Kha nang sang tl;lO cong ngh~ cua m>t quoc gia tuy thu>c viw ho;lt ct>ng Nghien cU'u va Phat triin R&D, day chinh la m>t ySu t6 ctfiu vao quan tn;mg thuc dAy sv phat tri~n KH&CN, tu d6 g
Trang 1BQ GIAO Dl)C VA DAO T~O TRUONG DAI HQC KINH TE THANH PHO HO CHi MINH
DETAINGHffiNCVUKHOAHQCCAPCOSO
CHIEN LUQC PHfiT TRIEN • CHOYEN GlfiO
CQNCi NGHE CUR MOT SO NUOC TllONCi KHO VUC
VA rtHUNCi BAI HQC KltiH tiCiHieM 001 VOl VIeT ttfiM
(MA so : CS • 2006 • 18)
,:: ' THAM GIA DE TAl:
TS HOANG AN QUOC Ths NGUYEN CONG THONG Ths DINH YEN TON
Trang 2Diu tU' trvc ti~p nU'O'c ngoai LQi th~ so sanh
Vll'<rn U'O'm Doanh nghi~p Cong ngh~
Trang 3Ml)C Ll)C
- : : _: · ~: ·.! • ~: ·-! -·- ~: .•.: _._ _: ~ _._._! ·.:.: •.: •.:.: -·-! :.·.: .•.! :.·.: •.!: ·.: .·.!: ·.: : •.: -·-! : ·-: .·.!: -·-: ·.! :.·
Chu·o'ng 1: VAl TRO CUA CONG NGH~ VA D~C DIEM CUA QUA TRINH
CANH HI~N NAY 1.1 VAl TRO CUA CONG NGHE DOl VOl Slf PHAT TRIEN
TRONG BOI CANH HI~N NAY· '
1.1.1 M<)t sa khai ni~m CO' ban
11 2 V ar ro cua cong ng t ' ? " h" fY trong b"' 01 can ? h h'" r~n nay
BOI cANH HI~N NA v 1.2.1 Nhii'ng d~c di~m cO' ban
1.2.2 M<)t s6 xu hU'o·ng nfii b~t cua qua trinh phat tri~n - chuy~n
giao cong ngh~ trong khu Vl,l'C
NGH~ CUA M<)T SO NlfOC TRONG KHU Vl/C - NHUNG BAI
HOC KINH NGHIEM 2.1 TRUNG Quoc: KH&CN LA sue sAN xu AT THU' NHAT
PHAT TRIEN KH&CN 2.3 THAI LAN: DA DANG HOA CAC KENH TIEP NHAN CHUYEN
GIAO CONG NGH~ , 2.4 MALAYSIA: T~O BUOC NHAY VQT VE CONG NGH~ VOl Sl/
DONG THU~N CUA TOAN XA H<)I 2.5 M<)T SO GHI NH!N TU CHIEN Llf<)C PHAT TRIEN -
CHUYEN GIAO CONG NGHE CuA CAC NlfOC TRONG KHU Vl/C '
DOl VOl CHIEN LlfQ'C PHAT TRIEN CONG NGHE
3.1 THl/C T~NG KH&CN CUA VI~T NAM
3.2 PHUONG HlfONG VA M<)T SO GIAI PHAP CO BAN TRONG
CHIEN Llf<)C PHAT TRIEN CONG NGH~ 0 VI~T NAM
3.2.1 Nhii'ng phU'O'ng hu·o·ng cO' ban
3.2 2 M<)t sa giai phap chii y~u nh~m tht.tC hi~n chi~n IU'Q'C phat
tri~n va nang cao trinh d<) cong ngh~ o· Vi~t Nam
Trang 4MOBAU
Trong m9t vai th~p ky vua qua, sv tr6i d~y nhanh chong v~ kinh t~ va sv phat triSn m~nh me ve cong ngh~ da dua cac nen kinh t€ tien ti~n a khu vvc Dong A len m9t vi th~ mai, tr<'Y thanh m()t lvc luqng c6 kha nang t~o ra nhfrng d9t bi~n trong tr~t
tl)' kinh t~ toan cfiu Thanh cong cua cac qu6c gia va lanh th6 trong khu Vl)'C la do nhieu nguyen nhan trong d6 khong thS khong kS t6i m9t nhan t6 c6 y nghia quy~t
d!nh, do la chien luge phat trien va chuyen giao cong ngh~ rna cac nen kinh te nay da day cong thea du6i
D6i vai Vi~t Nam, KH&CN luon duqc xem la "qu6c sach himg ddu ", la n~n
tang va d()ng lvc d~ ddy m~nh cong cu()c c6ng nghi~p h6a - hi~n d~i hoa d~t nuac V6i S\f quan tam cua Dang va Nha nu&c, tiem Ivc cong ngh~ cua nu6c ta trong nhfrng nam qua da duqc tang cuemg, KH&CN da co nhfrng dong gop dang k~ vao S\f phat trien kinh t€ - xa h()i Tuy nhien, so v6i cac nu6c tien tien tren the gi6i va trong khu Vl)'C, trinh d9 cong ngh~ cua Vi~t Nam hi~n v~n con m9t khming each kha xa, nang lvc sang t(,\0 cong ngh~ con nhieu h~n che
Trong ti~n trinh phat tri6n va hoi nh~p kinh te qu6c te cua Vi~t Nam, chiin
sv phat triSn cua Vi~t Nam, vi~c nghien Ctru mot each thfru dao nhung bai hQC kinh
nghi~m cua cac nu6c trong linh vvc 11'r la dieu cfin thiet V 6i y nghTa do, tac gia da chQn de tai nghien ctru: "Chiln.IU'f)'c phdt triln- chuyin giao cong nghf ciia m{Jt
sa nU'UC tro"=g khu V(I'C va nhii'ng bai h(JC kinh nghirm t/Bi v6'i Vifl Nam"
M1,1c dich chinh cua de tai nay la: J.Phan tich vai tro cua c6ng ngh¢ va a(lc adm cua qua trinh phat triin - chuydn giao c6ng ngh? trong b6i canh hi?n nay; 2 Tim hidu chdn lu(Yc phat tridn va chuydn giao c6ng ngh? cua m(Jt s6 nu&c tien tdn
Vi?t Nam trong thai gian t&i
Trang 5D~ tfti ti~p c~n vdn d~ du6i g6c d<) kinh ti chinh tr{ Phuong cham chu d~o
trong vi~c phan tich - khao c(ru cua d~ titi Ia xufit phat tll' thvc ti~n va bam sat thvc ti8n Tren CO' sa nhfrng ho~t d<)ng di8n ra a m<)t s6 qu6c gia va Janh th6 tieu bi~u
trong khu Vl,l'C, tac gia khai quat thanh nhfrng nguyen Jy va bai hQC kinh nghi~m
chung d~ r6i tir d6 soi rQi vao thvc ti8n cua Vi~t Nam Ph~m vi khao sat cua d~ tai gi6i h~n trong khu V\l'C Dong A, bao g6m Dong B~c A va Dong Nam A, trong d6 c6
Vi~t Nam, va trong nhfrng th~p ky g~n day, c6 dl,l' bao tri~n VQng t6i nhfrng nam 2015 -2020
Trang 6Chuang 1
PHAT TRIEN- CHUYEN GIAO CONG NGHt TRONG BOI CANH
HitN NAY
1.1 VAl TRO CUA CONG NGH~ DOl VOl Sl/ PHAT TRIEN TRONG BOI CANH HI~N NAY
1.1.1 Mot s6 khai niem CO' ban
Theo B() KH&CN Vi~t Nam, Cong ngh? Iii hf thfing cdc giiii phdp dtr(lc t{lo
nen biJ'i Sl,l' u·ng d{lng cdc kiin t/ttrc khoa h(JC, ifU'(J'C sti' d{lng aJ gitli quyit m{Jt ho(lc mpt sfi nhi?m Vfl thl,l'c tiin trong siin xultt kinh doanh, illl'f!C thi hifn dU'ui d(J.ng hi quyit ky thu{it, phU'o·ng an, qui trinh cong nghf, tai /ifu va cdc djch Vfl hD tr{l tlf
viin
Cong nghf gbm hai b() ph~n ca bfm: 1 Ph&n ctrng (phdn ky thu~t) la cac phuang ti~n ~ phuang phap da duqc v~t ch~t h6a nhu may m6c, thi~t bi cong c1,1, ket c~u xay ch,mg, v~t li~u, phuang ti~n v~n chuy~n, nha xu&ng Day chinh la hinh trl!iii v~t chfit cua cong ngh~, giup con ngueri tang cuerng nang h.rc th€ lvc va tri Ivc cua
minh; 2 PhOn mdm, bao gbm 4 y~u t6 du thanh: i) Phfin con ngueri (t(rc d()i ngfi
nhan h,rc c6 sue khoe, c6 ky nang, kinh nghi~m san xufit, lam vi~c c6 trach nhi~m va nang su~t cao); ii) Phfin thong tin (gbm cac dfr li~u thuy~t minh, bfm ve d\1 {m, ph~n
mo ta sang ch~, chi d~n ky thu~t di~u hanh san xu~t ); iii) Phfin t6 chuc (bao g6m cac quan h~, b6 tri s~p x~p, dao t~o d()i ngil cho cac ho(;lt d()ng nhu phan chia ngu6n Ivc, t<;1o m(;lng lu6i, l~p k€ ho<;1ch, ki€m tra, di~u hfmh; iv) Phfin bao tieu, tuc la nghien c(m thi truang dfiu ra
Tiin trinh pluit triin cong nghf cua m9t qu6c gia vJ co· bim thU'ilng trai qua
nghien c(ru, cai tdn, biin a6i c6ng ngh? nh4p cho phil h(lp,· 4 Sang tgo c6ng ngh¢
cite c6ng ngh? m6'i tien tiin- hi¢n d9i hon tit nu6·c ngoai
Trang 7Kha nang sang tl;lO cong ngh~ cua m(>t quoc gia tuy thu(>c viw ho(;lt ct(>ng
Nghien cU'u va Phat triin (R&D), day chinh la m(>t ySu t6 ctfiu vao quan tn;mg thuc dAy sv phat tri~n KH&CN, tu d6 g6p phdn trvc tiep nang cao nang sufit lao d<)ng va muc tang tru&ng n(>i dia cua d.c qu6c gia Theo dinh nghia, R&D bao g6m ba lo~i
hinh ho1;1t d(mg: 1 Nghien ctl'u cuban, Ia sv nghien ct:ru nguyen ban ban Jau khCmg
vi m(>t IDl,lC tieu thuong ID(;li Cl,l th~ nao rna vi Sl,f tien b(> va phat tri~n cua KH&CN n6i chung: 2 Nghien cil'u U'ng d{lng, la sv nghien clt'U vai cac mvc tieu thuang m~i Cl,l th€, nh~m cai tiSn cac san phfim, dich Yl,l va guy trinh cong ngh~ hi~n t~i; 3 Phdt triJn, la hol;lt d<)ng tri~n khai cac k~t qua nghit~n Clru vao ffil,lC dich kinh doanh, phl,lC Vl,l lqi ich c9ng d6ng Tuy nhien, ranh gi6i gifra nghien czm, phat tridn va cac hinh thuc khac cua ho<:tt d9ng d6i mai cong ngh~ rfit kh6 c6 th€ xac dinh m<)t each r(;lch roi tren thvc te
Trang n~n kinh t~ tri thuc hi~n nay, vi~c ddu tu R&D cho phep cac doanh
nghi~p va qu6c gia c6 duqc tri thuc v~ KH&CN, tir d6 duy tri kha nang C(;lnh tranh cao D&u tu R&D con d~tn~n m6ng cho vi~c thu hut FDI ch:h luqng va c6 gi~ tri gia tang cao, b6 sung them trinh d9 ky nang cho dan chung khuyen khich m9t n~n van h6a ct6i mai, t<:to ra nhfrng hi~u ung Ian t6a v~ tri thuc , tu d6 giup cho m6i qu6c gia hay lanh th6 CO di~U ki¢n VUO'n len tren n~C thang gia trj va cung c6 h~ th6ng d6i m6i
cua minh
Trong n~n kinh tS thi truang cong ngh~ duqc coi Ia hang hoa, va do v~y n6 Ia ct6i tuqng cua ho<:tt d(>ng thuong m1;1i Qua trinh mua ban, trao ct6i c6ng ngh~ duqc gQi
la ''Chuyin giao cong nghr" (Technological Transfer)
Chuyin giao cong nghf la hinh thuc mua va ban cong ngh~ duqc thoa thu~n
phu hqp v6i cac quy dinh cua phap lu~t Ben ban c6 nghia Vl,l chuyen giao cac kien thtrc t6ng hqp CUa COng ngh~ ho~C cung cdp cac may ffiOC, thi~t bi, djch Vl,l cfao tl;lO kern theo cac kiSn thuc v~ cong ngM cho ben mua Ben mua c6 nghia Yl,.l thanh toan cho ben ban d~ tiSp thu Slr dvng cac kien thuc cong ngh~ theo cac di~u ki~n da thoa
thu~n va ghi nh~n trong hqp ct6ng chuy€n giao cong ngh~
Chuyin giao cong nghf duqc chia thanh hai hinh thuc: 1 Chuyin giao dr;c Ia qua trinh chuy~n giao di~n ra tu&n tv tu nghien cuu ca ban, chuy~n sang nghien clril
Trang 8frng dvng r6i dua vao san xucit; 2 Chuyin gilw ngang Ia qua trinh chuy~n giao m<)t cong ngh~ da dUQ'C trien khai a m<)t nai, m<)t khu Vl,l'C, m<)t nganh m<)t quflc gia nay sang m<)t nai, m<)t khu V\l'C, m()t nganh m()t qu6c gia khac
Trong b6i canh phat trien khong ngimg cua nen kinh t~ th~ gi6i cac cong ty xuyen qu6c gia (TNCs ), vai ti~m nang ngay m<)t Ian m~nh hi~n rcit chu tn;ng t6i ho?t d<)ng chuyen giao cong ngh~ thong qua ca hai hinh thuc tren
Chuydn giao dQC thucmg di~n ra giua cong ty 11ly vai cong ty con, chi~m tY ~~
Ian, va thuemg vai cong ngh~ hi~n d~i nhcit Trai l~i, chuydn giao ngang thuemg di~n
ra giua cac cong ty con cua TNCs vai m<)t nuac chu nha, ho~c thong qua chuang trinh phat tri~n ky thu~t do cong ty nh~n thau chuyen giao cho ben nh~n
Chuyin giao CN J- 1 N thuemg duqc ti~n hanh theo ba kenh chinh Ia: 1 Hoqt d<)ng ddu tu frt!C tidp nu&c ngoai (FDI); 2 Hoqt a(jng nh(lp khdu c6ng ngh¢; 3 Hoqt d<)ng nh(lp khdu tu li¢u sim xudt (capital goods)
Trong ba kenh chuy~n giao tren, n~u xet v~ s6 lu<;mg thi hinh thuc thu ba chi8m da s6, nhung n~u xet v~ chi~n luqc, chinh sach cling nhu hi~u qua cua vi~c su dt,mg cong ngh~ thi hai hinh thuc d§.u Ia nhfrng kenh quan tn;mg V ai di~u ki~n thl,l'c t~
cua h§.u h~t cac nuac dang ph9t triSn thi FDI Ia giai phap t6t nhtit d~ thu hut ca cong
ngh~ l~n ngu6n v6n Chuyen giao cong ngh~ qua FDI Ia qua trinh chuy~n giao g~n
v6i ho~t d<)ng d§.u tu nuac ngoai, trong d6 cac ben chuy~n va nh?n cong ngh~ cling trl,l'C ti~p tham gia vao qua trinh quan ly va Slr d1,1ng cong ngh~ d6
Qua trinh chuyin giao ciJng nghf c6 vai tro rcit quan trQng, d~c bi~t la d6i v6'i cac nuac dang phat triSn, the hi~n a nhfrng m~t sau
Thti' n_htit, chuySn giao cong ngh~ giup cac nuac dang phat triSn ti~t ki~m · duqc chi phi cho ho~t d<)ng R&D, tranh duqc bai toan nan giai Ia "v6n it me-l mu6n cc) c6ng ngh¢ hi¢n &;i hon "
Thti' hai, chuySn giao cong ngM la con duemg ng~n nhcit dua cac n~n kinh tS kern phat triSn ti~p c~n tai KH&CN hi~n d~i b&i le n6 doi hoi it v6n, it thai gian va it
bj rui fO hon SO y(yj con duang 11,1' nghien Clru phat minh, thtr nghi~m va (rng d\lng thl,l'c t~
Trang 9Thir ba, chuy6n giao cong ngh~ t<;lO ra nhung bu6'c nhay VQt cho cac nuac dang phat trien trong qua trinh cong nghi~p h6a va hi~n d<;ii h6a, giup cho cac nu6'c nay c6 kha nang di t~t - d6n d~u, ti~p c~n duqc v6'i cong ngh~ m<'Yi, th~rn chi co nhfrng tru6ng hQ'P ti~p c~n duqc v6i cong ngh~ hi~n d<;ii nhch thong qua cac dtr an
nh~p khau cong ngh~ ho~c cac dl,l' an co v6n d~u tu mr6'c ngoai dong gop b~ng c6ng
ngh~, nha d6 day m<;1nh duqc t6c d<) tang truemg kinh t~, rut ng~n khoang each s6 vai cac nu6'c phat trien
1.1.2 Vai tro cua cong ngh~ trong bfii canh hi~n nay
Cu<)c each m<;1ng KH&CN hi~n d?i tren th~ giai dang phat triSn v6'i nhip d<)
ngay cang nhanh, CO kha nang t?O ra nhfrng thanh l\fll mang tinh d<)t pha va CO anh
hu6ng to 16'n t6'i mQi m?t cua dai s6ng xa h<)i loai nguai
Nho nhfrng thanh t\l'U to 16'n cua KH&CN, d~c bi~t Ia e<5ng ngh¢ th{mg tin c6ng ngh¢ sinh h9c, c6ng ngh? nang lu(fng, c6ng ngh¢ v¢it li?u m&i v.v xa h<)i lmii
nguai dang trong qua trinh chuySn tu ndn van minh c6ng nghi?p sang ndn van minh
trf tu¢, ll nJn kinh fi df!a VQO CGC ngu6n fl!C ll! nhien sang nJn kinh fi dlfa VclO fri thu·c Qua trinh chuy~n d6i nay dang di~n ra cung v6'i ap Jvc C<;inh tranh ngay Citng tang bu<)c cac qu6c gia tren th~ gi6'i phai tr6ng c~y nhi~u hem vao vi~c sang t:;to,
truy~n ba va khai thac d.c ngu6n ll,l'c tri tu~, lfiy d6 lam phuong ti~n d~ thuc dfiy tang truemg va phat trien
Trang b6i cfmh hi~n nay, "quy€n ll,fc cong nghf" chinh la nhfm t6 quy~t djnh
vj tri va th{r b~c phat trien cua m6i qu6c gia trong tr?t tl,l' kinh t~ toan c~u Qu6c gia
nao cang n~m gifr nhi~u tri thuc va cong ngh~ thi 'cang c6 kha nang tru thanh q u6c gia phat trien hang dAu cua th~ giai ue thich ll'ng h~u nhu rnQi qu6c gia va tanh th6 tren
th~ gi6'i d~u c6 xu huang danh uu tien cao nh§.t cho vi~c phat trien KH&CN tang
muc d~u tu cho nghien Clru va d6i m6'i cong ngM, di~u chinh C<Y du kinh t~ theo huang tang nhanh cac nganh c6 ham luqng c6ng ngh~ cao tang cU<'mg ccr sa h~ t~ng
thong tin-truy~n thong, dao t:;to ngu6n nhan lvc KH&CN trinh d<) cao Cac nu6'c dang phat trien cling nh?n thl,l'c ro t~m quan trQng cua chidn hwc c6ng ngh? coi
Trang 10cong ngh~ Ia y~u t6 quySt djnh trong ti~n trinh phat tri~n, tu d6 n6 Ivc t~o dvng cac
ca ch~ va th€ ch~ nh~m khuy~n khich ho~t d<)ng d6i m&i cong ngh~, tang cu6ng nang h,rc cong ngh~ n<)i sinh, d6ng thai chu tr9ng t6i vi~c ti~p nh~n chuy~n giao cac cong
ngh~ tien ti~n tu nu&c ngoai nh&m t~o lqi th~ qmh tranh va thu hyp khoang each phat tri~n v6i cac nu&c di tm6c
*
1.2 NHUNG Di).C DIEM VA XU HlfONG CO BAN CUA QUA TRINH
NAY
1.2.1 Nhfrng djjc di~m cO' ban
Trong b6i d.mh hi~n nay, qua trinh phat tri~n -chuy~n giao cong ngh~ tren th~
gi&i co nhfrng di€m n6i b~t sau:
Thu nh§t: Cimg vui xu th€ quae d hoa difi s6ng kinh d va cu~c each m{lng
mvt xu th€ n6i b(it cua ctic quae gia tren th€ giO'i
Nam 2008, t6ng chi tieu R&D cua th~ gi6i la 1.210,2 ty USD ( chi~m khoang 2,0% GDP toan du), trong d6 Chau A Ia 494,4 ty USD (chi~m I 8% GDP) Chfw Au
la 288,8 tY USD (chiSm 1,8% GOP), Chau My la401,1 ty USD (chi~m 2,3%GDP), cac khu vvc khac Ia 25,9 ty USD (chi~m 1,4% GOP) Hoa Ky la qu6c gia c6 muc chi tieu R&D l&n nh§t, d~t muc tang binh quan 4%/nam trong giai do~n 2005-2008, ti~p
d6 la cac nu&c EU va Nh~t Ban, tang m 2,1 dSn 2,3%/nam (R&D Magazine, Global R&D Report 2008):
Trang 11Nguon: R&D Magazine, Battelle, OECD, World Bank
Trong xu th~ tofm du h6a, h~u h~t e~k qu6e gia va lanh th6 d~u xay dvng va tri€n khai m()t ehiSn luge phat tri~n eong ngh~ v&i xu huang ehung Ia tang cuang Sl,f
hqp tac tren phc;tm vi r()ng 16n H~ qua la cac hoc;tt d()ng chuy~n giao e6ng ngh~ tren th€ gi&i di8n ra hSt sue soi d()ng va mc;tnh me Hqp tac qu6e t€ duqc coi h'l m(lt phuang thuc tdt ySu d~ tang cuang ti~m lve KH&CN cua m6i nu&c
Thu hai: Vui xu hU'O'ng qu/Jc tl hod, phU'ung thti'c phdt triJn cong nghf cua
Trong b6i eanh hi~n nay, cac nSn kinh qu6e gia duang nhu da duqc t~p hqp l?i trong m()t khong gian m&i rna a d6 bien gi&i lanh th6 khong con giii vai tro quan trQng Sv phan cong lao d()ng qu6c tS dva tren vi~c chuyen mon h6a theo ng<'mh tru&c day nay da ehuy~n sang chuyen mon h6a trong n()i b<) nganh tll'c chuyen m6n hoa theo d6i tuqng chi tiSt phan chia giiia nhiSu c6ng ty doc l~p n~m a nhi~u nu&e khac nhau Hi~n tuqng nay duqe khai quat b~ng thu~t ngfr "C6ng nghi¢p h6a toan cdu" -
mot m~t hang san xudt duqc trai ra a nhi~u mr&c, va m6i nu&c trong cai "xi nghi?p
tocm cdu" nay thvc hi~n nhfmg nhi~m Vl,l rna a d6 hQ c6 lqi thS nhdt v~ ngu6n lvc va
chi phi
Cac c6ng ty xuyen qu6c gia (TNCs) v&i tiSm Ivc kinh t~ vo cung to 16n n~m b~t va ung dl,lng duqc cong ngh~ m&i, dang ngay cang qu6c t~ h6a cac ho?t dong cua minh, tra thanh h,rc luqng c6 sue m~;tnh ki~n t~;to l&n nhdt trong nSn kinh t~ th€ gi&i
hi~n nay Theo s6 li~u th6ng ke cua Lien hqp Qu6c, tren th~ gi&i hi~n c6 khoang 60.000 TNCs v&i khoang 500.000 chi nht'mh a nu&c ngoai c6 t6ng doanh s6 tren 10.000 tY USD, chi~m g~n 40% t6ng san phclm cua th~ gi&i, ki€m soat 60% t6ng thuang m~;ti cua th~ gi&i, 80% FDI, 90% thanh qua nghien etru tri~n khai va chuy~n
giao cong ngh~ tren th~ gi&i
i
i
Trang 12Qu6c t~ h6a cac ho<;tt d(>ng R&D Ia m(>t hinh thuc m&i trong hoe;1t dong d~u tu tn,rc ti~p nu&c ngoai cua TNC8, theo d6 cong do<;tn nghien Clru duqc thvc hi~n t<;ti mot nu&c, cong do<;tn thi~t k~ va tri~n khai ti~n hanh a m9t nu&c thu haL san phAm han
d~u dUQ'C ra dai a OUOC thtr ba, Va cac djch V\1 h?u mai J<;ti dtrQ'C ti~n hanh (y m<)t nuac
thu tu Qu6c t~ h6a ho<;tt d(>ng R&D duqc xem Ia m(>t khia ce;1nh then ch6t c ua qua
-trinh toan c~u h6a cac ho<;tt d(>ng kinh t~ va KH&CN, la m(>t m~u hinh lien k~t theo day chuy~n tm'm du
Qua trinh qu6c t~ h6a cac ho<;tt d(>ng R&D do nhi~u nhan t6 chi ph6i nhu chi~n
luqc dfiu tu R&D xuyen bien gi&i cua cac TNC, ti~m nang R&D ngay ca.ng tang cua cac nSn kinh t~ dang phat tri~n, 8¥ ti~n b9 cua cong ngh~ thong tin va truy~n thong cho phep phat tri~n nhanh chong cac m<;tng lu&i nghien ctru toan c~u, 81,1' Juan chuy~n
ngay cfmg tang cua ngu6n nhan Ivc trong linh vvc KH&CN Trong nhi~u truang hqp, cac ho<;tt d(>ng nay hi~n dang duqc g~n vao cac ffi(;lng lu&i d6i m&i cua cac t?p doan TNC, v6n chi~m t&i 70% t6ng chi tieu R&D cua khu vvc tu nhan tren toan th~
gi&i Xu huang nay dang c6 chi~u huang gia tang, va theo tr&c tinh hi~n c6 hon mot nua cac ho<;tt dong R&D cua cac TNC hang dfiu tren th~ gi&i dang duqc thvc hi~n tl;ti cac nu&c Chau A
Ciic qua trinh tren c6 <'mh hu&ng dt l&n t&i cac nuac dang phat trien S1,1
chuyen mon h6a phan Um cho phep cac nu6c di sau c6 th~ tham gia ngay tu d~u vao
h~ th6ng phan cong lao d9ng qu6c tS, dam nh?n nhang khau rieng bi~t cua m9t ''xi nghi¢p tocm cdu", m~c du ban than hQ con chua c6 m<)t h~ th6ng cong ngh~ hofm chinh va hi~n d<;ti Cac nu6c dang trong qua trinh cong nghi~p h6a hoc!:m toan c6 khit na.ng phat tri~n m(>t nganh cong nghi~p m&i va nang n6 len trlnh d9 qmh tranh qu6c
t~ b&ng 8lJ lien k~t cong ngM v6i TNC8
Thu ba: DJ thich ung vui diJu kifn mui, chiJn IU'(fc cong nghf cua cdc qubc gia cling thay dbi, chuyJn tir "sang kiJn chinh phil" sang "sang kiin ciia IU'
nhfin", tir "nghien Cti'U phl,I.C Vl,l nghien CUU" sang "nghien CUU dJ hJ tr(f cong nghifp", tir "tai tr(f chung" sang "tai tr(f dU'(J'C may do theo cong nghf"
Trang 13Tru6c day, ml,lc tieu d~t ra cho sv phat tri~n c6ng ngh~ a cac qu6c gia Ia tuong d6i ro rang, va (y muc d9 nao do khu v~e e6ng gifr vai tro quy~t dinh trong vi~c
dua ra sang ki€n va thvc thi tiSn trinh Tuy nhien S\f phat tri~n c6ng ngh~ trong hAi canh hi~n nay la dt da di;tng va kh6 xac djnh Khu vve tU" nhan, do n~m duqc nhu du
thj tru6ng t6t hon, tr6' thanh chu th~ va d6i tuqng chinh d~ phat tri~n c6ng ngh~
Phuong thuc phat tri~n c6ng ngh~ cling thay d6i, tu ch6 dung "sue d6y" cua c6ng
ngh~ sang sir dl,lng "sue keo "cua thi tru6ng
DS thvc hi~n duqc phuong thuc nay, dn phai c6 m9t chiSn IUQ'C qu6c gia
illi;lnh hon d~ nang cao nang lvc R&D cua khu V\IC tu nhan Tuy nhien, m<?t di~u r5
rang la vai tro cua khu VlJC c6ng v~n c6 t~m quan tn;mg quySt djnh d~ h6 trq va bfl sung cho hoi;tt d<Jng R&D cua khu vvc tu nhan Chinh phu v~n la nguai chiu trach
nhi~m chinh trong vi~c phat triSn KH&CN
Nhfrng thay d6i cling dang di6n ra trong llnh VlJC cung dp tai chinh Xu huang
"tai trr; rid ro" dang n6i len, rna m9t trong nhfrng hinh thuc ca ban Ia cac khmin tai
trQ' cua chinh phu cho ho(;lt dQng d~U tU illi;lO hi~m trong llnh VlJC kinh doanh va dfli m6i c6ng ngM M9t hinh thuc nfra Ia cho vay c6 di~u ki~n chinh phu cung dp
nhfrng khoan tin d1,mg uu dai cho cac d\I an phat tri~n c6ng ngh~ c6 nhi~u rtti ro b6 sung cho cac khoan cho vay thong thu6ng Ngoai ra, cac t6 chuc tai chinh m6i c6 du kha nang cung cAp nhfrng dich V¥ d(le bi?t c6 lien quan d~n phat tri~n c6ng ngh~ cling duqc thfmh l~p, thay thS cho cac t6 chuc tai chinh truy~n th6ng
M9t hi~n tuqng chung thu6ng thAy nfra (y cac nu6c dang phat tri~n trong b6i canh hi~n nay la xu hu6ng chuySn tu phat tridn khoa h9c sang chu trQng nhi~u han t6i phat tri~n c6ng nghf Tuy xet v~ lau dai, khoa h9C c6 tdm quan trQng quy~t dinh d6i v6i c6ng ngh? nhung gifra khoa h9e va e6ng ngh¢ cling c6 S\I khac bi~t, k~t qua cua khoa h9e la tri thuc con c6ng ngh? Ia S\I ung dl,lng tri thuc d~ dem l<;~i cua cai Do
v~y, trong ttrng thai di~m, yeu du phat triSn cong ngh~ tra nen dp bach h(m va dn duqc dap ung kjp thoi Chinh sach ghio dl,lC - dao ti;tO cling c6 xu huang chuy~n tu
truyen di;ty cac ki~n thuc khoa h<;>c sang chu tr<;>ng han t6i dao tc;to ky thu~t, chuy~n
Trang 14cac ngu6n h,rc dfiu tu cho khoa hQC sang dfiu tu nhi~u han cho cac ngimh ky thu~t
d~ h6 trq sv nghi~p phat tri~n cong ngh~ cua d~t nu6c
Thu tu: Chiin IU'(IC cong nghf cua doanh nghifp ciing co S{l' thay dbi,
tiip c(in ~~toan difn "
Tru6c day, cac ho?t dong phat tri~n c6ng ngh~ phfin 16n thu6ng duqc ti~n
hfmh t?i CCY sa, trong ph?m vi tung doanh nghi~p Tuy nhien trong b6i canh hi~n nay, phuang thuc nay kh6ng con dap trng duqc t6c do gia tang nhanh chong cua KH&CN, v6i sv ra deri cua hang lo?t cac c6ng ngh~ m6i va da d?ng Do v~y d~ d6i
m6i c6ng ngh~, doanh nghi~p b~t buoc phai tim ki~m d6i tac, hqp tac ch~t che v&i cac truang O?i hQC va Vi~n nghien Clru, J~p lien minh chi~n iUQ'C v6i cac doanh nghi~p
khac, th~m chi lien minh v6i chinh d6i thu cua minh C<ic doanh nghi~p c?nh tranh kh6ng phai v6i tu each la mot chu th~ dan le tach bi~t, rna nhu mot di~m nut - mot dfiu m6i cua ca m()t m?ng lu6i Nhfrng d6i tac trong mot m?ng lu6'i kh6ng chi c6 cac t6 chuc trong nu&c, rna trong nhi~u truang hqp con bao g6m ca cac t6 chuc qu6c t~
Niim trong ID?ng lu&i san xu~t v·ll: kinh doanh qu6c t~ cac doanh nghi~p d~c bi~t la doanh nghi~p 0 cac nu6'c dang phat tri~n, se c6 duqc r~t nhi~u uu th~ H9 c6
th~ la nhiing nha sim xu~t cac thi~t bi ban dfiu (OEM), cac nha thfiu ph1,1 ho~c cac c6ng ty con, duqc thuang xuyen ti~p c~n ho~c thu hut cac c6ng ngM m6'i, cac ky nang quim ly, cac thong tin marketing Ngoai ra, "tieu chudn qu6c li" cling la nhan t6
quy~t djnh dem l?i UU th~ C?nh tranh l6n cho doanh nghi~p khi phat tri~n mQt th~ h~
san phiim m6i Ngay nay IO?l hinh m?ng lu&i san xuftt nay da tr6 thanh ph6 bi~n
tren kh~p thS gi6i
Phuang thuc C?nh tranh cua doanh nghi~p cling bi~n d6i N~u nhu tru6'c day, C?llh tranh phftn Jan d\fa vao y~u tf> gia ca Vi cac df>i thu C?nh tranh V~ CCY ban d~U la doanh nghi~p noi dia va ch~t luqng san phiim la tuang duang, thi trong b6i canh hi~n
nay, ngoai y~u t6 gia ca con dn d~n cac y~u t6 khac nhu t6c a(J chdt lzn;ng, chuc
Ia du, vi mot san phftm m6i thuang duqc huang S\1' doc quySn trong m()t thai gian kha
Trang 15dai Ngay nay, chu ky phat tri~n san phAm eta rut ng~n, cac san phftm c6 tinh qmh tranh thu<mg xudt hi~n m9t each nhanh chong a kh~p nai tren th~ gi6i Do v~y, mQi cong do:;tn cong ngh~, tu khau t:;to ra y tu&ng d~n khau tham nh~p thi tnremg, tu khau
thi~t k~ - mua s~m nguyen v~t li~u, t6i khau san xudt, phan ph6i, tieu th1,1 v v d~u
phai duqc d~u tu, can nh~c, tinh toan, d~ co th~ nhanh chong t:;to d\fllg duqc sue c:;tnh tranh cao nhdt cho san phAm
*
1.2.2 M()t s6 xu hmmg nAi b~t cua qua trinh phat tri~n - chuy~n giao cong ngh~ trong khu VlfC
Thu nhdt: Xu hU'O'ng tity thupc lin nhau ca vJ kinh tl va cong ngh? giii'a ctic
D~c trung n6i b~t nhdt cua khu Vl,l'c Dong A la S\1' hinh thanh M th6ng phan cong lao d9ng nhi~u tfrng ndc theo ki~u b(lc thang Chinh h~ th6ng nay da thuc dfty S\ f
lien k~t ch~t che va S\ f tuy thu9c Ifin nhau ca v~ kinh t~ va cong ngh~ trong toan khu Vl,fC 0 nhfrng giai 00~10 khac nhau cua Sl,l' phat tri~n, CaC n~n kinh t~ trong khu VI,J'C vua b6 sung cho nhau l:;ti vira c:;tnh tranh v6i nhau
Dv ki~n trong th~ ky XXL h~ th6ng phan cong lao d<)ng ki~u ''h(lc thang" nay trong khu V\l'C SC COn ti~p ti,IC phat tri~n, no Se ma r<)ng tlr phan cong theo chi~u dQC sang phan cong theo chi~u ngang, tlr phan cong gifra cac nganh sang phan cong trong n<)i b9 nganh Cling v6'i ti~n trinh chuy~n djch va nang cdp ca du kinh t~, sv gia tang ctfiu tU Vel chuyen giao cong ngh~ CUa cac nUOC trong khu VI,I'C trong thai gian t6i ch~c
ch~n SC di~n ra rftt SOi d<)ng, Vel do do Sl,l' g~n k~t kinh t~ trong to~m khu VI,I'C se cang ch~t che han
Thu hai: Xu hu·O'ng phat triin - chuyin giao cong ngh? theo kiJu "lim
Thvc ti€n cho thdy, ti~n trinh chuy~n djch ca cdu kinh t~ cling nhu chuy~n
djch thang b~c cong ngh~ tren ph?m vi toan b9 khu V\l'C Dong A di€n ra m<)t each tufrn t\l' theo ki~u "f[m song", tfrc la CO Sl,l' bam Sat rftt r5 gifra cac nh6m nuac yf; trinh d9 phat tri~n Xu huang nay v~ thvc chdt chinh la bi~u hi~n cua qua trinh hinh thanh
ca cdu kinh t~ theo m<)t "tnjt tl! fl! nhien ", b~ng sv k~t hqp t6i uu cac di~u ki~n phcit trien va lqi th~ so sanh cua tdt ca cac nu&c trong tirng thai ky
Trang 16Hi~n t~i, xet thea khia c~nh phat tri~n cong nghi~p va trinh do cong ngh~, cac
· n~n kinh t~ trong khu VlJC nay co th~ duqc phan thanh 4 nhom Nh6m I g6m:
kinh t~ trong khu vvc vira b6 sung vira c~nh tranh v&i nhau Chinh sv t6n t~i cua ca
du kinh t~ nhi~u tfmg nAc da dua t&i sv khac bi~t v~ cac chi s6 lqi th~ so sanh d~n
tai qua trinh "auJi bat "y~ cong ngh~ gifra CaC nu6'c trong khu VVC
Thu ba: Xu hwung thu hfp nhanh khoiing each vJ cong nghf giifa cdc nJn kinh ti trong khu v~c
Nhu da noi, do cac n~n kinh t~ Dong A phat tri~n thea nhfrng nhip Ian song
khac nhau nen trinh dO phat tri8n, xet ca V~ m~t kinh t~ Va cong ngh~, CUa khu VlJC trai ra tren mot di~n kha rong Ph~m vi r(mg va tinh lien tl,lC d6, mot m?t t<;to ra co hoi cho cac n~n kinh t~ di sau kha nang Iva chQn duqc cac c6ng ngh~ thich hqp v6i trinh
do cua minh (nguyen tic tufin tv), m~t khac c6 th~ ti~p nh?n duqc ca nhung c6ng
ngh~ cao d~ t~w ra sv phat tri~n mang tfnh dot pha (nguyen t5.c nhay vQt) H~ qua Ia,
k~ tu th?p nien 1970 t&i nay, khoimg each c6ng ngh~ giua cac mr&c thuoc cac ""/(m
Tinh trung binh, muai nam Ia khm\ng thai gian de cac nu&c thl,toc ian song sau leo len nAc thang cong ngh~ cua cac nu&c thuoc Ian song tru&c Di~u nay cung c6 nghia la nhfrng nu&c di sau luon phai n6 Ivc t~o ra nhUng bu&c nhay vQt c6ng ngh~
b~ng phuang thuc "h!a sue !an song" hay "di xe miin phi" Cuoc c~nh tranh kh6c
li~t gianh cong ngh~ cao, ap Ivc dua tranh d~ kh6ng bi tl,lt h?u, dai c6ng ngh~ Iva chQn ngay cang m& rong han chinh Ia nhfrng nhan t6 ca ban t~o nen sv ·· ru(lt
auJi'' quy€t Ji~t d~ rut ngtin khoimg each gifra CaC n~n kinh t€ trong khu V\fC
Thu tu: Xu hu·O'ng mii' rvng thi trwO'ng cong nghf cho S(l' ll;l'Q Ch(Jn va gia tang nhu cdu h(J'p tdc - chuyin giao cong nghf gifi'a cdc nJn kinh ti trong klw
v~c
Do co sv tham gia tich eve cua nhi~u nt.r&c di tru&c, thi truang cong ngh~
trong khu VlJC dUQ'C trili d:li tu dai cong ngh~ cao xu6ng dai cong ngh~ thclp, va co hQi Iva chQn cua cac nu&c di sau cting m& rong rAt nhi~u so v&i cac thai ky tru&c Cac
Trang 17nu6'c thu<)c kh6i ASEAN chAng h<;1n, trong thai di~m hi~n nay vua c6 th~ ti~p nh~n
cong ngh~ tu B~c My, Tay Au va Nh~t Ban, vua c6 th~ ti~p nh~n tn,rc ti~p tt:r NIEs Dong A, do NIEs Dong A cling da tro thanh cac chu th~ c6 nhu cdu chuy~n giao cong ngM
Neu nhu trong th~p nien 1970, b6n "con r6ng" Chau A, d~c bi~t Ia Dai Loan
va Han Qu6c, chu y~u ti~p nh~n mo hinh phat tri~n va ngu6n cong ngh~ tu Nh~t Ban, thi sang th~p nien 1980, ca Nh~t Ban l~n b6n "con rdng'' Chau A b~t d~u qua trinh
chuy~n giao 6 <;1t ca v6n l~n cong ngh~ vao cac nu6'c ASEAN - 4, sau d6 Ia Trung Qu6c va Vi~t Nam Nhu d.u chuy~n giao cong ngh~ va cac ngu6n h,rc khac giUa cac nen kinh t~ trong khu V\l'C theo CaC t§ng n&c khacnhau da phat tri~n V6'i gia t6c ngay cfmg tang va dang tac d<)ng rdt IDC;lnh t6'i S\1' phat tri~n cua ca khu V\,l'C D6i v6'i cac nu6'c va lanh th6 trong khu V\l'C, day th\,l'C S\1' Ia ca h<)i rna it c6 qu6c gia dang phat
tri~n thUQC cac khu V\l'C dia ly nao khac tren th~ gi6'i CO dUQ'C
Trang 18ChU'O'Dg 2
CHIEN LUQC PHAT TRIEN VA CHUYEN GIAO CONG NGH:.:: CUA MQT SO NlfOC TRONG KHU Vl/C -
NHUNG BAI HQC KINH NGHitM
Trong m<)t vai th~p ky vira qua, S\l' vucm len cua cac qu6c gia va lanh tht) trong khu V\}'C qua cac chi tieu so sanh ve KH&CN da duqc c<)ng d6ng th~ gi6i quan tam sau s~c Uy Ban chdu Au, Quy Khoa h(JC Qu6c gia Hoa Ky r6 chuc h(!JJ tac va phat tridn kinh ti (OECD)v v da t~p trung phan tich va neu len m<)t s6 thanh tl,l'U n6i b~t
nhu sau:
- vJ nguJn nhiin l'!C KH&CN: s6 luqng nhan h,rc duqc dao t?O a b~c d~i hQC tang nhanh Quy mo cua nh6m dan cu trong d<) tu6i d~i hQC (tir 18 d~n 23) a Chau A
Ian hem r~t nhieu llin so voi cac nu6c Au - My Tir nam 1990 d€n 2002, s6 nguai t6t
nghi~p d~i hoc t?i cac nuac Chau A tang g~p 2,89 lftn (Trong d6: Trung Qu6c Ia 4,17:
Nh~t Ban la 1,43) trong khi Hoa Ky chi tang c6 1.09 Nen kinh t~ Chau A da Umg dang k~ ve sf> luqng nhan h,rc dUQ'C dao l?O, ttr 1990 d€n nam 2000, 46% t6ng s6 gia tang v~ lao d<)ng duqc dao t?o 6 b~c d~i hoc toim du Ia 6 Chau A EU, Hoa Ky va nhi:ing nu&c con l~i m6i khu V\l'C chi dong g6p tir 15 d~n 19% Trong S\l' gia tang nay, Trung Qu6c la nu6c tang nhanh nh~t v6i tren 8,4 tri~u nguai, chi€m 113 t6ng s6 gia tang cua Chau A
V6i ngu6n tai chinh d&i dao, cac nu6c Chau A cling thu hut ngay cang nhi~u
cac nha khoa hoc (g6c chau A) tir EU va My, nO'i rna chi phi cho khoa h<;>c dang giam
d~n Rieng Trung Qu6c da thu hut 200.000 chuye~ gia hang dftu v~ nuoc trong d6 phftn Ian la nhfrng sinh vien do chinh nu6c nay dua ra nu6c ngoai dao t1;1o va c6 b~ng
'
cap cao
- vJ Nghien cuu & Phat triin (R&D): Tu nam 2002, muc chi tieu R&D cua Chau A da vuqt qua cac nu6c chau Au, va tu nam 2008 da Ion hO'n tAt ca cac nu6'c Chau My (k~ ca Hoa Ky) c<)ng l~i, trong d6 dftu tu cho R&D cua Han Qu6c d~t 2,6% GDP, Dai Loan la 2,45% GDP va Singapore Ia 2,13% GDP
Trang 19Bang 2.1: Phan b6 chi tieu R&D tren th~ gim (%)
Nguon: R&D Magazme, Battelle, OECD, World Bank
V 6i nhjp d(> gia tang dftu tu cao, ho~t d(>ng R&D trong khu vvc doanh nghi~p
da khong ngimg phat tri~n Tu nam 1995 d~n 2005, ti 1~ R&D cua cac doanh nghi~p 6 Chau A da tang binh quan hang nam tren 7%, d~t muc 70% (tuong duong v6i Hoa Ky) Trong d6, kim vvc doanh nghi~p Trung Qu6c thvc sv bung n6 da phim anh m¢t phftn hi~n tuqng tai cftu true doanh nghi~p va giam dfin tY 1~ R&D thvc hi~n tu cac t6
chuc nha mr6c 6 qu6c gia nay
- VJ thu hut atiu tU' R&D cua cong ty da qu6c gia: Xu th~ chuy@n m~nh ho<;tt
d(>ng R&D cua cac cong ty da qu6c gia tren th6 gi&i d~n cac doanh nghi~p va cac chi nhanh 6 cac nu6c Chau A da _g6p phftn nang cao gia tri san xwh va tang cu6ng xu§t khdu nhfrng san ph~m cong ngM cao cua khu Vl,l'C nay
Tu gifra th?p nien 90 d~n· nam 2002, cac ~ong ty da qu6c gia cua Hoa Ky da
tang gftn 2 lftn gia tri cac ho~t d(>ng R&D cua minh a hai ngo<;ti, trong d6 nhi~u vung
Chau A da tra thanh di~m d~n Trong nam 2001, cac qu6c gia va Ianh th6 chau A da
ti~p nh?n khoang 3,9 ty USD dfiu tu FDI cua Hoa Ky vao cac ho<;tt d(>ng R&D_
V6i nhip d¢ gia Umg binh quan hang nam tren 28,6% d~u tu R&D vao Chau A
cac cong ty da qu6c gia Hoa Ky da nang muc dftu tu R&D 6 khu Vl,l'C nay vuQt xa muc tang trung binh hang nam (8,6%) va muc dftu tu t<;ti khu V\l'C EU (khoang 4,8%)
Trang 20Trong tang truang d&u tu cho R&D a Chau A, Trung Qu6c Ia noi c6 mt:rc gia tfmg
d§.y ~n tuqng, tang 12,4 l&n trong vong 4 nam, d~t 646 tri~u USD vao nam 2002
- vJ san xuJt va xuJt khdu san phdm cong ngh~ cao: Tren nam llnh VI,I'C
phdm; May tinh i\1ay van phong; Thiit bj thong tin lien l(lc va dl;lng Cl;l khoa hqc: Dl;lng Cl;l y h9C chinh xac va quang h9C, Chau A da t~o ra tren 113 gia tri gia tang toan
ngh~ cao cua cac qu6c gia tien ti€n a Chau A cling c6 bu6c phat tri~n d9t bi€n, Chau
A da tra thfmh khu V\fC xu~t khdu san phdm cong ngh~ hang d&u th~ gi6i Ttr nam
1990 d€n 2003, gia tri xu~t khdu cong ngh~ cao cua khu vl,l'c m\y da tang tu 15 7 ,I t} len 816,1 tY USD, chi~m 42,9% t6ng gia tri cac m?t hfmg xufrt khftu cong ngh~ cao
cua th~ gi6i (trong khi EU la 32,1% va Hoa Ky la 16%) Tren ph~m vi toan du ty
trQng xu~t khdu san phlim cong ngh~ cao cua Chau A da tang tu 33% len g&n 43% Gia tang nhanh xu~t kh~u san phftm cong ngh~ cao cung v6i Sl,l' Sl,.lt giam thi phfm Clla
EU va Hoa Ky da nang t§.m v6c Chau A len vi tri dung d&u, vuqt EU tu nam 1992 va
d~n nam 2003 da km g~p han 2 l&n Hoa Ky
*
2.1 TRUNG QUOC: KH&CN LA SUC SAN XUAT TH(r' NHAT
Trong nhfrng nam g&n day, Trung Qu6c c6 sv phat tri~n thank)' tra thanh m<)t
trong b6n qu6c gia c6 thu nh?p qu6c n9i (GDP) 16n nh~t th~ gi6i V&i chu truang
Xtr6ng VaO nam 1982 v6i ba nguyen tic: ifjnh hll'Ung - CO' ban - thlfC tl va ha nQi
Trang 21dung Cl,l th~ la: i) Ddy mgnh vi¢c thay thd ccic trang thidt bi va c6ng ngh¢ truy~n /h(ing b{mg cac trang thidt bj va c6ng ngh¢ hi?n aqli; ii) Phat tridn cac llnh V~t'C c6ng ngh? cao va ady mgnh c6ng nghi¢p h6a; iii) Danh U'U tien s6 m(Jt cho cung cdp cac kY
thuqt thidt bj phl;lC Vl;l nang nghi¢p
Bu6c ngo~t quan tn;mg trong chi~n luqc KH&CN cua Trung Qu6c di~n ra vao nam 1985, khi DCS Trung Qu6c tuyen b6 coi "KH&CN hiin il(li Iii yiu t6 nang
tl~ng va co tinh quyh ilinh trong ctic il~ng llJ'C tang trU'iJ'ng mO'i" Tu chu truang tren, nhi8u chuang trinh phat tri~n KH&CN dai h?n da duqc thvc hi¢n, c6 anh huang
fQOg 16n d8n SV phat tri~n cua nen kinh te
Nam 1986, ChU'ung trinh nghien cti'u va ph tit triin cfmg nghi cao duqc tri~n
khai, v6i mvc tieu du6i kip Sl,l phat tri~n cua th8 gi6i trong 15 ITnh Yl,lC c6ng ngh~
quan tn;mg nhfrt, trong d6 c6 cac ITnh VIJC nhu c6ng ngh¢ sinh h9c, c6ng ngh¢ thong tin, c6ng ngh¢ vu frl;l, c6ng ngh¢ {if a(Jng h6a, c6ng ngh¢ nang lur;ng va c6ng ngh¢
w,lt li¢u m&i
Thang 3.1992, KJ ho(lch phtit triin KH&CN qu6c gia trung va dai ht_m duqc
H9i d6ng Nha nu6c Trung Qu6c thong qua, trong d6 m6 ta chi ti~t nhl'rng ml,lc tieu chinh cua sv phat tri~n KH&CN trong tuong lai v6i 3 nguyen tic ca ban Ia: 1 Tang cuong phat tridn kinh td thea huc5ng hi¢n agi; 2 Phat trien cac nganh va cdc c6ng ngh¢ cao, c6ng ngh¢ m&i ; 3 Cimg c6 nghien c(ru ca bim
Nam 1994, Dv tin cl)ng nghi qu6c gia then chbt duqc c6ng b6, xac dinh cac linh vvc cong ngh¢ then ch6t nhAt nh~.m hi¢n thl,lC h6a cac nwc tieu pluit tri~n cua d~t
nu6c, thiet l~p h¢ th6ng cong nghi¢p hi¢n d?i va duy tri S\l' tang tru6ng va phat trien nhanh cua n~n kinh t~ Trung Qu6c C6 3 nguyen tic (nhu cdu, kha nang, lr;i ich) va
11 tieu chi cv th~ cho vi¢c Iva chQn K~t qua, c6 23 d\l' an cong ngh¢ mui nhQn va 125
dv an cong ngh¢ chu ch6t duqc Iva chQn, g6m 4 cong ngM chinh Ia c6ng ngh¢ san xudt tien tidn, c6ng ngh¢ v(lt li?u c6ng ngh¢ thong tin va c()ng ngh¢ sinh h9c
Ngay 6 5 1995, "Nghi quy€t vJ virc thuc aiiy SlJ' phtit triin cua KH&CN"
duqc Qu6c h9i Trung Qu6c thong qua, chi ro: KH&CN la ll!c lur;ng chu ydu thuc ady
Sif phat tridn kinh fi va xa h(Ji Nghi quy8t cling keu gQi mQt CUQC cai t6 v@ ca cfiu
KH&CN cua Trung Qu6c nh~m aap img nhung yeu cdu va aoi h(Ji tdt ydu cua m(Jt nJn kinh td thf truang xa h{1i ch~l ngh'Ja KH&CN dn phcli vuqt ra kh6i plwm \ i
Trang 22nghien Clru d~ d~n vai doanh nghi~p, cac Vi~n, trung tam nghien ClrU cfrn djnh hu<S'ng
ho~t d(>ng dva vao nhu du cua thi truang, tham gia hqp tac, lien k~t v&i cac doanh
nghi~p trong va ngoai nuac, tv quy~t dinh l~y huang di cua minh va tl,l' chiu trach
nhi~m h~ch to an kinh doanh
Kh~ng dinh l~i m1,1c tieu phat tri~n KH&CN nh~m "tiip them sinh life cho ditt nU'uc", k~ ho~ch 5 nam IAn thu X (200 1-2005) cua Trung Qu6c da d?t KH&CN vao
vi tri quan trong trong vi~c phat trien kinh t~ - xa h(>i, va chuy~n d6i ti~n trinh xay d\ffig kinh t~ theo huang dva vao KH&CN va hi~u qua lao d(>ng Vu tien chien luqc d6i vai KH&CN duqc xac dinh la ildy m(lnh, nling clip va tang CU'Ung nang llJ'C dBi mui cong nghf i/ai vui khu VlfC cong nghifp Vai chi~n luqc nay, chinh phu Trung
Qu6c da dua ra nhi€u giai phap nhu cai thi¢n nang fl;fC nghien CUu khoa h(JC VG phat tridn c6ng ngh¢ (R&D) cua khu VlfC doanh nghi¢p, phat tridn cac nganh cong nghi¢p cong ngh¢ cao, cai tJ sdu hon h¢ thimg KH&CN, ady mr;tnh cung cdp tai chinh va t6i
uu hoa vi¢c phdn bJ nguJn llfc cho ho91 a(mg R&D
Nh~m tang GDP ca nu6'c len g~p 4 IAn, d~t muc 4.000 ty USD va binh quan dftu nguai 3.000 USD vao nam 2020, Trung Qu6c chu trucmg thl,l'c hi~n "Con dU'O'ng cong nghifp hoa mui", l~y KH&CN va giao dvc la hai tr~I c(>t phat tri~n chinh Chinh phu Trung Qu6c da thvc thi himg lo~t nhfrng bi~n phap t~o thu~n lqi cho cac doanh
nghi~p trong nuac theo ctu6i chi~n luqc phat trien cong ngM va khai thac t6i da nang lvc KH&CN trong quan h~ v6'i nuac ngoai
Thang 1.2006, Chinh phu Trung Qu6c da t6 chuc H(>i nghi KH&CN Qu6c gia, chi ra phuang huang chung cho KH&;CN Trung Qu6c trong 15 nam t&i, bao g6m nhfrng n(>i dung chinh nhu: 1 M1,1c tieu cua phat tri~n KH&CN la dap tmg nhu du tinh thfin va v~t ch~t ngay cang tang cua nhan dan, huang t&i vi~c moi nguai dan d~u
c6 the th1,1 huang nhfrng lqi ich cua KH&CN va c6 duqc nhfrng ca h(>i phat tri~n m6'L
2 Nguyen t~c phat tri~n m6'i cua KH&CN la: DBi mui co tinh n{Ji sinh, nhiiy vpt
trong cac linh VlfC chu chat, ciing c& Slf ph at trMn, il(it ra phU'O'Ilg hU'ung cho tU'O'ng
thu hut nhan tai, kich thich nhi~t tinh va S\l' sang t~o cua nhan Ivc KH&CN t~o ra m(>t
Trang 23moi truemg va cac di~u ki~n thu.;in lqi cho vi~c quan ly KH&CN, nang cao nh.;in thtrc cua cong chung v~ KH&CN va trinh do giao dt,1c KH&CN cua cong d6ng, t~o l~p
mot n~n tang xa hoi vfrng ch~c cho dfit nu&c theo huang d6im&i va hoa hQ'P xa hoi
Chinh phu Trung Qu6c da xac djnh nhfrng huang uu tien va tri~n khai co ban d6i v&i cac ho~t dong KH&CN t&i nam 2020 la: i) Tdn hanh m(;t lot;ll cac d¥ an kY
thu(tt aqc bi¢t va cac san phdm chiJn lu(JC c6ng ngh¢ cao Vcli quan aidm duy tri cac
CU a(Jt pha a cac c6ng ngh¢ chit chbt VG aq.t au(JC bUcJC nhay V()l trong f(li fch nang xudt; ii) Tq.o ra nhfrng n6 b!c mang tinh quyit ajnh ad gicd quyit nhung kh6 khcm trong sv phat tridn kinh fi qubc gia bling dbi m&i KH&CN,· iii) Gianh quy~n s<Y hf'ru tri tu? n(;i sinh 6' cac c6ng ngh? thong tin va chi tq.o thih bj dd tq.o r_a nhunga(;t pha trong vi?c nang cao nang lvc cq.nh tranh c6ng nghi?p cita Trung Qubc; iv) T(tp trung vao cac trang thdt bj quan tr9ng, thdt bj c6ng ngh? cao, nhung quy trinh va thdt bi
chi fq.O "co tfnh than thi¢n m6i tnrirng" thu(;c thi h¢ m(rf VQ tin h9c hoa khu VlfC chi
{((10, phdn adu lt;IO aU()'C CGC CU a(;t pha 6' nhfrng COng ngh¢ c6ng nghi¢p chu ch(§/ C(J
trdn V9ng sang sua va c6 mbi lien h? cao; v) B6 tri nhfrng hot;ll a(Jng tri~n khai trong khoa h()C C(J ban VQ CGC Gong ngh¢ mfli nh9n ad thuc ady S/:l' phat tridn Ctia CQC cong ngh¢ VU frl:l VQ hang hcti V V
Cac chuang trinh djnh huang nhin tru&c v~ KH&CN cua Trung Qu6c dong vai tro vo cung quan trong trong vi~c ra cac quyet djnh a tfim qu6c gia va h,.ra chon
chi~n luqc phat tri~n KH&CN phu hqp cho d§.t mr&c
~ Tang d~u tu cho KH&CN, khuy~n khich nghien cfru khoa hQc err ban,
cai each th~ ch~ KH&CN
Trung Qu6c da duy tri muc tang tn.r6ng 9% trong 20 nam lien tvc, tuy nhien S\f tang tru6ng nay Con d\fa chu yeu vao tai nguyen, ngu6n h,rc va cong ngh~ nh~p
khfiu Nang su§.t lao dong cua Trung Qu6c so v&i cac nu&c phat tri~n con r~t th§.p, de doanh nghi~p Trung Qu6c cling thuemg chi a vao nhfrng vj trf th§.p trong day chuy~n
san xu§.t toan du Do d6, chinh phu Trung Qu6c nh~n thuc ring trong vong 15 nam t&i, n~u kh6ng c6 S\1' thay d6i trong phuang thuc tang tru<'mg thi Trung Qu6c kh6 c6 the duy tri duqc mot muc tang tn.r6ng cao : ~ ! · '
Trang 24Nghi quy~t v~ vi¢c thuc d§y sv phat triSn KH&CN duqc Qu6c h9i Trung Qu6c thong qua ngay 6/5/1995, d~t m1,1c tieu t6ng thS la chi tu ngan sach cho ho<;tt d<)ng R&D cua Trung Qu6c phai chi~m khoang 1,5% GDP vao nam 2000 Nam 2001, l~n d~u til~n muc d~u tu nha nu6c cho R&D d<;tt t6i muc d<)t pha la I 00 ry NDT Nam
2005, con s6 nay da la 245 t.Y NDT
Theo bim bao dto cong b6 cua Tb chuc h9P tac va phat tri~n kinh d (OSCE) thi trong nam 2006, v6i khoim d~u tu cho R&D la khoimg 13 tY USD Trung Qu6c da
do<;tn 1995 - 2006, tY trong ngan sach cua Trung Qu6c danh cho llnh VtJC nay da Umg gfrp doi, tir 0,6% len 1,23% GDP Hi~n Trung Qu6c c6 m9t lvc luqng KH&CN g6m
3 2 tri~u nguai, v6i 1, 05 tri~u nguai tham gia vao nghien cln! va phat triSn (R&D) hang nam, dua Trung Qu6c len vi tri hang d~u va hang thtr hai v~ m~t nhan h,rc va R&D M~c du con thua kern My v~ dang ky patent, song Trung Qu6c dang nhich d~n
len trong bang x~p h(;lng d~c bi~t la d6i v6i nhfrng cong ngh¢ n6i tr9i v~ thong tin sinh hoc va v?t li~u m6i
Cac ngu6n v6n d~u tu tu ngan sach nha nu6c cho cac dg an nghien dru Ian nh6 a Trung Qu6c duqc thgc hi~n thong qua m9t h~ th6ng cac t6 chuc va cac quy d§u
China, vi~t t~t la NNSFC) la mQt t6 chuc quan trong trong M th6ng d6 Qui nay duqc thanh l?p thang 2/1986, v6i m1,1c tieu h6 trQ' nghien cuu ca bc'm khuy~n khich t~r Jo kham pha, phat huy tinh hu6ng ddn Ngu6n tai trQ' cua quy chu ySu Ia do chinh phu cung cfrp, ph~n khac do cac don vi va ca nhfm quyen t~ng Tu 1986 t&i 2005 chinh phu Trung Qu6c da dp cho quy 17 ty NDT, rieng trong giai do(;ln 2001 - 2005 quy da nh?n hon 10 ty NDT Cac khoim tai trQ' tu Quy t?p trung vao cac !Tnh vvc
khoa hoc uu tien trong cac k~ ho?ch phat triSn 5 nam do DCS Trung Qu6c d~ ra
Vi~c nghien cuu co ban 6 Trung Qu6c tu th?p ky 80 da chuySn huang tir ma
nghien Clru CO' bim cua Trung Qu6c la g~n 4 7 ty NDT, m6i nam tang binh quan 25% Nam 2005 con s6 nay dy.t tai 13,5 ty NDT, tang g~n 190% so v6i mt1c gfin 4 7 t)·
Trang 25NDT cua nam 2000 Binh qw'in s6 luqng c6ng trinh nghien ctru khoa hQc 6 Trung Qu6c tu nam 1997 t6i nay tang 19%/nam
M9t trong nhtrng c6ng trinh nh&m h6 trq nghien ct.ru ca ban cua chinh pht:1 Trung Qu6c la "Ki hoqch qubc gia vJ phat tridn nghien dru ca ban tr9ng aidm" (gQi
t~t la K~ ho~ch 973), Day la m<)t chuang trinh mang tinh chi~n luqc, ctv bao va toim cvc, chu y~u nh&m h6 trq cac linh vl,fc nghien cliu ca ban quan trQng nh§t, v6i mvc tieu giai quy~t cac vfin d~ v~ ki~n thi~t kinh t~ qu6c gia, duy tri phat tri~n xa h<)i, hfrp thv nhilng thanh qua Ian cua khoa h9c th~ gi6i dS him n~n tang cho sl,f phat tri~n kinh
t€ · xa h<)i Trang thai gian 2001 - 2005, Trung Qu6c da dfiu tu 4 tY NDT cho K~ ho~ch 973"
Nam 1995, chinh phu Trung Qu6c c6ng b6 "Danh m1:1c giai thuang nha mr&c
vJ khoa h9c c6ng ngh¢ ", d~t ra cac giai thucmg cao nhfrt v~ KH&CN d~ t~ng cho nhilng nguoi c6 c6ng hien d~c bi~t tren llnh vvc m\y H~ th6ng nay bao gbm giai thu6ng v& khoa h9c tl,f nhien, giai thucmg v~ phat minh c6ng ngh~, giai thu6ng v~ ti~n
b9 khoa h9c c6ng ngh~ va giai thu6ng v~ hqp tac KH&CN qu6c t~ Giai KH&CN t6i cao qu6c gia v6i tri gia 5 tri~u NDT duqc I?p tu nam 1999 Ia giai thu&ng nha nu6c cao nhat v6 KH&CN, m6i nam kh6ng t?ng qua hai nguoi va do chu tich nu6c trao t~ng
Tu th?p nien 80, Trung Qu6c b~t dfiu thvc hi~n cai each th~ ch~ KH&CN v6i mvc tieu thuc d~y Sl,f k~t hqp gifra phat tri~n KH&CN v6i phat tri~n kinh t~, d~y
nhanh vi~c ung dvng cac thanh qua KH&CN d~ phat trien h,rc luqng san xufit Noi
dung chu y~u Clta CUQC cai ca,ch nay la nh5m di~U chinh CO' du tf> chtrc cai ti~n ch~
d<) quim ly, thay df>i CO' ch€ v?n hanh, cai each CO' ch~ cung frng tai chfnh thl,J'C hi~n ch~ d9 hqp d6ng, rna r<)ng thi truemg KH&CN, bi6n thanh qua KH&CN thanh san
ph~m • hang hoa
Vi~n Khoa h9c TW Trung Qu6c la ll,fc luqng chinh trong vi~c nghien ctru khoa h9c ca bim va nhtrng c6ng ngM cao c6 tinh chi~n Juqc Nam 1988 chinh phu Trung Qu6c quy~t djnh thi di~m "Chuang trinh sclng tc;w tri thuc" d~ cai thi~n tinh tr~ng
Trang 26nghien c(ru phan tan, trtmg l?p v6i chfrt luqng thAp, d6ng th6'i ti~n hanh danh gia hi~u
qua v~n hanh cua ca ch~ m6i Hi~n Vi~n Khoa hQc TW Trung Qu6c dang ti~n h~mh
giai dolim ba cua k~ ho~ch thi di~m M\lc tieu tru6c m~t la t~o l~p duqc m()t d()i ngu quan Jy Va can bQ nghien CUU CO chdt Juqng cao, lam n~n tang cho S\1' sang t~O va CO sue qmh tranh qu6c t~
~ Khuy~n khich nh~p khiu cong ngh~, dAng thOi tang CU'Ong nang h,rc KH&CN n(}i sinh, t\1' chii va sang t~o trong dBi m6i cong ngh~
Nh~m rut ng~n khoang each v~ c6ng ngh~ v6i cac nu6c cong nghi~p h6a Trung Qu6c da chQn giai phap "di tdt don ddu"- nh~p khfru c6ng ngh~ d~ thuc dfry san xuAt Nh6' v~y, Trung Qu6c da nhanh chong tra thanh m()t cu6'ng qu6c m~nh v~
KH&CN dlng nhu v~ kinh t~
Trong giai do~n tir thang d~n thang 11 nam 2006, Trung Qu6c da ky k~t
9.537 hqp d6ng dang ky nh?p khfru cong ngh~ v6i t6ng tri gia hqp d6ng len d~n 20,35
tY USD, tang 30% so cling ky nam tru6'c Trong s6 nay, chi phi cho cong ngh~ th!Jc st,r Ia 13,20 ty USD, chi~m 64,9% tri gia hqp d6ng Ngoai vi~c tang dfiu tu nh~p khAu cong ngh~, thi ngu6n nh~p khfru cong ngh~ cling c6 nhi~u thay d6i EU tr6 thanh ngu6n nh~p kh~u cong ngh~ l6n nhAt cua Trung Qu6c, ti~p theo la Nh~t Ban va My
D~c bi~t da c6 sv thay d6i m(;lnh trong guy djnh nh~p kh~u c6ng ngh~ Tru6'c khi Trung Qu6c gia nh?p WTO cac quy djnh lu?t phap v€ nh?p khfru c6ng ngh~ chu
y~u bao v~ cac doanh nghi~p trong nu6c (hfiu h~t s6 nay d~u thu()c sa hau nha mr6'c
va hAu nhu kh6ng c6 kinh nghi~m v~ chuy~n giao cong ngh~) V6i vi~c gia nh~p
WTO vao ngay 11/12/2001, Chinh phu Trung Qu6c da cam k~t g5' b6 cac quy djnh tru6c day, H()i d6ng nha nu6c va B() Hqp tac kinh t~ va thuang m<;1i nu6c ngoai (MOFEC) da ban hanh cac lu?t I~ va quy djnh m6i ( vao cu6i thang 12/2001) giup cho
cac giao djch nh~p khfru cong ngh~ tra nen thong thming hon Cling v6'i d6, MOFEC
va cac b() lien quan khac cling dua ra nhfrng huang ddn chi ti~t lien quan d~n nh~p
khfru cong ngh~ (nhu dang ky hqp d6ng, cac thu we quy djnh nh?p/xu~t khAu cac cong ngh~ bj h~n ch~, danh m\}c cac cong ngh~ bj h<;1n ch~ ho~c dm xuAtlnh~p
Trang 27khfru ), ph~m vi gi6i h~n va dm nh~p khfru cong ngh~ r~t hyp, cong ngh¢ bj dm
nh~p khfru chu y~u la cac cong ngh¢ gay 6 nhi~m moi trucmg
Ngoai ra, cac hqp d6ng chuy~n giao cong ngh~ khong b~t bu(>c phai c6 thai h~n
t6i da la 10 nam va cac ben tham gia c6 th~ tv do dtra ra thai h~n rieng cua minh Va cling khong con c6 quy dinh r~ng ben chuy~n giao se cho phep ben duqc chuy~n
nhtrQllg su d1,mg cong ngh~ m(>t each tv do sau khi thai h~n hqp d6ng k~t thuc Thay vao d6, khi hqp d6ng nh~p khfru cong ngh~ h~t hi~u h,rc, ben chuy~n giao va ben duqc chuyen nhtrQllg c6 the dam phan de ti~p we su d\lng cong ngh~ d6 dva tren cac
nguyen t~c cong b~ng va hqp ly
Nhfrng nam gftn day, do thvc hi~n chu truang phat tri~n theo htr6ng COl
"KH&CN !a sue scm xudt tht'r nhdt", ho~t d(>ng nh~p khftu CNNN cua Trung Qu6c cang tro nen soi d(>ng han bao gia h~t, Tuy nhien, chinh phu Trung Qu6c cling nh~n
th(rc r~ng vi~c nh~p khfru cong ngh~ la phtrang each r~t quan trQng, nhtrng S\1 phat
tri~n cua d~t nu6c Trung Qu6c chu y~u vfin phai dva vao n(>i lvc Vi th~, tl! chit va simg tc;w trong KH&CN phai tn'r thanh h(lt nhan cua Sl! tang trzt6ng
);;> Tang cm'rng hQc hoi, hQ'P hie song phrrong va da phrrong trong phat
tri~n KH&CN
Chinh phu Trung Qu6c luon khuy~n khich cac ho~t d(>ng hqp tac qu6c t~, d?c
bi~t la 6' cac dv an KH&CN qu6c tS tftm ca Hi~n Trung Qu6c c6 m6i quan h~ v&i
152 ntr6c va tham gia Hi¢p dinh hqp tac KH&CN lien chinh phu v6i 96 nu6c D~
phat tri~n cite llnh vvc cong ngM cao, Trung Qu6c da thiSt I~p m6i quan h¢ v6i han
20 qu6c gia bang dftu tren th~ gi6i Chinh nh<'Y m6i quan M nay rna cac ho<;tt dong nghien CUu cong ngh¢ cao cua Trung Qu6c da tro thimh m(>t phftn cua ho<;tt d(>ng R&D toan du
Theo cac phan tich th6ng ke chinh thuc, hai phftn ba cac trung tam R&D t~
Trung Qu6c Ia CLJa cac lien doanh t~p doan xuyen qu6c gia (TNCs) Xu huang thanh
l~p cac C(J quan R&D Clta cac cong ty ntr6c ngoai 6' Trung Qu6c dang tang len, nSu tlr
Trang 28nam 1988 d~n 1992 trung binh chi c6 0,8 don vi R&D m6i/nam duqc thc'mh l:;ip 6 Trung Qu6c, thi tu nam 1998 d~n 2002 con s6 nay da tang len Ia 8,4
Cac trung tam R&D cua mr6c ngm'ti thuemg d?t tn,1 sa a hai thanh ph6 quan trQng nhfrt v~ kinh t~ cua Trung Qu6c, d6 Ia B~c Kinh va Thuqng Hai Nhfrng di~m
thu hut nhfrt cua hai thanh ph6 nay Ia ngu6n nhfm h,rc c6 chfrt luqng cao, CCY sa h<;t t~ng
OU'Q'C phat tri~n t6t, c6 nhi~u khu cong nghi~p, cong vien cong ngh~ cao va m9t c(>ng d6ng khoa hQC truang thanh, trong d6 g6m cac Vi~n nghien Clru Va cac tnr(mg d<;ti hQC hang d~u Cac nganh cong nghi~p quan trQng c6 anh hu6ng t6i d~u tu R&D a Trung Qu6c Ia may tinh, vi~n thong, h6a chfrt, h6a d§u, duqc phclm, may m6c tv d(>ng, v~n
tai, thich bi phat di~n NhUng t:;ip doan xuyen qu6c gia dfiu tu R&D trong cac linh
vvc cong nghi~p nay hfru h~t d~n tu B~c My, sau d6 Ia EU va Nh~t Ban Ngoai ra con c6 cac nha d§u tu t6i tu H6ng-Kong va Dai Loan
Hoa Ky luon duqc nhin nh~n Ia tieu chufin hi~n d<;ti rna Trung Qu6c c~n VUCYn
t6i M9t hi~p dinh v~ hqp U1c KH&CN gifra hai nu6c Trung - My c6 thai h?n 5 nam
da duqc ky vao thang 4/2001 Hi~n c6 hem 30 di8u khoan con hi~u Ivc trong hi~p
djnh, bao trum hqp tac trong nhiSu linh V\fC NMt Bim va Lien minh Chau Au (El') tlr
!au cling da ct1 nhfrng m6i quan h~ hqp tac KH&CN v6'i Trung Qu6c H9i nghi dp cao vS hqp tac KH&CN duqc t6 chuc 2 nam m9t l~n giup dua cac nha l~p phap tll' ca hai phia xich J<;ti g~n nhau hem d~ tang CU'Cmg han nfra S\f hqp tac trong JTnh Vl,l'C nay Cac h9i nghi c~p b9 tru6ng cling duqc t6 chuc hang nam d~ thvc hi~n cac chuang trinh hqp tac trong tung llnh vvc cv th~
Hi~n c6 r~t nhi~u thanh ni~n Trung Qu6c di du hQc 6 cac nu6c phat tri~n trong cac linh vvc KH&C:::N c6 nhiSu ti~m nang Tuy phcin Ian trong s6 d6 kh6ng tr6 v~,
nhung hQ da t<;tO thanh m(>t m?ng lucri cac m6i lien i?C a nu6c nga<'ti, giup cho Sl,l' hQ'P tac khoa hQc gifra Trung Qu6c v6i phuong Tay tr& nen de dang hem
T6m l<;ti, hqp tac KH&CN da tr6 thanh m(>t ph~n quan trQng trong m6i quan h~
d6i ngo<;ti cua Trung Qu6c B&ng nhfrng giai phap tich eve va rfrt thi~t thvc, Trung Qu6c da thu hc;p duqc dang k~ khm'mg each t6ng th~ v~ KH&CN so v6i cac nu6c phat tri~n Hem 60% s6 luqng cac !Tnh VlJC cong ngM cua Trung Qu6c v6n b~t d~u tlr
Trang 29diSm xu&t phat, nay da d~t ho?c gcln b~ng trinh d() th~ gi6'i trong d6 c6 t&i II% c6ng
ngh~ duqc danh gia a muc d() tien ti€n ct:m th~ gi&i
*
PHAT TRIEN KH&CN
Trong khoang 30 nam, tu d&u th?p ky 1960 t&i d§.u th?p ky 1990, t6ng san ph&m qu6c n()i (GDP) cua Him Qu6c da tang t&i hon 165 l&n Tu m()t nuac n6ng
nghi~p kern phat tri~n, Him Qu6c da bi~n d6i tr& th::'mh m()t nu&c c6ng nghi¢p m6i
KH&CN, bi~n KH&CN thanh nhan t6 ca b<'m d~ c6ng nghi~p h6a thanh c6ng
Cho d8n nay, Sl,! tang tru&ng kinh t8 cua Him Qu6c chu y€u dva vao vi¢c du
nh~p ki8n thuc KH&CN nu&c ngoai va trng dvng chung vao san xuAt trong nu&c
Nh~t Bim va Hoa Ky la hai nu6c chinh cung dp cong ngh~ nhung c6 vai tro khac nhau Hoa Ky la nha cung dp Ian nhdt cac cong ngh¢ nguyen ban, con Nh?t Ban l~i
dtrng dclu v~ cung dp nhfrng c6ng ngM c6ng nghi~p D~ thl,l'c hi~n vi~c tim hi0u de
cong ngh~ tien ti~n nu&c ngoai, Han Qu6c dn c6 du ngu6n ngo~i t~ cung U11g cho qua trinh nh~p khju c6ng ngM, bao g6m cac chi phi sang ch~ c6ng ngh~, chi phi san xudt, chi phi dam ph<'m va chi phi bim hang Ngu6n ngo<;ti t~ nay da duqc can d6i bdng chinh sach dAy nwnh xudt kh&u cua chinh phu Han Qu6c (cling nhu cac N IEs
Dong A khac)
Nam 2007, chi ngan sac? cho R&D cua Han Qu6c la hon 31.000 ty won
(tuang duong v&i 26 ty USD), chi8m g§.n 3,5% GDP, dung thu 3 tren th~ gi6i Chinh phu Han Qu6c con c6 k~ ho?ch nang con s6 nay len t&i 5% GDP vao nam 2012, v&i
muc d&u tu t6ng c()ng la 66,5 nghin cy won (64,2 ty USD) trong giai do(:ln 2008-2012 nhiim mvc tieu dua qu6c gia nay lot vao t6p 7 nu&c hang dAu th8 gi&i v~ KH&CN
Tu nam 2003, chinh phu Han Qu6c da d~t KH&CN vao chuang trinh nghi Sl.J
hang d&u, v&i quan di~m chuy~n h6a ddt nu&c thimh m()t xa h()i phat tri~n dva tren
ca sa KH&CN va Han Qu6c se dong vai tro nhu m()t trung Him R-0 cua khu Vl,fC
Dong B~c A
Trang 30• Ttr nhan - hfc ltrQ'Ilg chu chBt trong mua, ban va t~o cong ngh~ m6i Vao cu6i th~p ky 1970, v&i chu truang tv do hoa, ho~t dong nh~p khfru c6ng
ngh~ cua Han Qu6c ngay mot gia tang Trong khoang thai gian 1977-1981, gia tri
nh~p khfru c6ng ngM cua cac doanh nghi~p tu nhan Han Qu6c d~t 451,4 tri~u USD,
gap 22 IAn so v&i muai nam truac do DSn nhfrng nam 1987-1990, con s6 m'iy da len
dSn tren 3.4 72,3 tri~u USD
B~t d~u tu nhfrng kh&i xuang cua chinh phu huang v€ doanh nghi~p chi phi cho ho~t dong R&D trong cac doanh nghi~p a Han Qu6c ngay cang gia tang N~u
nam 1981, t6ng chi phi R&D cua cac doanh nghi~p Han Qu6c chi h'i 293 tri~u USD (b&ng 0,64% GDP), thi dSn nam 1991 da len d~n 4.160,6 tri~u USD, tuc Ia gap 14,2
l~n (chi~m 2,01% GDP) Di€u dang quan tam la tuy t6ng muc chi phi R&D a Han Qu6c ngay cimg lan nhung ti trQng d~u tutu ngan sach chinh phu lt;ti ngay mot giam,
ru 64% cu6i th~p ky 1970 xu6ng con 20% nam 1987 va 6n djnh trong khoang 19% nhfrng nam g~n day, COn d~u tU CUa khu Vl,l'C tU nhan gia tang nhanh chong
18-Theo lu~t cua Han Qu6c, cac doanh nghi~p tu nhan duqc giam thu~ trong vong
3 nam (muc t6i da Ia 5% cua t6ng doanh thu) n~u doanh nghi~p trich l~p qu5' cho phat
tri~n c6ng ngh~ thong tin ky thu~t, phat tri~n ngu6n nhan h;c va thi~t bi pht,Jc v~
R&D D6ng thai doanh nghi~p cung se duqc giam thu~ d~n 15% t6ng chi phi st! dt,mg cho dao t~o can bo ky thu~t Ben c~nh do, cac doanh nghi~p con duqc giam d~n 1 0% khm1n kinh phi d~u tu vao trang thiSt bi ph\lC V\1 R&D n~u kh~u hao nhanh d6i v&i
thi~t bi nghien cuu va thfr nghi~m (y ti ~~ 90% mot nam
Khac v&i nhi~u mr&c trory.g khu Vl,fC, phuang thuc nh~p khfru cong ngh~ cua Han Qu6c kh6ng n~ng v€ d~u tu tfl,fc tiSp nu&c ngoai Phuang cham ca ban rna chinh
phu Han Qu6c ap d\lng la niim vimg c/)ng nghf thong qua tilp thu hpc hoi, tJJy m(lnh nghien cku t{li ch8, sira ttJi va bJ sung cfmg nghf nh~p khltu cho thich h(lp
KiSn thuc c6ng ngh~ g6c chuy~n giao tu nu&c ngoai viw Han Qu6c duqc thvc hi~n
thong qua ca cac kenh chinh thuc va khong chinh thuc Vi~c ti~p thu va h9c hoi c6ng
ngh~ nh~p khgu duqc thvc hi~n thong qua qua trinh mo ph6ng, ung d\,lng va thich nghi hoa, va di~u nay da gop ph~n nang cao nang lvc c6ng ngh~ qu6c gia cua Han Qu6c mot each nhanh chong
Trang 31Truac nhfrng doi hoi kh~c nghi~t cua thi truemg, cac doanh nghi~p bu<)c phai
duy tri muc dciu tu cao d~ d6i m6i cong ngh~ Vi~c nghien c(ru, ti~p thu, hoc hoi tra
S\1' h6 trq, nuoi duang cua chinh phu, cac cong ty tu nhan tra thanh Ivc luqng chu ch6t
0 Han Qu6c, chinh phu gifr vai tro quy~t dinh trong vi~c djnh huang va thi~t l~p moi truemg vi m6, t~o thu~n lqi d6i v6i moi lo~i hinh doanh nghi~p va phat tri~n
thi truang KH&CN
Chinh phu trvc ti~p tham gia vao qua trinh xay dl,l11g CO' sa h~ tcing, t~o l~p cac
CO' quan nghien cuu, giao dvc, dao t~o; xay dl,l'Ilg cac trung tam KH&CN, v~n hanh cac chuang trinh R&D, thuang m;;ti h6a cac k~t qua nghien Clru, so~n thao va thl,l'C thi
cac ch~ d9- chinh sach nh~m kich thich ho~t d<)ng KH&CN cua khu V\fC tu nhan.v.v
Vi~c thvc hi~n cac chuang trinh cua chinh phu da giup nhi~u cong ty, doanh nghi~p
tU nhan VUQ't qua nhfrng rao can, ti~p C~n d~ dang han v6i cac S\1' ki~n va ti~n bQ
KH&CN cua th~ giai
D€ khuySn khich cue ho~t d<)ng R&D trong khu Vl/C cong nghi~p, chinh phu
Han Qu6c da str d\mg nhi~u bi~n phap linh ho~t, tuy theo tung thai ky va chi~n luge
phat tri€n qu6c gia
Trang nhfrng nam 1960 va 1970, cac c6ng Cl,l- chinh sach chu y~u Ia khuydn
ap dung trong thai ky nay eta khong mang l~i k~t qua mong dgi, c6 th€ Iy giai la do cac doanh nghi~p thi~u nhu du dciu tu vao R&D do qua dS dang trong vi~c ti~p nh?n
va dang boa cong ngh~ nu6c ngocli dang hi~n hfru tu nhi~u ngu6n khac nhau
Sang dciu th~p ky 1980, ll'U iliii vJ tin d(lng tra thanh phuang ti~n quan trong
nhat cho cac ho~t d<)ng R&D trong khu Vl,l'C cong nghi~p cua Him Qu6c Tinh rieng
tieu R&D qu6c gia Ngoai ra hang lo~t cac cong Cl,l khuySn khich khac nh~m thtk d~y
dfiu tu vao ho~t d<)ng R&D cling QUQ'C ap dvng nhu: Giam thud khi nh(lp cac thidt bf
ph?tc V?t ho({lt d(5ng R&D: Khdu trif vao thu nh(lp chiu thud cac khoan chi lieu vao R&D va phat trien ngu6n nhan lt,rc; Miln thud a6i veri nhfrng tai san c6 dfnh lien
Trang 32quan din R&D: L(lp QujJ d~· tru phat tridn cong ngh¢ (trong d6 doanh nghi¢p c6 the
ad lqi 3-4% doanh thu trong bdt kj; nam new ad tiin hcmh cac hoqt d6ng R&D trong 3 nam tiip theo) v Vo
Chinh phu Han Qu6c con dua ra mot s6 chuang trinh gian ti~p thuc d§y cac ho~t dong R&D trong !Tnh Vl,fC c6ng nghi~p nhu: "Chucrng trinh scm phdm Hem Qu6c trinh d6 qu6c ti', trong d6 xay dvng mot danh mvc 21 san ph~m lien quan den 59 nha
san xudt trong cac nganh c6ng nghi~p d~ dua ra cac bi~n phap hb trq; "Chucrng trinh thucrng mqi hoa cong ngh¢ m&i ", dua ra nhfrng ho~t d9ng tai chinh uu dai lien quan
d~n R&D va thuang m~i hoa cac c6ng ngh~ m6i cua dia phuong v 0 v 0
trq tai chinh khac, ch~ng h~n nhu chinh phu c6 th~ h6 trq den 50% t6ng chi phi cho cac t6 chuc tu nhan tham gia vao cac dv an R&D qu6c gia v~ phat tri~n c6ng ngh~ n~n, c6ng ngM c6ng nghi~p hay ngu6n nang luqng m6io Ben c~nh d6, chinh phu cung
h6 trq tai chinh t6i 80-90% t6ng chi phi cua ca nhan ho~c doanh nghi~p nho, giup hv
thc'mh l~p cac trung tam R&D thi duqc khuyen khich thanh l~p lien hi9p v6i cUC doanh nghi~p khac Chinh til nhfrng bi~n phap nay rna s6 luqng cac vi~n va hi~p hc)i
R&D 6 Han Qu6c tang len rAt nhanh, d?c bi~t trong nhCrng nam 1980-19900
"Chucrng trinh h6 tr:c; cho doanh nghi¢p vira va nho" (DNV &N) do Van phong Sa hii:u c6ng nghi¢p Him Qu6c (KIPO) kh6i xu6ng vao thang 911999 v6i mvc tieu khuy~n khich tfit ca cac DNV &N phat minh ra cong ngh~ m6i va Slr d~.-Ing nhu
mot tai sim kinh doanh nong c6t' cua doanh nghi~po Cac DNV &N v6i tren 5 lao dong
phai c6 it nhdt 01 sang ch€ ho~c ghH phap hfru ich va se duqc KIPO baa trQ"o D~ d~t
duqc m1,1c tieu nay, KIPO thvc hi~n cac bu6c nhu: Tang cuang nh(ln th~'rc etta c/)ng chung vJ s6·lnl:u tri tu¢ lien kit cac ho~ll d(Jng R&D v&i vi?c tc;zo ra S(r hCru tri tu¢0 cui tiin nhung didu ki¢n thu(ln lc;i vd ccic thtl t~;~c sang chi, h(5 trc; vi¢c su d~;~ng, giao dfch cac cong ngh? da UU'(/C cdp sang chi 0
Trang 33Nam 1992, chinh phu Him Qu6c dua ra "Chuang trinh G 7 ", trong d6 huy d(}ng 7 B9 ngfmh cling tham gia, do B9 KH&CN chu tri, t~p hqp 4.400 vi~n, truemg v6i 34.000 luqt cac nha khoa hQC, chuyen gia trong nu6c va qu6c t€ thvc hit$n K~t
qua la chi trong 10 nam (1992~200 1 ), qu6c gia nay da c6 duqc m(}t lo<;tt cong ngh~ va san phfim rfrt m6i chi€m llnh thj truemg th@ gi6i, nhu: man hinh tinh thd long di?n
dugc d~u tu 3,5 ty USD, trong d6 44% la kinh phi h6 trg cua nha nu6c
M~c du la nguai quy~t djnh trong vi¢c t<;to l~p m6i truemg vi mo, song chinh phu Han Qu6c chi d6ng vai tro gian ti@p, ra quy€t djnh, sau d6 giao l<;ti cho khu vvc tu nhan dugc toim quy€n tv chu
• Chinh phu va tU' nhan cimg hQl> hie
Chinh phu Han Qu6c thong qua B9 KH&CN, da d~y m<;tnh vi¢c hqp tac giua cac t6 chuc nghien CUu cua nha nu6c v6i cac doanh nghi¢p tu nhan Nhfrng n6 h,rc cua chinh phu trong linh VIJC nay dugc th~ hi~n tren cac m~t chu y~u nhu: Xdy dvng
c6ng ngh¢ vbi doanh nghif.p v v
Tu thvc tib ti~n hanh cong nghi~p h6a, chinh phu Han Qu6c nh~n th~y chi~n
luge "thuong m9i h6a scm phdm R&D" Ia huang di dung d~ doanh nghi~p ti0p thu cong ngh~ va hqp Ute v6i cac C(J quan nghien Clru dugc Nha nu6'c h6 trq, d6ng thai cling giup cho cac nha nghien c(ru, sang ch~ trong nuac lu6n c6 ca h(}i d~ h<;>c hoi, cQ sat Thanh cong cua chiSn luge nay la tuy thu(}c vao nhu c~u thi truang va tinh hi~u
qua cua c6ng ngh~ m6'i M6i quan h~ giua cac dv an phat tri~n KH&CN cua chinh phu va ho;;tt dong cua doanh nghi~p tu nhan duQ'c danh gia bAng ti I~ thuang m?i h6a
cac san phfim cong ngM
Do thi0u nang Ivc v~ v6n va nhan Ivc, cac DNV &N 0 Han Qu6c thuerng g?p nhi8u h<;tn ch€ trong vi~c phat tri~n cong ngh~, tu d6 anh hu6ng tai vi~c thuang m<;ti h6a san phfim R&D Nh~m kh~c phvc di~u nay, chinh phu Han Qu6c da tim ra cac giai phap khuy~n khich d~ duy tri m(}t ca chS thi truang lanh m~nh
Trang 34M9t trong nhfrng giai phap quan tn;mg trong linh Vl,l'C nay Ia thimh l~p cac c6ng
ty dp v6n, c6 nhi~m Vl) h6 trq Uti chinh toim di~n cho cac DNV &N b~ng cac bi~n
phap nhu d~u tu c6 ph~n, cho vay, t6 chuc dich vv cho thue va lam dl;ti ly Doanh
nghi~p d~u tu vao cac c6ng ngh~ m6i duqc mi€n thu~ d~n 3% t6ng chi phi Khi v$n
hanh, n~u doanh nghi~p thu9c di~n h6 trq tai chinh se duqc mi~n 1 00% thu~ thu nh~p
trong 3 nam dfru va 50% cho 2 nam ti~p theo
Nam 1986 Lu~t Tai chinh d6i v6i DNV &N duqc ban hanh, theo d6 nhi~u cong
ty d~u tu da cung d.p tai chinh cho hol;tt d9ng cua lol;ti hinh doanh nghi~p nay Thong qua ho~t d9ng cua minh, cac t~p doan d§.u tu phat tri~n cong ngh~ da rna r9ng phl;tm
vi cAp v6n, thl,l'C hi~n cac djch Vl) tu vAn, dl;ti ly va cho thue tai chinh Nha da dl;tng h6a ho~t d9ng, cac t~p doan d~u tu va ngan hang cong ngh~ da tra thimh nhan t6 quy~t dinh d~ thuang ml;ti h6a nhanh k~t qua nghien cll'u KH&CN
Nh&m kh~c phl)C nhfrng vAn de con h~n h((p trong quan M trao d6i thong tin va thuang ml;ti, a tfrm vi mo chinh phu Han Qu6c da thanh l?p TrunR tam thuong mai h6a cac kif qua R&D (CRDC) Trung tam nay c6 vai tro xuc ti~n vi~c chuy~n giao cong ngh~ va thuang ml;ti h6a k~t qua dUQ'C tl;tO ra ttr cac tnrang d~i hQC va CO' quan nghien cll'u sang cac nganh cong nghi~p Theo quy dinh CRDC phai n,r dam bao chi phi trong di€u ki~n binh thuang, chucln bj v6n dfru tU' va thl,l'C hi¢11 die djch Vl) quan Jy
- tu vAn thi truang cho cac doanh nghi~p ti~p nMn c6ng ngh~ m<ri
f)~ phat tri~n nhung nhan t6 m<ri trong qua trinh thuang m~i h6a k~t qua nghien cll'u, chinh phu Han Qu6c con thanh l~p nhi~u trung tam nghien c(ru hqp tac thl)'c hi~n chuc nang chuy~n giao mi~n phi tai san nghien cuu cua cac t6 chuc duqc nha nu&c h6 trq sang cho ca.c nganh san xuAt, cung nhu tu vAn va cung dp thong tin chuyen bi~t trong cac linh Vl,l'C c6ng ngh~ Quan M lien kth gifra cac trung tam nay Ia nhan t6 quan· trc;>ng thuc dtly vi~c thuang m~i h6a k~t qua nghien cuu d6 cling Ia giai phap d~ cling c6 va phat tri~n thi truemg cong ngh~ trong qua trinh cong nghi~p h6a
Chinh phu Han Qu6c con chu truang khuy~n khich SIJ tham gia cua xa h9i dan S\1' va cac hang c6ng nghi~p tu nhan trong qua trinh ho~ch dinh chinh sach KH&CN, coi d6 nhu mOt bi~n phap d~ phan anh dfry du yeu cAu cua xa h9i va dfty nwnh m(lt nen van h6a thu~n lqi cho vi~c dfJi m6i KH&CN
*
Trang 352.3 THAI LAN: DA DANG HOA CAC KENH TIEP NHAN CHUYEN
N~n kinh t~ Thai Lan chuy~n hu&ng m~nh sang chi€n luge cong nghi?p hoa
huung vao xuftt khiiu tir dfiu nhfrng nihn 1970 va d~ thvc thi chi~n luqc phat tri~n nay cfin phai nh~p khfru duqc nhfrng cong ngh~ m&i, tien ti~n tu nu&c ngoai
Thai Lan c6 lqi th~ tuang d6i v~ cac m~H nhu d~t dai, nhan cong, h~ tfing ca sa d~ c6 th~ n~m b~t va ti€p nh~n duqc nhu cfiu tai tri~n khai ca c~u cong nghi~p cua cac nu6c phat tri~n Nh~t Ban, NIEs Dong A cling nhu Hoa Ky va Tay Au d~u coi Thai Lan la nai c6 th~ ti8n hanh phan b6 l<;li nhung ca sa cong nghi~p da m~t uu th~ c~nh tranh 6 trong nu&c V~ phia Thai Lan, d~ thvc hi~n ill\JC tieu xulit khfru thi cling
dn c6 duqc nhfrng sfm phfrm c6 ch~t luqng cao trong khi trinh d(> cong ngh~ l~i c6 khofmg each qua 16n so v6'i cac nu6'c tien ti€n, do d6 bu(>c phai nh~p khfiu m9t luqng cong ngh~ 16'n tu nu6'c ngoai
• Cac kenh ti~p nh~n chuy~n giao cong ngh~ & Thai Lao
6 Thai Lan, FDI dm;rc xem Ia kenh ti~p nh~n chuy~n giao cong ngh~ quan
trQng nhfit Xu th€ tang cucmg nh?p kh§u cong ngh~ cua Thai Lan qua kenh FDI
ngoai duQ·c th~rc hi~n trong su6t giai do~m dfiu ct:m qua trinh phat tri~n
Trong nhi~u nam tru&c day, d~c bi~t Ia trong thai ky chi~n tranh l~nh, cac cong
ty Hoa Ky duqc xem Ia nha dfiu tu l&n nhftt &Thai Lan Tuy nhien tu gili'a th~p ky
1980 cac doanh nghi~p Nh~t Bfm b~t dfiu vuan len chiem vj tri hang ctfiu Tu Hi~p u6'c Plaza (nam 1985), Nh~t Ban da dfiu tu ngay cang nhi~u vao Thai Lan Trong 2 nam 1986-198.7, dfiu tu cua Nh~t Ban vfw Thai Lan nhi~u han t6ng ctfiu tu 25 nam
tru&c d6 (thc>"i ky 1960-1985) Trong nhfrng nam cu6i th~p ky 80, v6n dfiu tu cua NMt Ban thuang chi~m tu 36-40% t6ng v6n dfiu tu cua mr6c ngoai vao Thai Lan
ThcYi gian gfin day, Thai Lan b~t dfiu ti~p c~n v6'i cac kenh chuy~n giao v6n va cong ngh~ ttr NIEs Dong A la cht:1 y€u Cung v&i Nh~t Ban, NIEs Dong A ngay dmg dong vai tro Ia d(>ng I1Jc cho sv phat tri~n cua Thai Lan, Ti~p nh~n cong ngh~ ttr NIEs Dong A rAt duqc Thai Lan cht1 y bai tinh thich hqp cua ky thu~t cong ngh~ duqc chuyen giao cling nhu cac di~u ki~n tuang d6ng khac Tuy nhien cong ngh~ duqc
Trang 36chuy~n dich tu NIEs vao ASEAN n6i chung cling nhu Thai Lan n6i rieng m6'i chi h?n
ch~ a m<)t s6 ng~'mh cong nghi~p c6 ham lugng khoa hQc ky thu~t khong cao
Trong th~p ky 1980 ty trQng v6n nu&c ngoai thu<'mg chi~m 2/3 v6n ctau tu cho cac xi nghi~p a Thai Lan Han 60% tham hvt ngan sach cua Thai Lan dugc bu d~p
b~ng v6n d~u tu nu&c ngoai C6 th~ n6i trong ba th~p ky, tu 1961 t&i 1990, Thai Lan
la nu&c ti~p nh~n d~u tu nu&c ngoai l&n nhAt trong s6 cac nu&c ASEAN, v&i t6c d9 tang v6n d~u tu nu&c ngoai Ia khm\ng 13,7%/nam Ngubn v6n FDI tang nhanh va tra
thanh ngubn chinh trong s6 cac ngu6n v6n d~u tu cua Thai Lan
M9t kenh chuy~n giao cong ngh~ quan tn;mg khac a Thai Lan Ia vi~c trao d3i
thong tin, dao t~o va hufin luy~n can b() khoa hQc, nhan vien ky thu~t, cong nhan lanh ngh~ Hinh thuc chuy~n giao nay phan anh t~m quan tr<;mg mang tinh chi~n luqc trong phat tri~n kinh t~ n6i chung cling nhu trong ti~p nh~n chuy~n giao cong ngh~ n6i rieng etta Thai Lan Thong qua hinh thuc nay, Thai Lan c6 duqc m9t d<)i ngu nhan Iv·c lam cong tac khoa hQC ky thu~t c6 du trinh d<) va kha nang d~ l~ra chQn va quy~t dinh s~r phat tri~n KH&CN Th\-l·c t~ nhtJng nam tnr&c day cho thAy, d<)i ngu can b<) khoa hQc, nhan vien ky thu~t, cong nhan lanh ngh~ a Thai Lan con thi~u nghiem trQng Ch~ng h~m, theo tai li~u th6ng ke, trong nam 1989 Thai Lan c~n d~n 7.000 ngu<'ri Ia cong trinh SU' va nhan vi en ky thu~t c6 trinh d9 trung cAp va d:;ti h<;>c, nhung cac tru·ang d:;ti hQc va hQc vi~n trong nam d6 chi c6 th~ b6i duO'ng va dao t~o dugc 2000 ngu<'ri Khoimg 86% lao d(>ng a Thai Lan chi c6 trinh d<) giao dvc sa dp ho~c thAp han sa dp Chinh vi v~y rAt nhi~u xi nghi~p m6·i d~u tu cua nu&c ngoai
g~p kh6 khan trong vi~c chuy~n giao cong ngh~ vao Thai Lan So sanh v&i cac qu6c
gia va lanh th6 khac nhu Htm Qu6c, Dai Loan va Singapore, trong 1 tri~u ngu<'Yi, binh quan Thai Lan chi c6 55 cong trlnh su, trong khi d6 con s6 d6 a cac nu&c va lanh th6
tren l~n lugt la 700, 1200 va 1400 ngu<'Yi
M9t lo:;ti hinh chuy€n giao cong ngh~ khac nil'a a Th<ii Lan la cdc ho{lt il(Jng mua btin tren thi tru'ilng Lo?i hinh chuy~n giao nay chu y~u mang tinh b9 ph~n, t(rc
Ia s~ chuy~n giao tu·ng ph~n trong day chuy~n cong ngh~ cua m<)t nganh hay doanh
nghi~p nao d6 Nhin chung hinh thuc nay it dugc ap d~mg va n~u c6 cung g~p nhi~u
Trang 37Lan con thi~u m<)t d<)i ngu can b<) khoa hQc ky thu?t c6 du trinh d<) d~ Iva ch9n, ti~p nh~n va tri~n khai cac lo1!li c6ng ngh~ d6ng b<) va thich hqp
• Nhimg giiii phap chii yiu trong tilp nh(in chuyin giao cong ngh~ cita
Nh~m mvc dich t1!10 ra nhi€u ca h<)i keu gQi v6n d§u tu nu&c ngoai, m<)t m~t Thai Lan lqi d1,1ng m1!lng lu&i kinh doanh thuang m<;ti qu6c t~; sfr d1,1ng h~ th6ng thong tin d}ch v1,1 d§u tu va kinh doanh s£n c6 cua cac nu6c c6 quan h~ kinh t~ v6i Thai Lan; m~t khac, cac ho1!lt d<)ng makerting ngofli mr&c (nhu qw'mg cao, v~n d<)ng d§u tu, tham gia h<)i chq, tr~n Him qu&c t€, tang cucmg cac ho1!lt d<)ng thong tin d}ch v1,1 d~u tu xu~t khfiu ) cling r~t duqc coi trQng 0 Thai Lan c6 ca m<)t h~ th6ng t6 cht:rc - th~ chb chinh thuc c~p nha nu&c duqc l:;ip ra d~ dam trach cac cong vi~c nay
Thvc t€ cho th~y tuy luQ·ng d§u tu tr~rc ti€p tLr cac nu6c phat tri~n chuy€n v'\o Thai Lan ngay cfmg tang nhtrng v~n con th~p so v&i m<)t s6 nu&c tren th€ gi&i Nh~n thuc duqc di€u nay, chinh phu Thai Lan· da c6 k€ ho1!1Ch va chinh sach Cl,l th~ d~ thu hut nhi~u han nfra ngu6n d§u tu nu&c ngoai Xiiy dl;l·ng va miJ' r{Jng kit diu h(l tlmg
Trang 38di8u nay, trong nhi8u nam qua chinh phu Thai Lan da c6 k€ ho(;lch dao t(;lo t(;li ch6 thong qua cac chuyen gia nu&c ngoai duqc Clr d€n lam vi¢c t(;li cac cong ty lien doanh Chinh phu cling khuy€n khich cac cong ty lien doanh gui cong nhan nhan, vien ky thu~t ra nu&c ngoai dao t(;lo Ngoai ra chinh phu con ph6i hqp v&i cac t6 ch(rc qu6c t€ va thong cac qui tai trq, cc'tc tnrang d<;1i hQc l&n 6 m<)t s6 nu&c tien ti~n (nhu Nh~t Ban, Hoa Ky ) d~ dao t(;lo can b9 khoa h9c ky thu~t phu hqp v&i yeu du cong ngh~ cua qua trinh san xudt va kinh doanh hi~n d<;1i, trong d6 Thai Lan chju m<)t phfin kinh phi Chinh nha nhung giai phap nay rna nhin chung Thai Lan hi¢n da chuAn bi cho minh m<)t n€n m6ng tuang d6i t6t v€ ky thu~t va lao d<)ng de ti€p nh~n cac kenh chuyen giao cong ngh¢ c6 hi~u qua
• Nhu·ng d()t pha trong Chu·o·ng trinh ph at trign eong nghf quae gia
Cho t&i th~p nien 1980, cdu true h~ th6ng KH&CN cua Malaysia v~n b<)c 19
nhfrng m~t y€u ca ban la ca s6 h<;l tAng ky thu~t ngheo nan, d<)i ngli nhan Iv·c KH&CN thi€u hvt, trinh d<) u·ng dvng cong ngh~ thap kem, ct6ng thai nh~n thtrc cua xa h<)i v~ vai tro then ch6t cua KH&CN cling chua dfiy du Chuang trinh phat trien cong ngh~ cua Malaysia t<;li thai diem nay thuang c6 xu huang m6 ph6ng, thich nghi, ung dl.lng cong ngh~ theo nguyen m~u nh~p ttr mr6c ngoai
Vao thang 211990, Chu·o·ng trinh pluit triin clJng nghf quae gia (NSTP) cua
Malaysia da duqc so(;ln thao, v&i mvc tieu djnh hu6ng l<;1i m<)t each ca ban va Iva chon
each di phu hqp cho chi€n luqc phat trien KH&CN qu6c gia trong thai ky m&i Nhung n<)i dung ca ban ma chuang trinh nay huang t&i la: Nang cao nh4n tlni·c cua
Trang 39ngh¢ then ch6t, a6ng thcJ'i phat tridn ngu6n nhan hrc cit vi s6 lll'()'ng; ch!tt !u(Yng va trinh d9 thanh thc;w c6ng ngh¢
M~c du bi chi ph6i bai thi tmang nhung do c6ng ngh~ la lo~i hang h6a d~c
bi~t nen chinh phil Malaysia nh~n thfty kh6ng th~ tha n6i, tr6ng cher d~ n6 tl! phat tri~n rna phai ti~p c~n theo huang chu d(>ng, tich c~rc, v&i sv d6ng thu~n cao cua toim
xa h(>i Nha nuac, tu nhan va c(>ng d6ng cac nha nghien c(ru phai di cung nhip d~ t~o duqc nhung bu&c nhay VQt v~ c6ng ngh~
Khac v&i each lam truy~n th6ng, chi~n luqc phat tri~n cong ngh~ qu6c gia mai cua Malaysia khong d~t n~ng vao nhung bao cao mang tinh han lam, rna di th~ng vao
nam vOn iJJ iJpt phd mang t{nlz chiinfU'(J'C v&i nhfrng khuy€n nghj qt th~
Dpt phd thu· nhfit nhim dam bao SIJ lanh d~o a tdm vr m6, huang t&i vi~c tang CU(mg CO' sa h~ tdng, tang cuerng thi€t ch€ va cac giai phap hfl trq thuc dfry phat tri~n c6ng ngh~ D~ c6 SIJ cam k€t ro rang, m~nh me tu cfrp cao nhfrt, nhung ngueri ho1;1ch dinh chuang trinh da neu len 11 khuy~n nghi cv th~ nhu: Thanh l(lp Uy ban KH&CN cua Chinh phu do Thu tu·ang lam chit nhi¢m,· L(lp H9i a6ng tu vdn KH&CN gdm tlc;ti di?n etta Chinh phu, khu v~rc tu nhan va c9ng ddng cite nha nghien c11u, vai ry l¢ thanh vien thu9c khu V{rc tu nhc7n kh6ng du6·i 50% ,· Ddy mc;mh thzwng mgi hod kit
qua nghien Clt'U V~ c6ng ngh¢ Vel adu fll' ngubn f~I'C flrong Xltng v6'i tdm quan tr()ng CUa
s~r phat tridn c6ng ngh¢ n9i sinh,- Dam bao hoc;zt d9ng nghien czi·u tridn khai giii' du9·c vai tro trung tc7m trong phat tridn c6ng ngh¢; Tang mtt'C adu tu· cho hoc;zt d9ng nghien Ctt'U tridn khai huang vao ttng dl;lng len it nhdt Ia 2% GDP vao nam 2 000, va m(rc adu tu R&D v§ c6ng ngh¢ c6ng nghi¢p phdi tuong xt'mg vai phdn dong gop cua cong nghi?p cho nin kinh d qu6c gia v v
Dpt phd thk hai nhim dam bao sv ung d~ng va ph6 c~p c6ng ngh~ m(>t each r(>ng rai, ma duang cho cac c6ng trinh nghien c(ru tri~n khai g~n v&i nhu cdu cua thi
truang, huang t&i vi~c thich nghi va hofm thi~n c6ng ngh~ D(>t pha nay di cling v&i
10 khuy~n nghj, t~p trung vao CO' ch€ khuy~n khich cac t~p doan tu nhan O~U tu vao
R&D, coi khau thi~t k~ va chfit luqng la xuO'ng s6ng, quy~t djnh SIJ thanh b~i cua vi~c
ap d~ng m(>t qui trinh c6ng ngh~ m&i Cac khuy~n nghi v~ m~t nay cling d~ c~p d~n
sv dn thi~t phai hinh thanh m(>t n~n van h6a chfit luqng va m(>t trung Uim thftm dinh
ch~t luqng d6i v&i nhu·ng c6ng ngh~ then ch6t, ma r(>ng ph~m vi ap ctvng cua guy h6
Trang 40trq ky thu~t cho tfit ca cac cong ty, trong d6 uu tien cho cac DNV &N, v&i muc trq dp t6i da len d€n 1 tri~u USD v.v
cong ngh~ m&i va then ch6t, d~t b~ ph6ng cho tuang lai Nam khuy€n nghi dua ra t?p trung vao n6 l!Jc nghien ctru tri~n khai m(>t each c6 ch9n l9c nh~m tang cucmg vi th€ cua m<)t s6 nganh cong ngh~ mCii nh9n c6 kha nang chuyen mon hoa (nhu cong ngh~ thong tin, di~n tu, sinh h9c ), t~o nang 11Jc c~nh tranh, dem l~i hi~u qua kinh t~ - xa h(>i cao, khich I~ sv ra db'i va phat tri~n cac cong ty diJa tren cong ngh~ cao, xay dvng nhung t6 chuc dfru m6i qu6e gia cho tung linh VIJC cong ngh~ m&i.v.v
D{jt phd thfl' tu· nh~m phat tri~n lien t\lC va nang cao trinh d9 thfmh th~o cong ngh~ cua ngu6n nhan Iv·c Tam khuy~n nghi trong d<)t pha nay t~p trung vao nhfrng vdn d~ nhu: Hlnh thimh quy h6 tr<)' phat tridn ky nang do nha nu6'c va khu v~rc tu
t~tc cho ngtuH l6n tu6i; Nang cao hO'n nfm vai tro cua cdc trzrong tlr;li h9c trong cac
D(Jt tht't niim huang vao vi~c xay d~rng m<)t n~n van h6a KH&CN, v6'i tam khuy€n nghi nhu: Tc;to m6i tru·ong thu(m l9·i tlnic ady sang chi, a6i m6·i: Nang cao
d1,mg phuong ti¢n thong tin aJ nang cao nh{jn thtt'C cua qucmg tfc;ti qudn chung, aijc
Cach ti·~P c~n xay dv·ng, qui mo tri~n khai r(>ng l6'n, va nhu·ng n(>i dung mang tinh d<)t pha tren cua NSTP bu&c ddu da thu duqc k~t qua, dua Malaysia tr& thanh m(>t qu6c gia c6 ti~m Iv·c cong ngh~ cao trong khu vvc, c6 s~r tang tru&ng kinh t~ b~n vung, va dang vuan len d~ ngang hang v6'i nhil'ng nu6'c phat tri~n th~ gi&i
• Tang mu·c dfiu tu·, nang cao nang ll)'C va ti~m ll)'C nghien cu·u va
cong ngh~
Chinh phu Malaysia Iuon chi:1 truang tang cucmg d~u tu, nang cao nang Ivc va ti~m l~rc cong ngh~ cua ddt nu6'c