren dia ban, dam bao cong b~ng giua nhung ngu'oi c6 nghia v1,1 d6ng g6p cho ngan sach xa, trq giup cho nhung d6i tu'<;1ng n<)p khi h9 g~p kh6 khan ho~c thu(>c di~n cftn u'u dai thong qua vi<%c xet mien

giam s6 thu Ngo[ti ra, vi~c ap dl}ng dung cac hlnh thuc va muc thu ph~t

d6i voi cac t6 chuc, ca nhan vi ph~m tr~t tl}', an toan xa h<?i du<;5c coi nhu' m<?t li~u· phap kinh te' bu<)c h<;> phai nghiem chinh thl}'c hi~n t6t nghia vl} CUa mlnh tru'OC CQng d6ng

- Ngan sach xa g6p phftn quan tr<;>ng trong vi~c nang cao hi~u qua quan ly di€u hanh ngan sach nha nu'oc Co ca' u thu, chi cua ngan sach xa

th~ hi~n hftu he't cac khoan thu, chi cua ngan sach dja phu'ong da du'<;ic phan djnh, do d6 g6p phftn quan tr<;>ng trong vi~c nang cao hi~u qua quan

ly di€u hanh ngan sach nha nu'oc n6i chung Cac khmln thu ngan sach nha nu'oc nhu': thue' sll' dl}ng da't nong nghi~p, thue' chuy~n quy€n sll' dl}ng da't va cac khoan thu hoa l<;ii cong san chi c6 th~ khai thac voi hi~u

sua't cao nha't khi thl}'c hi~n thong qua ngan sach xa Nhi€u khoan chi rna chi c6 ngan sach xa thl}'c hi~n moi phat huy t6i da hi~u qua, dam bao tinh kip thoi, dung d6i tu'<;ing nhu: chi cuu te' xa h<)i; chi cham s6c sue khoe nhan dan t~i y te' Xa; chi duy tu; bao du'ong cac cong trlnh cong CQng t~i

xa

- Ngan sach xa la cong Cl} tai chinh giup chinh quy~n Nha nu'oc ca'p tren giam sat ho~t d<)ng cua chinh quy€n xa Voi m<)t h~ th6ng t6 chuc Nha nu'oc th6ng nha't, d6ng thoi l~i c6 slf phan cong, phan ca'p trach

'

nhi~m, quy.en h~n quan ly kinh te', xa h<?i cho chinh quy€n ca'p du'oi, thl doi hoi phai c6 sl}' giam sat thuong xuyen cua co quan chinh quy€n Nha nu'oc ca'p tren d6i voi ho~t d<)ng cua cac co quan chinh quy~n Nha nu'oc ca'p duoi Ngan sach xa trd thanh m<?t trong nhfi'ng cong cl} hfi'u hi~u cho chinh quy~n Nha nude ca'p tren thl}'c hi~n quy~n giam sat cua mlnh d6i voi ho~t d<)ng cua chinh quy€n Nha nude ca'p duoi: bdi hffu he't cac xa

d@u c6 m()t ph~n ngu6n thu du<;1c t~o l~p nho s6 chi b6 sung tu ngan sach cfip tren Mu6n nh~n du<;1c s6 chi b6 sung cua ngan sach ca'p tren d€ t~o

ngu6n thu cho ~lnh, chinh quy@n xa bu()c phai gi:H trlnh toan be) co ca'u thu, chi theo dlf toan va chi ro s6 thie'u ht;tt; d6ng thai phai cam ke't thl)'c

hi~n s6 thu b6 sung theo dung qui dinh cua quan ly ngan sach Nha mtoc

hi~n hanh Nho d6 sl)' ki€m soat cua chinh quy€n Nha nuoc ca'p tren d6i voi ho~t d()ng cua chinh quy@n ca'p xa tra nen v6 cling d~ dang

Tom l~i, xua't phat tu vi tri- vai tro cua chinh quy@n Nha nuoc cfip

xa trong h~ th6ng t6 chile Nha mroc hit%n nay d~n de'n vi tri - vai tro cua ngan sach xa phai phu h<;1p d€ chinh quy@n xa thl)'c hi~n du<}c nhi~m Vl;J,

quy@n h~n cua mlnh V@ m~t chuyen nganh, Ngan sach ca'p xa cling c6

vi tri quan tn;mg trong t6 chile h~ th6ng NSNN hi~n nay Vl v~y, vi~c

cling c6 t6 chile Ngan sach,cfrp xa theo tinh th~n cua Lu~t NSNN da ban hanh la m()t va'n d@ IOn, kh6ng th€ tach roi cac chinh sach n6ng th6n -n6ng nghi~p, xay dt;(ng chinh quy@n co sa hi~n nay cua Bang va Nha nuoc ta Hon nua, d€ giam phari h6a giau ngheo, each bi~t giua thanh thi

- n6ng th6n khi n@n kinh te' theo co che' thi truong hi~n nay, chu y de'n

d~u tu Ngan sach ca'p xa cilng g6p m()t ph~n kh6ng nho vao nhung mt;tc tieu IOn d6

1 Vi tri cda xa trong doi so'ng kinh te'- xa hoi d VietNam :

Xa dU'QC hi€'u la don vi hanh chinh thfrp nha't a n6ng th6n voi nganh ngh@ chu ye'u la n6ng nghi~p Lich sl't ra doi cua xa gan li@n voi qua trlnh d6 he) cua Phong kie'n phudng Bac (xa la m()t tu thu~n Han, nguoi d~t dinh ca'p xa d~u tien a Vi~t Nam la T6ng quan Khau Hoa doi

Duong) tren n~n tang "lang c6 truy~n th6ng" tu thai d~i dlfng nuoc va giu nuoc ban sd cua dan t(k Day la ndi dam bao ngu6n thu v~ thut kh6a, binh dich cho nha nuoc Vi~c thitt l~p dtp xa cua Nha nuoc phong kitn khong chi nh~m vao dam bao ngu6n thu rna con nh~m vao duy trl m()t tr~t tlf xa h()i trong tung ddn vi tl] cu Thitt l~p ca'p xa cfrn phai chu y

dtn cac d~c diem sau :

•!• Tinh phuc t~p v~ Cd ca'u t6 chuc va m6i quan h~ xa h()i, cac rna u thu~n ngfrm trong n()i b() lang xa

•!• Tinh bao thu, "co ClJffi d~ khang" cua lang Vi~t, m6i lang luon t6n t~i voi tu each m()t ddn vi "tlf chu, tlf sinh" v~ t6 chuc, tl]c 1~ khong

d~ dung h<;Jp voi lang khac

Do d6 m6i lang thuong du<;Jc xay dlfng thanh m()t xa d~n de'n slf d6ng nha't "lang xa" trong lich sli' Vi~t Nam

Ca'u trtlC lang xa g~n ch~t voi n~n van minh lua nu'oc va la m()t thlfc the cd ban trong lich sli' Vi~t Nam, gop phfrn quan tn;mg nha't trong lich sli' dlfng nlioc va gill nu'oc Cac nha nghien cuu da chi ra cd sd hlnh thanh xa do cac ytu to' sau:

•!• Xet v~ m~t kinh tt: slf dinh huang lam an de s6ng con da c6 tu thud xa xua va trd thanh duong 16i c6 truy~n khong thay d6i Ia nong

nghi~p tr6ng lua nu'oc va che' d() ru()ng da't cong

•!• V~ tinh thfrn: tin ngu'ong thanh hoang Va h~ th6ng phong tl:IC da

t~o thanh "van h6a lang", t~o nen s~c thai rieng bi~t cua tung dia

phudng, tung lang xa, trong d6 c6 ytu t6 ngon ngu D6 chinh la m6i lien

h~ thieng lieng, ·g~n b6 cua nhung nglioi cung lang xa

•!• v€ th~ che': tu hlnh thuc tlf qmln sd khai trong tie'n trlnh lich su

Hiu dai da d~n d~n blw htu va xay dlfng t~o nen m(>t b9 may quan tri lang xa d~c thu

Trang xa h9i phong kie'n ngoai nhung ye'u t6 k~ tren, nha mtoc

phong kie'n cling nh~n tha'y du<;jc nang life di€u hanh va quan ly ye'u kern cua hang chile sac cua ca'p xa nen thie't l~p ca'p xa phu h<;:lp voi trlnh d9 quan ly cua hQ Cac c;huc sac lang xa khong du<;jc coi la quan l~i va khong du<;:~c hudng b6ng 19c tu tri€u dlnh phong kie'n

D~c trung cua lang xa thu(>c Gia Dinh thanh khong c6 ngu6n g6c

lau doi nhu lang xa thu9c cac tinh phia Bac (khoang hdn 300 nam) nhung

do trong qua trlnh nam tie'n, hQ v~n mang hlnh anh cua que hu'dng nen c6

xu huang mo phong ca'u true lang xa thu(>c cac tinh phia bac nhu' dlnh

chua, mie'u nhu'ng sac thai mang tinh cha't rieng bi~t cua tung dia

phu'dng phia bac da bi pha loang ke't hQp voi dan dia phu'dng t~o ra m(>t

d~c trung moi Tuy nhien tlfu trung l~i, lang xa d ba't ky ndi dau tren the' gioi c~ng nhu' d Vi~t Nam d€u gi6ng nhau d tinh c(>ng d6ng ra't cao

n6 du'QC hlnh thanh trong qua trlnh do thi h6a cling VOi Slf ra doi cua CaC

phu'ong ngh€ thu c6ng nghi~p (Thang Long 36 ph6 phuong chi du<;:~c hlnh thanh khoang tren 600 nam) f)~c di~m n6i b~t cua phu'ong Ia do dan tu

nhi~u ndi chuy~n de'n tt,I eli voi ngh€ nghi~p chinh la buon ban nho va

ti~u thu cong nghi~p ca th~, do d6 tinh c(>ng d6ng thuong khong r6 r~t

"Nha nuoc la do lang xa g6p l~i rna thanh, mu6n tri nuoc phai sua

sang cong vi~c lang xa", do d6 cac ca'p quan ly phai chu trQng nhi€u hdn

mra de'n ca'p xa, lam cho n6 du m~nh d~ lam du n6i giua Dang, Nha mtoc va d~i b<) ph~n qufrn chung nhan dan lao d<)ng

CJ nu'oc ta hit%n nay, c6 khoang 10.600 ddn vi hanh chinh ca'p xa Trang ht% th6ng t6 chU'c nha mtoc, chinh quy~n dip xa (xa, phu'ong, thi tra'n) c6 vi tri, vai tro d~c bit%t quan trQng va la ye'u t6 chi ph6i .m~nh me de'n doi s6ng chinh tri, kinh te', van h6a, xa h<)i cua c<)ng d6ng dan cu' tren dia ban H6 Chu tich da n6i: " Ca'p xa la ca'p gfrn dan nha't, la n~n

tang CUa hanh chinh, cffp xa lam du'<jc vit%c thl IDQi vit%c d~U xong XUOi" Lang xa Vit%t Nam, voi truy~n th6ng hang nghln nam tr6ng Ilia nu'oc va lam ngh~ thu cong rna chu th~ la hQ nong dan la IDQt th\l'C th~

t6n t~i, phat tri~n lien tt;tc qua cac the' ht%, cac che' d<) xa hQi Tuy c6 khac nhau v~ quy mo, ten gQi (lang, a'p, ban ), nhu'ng phu'ong thuc va n<)i dung ho~t d<)ng cua lang, xa v~ cd ban gi6ng nhau tren ph~m vi ca ml'oc, du'<jc thll' thach qua thoi gian cung voi st;t' bie'n d<)ng cua lich sil' tren b6n

nghln nam d\l'ng nude va giu nude Ngay nay, trong sv nghit%p d6i moi cua da't nu'oc nhung nam dfru the' ky 21 Dang va Nha nu'oc ta xac dinh, cong nghit%p h6a nong nghit%p, hit%n d~i h6a nong thon la nhit%m Vl;t trong tam cua· cong nghit%p h6a, hit%n d~i h6a da't nu'oc voi mt;tc tieu va nhi~m

Vl;t rft't Cl;t th~ f)~ th\l'C ht~n cong nghit%p h6a nong nghit%p, hi~n d~i h6a

nang th6n, vai tro cua lang xa la ra't quan trQng, vl d6 la dia ban di€n ra qua trlnh tht;t'c hit%n, thll' nghit%m cac cd che', chinh sach va m6 hlnh moi

2 Lich sli ra doi va phat tri~n ngan sach xa d VietNam:

Ngan sach xa ra doi g~n li~n voi St;t' ra qoi cua chinh quy~n nha nude ca'p xa Lang xa,Vit%t Nam c6 tu thoi ra't xa xu'a va de'n the' ky thu X

du'QC tro thanh la m()t ddn vi hanh chinh din ban cua qu6c gia T6 chuc hanh chinh xa hlnh thanh trong qua trlnh lich sli' ra doi va phat tri~n cua qu6c gia du'oi tac d()ng CUa nhi€u ye'u t6: dia ly tV nhien, phong tl;lC t~p

quan, truy€n th6ng lich sU', kinh te'- xa h()i, van h6a ngh~ thu~t qua tU'ng thai ky cua dan tQC Qua cac thai d~i Emg xa d~n giu du'QC dia vi quan tn;mg cua n6 trong t6 chuc hanh chinh Vi~t Nam

2.1 Thdi kjphongkien:

Thea Giao su' st'l' h9c Le Van Lan, "Xa" Ia m()t tU' g6c Han du

nh~p du<;5c dung d~ ch1 ddn vi hanh chinh tha'p nha't va lang xa da xua't

hi~n tu ra't sam trong lich sli' dvng nuoc va giu nuoc Cach nay da lau, c6 khoang 500 lang da t6n t~i tren lanh th6 Van Lang Au L~c Vao tri€u d~i

nha Duong th6ng tq (The' ky VII) cffp xa d~u tien du<;5c d~t dinh Thai ffy, nu'oc ta c6 khoang 12 "chau'' 59 "huy~n", duoi huy~n la "hu'dng va "xa" De'n thai ky d~u tv chu (khoang d~u the' ky X), nha cai each Khuc H~o

da chia ca nu'oc thanh nhung ddn vi hanh chinh g6m cac ca'p: lQ, phu, chau, giap, xa Sang thai Tdn (the' ky XII- XIV), tri€u dlnh ra l~nh phan b6 cac chuc "D~i tu' xa" va "Ti~u tu' xa", cling voi cac "xa tru'ong", "xa giam" (d€u la "xa quan") n~m quy€n hanh a cffp cd so V€ sau nay, cho de'n tri~u Nguyen, con c6 ten g9i la hu'dng xa Tuy each gQi c6 khac nhau, nhu'ng thai nao chinh quy€n xa cung sli' dl;lng "quy xa" d~ thvc hi~n

cac nhi~m V\1 chinh la:

- Quan ly nhan kh£u, ru()ng dfft d~ thu to, thu thue', thu t~p dich va binh Hnh

- Giu gln phep nuoc, tri an

- Cham lo l<Ji ich cong c<)ng, de di~u, tuoi tieu, lam duong giao thong, cuu te' xa h<)i,

Thai ky nao, cong tac t?ti chinh Ngan sach xa cfing du<Jc coi trQng, c6 chuc danh, chuc nang, nhi~m v1;1 c1;1 th€

Thai Khuc H~o, c6 "Tri giap" trong coi nhan hjc va danh thue', nha Trffn c6 "Xa trudng", "Xa giam" chiu trach nhi~m quan ly h<) khffu, don d6c binh dich, thue' kh6a Be'n doi nha Nguy~n, voi chinh sach "chia d€ trf' cua thlfc dan Phap, d 3 mi~n, chuc danh nguoi quan ly "Ngan sach xa" c6 3 ten khac nhau: B~c k:Y g9i la "Tien chi", Trung ky g9i la

"Hudng ban" va Nam ky g9i la "Hudng b<)" d~u ph1;1 trach khau tai chinh cua xa B6ng thoi H<)i d6ng Ky illl;lC (Nam ky) c6 nhi~m Vl;l l~p Ngan sach xa

Ben c~nh "chuc s~c" thl n<)i dung Ngan sach xa cfing du'<Jc d~t

ra.Va'n d~ nay c6 th€ g9i Ia nhung "che' d<) thu- chi" ban d~u d xa Nhu thoi Le, c6 phep khao cong d6i voi xa trudng voi 3 tieu chuin: m()t la thu n<)p to, hai la dan dinh, ba Ia tu' each va xU' ph~t nghiem minh Ban

"hudng u'oc" cua lang Phu than, (T6ng Phu lao, Huy~n Yl;l ban, Tinh Nam Binh) ngay truoc c6 ghi: "Nuoc c6 thue' cua nu'oc, nhu thue' dinh, d~~n, man bai d€ chi cong vi~c cong ich trong nuoc Dan phai dong thue'

d dan, nhu thue' trau, bo, nglfa, nha cll'a d€ lo vi~c cong cho dan" (dan C1 day la chi lang, xa theo nguyen ngu) Xem ra, day c6 th€ coi nhu la m<)t b<) Lu~t c6 quy dinh "ngu6n thu" va "nhi~m V\1 chi" dffu tien kha ro rang, danh da'u slf t6n t~i lau doi cua Ngan sach xa g~n voi chinh quy~n Nha nu'oc ca'p xa

Ch~ d<? qmln ly Ngan sach xa tu cftp tren d6i voi cftp duoi cling c6 bi€u hi~n tu lau nhu' la xa IOn du'cjc chi 50 "quan", xa vua 30 "quan", xa nho 20 "quan" (c6 tai li~u g9i "d6ng"); c6 ch~ d<? quan ly ti€n m~t nhu'

xa chi dtt<;1c giu 30 quan d€ chi tieu, s6 du phai gll'i vao nha giau trong xa ca't giu

Sd lu'<jc qua m<?t s6 net, chung ta c6 thS thfty ngay thai ky d~u,

Ngan sach xa da c6 d~y du cac y~u t6 ca'u th~mh: chile s3:c ngu'oi quan ly Ngan sach x·a, n<?i dung thu- chi, sv quan ly tu cftp tren, quan ly n<?i b(), Tuy nhien, do ban chftt Nha nu'oc phong ki~n cfing nhu' nha nu'oc thl;tc dan nll'a phong ki~n, Ngan sach xa ngay xu'a thu chi mang tinh chftt tuy

ti~n; dung quy xa dS vua b6c l<?t nhan dan, vua cai tri nhan dan ph1;1c v1;1 cho b(> may th6ng tri cua Nha mtoc phong ki~n cfing nhu Nha nuoc thtjc dan, ml'a phong ki~n sau d6

Giai do~n nay, ngan sach xa trd thanh cong cv, phu'dng ti~n v~t

chftt b~ng ti€n c6 tac d1;1ng to IOn trong sv nghi~p each m~ng giai ph6ng dan tQC Va xay dl;l'ng dftt lll.iOC

2.2.2 Thai kf 1954 -1975

Hoa blnh l~p l<;1i tren rni~n B~c, qua trlnh xay dt!ng phan dip quan

ly Ngan sach cling con nhi~u thie'u s6t Tntdc thang 411958, c6 tlnh tqng ph6 bie'n T1nh coi Ngan sach xa nhu quy rieng va c6 st! chi tieu nh~p

nhang giua Ngan sach t!nh va Ngan sach xa D€ kh~c phvc tinh tr(;tng a'y, Chfhh phu quye't dinh cling c6 l<;1i Ngan sach xa va giao cho xa quan ly in<?t s6 khoan thu- chi (Thong tu s6 184/TTg ngay 8/411958 v~ phan ca'p

T6m lqi, thoi ky sau Cach rn(;lng thang tarn 1945 de'n ngay nude nha th6ng nha't 1975, c6 th€ xern la thoi ky hinh thanh va b~t d~u dttqc st! chu y cua Nha nude d6i vdi Ngan sach xa M~c d~u dtt<;1c coi la m9t ca'p Ngan sach nhung do trinh d9 qmln ly con tha'p, nen chua duqc xe'p vao h~ th6ng Ngan sach Nha ·nude th6ng nha't Thanh tich n6i b~t cua Ngan sach xa la' cling Vdi cac ca'p NSNN barn sat va phvc Vl.J dAc lt!c cho cac nhi~rn V\} chinh tri cua Dang va Nha nude trong Stf nghi~p ch6ng My cuu nude, bao v~ rni~n B~c, giai ph6ng rni~n Narn, th6ng nha't T6 qu6c

2.3 Thai kj dat nllac thongnhat (tu 1975 den nay)

2.3.1 Thai kj xay.df/ng nen Jdnh ttJktJhOf!.Ch h6a tip trung

Thai ky nay Ngan sach xa v~n n~m ngoai h~ th6ng NSNN va du<;jc Ngan sach huy~n tn;1 ca'p d€ ho~t d()ng c~m chung ben c~nh ngu6n thu qmln ly tu cac h<;Jp tac xa nong nghi~p, h<;Jp tac xa nganh ngh~ hd trQ them V~ van ban phap quy, tren danh nghia v~n Hi ban di~u 1~ Ngan sach xa ban hanh theo Nghi dinh 64- CP tu nam 1972, da ba:t d~u bi€u

hi~n st;( ldi thai

M~t khac, theo Nghi dinh s6 138-IIDBT ngay 19/11/1983 v~ ciii tie"n pharr ca'p quan ly Ngan sach dia phuong, chu trQng trong vi~c pharr chia ngu6n thu, nhi~m V\l chia gifi'a Trung udng va cac ca'p Ngan sach dia phuong Ngan sach xa bffy gia ding du<;~c xem nhu m9t don vi "tt;( do":

th~o dt;( toan, ph~n thie'u·, Ngan sach Trung uong chi cho Ngan sach tinh d€ b6 sung cho Ngan sach Huy~n trong ke" ho(;lch hang nam d€ trQ ca'p cho NS xa C6 th€ n6i, thai ky nay Nha nuoc t~p trung ph~n IOn cac chinh sach cho t6 chttc kinh te" co sd d cac h<;ip tac xa va phong trao H<;ip tac h6a, Ngan sach xa chua dUQC chu trQng de"n nhi~u

2.3.2 Thai kj dtfi mai- chuyen dan neil kinh te/ v~n hiwh thea cd che/ ke/ ho9ch h6a - ttip trung sang ne'n kinh te/ v~n hanh thea cd che/ thi tntong djnh hudng XHCN, c6 sf/ qwln lf cifa Nha nude

Duoi anh sang cua Nghi quye"t f)~i h()i VI (1986) - cong CUQC ciii each, d6i moi cd che" quan ly kinh te" da anh hudng sa u sa:c de'n toan b9 dai s6ng kinh te"- xa h()i Tuy nhien, so voi yeu c~u chung, thl c6ng cu()c cai each trong linh vt;(c Ngan sach v~n n~m trong tlnh the' bi d()ng va moi

d giai do~n khdi d~u Cac chinh sach va co che" moi chua ho~ch djnh m()t

each d6ng bQ, sv dan xen giua tu' tu'dng d6i moi va co che' quan ly cO vfin con trd ng9-i cho vi~c d6i moi NSNN n6i chung va Ngan sach xa n6i

rH~ng

Cac Nghi quye't cua H<)i d6ng B<) tru'dng v~ phan ca'p quan ly Ngan sach, Nghi quye't 186 ngay 2711111989 va Nghi quye't 168 ngay 16/511992 v~n t~p tnmg cling c6 NSNN la ch!nh Vi~c phan ca'p quan ly Ngan sach cho huy~n va xa chua c6 m<)t co che' th6ng nha't Trung u'ong

da giao cho dia phuong chu d<)ng tv qui dinh Cl;l th~ cho tung huy~n voi nguyen t~c la phai phu h<;Jp voi chinh sach, che' d<) chung

M~c du v~y, nhln chung cung voi xu the' phat tri~n cua n~n kinh te'

dt nu'oc, Ngan sach ca'p xa cGng da c6 chuy~n bie'n ro net v~ cha't va lu'<;Jng Nhi~u dia phu'ong thvc hi~n t6t cong tac l~p va cha'p hanh Ngan sach xa, da ki~m soat du'QC ffil,IC dich va kh6i lu'<;Jng cac khoan chi tieu cua chinh quy~n ca'p xa

Voi da phat tri~n va guy mo ngay cang tang cua Ngan sach xa,

Lu~t Ngan sach cua Nha nude (20/3/1996) da chinh thuc dua Ngan sach

xa hoa vao h~ th6ng NSNN va dtt<;Jc guy dinh q1 th~ nhu' cac ca'p Ngan sach khac

Ngay 16/12/2002, Qu6c h<)i kh6a XI thong qua Lu~t NSNN moi, du'QC Chu tich nu'oc cong b6 ngay 27112/2002, c6 hi~u lvc thi hanh tu nam ngan s.ach 2004 (Lu~t NSNN nay thay the' Lu~t NSNN nam 1996 va

Lu~t sli'a d6i b6 sung m<)t s6 di~u cua Lu~t NSNN nam 1998) Theo tinh thffn cua Lu~t NSNN moi nay, NSNN g6m Ngan sach Trung uong va Ngan sach dia phu'ong Ngan sach d9-i phu'ong g6m ngan sach cua don vi hanh chinh cac ca'p c6 H<)i d6ng nhan dan va Uy ban nhan dan Hi~n nay

chinh quy€n d(p xa la m<?t don vi hanh chinh c6 H<?i d6ng nhan dan, do

v~y Ngan sach xa c\lng la m()t d(p ngan sach thu()c ngan sach dia phuong

So lu'<;ic lich su phat tri€n cua Ngan sach xa tu xu'a de'n nay cho chung ta tha'y ding: Du tnli qua nhung thang trffm cua lich su, va nhung thay d6i trong co che' quan ly tai chinh - ngan sach, nhu'ng ngan sach xa luon t6n t~i va phat tri€n, bdi vl xa, p~u'ong, thi tra'n la nhung te' bao co

sd khong th€ thie'u trong b<? may chinh quy€n Nha nude Nude m~nh

khong th€ thie'u xa, xa t6n t~i khong th€ khong c6 Ngan sach, gi6ng nhu sl;r' t6n t~i cua ba't ky ho~t d()ng nao

1 Kh~H niem guan ly ngan sach xa :

Thu~ t ngu v€ quan ly ngan sach xa v6n ra't quen thu()c voi chung

ta, nhung hi€u v€ n6 c6 khi l~i qua don gian, khong d§y du va c6 nhi€u y kie'n khac nhau C6 y kie'n cho r~ng quan ly ngan sach xa la quan ly thu chi, y kie'n khac l~i cho la quan ly che' d9 thu chi ngan sach xa Do each hi€u don gian, phie'n di~n dfin de'n hi~n tli<;ing khong thl;r'c hi~n he't trach

nhi~m trong cong tac quan ly ngan sach

V~y thl quan ly Ia gl? Quan ly la sl;r' t5 chuc, di€u khi€n ho~t d9ng cua m<?t don vi, co quan, Ia sl;r' trong coi, giu gln va theo doi cong vi~c

theo nhung ffi\}C dich nha't dinh cua Nha nu'oc hay m<?t chu th€ nao d6 Suy tu d6 ta c6 th€ hi€u qwln lf ngan sach xa Ja vi~c v#n dl)ng cac chtl tntdng ctla Bifng, sif dl)ng phap lu#t ctla Nha mtoc va cac bifn phap

nghi~p Vl) hanh chfnh, kinh te; tai chfnh, ke/ toan de? xay dl)'ng, quyet djnh, td chuc thl)'c hi~n, giam sat, kilm tra vi~c thu n(Jp cac khoifn thu, sif

d!,mg cac khaan chi ctla ngfin sach c6 hifu qua va tiel kifm nhffm dam baa c;fc nhifm V{l chfnh trt: kinhte; xii h9i tren dja ban xii

Xay dtfng Ngan sach xa thu'ong du'qc hi€u Ia bao g6m cac cong vi~c nhu' dftu tu', t~w di~u ki~n nuoi du'ong va phat tri€n them ngu6n thu;

l~p cac dt! an tai chinh, l~p dtf toan Ngan sach xa hang nam

Quye"t dinh cua HBND xa v~ Ngan sach xa thu'ong duqc hi€u bao g6m quye"t dinh cac dt! an, phu'dng an tai chinh v~ dftu tu'' quye"t dinh dtf toan, quye"t toan NS xa va quye"t dinh cac bi~n phap thi hanh cac quye't dinh cua cac cd quan c6 th£m quy~n ca'p tren v~ tai chinh, ngan sach

2 Cac nguyen uic v~ quan ly ngan sach xa :

D€ dam bao du'qc m\[C tieu ho~t d<)ng cua ba't ky m<)t d6i tu'<;lng nao d6 trong quan ly, nguoi ta cftn d~t ra nhung nguyen uic quan ly NSNN va Ngan sach xa cung v~y trong cac van ban phap lu~t thu'ong c6 quy dinh v~ cac nguyen t~c quan ly, c6 ma'y nguyen t~c quan trQng duoi day cftn duqc chu y:

Hi~n nay c6 hai quan di€m, quan di€m thu nha't coi NSNN la m<)t th€ th6ng nha't duy nha't khong phan chia thanh ca'p d€ quan ly, quan di€m thu hai la coi NSNN la m<)t th€ th6ng nha't c6 phan chia ngan sach cho cac ca'p hanh chinh d€ quan ly Lu~t ngan sach nam 2002 t~i Bi~u 3 quy dinh: "Ngfin sach nha nlfac du(fc quan ly thong nhai thea nguyen tic t4Jp trung dan chtl, c6ng khai minh bEJch, c6 phan c6ng, phan cap quan Jj,

gin quyen h?n vai trach nhifm'~ Nhu' v~y, C1 nu'oc ta, thu<)c nh6m quan di€m thu hai Ngan sach xa la m<)t b<) ph~n cua NSNN bdi v~y n6 cling

phai du9c quan ly theo nguyen t~c d6 Ngh1a la ngan sach xa cling du'cJc t6 chile quan ly th6ng nha't tu IIDND de'n UBND, cac ban nganh, t6 chuc, don vi thu(>c xa Can eli nhi~m Vl;l thu chi ngan sach xa, chile nang nhi~m

Vl;l CUa tung ttS chUC ban nganh d~ phan cong C\1 th~ nhi~m Vl;l quan ly ngan sach cho tung t6 chuc, don vi, ca nhan va hQ tlf chiu trach nhi~m

tru'oc phap lu~t v~ cac quye't dinh cua minh

2.2 Nguyen tdc vlcan dOl ngan sach xa

Can d6i thu chi ngan sach la m(>t trong nhung nguyen t~c quan trQng nha't cua quan ly NSNN, phai dam bao can d6i gifi'a thu va chi trong m(>t thoi gian nha't dinh Bang can d6i NSNN bao g6m 2 ben, m(>t ben la t6ng s6 va cac ngu6n thu cua ngan sach (g6m cac khoan thue', phi,

1~ phi, thu tu ke't qua ho~t d(>ng kinh te' Nha nuoc, thu vi~n tr<J, vay n9 cua Nha nude va cac khoan thu khac), m(>t ben kia la t6ng s6 va cac khoan chi cua NSNN (chi d~u tu' phat tri~n, chi thu'ong xuyen, ho~t d(>ng Nha nu'oc chi tra n9, chi vi~n tr9 theo cac hi~p d!nh va cac khoan chi khac)

T~i khoan 3, Di~u 8 cua Lu~t NSNN quy dinh: "Ve' nguyen tic, ngan sach d,ia phlldng dll(fc can do} voi tdng sa'' chi kh6ng dlf,dc vlf(ft qua to"ng so" thzi' Nhu' v~y, Ngan sach xa hang nam du'<Jc can d6i theo nguyen t~c t6ng s6 chi khong du'cJc vu'Qt t6ng s6 thu cac khoan thu da du'c;1c phap lu~t va quy dinh phan ca'p cua HBND d(p dnh UBND xa khong du'<Jc vay ho~c chie'm dt;1ng cac ngu6n tai chinh khac duoi mQi hinh thuc d~ can d6i ngan sach Ngh1a la t6ng s6 dlf toan, s6 quye't toan chi nam khong du'cJc vu'cJt qua t6ng s6 dlf toan, quye't toan thu nam N6i m(>t each khac, t6ng s6 chi nam chi nho hon ho~c b~ng t6ng s6 thu nam

c6 th~ thu duc;Jc tu cac ngu6n da duc;Jc HDND ca'p tinh quy dinh phan cap cho ngan sach xa (t6ng s6 thu ~ t6ng s6 chi ho~c t6ng s6 thu- t6ng s6 chi

.- "Ngan sach trung u'dng, ngan sach cac ca'p chinh quy~n dia ph?"dng duc;Jc phan ca'p ngu6n thu, nhi~m Vl,l chi Cl;l th~" Nghia la ngan sach Xa ci.1ng du'QC phan ca'p ngu6n thu Va nhi~m Vl;J chi Cl;l th€_

- "Ngan sach dia phu'ong du'c;Jc phan ca'p ngu6n thu dam bao chu d()ng trong vi~c thl;l'c hi~n nhi~m V\J du'c;Jc giao, tang cu'ong ngu6n ll;l'c cho ngan sach xa, HDND tinh, thanh ph6 trl;l'c thu()c trung uong (gQi chung la ca'p tlnh) quye't dinh vi~c phan cap ngu6n thu, nhi~m V\] chi giua ngan sach cac cap chinh quy~n dia phu'ong phu hc;Jp vdi phan ca'p quan ly kinh te' xa h()i, qu6c phong an ninh va trlnh d() quan ly cua m6i ca'p tren dia ban" Nghia la phan ca'p ngu6n thu, nhi~m Vl;l chi cho Ngan sach xa phai phu hc;Jp vdi phan ca'p quan ly kinh te' xa h()i, qu6c phong an ninh cua Nha nu'dc va chuc nang nhi~m V\] quan ly nha nu'dc cua cap xa Nguyen Uic nay dam bao d~ chfnh quy~n ca'p xa thl;l'c hi~n d~y du cac nhi~m Vl,l

du'<;jc giao theo quy dinh cua phap lu~t trong khuon kh6 ngu6n thu du'<;jc phan ca'p

- "Nhi~m Vl;l chi thu{)c ngan sach ca'p nao do ngan sach ca'p d6 bao dam Vi~c ban hanh va thlfc hi~n chinh sach che' dQ moi lam tang chi ngan sach phai c6 giai phap bao dam ngu6n tai chinh phu h<;jp voi kha nang can d6i CUa ngan sach tung cftp" Quy dinh nay du'<;jC hi€u nhi~m Vl,l

chi Ngan sach xa do ngan sach xa bao dam, Ngan sach xa khong du<;jc chi cho nhi~m Vl,l chi CUa cftp tren va ngU'<;jC lc.ti Xa khong dU'<;jC yeu cftu ngan sach ca'p tren chi cho nhung cong vi~c do xa dam nh~n

B6i voi chinh quy~n ca'p xa, theo quy dinh hi~n nay, khong c6 thffm quy~n ban hanh, dinh ra cac khoan chi moi Chinh quy~n ca'p xa c6

nhi~m Vl,l t6 chile thlfc hi~n chinh sach che' d9 moi Xa phai c6 trach

nhi~m bao dam ngu6n tai chinh tang thu, giam m9t so' khoan chi tieu chua th~t cfin thie't, thlfc hi~n chinh sach che' d9 moi nh~m dam bao can d6i ngan sach

Ngoai cac nguyen Uic, quy dinh tren, d6i voi Ngan sach xa c6 nhung d~c di~m rieng, Chinh phu c6 giao cho B9 tru'dng B9 Tai chinh huang d~n them m9t so' nguyen ta:c tc.ti Thong til' so' 60/2003/TT-BTC nga y 26/03/2003 cua B9 Tai chinh huang d~n v~ qw1n ly thu chi ngan sach xa va cac hoc.tt dong tai chinh khac cua xa, phu'ong, thi tra'n (dU'oi day g9i ta:t ·la Thong tu 60)

Vi¢c phan cap nguo'n thu phan cap cho Ngan sach xii phai dam baa nguyen tic:

- Phu h<;Jp voi phan ca'p quan ly kinh te' xa h9i qu6c phong an ninh cua Nha nu'oc va chile nang nhi~m Vl,l quan ly nha nu'oc cua ca'p xa

- Phai phu h<;lp voi vi~c phan dinh ngu6n thu giua ngan sach trung u'ong voi ngan sach dia phu'ong, ty 1~ ph~n tram (%) phan chia cac khoan thu giao cho ngan sach xa khong vu'<;lt ty 1~ ph~n tram(%) phan chia giua

?

ngan sach trung u'ong va ngan sach dia phu'ong do Uy ban Thu'ong Vl) Qu6c h()i quy dinh cho tung tinh d6i voi cac khoan thu d6, rieng d6i voi 5 1o<;ti thue', thue' chuy€n quy~n si't dl)ng da't; thue' nha da't; thue' mon bai thu tu ca nhan, hQ gia dlnh; thue' si't d~ng da't nong nghi~p thu tu hQ gia dlnh; 1~ phi tru'oc b<;t nha da't, ty 1~ ph~n tram (%) phan chia eli a ngan sach xa, thi tra'n t6i thi€u 1a 70% Ke't thuc m6i thai ky 6n dinh (3 ho~c 5 nam), can eli' VaO kha nang ngu6n thu va nhi~m Vl) chi CUa ngan sach dia phuong, IIDND ca'p tinh thl)'c hi~n vi~c di€u chinh ty 1~ ph~n tram(%) phan chia cac khoan thu ngan sach cac ca'p a dia phu'ong

Khi phan ca'p ngu6n thu cho xa phai can eli' vao nhi~m V\1 chi, kha nang thu tu cac ngu6n NSNN tren dia ban, phan ca'p t6i da ngu6n thu t<;ti ch6, dam bao cho cac xa c6 ngu6n thu kha, c6 ph~n danh d€ d~u tu phat tri€n, h<;tn che' vi~c b6 sung can d6i tu ngan sach ca'p tren, tang s6 xa tv can d6i du'<;lc ngan sach, giam d~n s6 xa phai nh~n s6 b6 sung din d6i tu ngan sach ca'p tren

Cftn nh~n thli'c ding, phan.ca'p ngu6n thu kh6ng thu~n tuy chia ti~n

d€ chi, phai dva tren co sd kinh te', phai xua't phat tu 1<;li ich va hi~u qua kinh te' Thu chi ngan sach xa 1a m()t c(lp d6i U'ng Chi tieu cua xa phai dva tren kha nang kinh te', t<;to ra ngu6n thu tC;ti ch6 Phan ca'p t6i da ngu6n thu tC;ti ch6 ml)c dich chinh d€ xa si't dl)ng ngu6n tC;ti ch6, chi tieu tu n()i b() vua chu d()ng du'<;lc tai chinh vua dein 1C;ti 1<;li ich kinh te' t6i da cho dia phuong Trong phat tri€n vi~c phan ca'p ngu6n thu cho xa phai phu

hc;fp voi quy 1u~t phat tri€n Nhung xa kinh te' phat tri€n thl d d6 cling tang yeu cftu dftu tu', cung ca'p nhi~u hdn s61uc;fng, cha't 1u'c;fng cao hdn v~

dich v1;1, vl v~y vi~c b6 tri ngu6n thu ch~ng nhung din d6i du'c;fc chi thu'ong xuyen rna con c6 phftn d€ dftu tu'phat tri€n

Va m9t di~u d~ hi€u, khi da khuye'n khich xa dfty du, h6 trc;f b6 sung thl ngu6n thu NSNN tren dia ban va thu ngan sach xa cfing tang theo, thl s6 xa tlf can d6i du'c;fc ngan sach se tang va s6 xa nh~n b6 sung

tu ngan sach ca'p tren se giam theo tu'dng ling

Ty 1~ phftn tram (%) phan chia m9t s6 khoan thu giao cho ngan sach xa khong du'QC Vu'c;ft qua ty 1~ phan chia giua ngan sach trung u'dng

va ngan sach dia phu'dng do Uy ban Thu'ong Vl;J Quoc h9i giao cho ngan sach tung tinh Quy dinh nay nh~m dam bao ke't ca'u ngu6n thu cua xa phu hc;fp voi quy dinh tc;ti di€m b khoan 1 Di~u 34 cua Lu~t NSNN va trong khuon kh6 phftn ngan sach dia phu'dng du'c;fc hu'dng d6i voi cac khoan thu c6 phan chia

Ve'phan cap nhi¢m v{l chi cho Ngan sach xa cilng phifi difm baa

cac nguyen tac:

- Phan ca'p nhi~m V\l chi cho ngan sach xa phai can cu vao che' d9 phan ca'p quan ly kinh te' xa h9i, bao dam an ninh qu6c phong, cac chinh sach che' d9 hoc;tt d9ng cua cac cd quan Nha nu'oc, Dang C9ng san Vi~t

nam, cac t6 chuc chinh tri,cac t6 chuc chinh tri xa h9i, d6ng thoi phai phu hc;fp voi trlnh dQ, kha nang quan ly cua chinh quy~n xa

-Theo Lu~t v~ t6 chuc IIDND va UBND cac ca'p, phap l<%nh guy dinh nhi<%m Vl;J quy~n hc;tn cua IIDND va UBND m6i ca'p (nam 1996) thl chinh quy~n ca'p xa c6 khoang tren 52 nhi~m Vl;J, cong vi~c v~ quan ly

kinh t€ xa h()i, an ninh qu6c phong B~ thl;fc hi~n m6i nhi~m vt;t, cong

vi~c d~u c6 chinh sach che' d() ho~t d()ng va doi hoi phai c6 v6n, kinh phi

d~ thl!c hi~n Vl v~y, vi~c phan ca'p nhi~m vv chi cho ngan sach xa phai din CU VaO nhi~m Vt;t, cong vi~c da giao, v6n, kinh phi phai g~n VOi tlJ'ng

nhi~m vv cong vi~c c1;1 th~ Xa cfing phai din cu vao kha nang ngu6n thu

d~ b6 tri cho tU'ng nhi~m v1;1, tU'ng cong vi~c, khong du<;:lc b6 tri thua ho~c

bo s6t cong vi~ c

Vi~c phan ca'p nhi~m v1;1 chi cho ngan sach xa phai phu h<;:lp trlnh d(), kha nang quan ly cua chinh quy~n ca'p xa Bdi le, do hoan canh thl,l'c te', trlnh de) dan tri giua cac vung phat tri~n khong d6ng d~u Ben c~nh

nhung vung phat tri~n, can b() xa c6 trlnh d() cao, chinh quy~n xa c6 nang ll;fc quan ly, tri~n khai du<}c hftu he't cac nhi~m vv chinh tri, kinh te',

xa h<?i thl c6 cac vung phat tri~n ch~m, trlnh d<? van h6a con thftp, trlnh d<? 'can b<? xa con h~n che', chua bao quat du<;:lc dfty du nhi~m 'vv tri~n

khai cong vi~c tie'n d() ch~m Bdi v~y, vi~c phan ca'p nhi~m vv chi cho

xa phai dl,l'a vao che' de) phan ca'p quan ly kinh te' - xa h()i d6ng thai phai can cu vao kha nang quan ly cua chinh quy~n xa Nhung xa can b() c6 trlnh dQ cao nen phan cft"p dfty du Va ngUQC l~i, d6i VOi nhung Xa trlnh dQ can bQ con ye'u thl nen bot Vi~c dua V~ cft"p tren quan ly Va CO ke' hOStCh dao t~O b6i duong can bQ Va chuy~n dftn nhi~m Vl;l d~ chinh quy~n Xa lam Tranh hi~n tu<}ng phan ca'p d6ng lo~t dan de'n hit%n tu<;:lng xa lam du<;:lc vi~c thl khong du<;:lc lam, xa chua lam du<;:lc vi~c l~i d~ d6 dan de'n trl tr~, buong long quan ly

IV Kinh nghiem quan ly ngan sach xa d mot s6 nude tren the' gidi :

Kinh nghi~m eua eae mtoe phat tri€n eho thfty kh6ng phai ba't eli qu6e gia nao efing e6 ngan saeh eftp xa, d6ng thai vai tro, ffil;le tieu Va phuong phap t6 ehuc quan ly ngan saeh ea'p xa d eae nude efing ra't khae nhau Nhung nhln ehung n6 phl;l thu<)e vaa hai ye'u t6la t6 ehue h~ th6ng h£mh ehinh va phan dip quan ly ngan saeh nha nude

Hi~n t<;1i tren the' gidi t6n t;;ti hai m6 hlnh t6 ehue h~ th6ng hanh ehinh, d6 Ia th~ ehe' nha nude lien bang va th~ ehe' nha nude th6ng nha't (phi lien bang) Tuong ling vdi hai m6 hlnh t6 ehue h~ th6ng hanh ehinh nay e6 hai m6 hlnh t6 ehue h~ th6ng ngan saeh nha nude

d nhfi'ng nude e6 m6 hlnh t6 ehue h~ th6ng hanh ehinh thea th€

ehe" nha nude lien bang, nhu : My, Due, Thl;ly s1, Malaysia , h~ th6ng ngan sach nha nude du<Je t6 ehue thanh 3 ea'p : ngan sach lien bang, ngan saeh bang va ngan saeh dia phuong

H~ th6ng ngan saeh nha nude d eae nude e6 m6 hlnh t6 ehue h~

th6ng hanh ehinh thea th~ ehe' nha nude th6ng nha't (phi lien bang), nhu' : Anh, Phap, Y, Nh~t , du<Je t6 ehue thanh 2 ea'p : ngan saeh trung u'dng

va ngan saeh dia phuong

Ve' If thuyet, hi¢n c6 hai phlfdng an trai nglfc;tc nhau ve'phfin cap

ngfin sach ]a :

•!• Phu'dng an thu nha't, dlfa tren quan di€m eoi nha nude la m<)t th~ th6ng nha't va duy nhftt, khai ni~m "phan ea'p ngan sach" du<Jc thay the" b~ng "phan ca'p quan ly ngan sach" Theo quan di~m nay thl kh6ng t6n t(;li "ngan saeh dia phuong", ehinh phu

trung u'ong chi giao nhi~m Vlf quan ly m<)t s6 nghi~p Vlf nha't dinh cua ngan sach nna mtoc cho chinh quy~n dia phu'ong

•!• Phllong an thu hai l~i cho ding m6i ca'p chinh quy~n dia phu'dng

la m9t chinh thti d<)c l~p trong m9t thti th6ng nha't Nhu v~y, ben c~nh ngan sach trung uong thl ngan sach dia phuong t6n t~i song song va tu'dng d6i d<)c l~p

Lich sli' hlnh thanh va d~c thu cua lang xa Vi~t Nam hoan toan khac so voi cac nuoc tren the' giOi, tuy nhien, tac gia c6 gAng dua kinh nghi~m quan ly ngan sach ca'p xa cua m9t s6 nttoc dti lam co so d~ ra giai phap Sau day chung ta xem xet m9t s6 kinh nghi~m v~ phan dtp quan ly ngan sach cua m9t s6 nu'oc c6 n~n kinh te' thi tru'ong phat tritin

nhu': CHLB Buc (thti che' nha nu'oc lien bang), Nh~t Ban va Phap, Trung Qu6c (thti che' nha nude th6ng nha't) B~c bi~t la Trung Qu6c (c6 thti che'

ha~h chinh va chinh tri kha tu'dng d6ng voi Vi~t Nam) va Phap la hai nude c6 m9t anh huang IOn de'n phan ca'p va quan ly ngan sach d6i voi nude ta

1 Kinh nghit~m phan ca'p quan 1y NSNN ca'p Xa Ci CHLB Due: CHLB Buc c6 h~ th6ng Nha nttoc du<;Jc t6 chuc theo thti che' lien bang, phu h<;Jp voi thti che' nay la h~ th6ng ngan sach du'<;Jc phan chia lam

ba ca'p: Ngan sach Lien bang, Ngan sach bang, ngan sach dia phuong

Hi~n nay, theo Hie'n Phap, CHLB Buc c6 16 titiu bang va ca'p xa c6 khoang 16000 xa C~n luu y r~ng Qu~n a Due la m9t don vi hanh chinh trung gian Quy~n hfc Nha nude n~m a Lien bang va cac Titiu bang, m6i ca'p c6 m9t chuc nang rieng va ngan sach cac ca'p d<)c l~p voi

nhau, Vi dl,l nhu': "cac Xa CO quy€n giai quyC't CaC nhi~m Vl,l CUa mlnh du'oi sv lanh d;;to cua chinh phu bang"

Xua't phat tu vi~c t6n t;;ti 3 ca'p ngan sach, m6i cffp thl;t'c hi~n cac

nhi~m Vl,l cua mlnh tu cac khoan thu CUa cong dan, nh~m tai tr<j cho CaC cong trlnh cong CQng du'<jC phan chia cho CaC quy khac nhau VOi ngu6n thu IOn nhfft la tu thuC' du'<jc phan ph6i nhu' sau :

•!• Cac lo;;ti thuC' chi danh rieng cho m<?t ca'p ngan sach

•!• Cac khoan thu tu thuC' du'<jc dua hC't vao m<?t quy r6i chia ra theo ty 1~ cho tung cffp : lien bang, ti€u bang va xa

•!• H~ th6ng phan ph6i h6n h<jp cua hai each phan ph6i n6i tren

- Ve' cap NS lien bang day Ia ca'p ngan sach chiu trach nhi~m

n~ng n€ nha't, dam bao duy trl ho;;tt d<?ng cua lien bang v€ m~t an ninh qu6c gia, quan h~ d6i ngo;;ti, cac cong tac xa h()i, xay dt;(ng co sCi h;;t t~ng,

khuyC'n khich d~u tu', phat tri€n khoa h<;>c ky thu~t, cai thi~n cd ca'u kinh tC', bao v~ moi truong va an ninhbo bi€n doi hoi phai c6 chi phi IOn, nhung nhi~m v~1 mang tinh cha't chie'n htc;Jc

- Ve' cap ngan sach tieu bang ca'p ngan sach ti€u bang chiu trach

nhi~m tai tr<j cho cac nhi~m Vl,l cua ti€u bang mlnh nhu': CaC ho;;tt d(}ng v€ giao dl,!C, Van h6a, y tC', bao V~ phap lu~t, xay dl;t'ng du'ong Xa, h6 trc;J

phattri~n kinh tC'

- Ve' ngan sach xa: ngan sach cffp xa do ti€u bang phe chufi'n, tuy nhien, khong c6 y nghia la qua vi~c nay ti€u bang c6 th€ can thi~p vao thftm quy€n quyC't dinh cua ca'p xa rna chi c6 y nghla d€ ki€m tra, giam sat Ngan sach ca'p xa chiu trach nhi~m tai tr<j cho cac nhi~m Vl,l cong

c<)ng d dia phu'ong nhu': h~ th6ng cung ling va cung ca'p dich Vl;l mtoc, nang lu'c;fng di~n, gilti quye't cha't thai, bao du'Bng du'ang xa va quan ly tai san khac d dia phu'ong B6ng thai cung lien bang thl;l'c hi~n cac nhi~m Vl)

V~ giao dl)C, Van h6a Va du'QC ti~U bang va lien bang uy nhi~m giai quySt cac khoan trc} ca'p xa h<)i

Trang ty 1~ phan chia cac lo~ti thue' cho cac ca'p ngan sach, d(p ngan sa~h Xa du'QC hu'dng 15% t6ng s6 thuS ti~n lu'cJng Va thuS thu nh~p

Ben C<;tnh d6 xa tie'n hanh thu cac lo<;ti thue' nhu': thue' mon bai, thue' dfit (sau d6 trich thea ty 1~ n<)p cho ti~u bang va lien bang), cac lo~i thue' ]~t v~t nhu' thue' nu'oc giai khat, 1~ phi md dich Vl) an u6ng, giai tri

M<)t di~m d~c bi~t n6i b~t la ca'p xa du'cJc phep tV d~t ra cac khoan thu khac ngoai khoan thu do lien bang quy dinh Va m9t d~c di~m nua la ngan sach cfip xa du'cJc quy~n vay ngan hang d~ dap ling nhu c~u chi thie'u hl;lt t<;tm thai

Ta't nhien la d~ ca'p xa khong dttcJc tuy ti~n trong vi~c d€ ra cac khoan thu rieng cua mlnh, cac nha chie'n lucJc tai chfnh d dia phttcJng phai tlm ra cac giai phap hc;fp ly, can nh~c th~t ky cang Bdi ne'u quy dinh qua nhi€u muc thue', cac doanh nghi~p c6 the' chuye'n v6n d~u tu' sang xa khac ho~c ti~u bang khac d~ kinh doanh Hon nfi'a, Lu~t phap cua CHLB Due c6 Lu~t bie'u tlnh, ban than dan chung dia phuong bi danh thue' c6 quy€n bi~u tlnh d€ phan d6i va khong tin nhi~m b<) rna y hanh chinh dia phu'ong nua Nha v~y rna ngan sach cfip xa ho<;tt d<)ng m<)t each tu'ong d6i hcJp ly va d<)c l~p voi ngan sach ca'p tren

Trung blnh d cfip xa, ti~n thu thue' va cac khoan thu phi, 1~ phi dap ling ducJc 55% nhu c~u chi, Lien bang va Tie'u bang se trc} ca'p hon 40%,

con l~i (2 - 5%) chinh quy~n xa c6 quy~n vay cua ngan hang kinh doanh dia phu'ong d~ dap ling nhu c~u chi

2 Kinh nghiem phan d(p guan ly NSNN ca'p xa d Nhat Ban:

Nh~ t Ban c6 h~ th6ng Nha mtoc t6 chlic theo th~ ch€ Nha nuoc th6ng nhfft Tuong ling voi n6 la h~ th6ng ngan sach g6m hai b() ph~n ca'u thanh la Ngan sach Trung liang va Ngan sach Dia phu'ong Trong d6 NSTU giu vai tro chu d<:to, dam nh~n ph~n IOn nhi~m Vl} chi va cac khoan thu quan tr9ng NSDP duc;c chia thanh ngan sach ca'p tinh, dip

huy~n, dip xa

Thu NSDP bao g6m thu tu thu€, tr9 ca'p cua NSTU va vay qua phat hanh trai phie"u Qu6c h()i Nh~t Ban quy dinh ra't r6 cac lo<:ti thue", bi€u thue" phai n()p cho tung ca'p ngan sach Thue" sua't duc;c quy dinh theo tung khung, din cli vao khung d6, HDND cac ca'p quy dinh mlic thu C\1

th€ hang nam Vi dl;l nhu' khung thu€ sua't cua thu€ Thu nh~p doanh

nghi~p do Qu6c H()i fin dinh trong khoang 12- 15% HDND tinh c6 th€ quye"t dinh thu€ sua't C\1 th€ la 12% ho~c t6i da la 15% Cac co quan thu€ dlfa tren quye"t dinh d6 tie"n hanh thu thue" cho ca'p mlnh (nhu' v~y ca'p tinh ,ca'p huy~n ,ca'p xa c6 h~ th6ng thue" rieng duc;c g9i la h~ th6ng thue" dia phu'ong)

V~ chi, cac dinh mlic chi V~ giao dl;lC, cong trlnh cong CQng, quan

ly hanh chinh cua cac ca'p do Nha nuoc th6ng nha't quy dinh va ap dl}ng cho ta't ca cac dia phU'ong dva tren cac tieu thlic nhu' dan s6, di~n tich va cac ye"u t6 khac nua

Khau l~p dlf toan thu- chi ali chfnh cua tll'ng dia phu'ong do IIDND cung ca'p phe chuan D6i voi tll'ng dlf toan C\} th~, dia phu'ong nao khong thu du thl c6 th€ trlnh Qu6c H()i xem xet tai tnj

Can d6i thu chi ngan sach dia phu'ong du'<;fc thl;t'c hi~n theo nguyen

t~c: tang thu thl du<;fc phep tang chi, ke' ho~ch thu khong d~t thl phai giam chi tuong ling Kh6i lu'<;fng tai tr<;f du'<;fc duy~t la khong ddi

,3 Kinh nghiem qmin ly NSNN c{p xa cua Phap:

C()ng hoa Pha p theo th€ che' nha nuoc th6ng nha't voi h~ th6ng hanh chfnh g6m 26 vung, 100 tinh va 36.500 xa Trong tll'ng cffp hanh chfnh d~u c6 co quan quy~n llfc do dan bftu va co quan hanh chfnh Nha nu'oc M6i cffp chinh quy~n d~u c6 ngan sach rieng, do d6, h~ th6ng ngan sach cua Phap bao g6m: NSTV, ngan sach vung, ngan sach tinh, ngan sach xa Do quy rna cua xa ra't khac nhau (c6 xa chi khoang vai tram dan, c6 nhung xa guy mo len de'n vai tri~u dan), do d6 t~i Phap dang bu'oc dftu hlnh thanh IDQt t6 chile moi la Lien xa

M6i dip du'<;fc phan dinh ngu6n thu va nhi~m V\1 chi C\1 th€ nhu' sau :

Nguo'n thu d61 voi ngan sach cap xa gam:

•!• Cac khoan thu til' thue' (chie'm khoang 60%):

- Thue' nha d

- Thue' nha da't

- Cac lo~i thue' khac

•!• Vay d€ dftu tu'

Nhi~m V{l chi cifa ngan sach xa bao go'm : chi dam bao cong vi~c

khai sinh, khai tlt, xU' ly n1c thai, mtoc thai, moi tntong, du'ong xa cua xa,

v~ sinh dich t~, thu' vi~n, tra ti~n lai vay dftu tu', duy trl ho~t d9ng cua b9

~ay chinh quy~n va cac khoan chi thu'ong xuyen khac

ve' quan if va kilm soat chi ngan sach :

Qu6c h9i xem xet va quye't dinh ngan sach NSTV, I-IDND cac ca'p xem xet va phe chuin ngan sach cua ca'p mlnh, vi~c t6ng h<;ip NSNN chi mang y nghia t6ng h<!p va phan tich

M6i don vi chi tieu d~u c6 ki€'m toan vi en tai chinh ( d6i voi NSTV) va ke' toan corig (d6i voi ngan sach dia phu'ong) va do trung uong tra luang Chi ngan sach phai c6 y kie'n th6ng nha't cua hai chuc danh nay Bao cao quye't toan ngan sach c11a cac d(p ngan sach phai chiu Slf

ki€'m tra cua thim ke' vi~n (thim ke' vi~n trung u'dng va thim ke' vi~n dia phu'ong)

Hi~n nay, trong n9i bQ nu'oc Phap va C9ng d6ng Chau A.u c6 xu huang phe phan h~ th6ng ngan sach Phap la qua c6ng k~nh (d6i voi cac Thanh ph610n nhu' Paris c6 quy che' phat tri€'n rien~D

4 Kinh nghiem gua!!]Y NSNN ca'p xa ciia Trung Quo'c:

Trung Qu6c la nha nu'oc th6ng nha't, theo du'ong 16i XHCN, qu6c gia c6 n~n kinh te' chuy€n d6i tu co che' bao ca'p sang cd che' thi tru'ong

H~ th6ng hanh chinh bao g6m: 23 tinh, 4 thanh ph6, 5 khu tl,l' tri, 2200

huy~n va hon 58.000 xa

Sau tie'n hanh chinh sach cai each kinh te', Trung Qu6c nhi~u lftn tie'n hanh cai each chinh sach Ngan sach Hi~n nay, Trung Qu6c dang

tie"n h~mh ap dl)ng chinh sach ciii each nam 1994 voi lu~t NSNN dli<Jc ban h~mh nam 1993 va ap dt,mg 1994

Trung Qu6c thljc hi~n che" d<) phan dip tri~t d€ cho cac dip chinh

quy~n dia phliong NSTU do Qu6c h<)i phe chu~n va uy quy~n chi tie"t cho B<? Tai chinh NSDP do HBND dia phu'dng phe chu~n tren co sd ngu6n thu va nhi~m Vl) chi dU'<Jc Lu~t ngan sach nha nlioc guy dinh, trong d6 Tinh, Thanh ph6 trljc thu<)c Tu' d6ng vai tro quan trQng trong di~u

hanh ngan sach dia phlidng

M<?t d~c diSm kha n6i b~t la Trung Qu6c ap dl)ng kha th~mh cong chinh sach khoan chi cho cac dip ngan sach, phan dip ra"t m~nh cho cac ca"p ngan sach dia phuong

5 Bai hoc kinh nghiem nit ra tir thu'c te' d mot s6 nude:

Phan dip cho cac dip ngan sach a hftu he"t cac nuoc lu6n luon la va'n d~ gay g~t, vl n6 dl)ng ch~m de"n quy~n l<Ji va l<Ji ich sll' dl)ng ngan sach cua cac ca'p chinh quy~n Thlfc te" cho tha"y kh6ng c6 m<)t co che" phan ca'p nao la hoan toan hoan hao, do v~y phan c6ng qmln ly NSNN v§:n }a ffiQt va"n d~ rna hftu nhU' d tfit ca cac llU'OC ngU'oi ta v§:n tie"p tl)C tranh cai Tuy theo d~c thu v~ }ich sll', trlnh d<) phat triSn v~ van h6a kinh te" xa h<)i, d~c di€m cua tung nuoc rna nguoi ta c6 co che" phan ca"p cho ca'p xa va phliong thuc qmin ly rieng Qua nghien cuu kinh nghi~m v~

quari ly ngan sach ca'p xa cua m<)t s6 nlioc phat tri€n theo n~n kinh te' thi trU'ong, chung toi nh~n tha"y m<)t s6 diSm n6i b~t sau:

•!• Mt)t Ja, h~ th6ng ngan sach khong c6 tinh 16ng ghep, cac ca'p ngan sach d<)c l~p tU'ong d6i voi nhau M6i ca"p c6 nhi~m Vl) chi r6 rang

va ngu6n thu d€ dap ling cho nhu cftu chi cua n6