luận văn quản trị chiến lược Giải pháp tăng cường xuất khẩu lao động của công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconexmec.DOC

Trên thế giới, tình trạng thất nghiệptại hầu hết các quốc gia đã và đang là vấn đề gây đau đầu cho chính phủ các nước.Việt Nam với dân số 86 triệu dân thì giải quyết việc làm luôn được đ

LỜI NÓI ĐẦU

Trong thời đại toàn cầu hóa, các yếu tố sản xuất được di chuyển từ nước nàysang nước khác đã trở thành hiện tượng phổ biến Điều này phù hợp với những quyluật kinh tế đã tồn tại từ lâu cũng như đã được chứng minh trong thực tiễn các nềnkinh tế Lao động với tư cách là một yếu tố sản xuất quan trọng cũng đang vượtbiên giới để tìm nơi có mức thu nhập cao hơn Trên thế giới, tình trạng thất nghiệptại hầu hết các quốc gia đã và đang là vấn đề gây đau đầu cho chính phủ các nước.Việt Nam với dân số 86 triệu dân thì giải quyết việc làm luôn được đặt ra là một vấn

đề mang tính chiến lược quốc gia, do đó hoạt động đưa người lao động Việt Nam đilàm việc ở nước ngoài, còn gọi là hợp tác lao động quốc tế hay xuất khẩu lao độngđược Đảng và nhà nước ta xác định là một lĩnh vực kinh tế đối ngoại quan trọng,một bộ phận của chính sách giải quyết việc làm

Đã coi xuất khẩu lao động là một trong những hướng để tăng thu nhập quốcdân và là biện pháp để giải quyết sức ép về việc làm, thì cần thiết phải tìm ra nhữnggiải pháp đầu tư, đào tạo và tìm kiếm phát triển thị trường Xét trên khía cạnh vi môthì đó là giải pháp nõng cao chất lượng của công ty xuất khẩu lao động và chínhnhững người lao động Qua phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu lao động tạicông ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconexmec, em xin kiến nghị một sốvấn đề nhằm tăng cường công tác xuất khẩu lao động của cơng ty thông qua đề tài:”

Giải pháp tăng cường xuất khẩu lao động của công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconexmec” Kết cấu của đề tài như sau:

Chương 1: Sự cần thiết của vấn đề tăng cường xuất khẩu lao động ở công tyVinaconexmec

Chương 2: Thực trạng hoạt động xuất khẩu lao động tại công tyVinaconexmec

Chương 3: Giải pháp tăng cường công tác xuất khẩu lao động của cơng tyVinaconexmec

Em xin chân thành cảm ơn thầy Ngô Thắng Lợi đã tận tình hướng dẫn em và

em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa đã giúp em xây dựng

và hoàn thành đề tài này

CHƯƠNG 1

SỰ CẦN THIẾT CỦA VẤN ĐỀ TĂNG CƯỜNG XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG

Ở CÔNG TY CỔ PHẦN NHÂN LỰC VÀ THƯƠNG MẠI

lý cán bộ, công nhân ngành xây dựng làm việc ở các nước Bungari, Nga, TiệpKhắc, Liên Xô cũ, Irag Năm 1990 do xảy ra chiến tranh vùng Vịnh và sự kiện cácnước Cộng hồ xã hội chủ nghĩa Đông Âu và Liên Xô cũ tan rã, theo chỉ đạo củaĐảng và Chính Phủ, Vinaconex đã nhanh chóng tổ chức rút tất cả lực lượng gồmtrên 13000 CBCN từ nhiều nước về Việt Nam và lực lượng này đã trở thành sức ép

to lớn cho ngành xây dựng và Vinaconex do thiếu công ăn việc làm

Ngày 12/12/1995, thừa uỷ quyền của bộ trưởng bộ Xây dựng, tổng công tyVinaconex đã cú quyết định số 1293 VC/TCLĐ về việc thành lập trung tâm Xuấtkhẩu lao động với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và phạm vi hoạt động rộng hơn.Nhận thức được XKLĐ là một hoạt động kinh tế đặc thù mang tính xã hội cao nênsau nhiều năm hoạt động và phát triển, cùng với sự phấn đấu nỗ lực hết mình củatập thể cán bộ làm XKLĐ, công ty còn nhận được nhiều ý kiến chỉ đạo hỗ trợ củacác cấp lãnh đạo từ trung ương đến cơ sở nhằm đưa ngày càng nhiều lao động ViệtNam có chất lượng, có uy tín có sức hấp dẫn trên thị trường lao động nước ngoài.Đặc biệt từ năm 1996 đến năm 2000, mặc dù sự cạnh tranh giữa các quốc gia cungcấp nhân công diễn ra gay gắt, nhưng công ty đã xuất khẩu được 6.648 lượt laođộng ra trên hơn 10 thị trường thế giới như: Lybia, UAE, Hàn Quốc, Nhật Bản, ĐàiLoan, Myanma, Lào, Cyrus, Ailen, Cơ oét… từng bước tạo việc làm, tăng thu nhậpcho người lao động, góp phần giảm bớt những tệ nạn xã hội và đem lại nguồn thuđáng kể cho ngân sách nhà nước

Thực hiện chủ trương cổ phần hóa của đảng, nhà nước và chính phủ ,Vinaconex là công ty đầu tiên được chọn thí điểm theo mô hình này Phát triển

từ trung tâm xuất khẩu lao động và thương mại Vinaconex thuộc tổng công tyVinaconex, công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconex Mec được ra đờitrong giai đoạn này, đã được sở kế hoạch đầu tư thành phố Hà Nội cấp giấychứng nhận đăng kí kinh doanh ngày 3 tháng 5 năm 2007 Công ty nắm cổ phầnchi phối tại hai công ty là Vinamex và Vinatra, hoạt động theo mô hình công ty

mẹ và công ty con

Công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconexmec thuộc tổng công ty

cổ phần xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam Vinaconex, được Bộ lao độngthương binh và xã hội cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làmviệc ở nước ngoài số 196/LĐTBXH-GP ngày 16 tháng 07 năm 2009, được tổng cục

du lịch cấp giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế số 0824/2008/TCDL-GP LHQTngày 20 tháng 05 năm 2008

Là một trong những đơn vị đứng đầu trong hoạt động xuất khẩu lao động vàchuyên gia đi làm việc ở nước ngoài, trong gần 20 năm kể từ ngày thành lậpVINACONEXMEC đã đưa hơn 60.000 lượt lao động đi làm việc tại trên 30 nướctrên thế giới như các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa cũ như Tiệp Khắc, Bungari,Nga và các nước Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, U.A.E…với nhiều nhóm nghề đadạng như: công nhân – chuyên gia Qua đó Vinaconexmec đã không ngừng khẳngđịnh thương hiệu và uy tín của mình trong lĩnh vực xuất khẩu lao động cả ở trongnước và trên thế giới

Trong suốt quá trình hoạt động, công ty đã đạt được nhiều danh hiệu thiđua xuất sắc do Bộ Xây Dựng, công đoàn ngành xây dựng, bộ lao động thương binh

và xã hội trao tặng bằng khen về thành tích xuất khẩu lao động và giải quyết công

ăn việc làm cho lao động dôi dư

Với quyết tâm của cả tập thể công ty, VINACONEXMEC đã và đang cốgắng để trở thành lựa chọn hàng đầu cho các đối tác sử dụng trong nước và trêntoàn thế giới, đồng thời là địa chỉ tin cậy cho người lao động

Công ty có các đơn vị thành viên đó là:

- Công ty cổ phần kinh doanh Vinaconex-Vinatra

- Công ty cổ phần phát triển nhân lực và thương mại Việt Nam- Vinamex

- Chi nhánh công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconex tại Đà Nẵng.

- Trung tâm đào tạo và dạy nghề Vinaconex

- Trường trung cấp nghề kĩ thuật xây dựng và nghiệp vụ

1.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của công ty.

1.1.2.1 Chức năng.

Công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconex cú chức năng:

- Xuất khẩu lao động: công ty Vinaconexmec trực tiếp tư vấn, tuyển dụng, đàotạo đưa người lao động đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài, quản lý và chịu tráchnhiệm với lao động từ khi nhập học cho đến khi hết hạn hợp đồng, luôn đặt quyền lợicủa người lao động lên hàng đầu, hạn chế thấp nhất rủi ro cho người lao động

- Đào tạo nghề: Ngoài công tác giáo dục định hướng và ngoại ngữ, công tyVinaconexmec còn tập trung đào tạo, nâng cao trình độ tay nghề đòi hỏi kĩ thuật caocho người lao động, đáp ứng yêu cầu về lao động có tay nghề của thị trường thế giới

- Xuất nhập khẩu thương mại: Công ty Vinaconexmec là nhà cung cấp đầynăng lực cho các dự án xây dựng, vận tải và là nhà phân phối độc quyền cho các tậpđoàn quốc tế nổi tiếng về thiết bị xây dựng, giao thông, vật liệu – hóa xây dựng

- Du lịch: Công ty vinaconexmec là nhà tổ chức chuyên nghiệp các tour dulịch trong nước và quốc tế với đội ngũ nhân viên đầy tinh thần trách nhiệm và dạndày kinh nghiệm, chương trình du lịch phong phú, ấn tượng như: du lịch sinh thái,

du lịch mạo hiểm…

1.1.2.2 Nhiệm vụ.

Vinaconexmec ra đời trong hoàn cảnh đất nước có nhiều khó khăn khi nước

ta bước đầu chuyển cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường Nhiều ngành, nhiềudoanh nghiệp lớn nhỏ thiếu công ăn việc làm nghiêm trọng Đầu tư nước ngoài vàoViệt Nam mới là bước đầu, vốn đầu tư cho xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật còn hạnchế, tình hình này đã dẫn đến tình trạng thất nghiệp, đời sống của người dân gặpnhiều khó khăn Trước tình hình đó, thấy rõ trách nhiệm của mình, bằng sự cố gắngvượt bậc, công ty đã đưa và quản lý lực lượng cán bộ công nhân xây dựng ở nướcngoài tăng cả về số lượng và chất lượng đặc biệt là chất lượng quản lý Để đạt đượcnhững thành tích đó, ngay từ đầu tất cả cán bộ và công nhân viên của công ty đã xâydựng cho mình một số nhiệm vụ

- Xây dựng và thực hiện có hiệu quả các kế hoạch hành động sản xuất vàkinh doanh của công ty phù hợp với những chính sách và cơ chế hiện hành của nhànước Quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả, mở rộng các hoạt động sản xuất kinhdoanh, thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của nhà nước

- Thực hiện tốt các chính sách về tuyển dụng, bồi dưỡng đào tạo nguồn nhânlực cho công ty để không ngừng nâng cao trình độ cho cán bộ công nhân viên trongcông ty Đồng thời thực hiện nghiêm túc luật lao động cũng như có những hình thứcđãi ngộ cần thiết đối với lao động trong công ty

- Chuyển đổi hoạt động xuất khẩu lao động đơn thuần thành mô hình công tyđào tạo và cung ứng nhân lực quốc tế ( xuất- nhập khẩu lao động) Xuất khẩu laođộng ra các thị trường nước ngoài đồng thời cũng là đơn vị hàng đầu cung cấpnguồn lao động kĩ thuật cao, chuyên gia cho các doanh nghiệp trong nước

- Hướng tới cung cấp chọn gói lao động cho các nhà máy, dự án, công trình ởnước ngoài cũng như trong nước theo đơn đặt hàng và tiến tới trở thành nhà thầunhân lực quốc tế uy tín của Việt Nam

1.1.3 Tổ chức.

Sơ đồ 1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy của công ty Vinaconex Mec

- Đại hội đồng cổ đông bầu ra hội đồng quản trị và ban kiểm soát Trong

đó hội đồng quản trị đã thể hiện rõ chức năng, nhiệm vụ trong công tácđịnh hướng, chỉ đạo, quản lý công trong phạm vi thẩm quyền của hộiđồng quản trị Ban kiểm soát tiến hành kiểm tra, giám sát việc tuân thủcác quyết định của luật doanh nghiệp, điều lệ tổ chức và hoạt động củacông ty trong việc quản lý điều hành toàn bộ hoạt động của công ty

- Xây dựng mô hình quản trị doanh nghiệp tiên tiến, hiện đại trên cơ sở ápdụng các chuẩn mực quốc tế

- Đại hội đồng cổ đông bầu ra tổng giám đốc và các phó tổng giám đốc

- Dưới ban giám đốc là các phòng nghiệp vụ, các văn phòng đại diện và chinhánh đại diện

- Công ty còn có các đơn vị thành viên: công ty cổ phần kinh doanhVinaconex-Vinatra, công ty cổ phần và phát triển nhân lực và thương mạiViệt Nam- Vinamex, trung tâm đào tạo và dạy nghề Vinaconex, trườngtrung cấp nghề kỹ thuật xây dựng và nghiệp vụ

1.1.4 Năng lực hoạt động của công ty.

Với nguồn vốn đủ mạnh ( số vốn điều lệ là 30.000.000.000 ( ba mươi tỷđồng chẵn), công ty Vinaconexmec có đủ khả năng để thực hiện những chức năng

và nhiệm vụ của mình Không chỉ bảo toàn số vốn điều lệ này mà công ty còn liêntục tăng vốn kinh doanh, để đáp ứng nhu cầu về vốn cho phát triển và mở rộng hoạtđộng sản xuất, kinh doanh

Bảng 1: Tình hình về vốn và lao động của công ty Vinaconex Mec ( từ

năm 2006 – 2009)

(Đơn vị: đồng)

Vốn chủ sở hữu 10.294.399.645 15.617.660.890 35.679.985.746 51.607.022.767Vốn kinh doanh 21.456.742.908 33.583.545.163 179.816.678.257 267.042.187.615

Số cán bộ công

Nguồn: Phòng tài chính kế toán công ty Vinaconex Mec

Như vậy có thể thấy rằng, vốn kinh doanh của cơng ty tăng liên tục qua cácnăm Trong năm 2006, vốn chủ sở hữu của công ty đạt 10.294.399.645 đồng, đếnnăm 2007, con số này đã tăng lên là 15.617.660.890 ( gấp 1,5 lần) Qua các năm,bằng lợi nhuận kinh doanh để lại, và đặc biệt từ năm 2008, công ty Vinaconex Mec

đã lần đầu tiên phát hành cổ phiếu ra thị trường, thu hút vốn từ thị trường chứngkhoán nhằm tăng vốn điều lệ, do đó năm 2008, vốn chủ sở hữu của công ty đạt35.679.985.746 ( tăng gấp 3 lần so với năm 2006 và gấp 2 lần năm 2007) Năm

2009 vừa qua, mặc dù chịu tác động khủng hoảng kinh tế trong nước và thế giới,mức vốn chủ sở hữu của công ty vẫn tiếp tục gia tăng và đạt con số tương đối ấntượng đó là 51.607.022.767 Như vậy, thông qua những biến động về vốn của công

ty trong giai đoạn từ năm 2006 đến 2009, có thể thấy rằng vốn chủ sở hữu của công

ty đã tăng liên tiếp qua các năm ( mức tăng trung bình là 175%/ năm) Việc gia tăngvốn chủ sở hữu cho thấy, hoạt động kinh doanh của công ty trong những năm vừaqua là tương đối tốt, và hoạt động thu hút vốn thông qua kênh phát hành cổ phiếutrên thị trường chứng khoán đạt hiệu quả cao

Bên cạnh vốn chủ sở hữu, trong giai đoạn vừa qua, để đáp ứng được nhu cầukinh doanh của mình, Vinaconex Mec đã áp dụng linh hoạt đòn bẩy tài chính, thôngqua các công cụ nợ khác để tăng mức vốn kinh doanh liên tiếp qua các năm Nếunhư trong năm 2006 vốn kinh doanh của công ty là 21.456.742.908, thì đến năm

2009 đã đạt mức vốn kinh doanh là 267.042.187.615 đồng ( tăng 12 lần)

Với số cán bộ công nhân viên của công ty hiện nay lên tới 145 người, hầu hếtđều đã qua đào tạo đại học (57%) và sau đại học (14%), đây là những điều kiện tiênquyết giúp cho công ty ngày càng phát triển và đi lên Với những điều kiện đó cùngvới hai mươi năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất khẩu lao động, công ty hoàntoàn có thể hướng tới mục tiêu để trở thành nhà cung ứng nhân lực hàng đầu củaViệt Nam và trên thế giới

1.2 Xuất khẩu lao động – một hoạt động kinh doanh dịch vụ của Vinaconex Mec.

Công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconex Mec tiền thân là trungtâm xuất khẩu lao động và thương mại Vinaconex thuộc tổng công ty cổ phần xuấtnhập khẩu và xây dựng Việt Nam Vinaconex Là công ty thực hiện chức năng xuấtkhẩu lao động, đào tạo nghề, xuất nhập khẩu thương mại và du lịch, với nhữngnhóm ngành nghề chính như sau:

1 Xuất khẩu lao động:

- Đào tạo và làm các dịch vụ cho các doanh nghiệp hoạt động xuất lao động

- Hoạt động đưa người lao động và chuyên gia Việt Nam đi làm việc có thờihạn ở nước ngoài

2 Đào tạo nghề:

- Tư vấn giới thiệu việc làm;

- Dịch vụ dịch thuật

- Tư vấn giáo dục, đào tạo

- Đào tạo và dạy nghề: ngoại ngữ, tin học, quản trị doanh nghiệp, các khó học kỹ năng quản lý

-Tổ chức hội thảo, triển lãm trong lĩnh vực giáo dục

3 Xuất nhập khẩu thương mại:

- Mua bán, bảo dưỡng mô tô, xe máy, mua bán các phụ tùng và các bộ phận phụ trợ của mô tô, xe máy

- Mua bán vật liệu xây dựng

- Kinh doanh hàng may mặc, dệt lụa

- Mua bán máy móc, thiết bị, phụ tùng thay thế, phương tiện vận tải

- Mua bán nguyên vật liệu ngành công nông nghiệp, thuỷ tinh

- Mua bán nông lâm, thuỷ hải sản, lương thực (trừ lâm sản Nhà nước cấm)

- Kinh doanh dịch vụ giao nhận, vận chuyển hàng hoá

- Sản xuất, chế biến và mua bán lương thực, thực phẩm; Chăn nuôi gia cầm, gia súc

- Đại lý mua, đại lý bán, ký gửi hàng hoá

- Sản xuất, gia công các mặt hàng phục vụ cho các ngành giao thông vận tại, xây dựng

4 Du lịch

- Lữ hành nội địa và quốc tế

Trong 20 năm hình thành và phát triển ( Trung tâm xuất khẩu lao động trướcđây) nay là công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconexmec, với phương

châm chỉ đạo là đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh Tuy nhiên hoạt động xuấtkhẩu lao động được công ty xác định là lĩnh vực kinh doanh chính ngay từ nhữngngày đầu thành lập Với uy tín cao và thương hiệu nổi tiếng, công ty trực tiếp tưvấn, tuyển dụng, đào tạo đưa người lao động đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài;quản lý và chịu trách nhiệm với lao động từ khi nhập học cho đến khi hết hạn hợpđồng; luôn đặt quyền lợi của người lao động lên hàng đầu, hạn chế mức thấp nhấtrủi ro cho người lao động Đến nay công ty đã xứng đáng với sự tin cậy của lãnhđạo tổng công ty và trở thành đơn vị kinh doanh hàng đơn vị hàng đầu trong cácdoanh nghiệp xuất khẩu lao động của cả nước góp phần vào công cuộc xây dựnghiện đại hóa, công nghiệp hóa của đất nước.

Xét về quy mô và kết quả của hoạt động xuất khẩu trong tổng hoạt động củacông ty ( có tính tới thời gian đầu là phòng xuất khẩu lao động trước đây trước khithành lập công ty Vinaconex Mec)

Bảng 2: Tình hình hoạt động xuất khẩu lao động của công ty Vinaconex Mec

Doanh thu từ hoạt động XKLĐ 11,551 9,583 13,96 17,467Lợi nhuận từ hoạt động XKLĐ 3,549 2,634 4,159 10,486Chi phí cho hoạt động XKLĐ 8.,002 6,949 9,801 6,981

Nguồn: Phòng tài chính kế toán công ty Vinaconex Mec

Có thể nhận thấy rằng: xét về cơ cấu vốn cho các lĩnh vực kinh doanh củacông ty trong thời gian qua ( từ 2006- 2009) vốn cho hoạt động xuất khẩu lao động

là tương đối nhỏ so với các hoạt động khác ( so sánh giữa chi phí cho hoạt độngxuất khẩu lao động của công ty và tổng nguồn vốn kinh doanh của công ty) Tronggiai hai năm đầu 2006 và 2007 ( đây là giai đoạn công ty mới hình thành chủ yếutập trung vào lĩnh vực xuất khẩu lao động), nguồn vốn cho hoạt động xuất khẩu laođộng chiếm từ 20%-35% trong tổng nguồn vốn đầu tư cho các lĩnh vực hoạt độngcủa công ty Trong giai đoạn về sau là năm 2008 và 2009, công ty bắt đầu triển khainhững dự án kinh doanh mới, và đẩy mạnh hoạt động trong các lĩnh vực thương mại

khác, ngoài hoạt động xuất khẩu lao động, nguồn vốn đầu tư cho hoạt động xuấtkhẩu lao động chiếm một tỉ lệ rất nhỏ chỉ khoảng 5% Tuy là một lĩnh vực kinhdoanh chính, nhưng hoạt động xuất khẩu lao động của công ty Vinaconex Mec chỉchiếm một chi phí tương đối nhỏ trong tổng hoạt động của công ty.

Tuy nhiên để có thể nhìn nhận một cách chính xác, ta phải xét về mặt cơ cấucủa tổng doanh thu từ hoạt động kinh doanh và cơ cấu về lợi nhuận trước thuế củacông ty Về cơ cấu doanh thu như sau: năm 2006 doanh thu từ hoạt động xuất khẩulao động chiếm tỉ trọng 86,5% trong tổng doanh thu của công ty, năm 2007 là81,92%, năm 2008 là 40,49% và con số này trong năm 2009 vừa qua là 37,42%.Như vậy hoạt động xuất khẩu lao động đã chiếm một tỉ trọng lớn trong tổng doanhthu của công ty

Xét về cơ cấu của lợi nhuận từ hoạt động xuất khẩu lao động trong tổng lợinhuận trước thuế của công ty Vinaconex Mec như sau: năm 2006 đạt 48,98% trongtổng lợi nhuận trước thuế của công ty, năm 2007 đạt 44,38%, năm 2008 đạt 31,75%

và năm 2009 tỉ trọng lợi nhuận từ hoạt động xuất khẩu lao động là 44,26% Tỉ trọnglợi nhuận của hoạt động xuất khẩu lao động trong tổng lợi nhuận trước thuế củacông ty tương đối cao ( trong giai đoạn từ 2006- 2009 trung bình chiếm 42,34%trong tổng lợi nhuận )

Như vậy hoạt động xuất khẩu lao động là một hoạt động kinh doanh dịch vụchính của công ty Vinaconex Mec Trong thời gian vừa qua đã có sự đầu tư chohoạt động này, và nó cũng đã mang lại những kết quả đáng kể cho hoạt động kinhdoanh của công ty Vinaconex Mec

1.3 Sự cần thiết phải đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu lao động ở công ty Vinaconexmec.

Hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, hay còngọi là xuất khẩu lao động hay hợp tác lao động quốc tế, đã bắt đầu từ những năm

1980 Và cho tới nay, hoạt động xuất khẩu lao động và chuyên gia luôn được Đảng

và Nhà nước ta xác định là một hoạt động kinh tế - xã hội góp phần phát triểnnguồn nhân lực, giải quyết việc làm, tạo thu nhập và nâng cao trình độ tay nghề chongười lao động, tăng nguồn thu về ngoại tệ cho đất nước Không những thế, xuấtkhẩu lao động và chuyên gia còn được coi là chiến lược quan trọng, lâu dài nhằmgiải quyết việc làm và xây dựng đội ngũ nhân lực có tay nghề và kiến thức phục vụcho quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Trong giai đoạn đầu từ 1980-1990, hợp tác lao động và chuyên gia với cácnước, Việt Nam đã đưa được gần 300.000 lượt người đi làm việc ở nước ngoài,ngân sách nhà nước thu được khoảng 800 tỷ đồng, hơn 300 triệu USD, đồng thờingười lao động đã đưa về nước một lượng hàng hóa thiết yếu với trị giá hàng nghìn

tỷ đồng Trong giai đoạn từ 1991-2000, đã đưa khoảng 10 vạn người ra làm việc ởnước ngoài, mức lương và thu nhập của người lao động cao hơn từ 6 đến 10 lần sovới thu nhập từ làm việc trong nước, đời sống người lao động và gia đình được cảithiện, từ đó góp phần nhanh chóng để xóa đói giảm nghèo Giai đoạn từ 2001 đến

2008, đã có hơn 500 nghìn lao động Việt Nam đi làm viêc ở nước ngoài, trong đó từnăm 2006 đến 2008 đã đưa khoảng 250.000 người lao động đi làm việc nước ngoàibình quân là 83.000 một năm, giải quyết việc làm cho khoảng 5% số lao động mỗinăm, thu nhập hàng năm của người lao động vào khoảng 1,6 đến 2 tỷ USD, đây làmột nguồn thu ngoại tệ quan trọng của đất nước

Không chỉ thế đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài còn giúp nhànước tiết kiệm một khoản chi phí lớn trong đào tạo nghề và tạo chỗ làm việc mớicho người lao động, theo thống kê cho thấy mức đầu tư chi phí quản lý của nhànước bình quân cho một người lao động là mỗi năm khoảng 30 USD và thu vềkhoảng 36 USD Bên cạnh đó, sau khi lao động ở những nước có trình độ côngnghệ tiên tiến, người lao động cũng nâng cao được trình độ tay nghề, ngoại ngữ,đồng thời tiếp thu được những công nghệ tối tân đây mới là những nguồn tài sản vôhình đối với người lao động và quốc gia sau khi về nước

Như vậy có thể thấy rằng xuất khẩu lao động trong thời gian vừa qua đãmang lại những hiệu quả kinh tế đáng khích lệ, tạo việc làm cho hàng ngàn ngườilao động, góp phần tích cực vào việc giải quyết việc làm cho xã hội Đồng thời hoạtđộng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đã nâng cao một cách đáng kểđời sống của người dân, bởi nó tạo cơ hội cho người lao động tăng thu nhập, tíchlũy vốn cải thiện đời sống của bản thân và gia đình họ Rất nhiều những gia đìnhnghèo ở Việt Nam có con em đi xuất khẩu lao động đã thoát được cảnh nghèo vàvươn lên làm giàu bởi tính chung người lao động đi làm việc ở nước ngoài có thunhập bình quân bằng 10-15 lần so với thu nhập của người lao động trong nước

Doanh thu từ hoạt động xuất khẩu lao động chiếm tỉ trọng lớn trong tổngdoanh thu của các đơn vị trong lĩnh vực xuất khẩu lao động, theo thống kê của một

số doanh nghiệp thì tỉ suất lợi nhuận bình quân trên doanh thu của hoạt động xuất

khẩu lao động là khoảng 20%, như vậy có thể thấy rằng đây là hoạt động kinhdoanh có chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả về kinh tế hay lợi nhuận cao cho cácdoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này

Xuất khẩu lao động là hoạt động đã đem lại những lợi ích kinh tế xã hội lớn.Đối với nhà nước giúp làm giảm sức ép về thất nghiệp, là nguồn thu ngoại tế chính,đồng thời gián tiếp tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho quá trìnhcông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Đối với người lao động, đi làm việc ở nướcngoài là cơ hội để họ có mức thu nhập cao hơn, và tạo cho họ hành trang tốt hơn saukhi về nước nhờ những trang bị về kiến thức đã tiếp thu được từ những đất nướcphát triển mà họ làm việc Đặc biệt đối với những doanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực này thì đó là nguồn thu quan trọng, mang lại mức lợi nhuận lớn cho cácdoanh nghiệp Từ những lý do trên, có thể thấy rằng hoạt động xuất khẩu lao động

và chuyên gia ra nước ngoài đã đang và ngày càng được đẩy mạnh Do đó, xét trênbình diện vĩ mô, việc tăng cường hoạt động xuất khẩu lao động tại công tyVinaconex Mec là phù hợp với xu hướng chung của cả nước và quan điểm chỉ đạocủa Đảng và Chính Phủ Việt Nam

Xuất khẩu lao động là lĩnh vực truyền thống gắn liền với sự ra đời và pháttriển của Vinaconex Từ khi thành lập, một trong những nhiệm vụ chính củaVinaconex là cung cấp và quản lý lực lượng chuyên gia và lao động xây dựng đilàm việc tại nước ngoài, Vinaconex đã trở thành một trong những đơn vị hàng đầucủa Việt Nam trong lĩnh vực Xuất khẩu lao động

Hoạt động xuất khẩu lao động của công ty Vinaconex Mec ( tiền thân làtrung tâm xuất khẩu lao động trực thuộc tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng ViệtNam Vinaconex) đã bắt đầu từ những năm 1988 Do đó từ những ngày đầu thànhlập, trong bản tầm nhìn chiến lược của mình, công ty Vinaconex Mec đã nêu rõ:Duy trì và giữ vững vị thế hiện có trong lĩnh vực xuất khẩu lao động, tiếp tục pháttriển hoạt động xuất khẩu lao động để là một trong những nhà cung ứng nhân lựchàng đầu Việt Nam và khu vực Như vậy trong chiến lược hoạt động và phát triểncủa công ty, Vinaconex Mec luôn xác định xuất khẩu lao động là lĩnh vực kinhdoanh chính, là hoạt động “then chốt” của mình và thường xuyên cần được tăngcường, phát triển và nâng cao hiệu quả của hoạt động này để cân xứng với nhữngtiềm năng vốn có của nó

Định hướng phát triển của công ty giai đoạn 2010 – 2015 về hoạt động xuấtkhẩu lao động, và những yêu cầu mới trong công tác xuất khẩu lao động trong thờigian tới đây của công ty như sau:

 Nâng cao chất lượng dịch vụ, chất lượng lao động xuất khẩu để giữvững và mở rộng thị trường

 Khai thác các hợp đồng có tay nghề duy trì và giữ vững các thị trườnghiện có, tăng cường mở rộng, tìm kiếm thị trường mới, hợp đồng mới,

sử dụng tổng hợp sức mạnh, thương hiệu của Vinaconex để quảng bá

và mở rộng thị trường xuất khẩu lao động

 Trung bình mỗi năm đưa 2500 – 3000 lao động đi làm việc ở nướcngoài

 Nâng cao chất lượng đào tạo lao động có tay nghề cao phục vụ trongnước và xuất khẩu lao động

Trong thời gian tới, Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconextiếp tục mở rộng hoạt động trong lĩnh vực Xuất khẩu lao động, coi đây là một lĩnhvực hoạt động quan trọng có ý nghĩa xã hội sâu sắc, trong đó đặc biệt chú trọng việctăng cường mở rộng thị trường và tăng số lượng ngành nghề Với thuận lợi là nhàthầu uy tín ở Việt Nam với trên 5000 cán bộ và công nhân có trình độ tay nghề cao,Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconex sẽ chú trọng đến việc cungcấp lao động qua việc nhận thầu các công trình ở nước ngoài Như vậy việc tăngcường chức năng xuất khẩu lao động là một tất yếu để có thể đáp ứng được nhữngyêu cầu mới trong công tác xuất khẩu lao động của công ty trong thời gian sắp tới

Như đã biết, xuất khẩu lao động là một hoạt động kinh doanh dịch vụ củacông ty Vinaconex Mec Không những thế, đây còn là hoạt động đem lại mức lợinhuận lớn nhất cho công Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu của hoạt động này tạicông ty Vinaconex Mec đạt mức tương đối cao: năm 2006 là 30,72%, năm 2007 là27,48%, năm 2008 là 29,79% và năm 2009 co số này đạt 37,13% Như vậy đây làhoạt động mang lại doanh thu chính cho công ty, lại có mức đầu tư cho hoạt độngtương đối nhỏ ( so hơn rất nhiều so với mức đầu tư cho các hoạt động kinh doanhkhác của công ty Vinaconex Mec) Do đó đây là một lợi thế lớn của công ty khi có

tỉ lệ sinh lời trên một đồng vốn đầu tư là khá cao, để tăng cường được ưu thế này,thì tăng cường và mở rộng hoạt động xuất khẩu lao động của công ty VinaconexMec là điều cần thiết.

Từ những phân tích trên cả trân bình diện vĩ mô và vi mô, từ chiến lược vànhững nhiệm vụ đặt ra trong giai đoạn tiếp theo, và xét trên khía cạnh chi phí vàhiệu quả kinh doanh thì đẩy mạnh xuất khẩu lao động ở công ty cổ phần nhân lực vàthương mại Vinaconex Mec là xác định là một vấn đề tất yếu của giai đoạn tiếp theonày trong tiến trình phát triển của công ty

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY

CỔ PHẦN NHÂN LỰC VÀ THƯƠNG MẠI VINACONEXMEC.

Cho tới nay, tổng số lao động do Vinaconexmec đưa ra làm việc ở nướcngoài lên gần 60.000 lao động với trên 70 ngành nghề khác nhau trong lĩnh vực xâydựng, công nghiệp và các lĩnh vực khác…, cho hơn 100 đối tác trên thế giới manglại giá trị sản lượng hàng trăm triệu USD và mang lại một lượng đáng kể ngoại tệcho đất nước Thị trường lao động đã được mở rộng ra nhiều nước, nhiều khu vực,duy trì số lượng lao động bình quân có mặt ở nước ngoài của công ty là gần 5.000người/ năm và sẽ tiếp tục nâng lên trong thời gian tới góp phần thực hiện tốt chủtrương chính sách về xuất khẩu lao động của nhà nước, giải quyết công ăn việc làm,tăng thu nhập cho người lao động và đóng góp cho nhà nước

2.1 Quy trình xuất khẩu lao động ra nước ngoài của công ty cổ phần nhân lực

và thương mại Vinaconexmec

Để đưa lao động ra nước ngoài làm việc, công ty Vinaconex đã tuân thủ quy trình xuất khẩu lao động gồm các bước sau:

Sơ đồ 2: Quy trình xuất khẩu lao động của công ty Vinaconex Mec

Nguồn: phòng xuất khẩu lao động 1, công ty Vinaconex Mec

2.1.1.Tìm hiểu thị trường, đàm phán hợp đồng, kí kết hợp đồng với đối tác nước ngoài.

Tìm hiểu thị trường và đối tác nước ngoài là khâu đầu tiên nhưng cũng quantrọng nhất trong quy trình xuất khẩu lao động Đối với công ty VINACONEXMECcác hợp đồng về xuất khẩu lao động chủ yếu được kí trực tiếp với công ty hay cá

Quản lý lao động ở nước ngoài

Thanh lý hợp đồng

Tìm hiểu thị trường, đàm phán hợp đồng, kí kết hợp đồng với đối tác

Thông báo tuyển chọn, tổ chức tuyển

chọn lao động

Kí hợp đồng với người lao động

Đào tạo và giáo dục định hướng cho

nhân sử dụng lao động, và chỉ một phần nhỏ với các đại lý hay công ty môi giới laođộng nước ngoài vì giảm được chi phí môi giới và tạo điều kiện tốt hơn cho ngườilao động Do đó trung bình mỗi năm công ty kí kết khoảng gần 100 hợp đồng vớiđối tác các nước, tất cả các hợp đồng đều được thực hiện thành công.

Trước khi kí kết hợp đồng, công ty phải tiến hành các nghiên cứu về thịtrường, tìm hiểu cặn kẽ về đối tác, và xem xét kĩ các điều khoản trong hợp đồng.Công ty sẽ thẩm định khảo sát kỹ các điều kiện đảm bảo việc làm, sinh hoạt chongười lao động trước khi đến làm việc của đối tác nước ngoài Các hợp đồng vềxuất khẩu lao động thường bao gồm các nội dung chính là: thông tin về công ty tiếpnhận và cung ứng lao động, số lượng và tiêu chuẩn lao động cần sử dụng, loại hìnhcông việc, địa điểm làm việc, mức lương cơ bản, tiền thưởng, thời gian làm việc,chi phí đi lại, chi phí đào tạo, phí môi giới…Công ty sẽ cố gắng đàm phán với đốitác nước ngoài để họ chấp nhận một mức phí vừa phải nhằm giảm chi phí cho ngườilao động và tăng doanh thu cho công ty Hơn nữa các điều khoản về thu nhập vàđiều kiện làm việc của người lao động cũng được công ty đặc biệt quan tâm để đảmbảo cho lợi ích của người lao động

2.1.2 Thông báo tuyển chọn và tổ chức tuyển chọn lao động.

Sau khi kí kết các hợp đồng xuất khẩu lao động với đối tác nước ngoài, công

ty sẽ thông báo tuyển dụng lao động công khai trên các phương tiện thông tin đạichúng hoặc có thể tìm trực tiếp lao động tại các địa phương Căn cứ vào hợp đồng

đã kí, công ty thông báo về các tiêu chuẩn và điều kiện tuyển chọn, các thông tin vềcông việc và điều kiện làm việc Và khác với một số công ty khác cùng hoạt độngtrong lĩnh vực xuất khẩu lao động, Vinaconexmec luôn công khai về các chi phí màngười lao động phải thực hiện ngay từ đầu

Sau khi ra thông báo tuyển dụng lao động, công ty sẽ trực tiếp tiến hành lựachọn lao động, sau đó tổ chức khám sức khỏe đợt 1 cho người lao động để tuyểnchọn những lao động có đủ sức khỏe, đủ điều kiện đi làm việc tại nước ngoài Công

ty sẽ gửi thông báo đến tận nơi người lao động về kết quả của đợt tuyển chọn

Trong thời gian gần đây, thực hiện quyết định 71 của Thủ tướng Chính phủ phêduyệt đề án hỗ trợ 61 huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động với mục tiêu đến

2020 là đưa hơn triệu người nghèo đi làm việc ở nước ngoài Công ty đã áp dụng quytrình tuyển dụng trực tiếp lao động tại các địa phương, nhằm giảm chi phí cho ngườilao động và tạo ra sự chủ động về nguồn lao động cho công ty Có thể nói rằng, công ty

đã thực hiện rất tốt khâu tuyển dụng lao động bởi vì chưa có trường hợp nào người laođộng bị đối tác trả về hay trục xuất do không đủ tiêu chuẩn

Nhờ có quy trình tuyển chọn lao động minh bạch và công khai màVinaconexmec đã trở thành địa chỉ đáng tin cậy cho người lao động và đối tác nướcngoài Điều này đã tạo cho người lao động tâm lý yên tâm, không lo cảnh tiền mấttật mang

2.1.3 Kí hợp đồng với người lao động.

Sau khi đã thông báo kết quả của đợt tuyển chọn cho người lao động, công ty

sẽ trực tiếp gặp gỡ và kí kết hợp đồng với người lao động Cũng giống như hợpđồng với đối tác nước ngoài, các điều khoản của hợp đồng được soạn thảo cẩn thận,chi tiết, dễ hiểu, tránh gây ra những nhầm lẫn cho người lao động Đặc biệt là cácđiều khoản về điều kiện làm việc, thu nhập, các loại chi phí cần được chi tiết hóa

để tránh những tranh chấp phát sinh sau này Hợp đồng được kí kết trên sự tựnguyện của cả công ty và người lao động Nội dung hợp đồng ký giữa công ty vàngười lao động cần rõ ràng, đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của các bên

2.1.4 Đào tạo và giáo dục định hướng cho người lao động

Doanh nghiệp sẽ thực hiện đào tạo và giáo dục định hướng cho người laođộng trước khi họ xuất cảnh Đây là một khâu vô cùng quan trọng vì nó tạo ra chấtlượng lao động xuất khẩu của công ty Công ty sẽ tổ chức đào tạo và giáo dục địnhhướng cho người lao động tại hệ thống ba trường đào tạo nghề của công tyVinaconexmec đó là: Trường đào tạo nhân lực và Thương mại Vinaconex, Trườngtrung cấp nghề kỹ thuật xây dựng và nghiệp vụ và Trung tâm đào tạo và dạy nghềVinaconex

Tại đây người lao động được học ngoại ngữ theo quốc gia mà lao động sẽlàm việc tại đó Để trang bị vốn ngoại ngữ cần thiết cho người lao động trước khi đixuất khẩu, tại các trường đào tạo của mình, công ty đã sử dụng các giáo viên ngoạingữ có trình độ chuyên môn và kĩ năng giảng dạy

Thực hiện giáo dục định hướng cho người lao động, giúp người lao độngnắm vững được luật pháp tại nước làm việc, tránh trường hợp đáng tiếc xảy ra khi

người lao động không biết được các quy định của luật pháp Và một phần quantrọng hơn nữa là phổ biến cho người lao động về các phong tục, tập quán, nềnvăn hóa, điều kiện làm việc và sinh hoạt để họ có những vốn kiến thưc, sự hiểubiết cơ bản khiến cho họ khỏi bỡ ngỡ và có thể thích nghi được với môi trườnglàm việc mới.

Tiến hành dạy nghề cho lao động phổ thông với những công việc có yêu cầucông nhân lành nghề Sau đó trực tiếp kiểm tra và cấp chứng chỉ cho người laođộng đảm bảo rằng chỉ đưa đi những lao động đã đủ điều kiện về trình độ kĩ năngnhư yêu cầu trong hợp đồng đã kí với nước ngoài

Như vậy chất lượng lao động có tốt hay không phụ thuộc một phần lớn ởkhâu này Thực hiện tốt khâu này sẽ làm giảm chi phí cho cả người lao động vàcông ty,tăng doanh thu cho công ty

Không chỉ như vậy, song song với việc triển khai cung ứng lao động đi làmviệc có thời hạn tại nước ngoài, Công ty Vinaconexmec cũng triển khai đồng thờichương trình đào tạo lại, hỗ trợ việc làm, cung ứng lao động trong nước cho các nhàmáy có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt nam, các khu công nghiệp … dành cho cáclao động đã hoàn thành hợp đồng lao động, tu nghiệp ở nước ngoài trở về, với vốnkiến thức về ngoại ngữ và tay nghề thực tế đảm đương được những vị trí quan trọngtrong công tác sản xuất kinh doanh và quản lý của doanh nghiệp Do đó khâu đàotạo cho người lao động trước khi đi rất được công ty chú trọng

2.1.5 Kiểm tra sức khỏe, xin visa nhập cảnh/ quá cảnh.

Sau khi được đào tạo, ngoại ngữ, giáo dục định hướng và đào tạo nghề chongười lao động, công ty sẽ tổ chức kiểm tra và cấp chứng chỉ cho người lao động.Với những công việc cần yêu cầu lao động có tay nghề, thì lao động sẽ chỉ đượcchấp nhận đưa đi khi kiểm tra trình độ tay nghề đạt yêu cầu Với những lao động đãđược cấp chứng chỉ đảm bảo đã hoàn thành khóa học và đủ năng lực cũng như hiểubiết nhất định về văn hóa của nước nhập khẩu lao động sẽ được công ty tiến hànhkiểm tra sức khỏe lần hai Trong đợt kiểm tra sức khỏe lần hai này, người lao động

sẽ được công ty tiến hành các xét nghiệm về cận lâm sàng và X-quang bắt buộcnhư: Công thức máu, Nhóm máu ABO, U rờ máu, Đường máu, Xét nghiệm viêmgam B, Xét nghiệm HIV, Xét nghiệm giang mai (tiến hành đồng thời 2 xét nghiệm:

Xét nghiệm VDRL (hoặc RPR), Xét nghiệm TPHA), Tìm ký sinh trùng sốt rét trongmáu, Xét nghiệm phân tìm ký sinh trùng, Xét nghiệm nước tiểu: đường niệu,protein niệu, Chụp X-quang tim phổi thẳng.

Sau quá trình đào tạo, giáo dục định hướng, kiểm tra sức khỏe, nếu đủ tiêuchuẩn, người lao động sẽ được công ty tiếp tục lo các giấy tờ liên quan đến quátrình xuất cảnh của người lao động Công ty sẽ giúp người lao động làm hộ chiếu,visa Với một số các thị trường Châu Âu và Châu Mĩ như: Mỹ, Australia, Anh visacho người lao động tương đối khó xin Thậm chí đã từng có trường hợp công ty đã

kí được hợp đồng cung ứng lao động với chủ sử dụng tại Séc, được Đại sứ quán VNxác nhận điều kiện khả thi hợp đồng nhưng do bị ách tắc trong khâu làm visa nhậpcảnh LĐ nên đã phải huỷ bỏ hợp đồng Có thời điểm việc cấp visa cho lao động củacông ty rất chậm so với yêu cầu của doanh nghiệp và có thời điểm hầu như bị bếtắc Nhiều lao động đã chờ đợi quá lâu đã thất vọng bỏ cuộc

2.1.6 Tổ chức đưa người lao động đi xuất cảnh.

Sau khi đã có đầy đủ thủ tục, công ty sẽ tiến hành xuất cảnh cho họ: mua vémáy và giúp họ làm các thủ tục cần thiết ở sân bay Thông thường vé máy bay sẽđược tính vào chi phí của người lao động, cũng có những đơn hàng, chủ sử dụng sẽchịu chi phí đi lại này cho người lao động

Công ty sẽ cử người đưa người lao động tới tận nơi làm việc, đảm bảo chongười lao động có được công việc và điều kiện về ăn ở như trong hợp đồng đã kívới đối tác, và kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh, tránh cho người lao động cótâm lý lo lắng và bỡ ngỡ cho họ khi lần đầu bước chân tới một đất nước mới

2.1.7 Quản lý người lao động ở nước ngoài.

Sau khi người lao động đã nhận được công việc, không chỉ dừng lại ở đó,công ty sẽ tiếp tục quản lý người lao động ở nước ngoài Lao động của công ty tạicác thị trường hầu hết đều được chủ sử dụng đánh giá cao là chăm chỉ, thông minh,tiếp thu nhanh, được các thị trường đón nhận Nhưng người lao động còn thiếu ýthức kỉ luật, chưa có tác phong công nghiệp nên còn xảy ra các vụ việc vi phạmpháp luật và luật lao động như: đánh nhau, trốn việc, uống rượu, bỏ ra ngoài làm,phá vỡ hợp đồng Đôi khi người lao động chưa hiểu hết về pháp luật của nước sởtại, chưa hình dung được hậu quả do những hành vi thiếu suy nghĩ của mình gây ra

Có trường hợp những lao động bị trục xuất về nước vì những hành vi ăn cắp vặt.Những vấn đề này gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới công ty, do đó chỉ có doanh mới

có thể đứng ra giải quyết những phát sinh này để bảo vệ quyền lợi cho người laođộng và tránh cho họ những hậu quả không đáng mong muốn

Công tác quản lý lao động làm việc ở nước ngoài nếu như không đượccông ty quan tâm thường xuyên, khi có phát sinh liên quan đến người lao động đilàm việc ở nước ngoài, doanh nghiệp giải quyết không triệt để, sẽ gây hoangmang, bức xúc cho người lao động Mặt khác, nếu như giải quyết không đủ căn

cứ pháp lý xác định lý do người lao động phải về nước trước thời hạn vì những

lý do này, khi có những vụ việc liên quan đến lao động của công ty, công ty đềutìm cách giải quyết triệt để theo hướng có lợi cho người lao động Tại các thịtrường chính, có số lao động của công ty tương đối nhiều, công ty đều có các vănphòng đại diện quản lý lao động tại đó Tại các văn phòng này đều là các pháiviên của công ty có trình độ ngoại ngữ tốt, am hiểu luật pháp và các lĩnh vực liênquan đến lao động làm việc tại nước đó

2.1.8 Thanh lý hợp đồng.

Đa số lao động trước khi đi làm việc đều đúng tại công ty một khoản đảmbảo thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng Do đó sau khi hết hạn hợp đồng, tối đa trongvòng 30 ngày, người lao động sẽ đến công ty thanh lý hợp đồng Nếu như cả haibên đều thực hiện đúng như hợp đồng, người lao động sẽ đến lấy lại khoản đặt cọcnày, nếu như vi phạm hợp đồng, bên vi phạm sẽ phải bồi thường những thiệt hại do

vi phạm hợp đồng gây ra

Sau khi thanh lý hợp đồng, nếu có nhu cầu tiếp tục tái xuất khẩu lao động lầnhai, người lao động sẽ được công ty hỗ trợ và giảm chi phí một cách đáng kể Nhưvậy đây là quy trình mà công ty Vinaconexmec thực hiện từ đầu đến cuối để đưamột lao động ra làm việc tại nước ngoài Tìm hiểu từng khâu một sẽ cho ta cái nhìntổng quan nhất về điểm mạnh và yếu của từng khâu trong quy trình, từ đó có thểnâng cao hiệu quả thực hiện trong từng khâu

2.2.Tổng quan về thị trường xuất khẩu lao động của công ty cổ phần nhân lực

và thương mại Vinaconexmec.

Trong hơn 19 năm kể từ ngày thành lập, Vinaconexmec đã đưa được hơn 60.000 lượt lao động đi làm việc tại trên 30 quốc gia trên thế giới Ta sẽ cùng tìm hiểu một số thị trường chính của công ty

Ba nhóm thị trường mục tiêu của công ty Vinaconex Mec là:

 Thị trường Trung Đông – Bắc Phi: bao gồm Algieria, Lybia, UAE, Kuwait

 Thị trường Châu Á: Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaixia, Myanma, Bruney, Inđonexia, Lào

 Thị trường Châu Âu: cộng hòa Séc, Rumani, Đức, Bulgaria

Bảng3: Số lượng lao động xuất khẩu trên các thị trường chính của công ty ( từ năm 1993 – 1999)

2.2.1 Thị trường Châu Á

2.2.1.1 Thị trường Nhật Bản.

Nhật Bản là một trong những thị trường đầu tiên của công ty VinaconexMec ( trước đây là trung tâm xuất khẩu lao động trực thuộc tổng công ty

Vinaconex ), thị trường này đã bắt đầu được công ty khai thác từ năm 1993

( thời điểm hình thành trung tâm xuất khẩu lao động) Việc hình thành và pháttriển thị trường này có thể chia làm ba giai đoạn như sau: giai đoạn thứ nhất là

từ năm 1993 đến 1998, đây là giai đoạn tìm hiểu và khai thác thị trường, nhữnghiệu quả bước đầu tại thị trường này là những đơn hàng xuất khẩu lao động theohình thức tu nghiệp sinh khá đều đặn mỗi năm tuy không nhiều ( trung bình mỗinăm chỉ đưa từ 10 đến 15 tu nghiệp sinh sang Nhật Bản ) Giai đoạn thứ hai là

từ năm 1999 đến 2003 vẫn tiếp tục đưa lao động sang làm việc tại thị trườngnày dưới hình thức tu nghiệp sinh, nhưng đây là thời điểm phát triển nhất củathị trường này số lượng lao động đưa đi tương đối lớn có thời điểm lên tới 139lao động Giai đoạn thứ ba là từ năm 2004 cho đến nay, giai đoạn này tuy sốlượng lao động đưa đi có giảm sút hơn so với giai đoạn thứ hai nhưng hàng nămvẫn đều đặn kí được các đơn hàng với đối tác của Nhật Bản , và một điều đángnói hơn là chất lượng lao động xuất khẩu của công ty trong giai đoạn này đãđược cải thiện một cách đáng kể, lao động có tay nghề đã chiếm tỉ lệ cao hơn

Nhật Bản là một thị trường quan trọng của công ty do: thu nhập của ngườilao động tại Nhật cao; nhu cầu về lao động lớn; là thị trường quen thuộc đối vớicông ty; và người bản địa đánh giá khá cao lao động Việt Nam Lao động Việt Namsang Nhật chủ yếu là làm trong các xí nghiệp may công ngiệp, lắp ráp điện tử, giacông cơ khí và xây dựng, chế biến lương thực, chế biến hải sản, dệt may Đây lànhững ngành nghề còn thiếu lao đồng có tay nghề cao ở Việt Nam, nên sau khi vềnước những lao động phổ thông, không có nghề sẽ được đào tạo thành những laođộng thành thạo hướng dẫn cho các lao động trong nước khác Chính sách của NhậtBản là không tiếp nhận lao động nước ngoài có trình độ thấp, không có tay nghề vàolàm việc, tuy nhiên thị trường này lại cho phép lao động phổ thông vào làm việctheo chương trình tu nghiệp sinh với thời hạn không quá 3 năm

Tuy nhiên số lượng lao động được đưa sang thị trường này của công tyVinaconexmec lại tương đối nhỏ Nguyên nhân là do phía Nhật yêu cầu lao độngxuất khẩu sang phải có tay nghề cao, thường là kĩ sư công nghệ thông tin, kĩ sư cơ

khí, những lao động này phải có trình độ cao về chuyên môn cũng như tiếng Nhật,bên cạnh đó là những thủ tục rất khắt khe Không chỉ thế một nguyên nhân quantrọng hơn nữa là do số lượng thực tập sinh bỏ trốn ngày càng nhiều Hiện nay công

ty đã co những quy định nhằm củng cố và phát triển đối với thị trường này

Trong những năm gần đây, do sự già hóa về dân số và tỉ lệ sinh thấp, dẫn đến

sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực, làm cho nhu cầu về tu nghiệp sinh tại Nhật tănglên, bình quân mỗi năm tiếp nhận tới 70000 tu nghiệp sinh, đối với Việt Nam chođến nay đã đưa gần 40.000 tu nghiệp sinh sang Nhật Bản Hiện nay có khoảng 89doanh nghiệp xuất khẩu lao động Việt Nam được phép đưa tu nghiệp sinh sang làmviệc tại Nhật, nhưng Vinaconexmec là công ty có số lượng lao động đưa sang NhậtBản vào loại nhiều nhất

Nhưng Nhật Bản là một thị trường tiềm năng do nhu cầu nhập khẩu vè laođộng lớn, do đó trong thời gian tới công ty Vinaconexmec tiếp tục đẩy mạnh việckhai thác thị trường này Trong giai đoạn tiếp theo này, đây sẽ vẫn là thị trườngxuất khẩu lao động có nhu cầu cao của công ty Vinaconex Mec, tuy nhiên nhucầu về lao động và cơ cấu ngành nghề tại thị trường này sẽ có nhiều thay đổi.Công nhân lành nghề và lao động có trình độ cao sẽ được khuyến khích nhậpkhẩu, trong khi đó việc tuyển dụng dưới hình thức tu nghiệp sinh những lao độngkhông có nghề sẽ giảm hẳn

2.2.1.2 Thị trường Hàn Quốc.

Hàn Quốc là thị trường lớn thứ hai của công ty Vinaconex MEC (chỉ đứngsau Lybia), từ năm 1993 đến nay công ty đã đưa 7349 lượt lao động sang Hàn Quốc,cùng với thị trường Nhật Bản và Lybia, Hàn Quốc là thị trường được khai thác từnăm 1993 Từ năm 1990 đến năm 2006, số lượng lao động đưa sang thị trường nàyrất lớn, có năm đã đưa được 523 lao động, Tuy nhiên trong những năm gần đây, sốlượng lao động được đưa sang thị trường này giảm rõ rệt (năm 2007 chỉ đưa được 12người, năm 2008 và 2009 không đưa được lao động nào ) Cùng tìm hiểu qua một sốnét về thị trường Hàn Quốc

Cũng giống như Nhật Bản, Hàn Quốc là thị trường có mức thu nhập cao,trung bình từ 700 – 800 USD/tháng, điều kiện làm việc rất tốt, do đó đây là thịtrường đem lại mức thu nhập cao cho lao động Việt Nam Từ năm 1993 tới 2006,nhu cầu tiếp nhận lao động nước ngoài làm việc tại Hàn Quốc rất lớn, hầu hết là đitheo chương trình tu nghiệp sinh công nghiệp, nên số lượng và điều kiện đi không

quá khắt khe Chủ yếu lao động làm việc trong các nhà máy, công trình xây dựng, vàgiúp việc trong gia đình, đây là những công việc có nhu cầu tiếp nhận và sử dụng laođộng nhập cư lớn, lại có mức thu nhập ổn định.

Tuy nhiên, cũng như nhiều nước khác, Hàn Quốc cũng gặp những khó khănlớn trong cuộc khủng hoảng vừa qua, tỉ lệ thất nghiệp của nước này lên tới 4%, mứccao nhất trong bốn năm qua, việc phá sản của một số tập đoàn lớn đã kéo theo sựphá sản của nhiều xí nghiệp Điều này ảnh hưởng quan trọng tới thị trường việc làm

và quan trọng hơn là ảnh hưởng nghiêm trọng tới thị trường nhập cư lao động, khiếncho không thể tiếp nhận được nhiều lao động vào làm việc Bộ lao động Hàn Quốc

đã giảm mạnh số lượng thị thực làm việc cấp cho người nước ngoài nhằm tạo cơ hộiviệc làm cho lao động bản xứ Bên cạnh đó, còn một nguyên nhân chủ quan là laođộng Việt Nam hay so sánh thu nhập giữa các công ty, và khi thấy công ty nào cómức thu nhập cao hơn, họ thường nhảy việc và phá vỡ hợp đồng đã kí ban đầu, laođộng bỏ trốn nhiều, ảnh hưởng lớn đến uy tín uy tín của công ty Vinaconex MEC,

và khả năng tiếp nhận lao động của công ty tại thị trường Hàn Quốc Do đó cũnggiống như thị trường Nhật Bản, thị trường này đã tương đối bão hòa đối với laođộng lao động phổ thông và có cầu lớn hơn với lao động có tay nghề, tuy nhiên việccấp phép cho lao động nhập khẩu đã được chính phủ Hàn Quốc có sự giới hạn, dovậy trong những năm tiếp theo là vấn đề giữ vững thị trường này, chứ không chútrọng tới việc đầu tư mới

2.2.1.3 Thị trường Đài Loan

Công ty Vinaconex Mec bắt đầu đưa những lao động đầu tiên sang Đài Loan

từ đầu năm 2000 và đây cũng là thời điểm thị trường này của công ty phát triển rực

rỡ nhất.Trong những năm vừa qua đây là thị trường tương đối ổn định do nhu cầutiếp nhận lao động tương đối cao, thu nhập và công việc của người lao động tốt vàchủ sử dụng đánh giá cao khả năng làm việc của lao động Việt Nam Do đó trongnhững năm từ 2000 cho tới 2005, công ty đã đưa đi một số lượng lớn lao động Từnăm 2005 chính phủ Đài Loan đã cấm lao động giúp việc của Việt Nam do tỷ lệ bỏ

về cao Do đó trong bốn năm gần đây, việc đưa lao động cuả công ty vào thị trườngĐài Loan giảm đáng kể Mặt khác do nền kinh tế giảm sút tỉ lệ thất nghiệp trongnước tăng cao ( gần 6% tương đương với số người thất nghiệp khoảng 800.000người ), cùng với các chính sách của chính phủ liên quan tới người lao động nướcngoài nên đã hạn chế khả năng thu hút lao động vào thị trường Đài Loan Bên cạnh

đó, việc các lao động bỏ hợp đồng ra ngoài làm việc bất hợp pháp ngày càng nhiều,không chỉ gây khó khăn cho công ty trong quá trình quản lý lao động ở nước ngoài,quan trọng hơn còn ảnh hưởng tới uy tín của công ty với phía đối tác nước bạn, ảnhhưởng tới những lao động khác.

Thu nhập của người lao động tại thị trường Đài Loan khoảng 500 USD/tháng(giúp việc gia đình) và từ 650 USD – 700 USD (lao động công xưởng, hộ lý) Saukhi trừ đi các chi phí sinh hoạt tại Đài Loan, số tiền trung bình lao động có thể gửi

về nhà từ 300 USD – 350 USD Điều kiện làm việc tại Đài Loan cũng tương đối tốt,lao động tại các nhà máy và công trường được bảo hiểm 100%, lao động giúp việcgia đình và khán hộ công không bắt buộc phải tham gia bảo hiểm lao động Đối vớibảo hiểm y tế chủ sử dụng trả 60%, người lao động trả 30%, và chính quyền trợ cấp10%, tỉ lệ bạo hành đối với lao động Việt Nam tại Đài Loan cũng thấp Do đó đây làmột thị trường khá hấp dẫn đối với lao động Việt Nam Lao động xuất khẩu sang thịtrường Đài Loan chủ yếu là lao động nữ sang làm giúp việc cho gia đình, khán hộcông, bảo mẫu, chăm sóc người già, người bị bệnh

Theo như đánh giá thì trong thời gian tới, Đài Loan vẫn là thị trường lớntrong việc tiếp nhận LĐ nước ngoài (trên 300.000 người).Việc nâng cao chất lượng

LĐ, khắc phục những tồn tại, yếu kém để mở rộng cung ứng LĐ vào các lĩnh vựccông nghiệp, điện tử, công nghệ cao đang là mục tiêu lớn của ta, phấn đấu tănglượng LĐ trong nhà máy đến 50% trong các năm tới Đồng thời tích cực trong côngtác quản lý, giải quyết khiếu nại, khiếu kiện của người LĐ

2.2.1.4 Thị trường Malaixia.

Thị trường Mailaixia được khai thác khá muộn bắt đầu từ năm 2002 Cũnggiống như Đài Loan, Mailaixia cũng đã từng là một trong những thị trường tiếp nhậnmột số lượng lớn lao động của công ty Vinaconex MEC trong thời gian từ 2002 –

2007 với số lượng lên tới 3351 lao động, đây là thị trường lớn thứ ba của công ty( chỉ sau Hàn Quốc và Lybia) Trong khu vực Đông Nam Á thì đây là thị trườngchính, quan trọng nhất của công ty Tuy nhiên việc đưa lao động xuất khẩu của công

ty sang thị trường này lại không đều, không có xu hướng rõ rệt, như trong năm

2005, 2006 và 2009 số lượng lao động đưa sang thị trường này rất nhỏ ( trong banăm chỉ đưa được 40 lao động)

Malaixia là nước có vị trí địa lý khá gần với Việt Nam, lại trong cùng khốiASEAN lên việc tìm kiếm hợp đồng với thị trường này khá dễ dàng, chi phí đi lạicho người lao động cũng thấp Cũng là một nước đang phát triển nên Malaixia có

nhu cầu tiếp nhận lao động nước ngoài lớn, lại không đòi hỏi cao về trình độ taynghề Các hợp đồng xuất khẩu lao động của công ty với thị trường này chủ yếu làtrong các lĩnh vực dệt may, lắp ráp điện tử, xây dựng, dịch vụ nhà hàng ăn uống,nuôi trồng thủy hải sản … Đây là thị trường có ngành nghề phù hợp với trình độ taynghề của lao động Việt Nam, tạo cơ hội cho một số lượng lớn người nghèo đi làmviệc ở nước ngoài Với chi phí thấp,lại được miễn giảm tối đa phí xuất cảnh, điềukiện tiếp nhận lao động khá dễ dàng, điều kiện làm việc ở Malaixia khá tốt, đượcđảm bảo điều kiện ăn, sinh hoạt ở ở mức cao, do đó đây vẫn là thị trường xóa đóigiảm nghèo.

Tuy nhiên việc đưa lao động sang thị trường này của công ty cũng gặp phảimột số khó khăn nhất định :Mức lương thấp so với các thị trường Hàn Quốc, NhậtBản…( trung bình từ 2,5 – 3 triệu đồng một tháng) không hấp dẫn được người laođộng Mặt khác, tâm lý người lao động và các gia đình thuộc diện xóa đói giảmnghèo không muốn đi làm việc ở Malaixia do thiếu thông tin đầy đủ về thị trường,

do đó công ty luôn gặp phải những khó khăn về việc tìm kiếm nguồn lao động Laođộng của ta còn một số điểm yếu chưa khắc phục được như: giao tiếp kém, trình độngoại ngữ thấp, còn hay uống rượu đánh nhau… mà đây là những vấn đề đã bịnghiêm cấm đối với một nước theo đạo Hồi như Mailaixia

Sau khủng hoảng kinh tế, Malaixia đang trên đà phục hồi, nên nhu cầu laođộng tăng cao nhất là trong các nhà máy, xí nghiệp Theo cục quản lý lao động nướcngoài, thì Malaixia vẫn là thị trường tiềm năng đối với lao động nghèo và lao độngphổ thông, là thị trường chính cho lao động của 62 huyện nghèo theo quyết đinh 71của chính phủ Do vậy để tiếp tục tạo sự ổn định và mở rộng thị trường này cần cónhững giải pháp cụ thể

Có thể khẳng định rằng Malaixia vẫn là thị trường lớn, thu hút nhiều lao độngcông ty trong năm 2010 này, tuy nhiên đối với thị trường này vấn đề ở chỗ có đơnhàng nhưng không có lao động Để khai thác tốt thị trường này thì vấn đề đối vớicông ty Vinaconexmec là khi xuất khẩu lao động sang Malaysia thì phải chọn hợpđồng tốt, lương cao (trên 4 triệu đồng), có tính ổn định cao, ít rủi ro cho người laođộng Đồng thời công ty cũng sẽ theo dõi, giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh,bảo đảm quyền lợi của người lao động, không để các vụ việc kéo dài, gây ảnh hưởngxấu tới người lao động và dư luận Từ đó tạo tâm lý yên tâm cho người lao động khiquyết định lựa chọn thị trường này

2.2.2 Nhóm thị trường Trung Đông – Châu Phi

2.1.2.1 Thị trường Libya.

Là một thị trường quen thuộc đã được khai thác từ lâu ( bắt đầu từ năm

1993 cho đến nay), Libya là nước tiếp nhận nhiều nhất lao động của công tyVinaconex MEC, số lao động đã đưa sang đây đó lên tới 11.604 lao động, việctiếp nhận lao động của thị trường này rất đều đăn hàng năm, cao nhất trong giaiđoạn đầu từ 1993 đến 1997 Trong những năm tiếp theo, thị trường này vẫn đềuđặn tiếp nhận lao động của công ty Điều đáng nói là trong những thời kì khủnghoảng kinh tế, lao động dư thừa, thì đây lại là thị trường chính và tiếp nhận nhiềulao động nhất của công ty

Các hợp đồng của công ty thực hiện với đối tác nước bạn đã đảm bảo chongười lao động thu nhập và cuộc sống khá tốt Lao động của công ty đưa sang hiệnđang làm việc trong 71 ngành nghề khác nhau, nhưng chủ yếu là nghề xây dựng tạicác công trình dầu khí và cơ khí, do đó mức lương của người lao động là khá cao,thu nhập trung bình khoảng 350-400/người/năm ( cao nhất là kĩ sư với mức lương1.375 USD/tháng; thấp nhất là lao động phổ thông làm nghề xây dựng, cơ khí 262USD/tháng,) Điều kiện sống của người lao động cũng khá tốt, chủ sử dụng sẽ cungcấp nơi ăn, ở và chăm sóc y tế, riêng kĩ sư sẽ được ở phòng có điều hòa nhiệt độ

Tuy nhiên, thị trường Lybia cũng có nhiều khó khăn đó là: Đạo chính thốngcủa Lybia là đạo Hồi, sự khác biệt về văn hóa, do đó tương đối khó cho lao động của

ta có thể hòa nhập Và một vấn đề quan trọng nữa là khí hậu Lybia rất khắc nghiệt,nhiệt độ thay đổi đột ngột thường không thích hợp với lao động của ta vốn có thểtrạng yếu Do những vấn đề trên nên số lượng lao động không hoàn thành hợp đồng,

về trước hạn là tương đối nhiều, điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến các đơn hàngcủa công ty với doanh nghiệp nước bạn

Mặc dù thị trường Lybia là thị trường mới, nhưng đây là thị trường có nhucầu rất lớn về nguồn nhân lực từ nước ngoài, thủ tục đơn giản, gọn nhẹ, công việcphù hợp với lao động Việt Nam Thị trường này có xu hướng tăng mạnh nhu cầu laođộng sau khủng hoảng kinh tế Trong giai đoạn tiếp theo này, Lybia được đánh giá

là một trong những thị trường chính của công ty

2.2.2.2 Thị trường các tiểu vương quốc A-Rập thống nhất UAE

Bắt đầu xuất khẩu lao động từ năm 2000, nhưng đây lại là thị trường mà việckhai thác của công ty Vinaconex Mec còn gặp nhiều khó khăn Việc kí kết các đơnhàng chậm, với số lượng nhỏ Nhưng điều đặc biệt là có những năm việc xuất khẩusang thị trường này mang tính đột biến cao, trong năm 2006 đưa được 904 lao động,

2007 là 385 người Tuy nhiên trong hai năm trở gần đây thị trường này lại khôngtiếp nhận lao động của công ty

UAE là một nước công nghiệp hóa cao và là một nước phát triển nhất trên thếgiới, riêng GDP bình quân đầu người khoảng 50.000 USD, tình hình chính trị, kinh

tế và xã hội ổn định, do đó đây là thị trường tiếp nhận lao động nước ngoài vào làmviệc với số lượng lớn trên thế giới Ngành nghề chủ yếu của lao động ta là xây dựng,

cơ khí, đóng tàu, dịch vụ khách sạn, điện lạnh, thủy sản, nhựa, may mặc Với ngànhnghề đa dạng như vậy, mức lương lại tương đối cao, từ 5- 7 triệu đồng ( 245USD/tháng dối với lao động phổ thông, và 300 USD/ tháng đối với lao động cónghề, cao hơn làm việc tại Đài Loan, Malaixia, Lybia.), đặc biệt làm việc tại thịtrường này người lao động không phải đúng bất cứ khoản thuế nào, điều kiện hợpđồng tương đối tốt: chủ sử dung chi trả toàn bộ chi phí về bảo hiểm y tế, chế độ ăn

ở, do đó đây là thị trường rất thu hút người lao động

Hiện nay Trung Đông là thị trường xuất khẩu lao động duy nhất không bị ảnhhưởng mấy trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu Đối với công ty thì đây là mộtđơn hàng tốt, phù hợp với lao động Việt Nam, nhất là trong khi việc làm trong nướckhan hiếm, lao động xuất khẩu về nước trước hạn ngày càng nhiều Thì với thị trườngnày hầu như không có trường hợp lao động nào bị về nước trước hạn vì thiếu việc làm

Vấn đề ở chỗ không chỉ có công ty nhìn thấy được tiềm năng của thị trườngnày Bối cảnh khủng hoảng kinh tế, thiếu việc làm khiến lao động nước ngoài làmviệc ở các thị trường khác đổ dồn về Trung Đông, hiển nhiên vấn đề cạnh tranh đãdiễn ra một cách gay gắt giữa lao động của công ty Vinaconexmec với các công tykhác và lao động của các quốc gia khác Trong khi đó, việc đòi hỏi chuyên môn, taynghề của các chủ sử dựng lao động cũng ngày càng khắt khe

Như vậy trong tương lai, đây là thị trường có hứa hẹn lớn, vì nhu cầu tuyểndụng lao động nhập khẩu cao, ngành nghề lại phù hợp với lao động của công ty.Việc khai thác và mở rộng thị trường này được đặt ra là một cơ hội và cũng là tháchthức đối với công ty khi trong thời gian vừa qua việc tiến hành khai thác thị trườngnày chưa đạt được hiệu quả

2.2.3 Nhóm thị trường Chõu Âu.

2.2.3.1 Thị trường Séc

Sau khi đã tìm hiểu về một số thị trường lớn của công ty, với số lượng laođộng đưa đi tới nay đã lên tới con số hàng nghìn lao động, ta cùng xem xét một vàithị trường tiềm năng của công ty nhưng hiện tại quy mô xuất khẩu còn rất nhỏ bộ

Đây được coi là thị trường truyền thống về xuất khẩu lao động vì đó đượccông ty khai thông từ những năm 1980, ta đã không ngừng xuất khẩu lao động sangthị trường này theo chương trình hợp tác lao động và chuyên gia, đã được chính phủhai nước kí kết từ lâu Tuy nhiên sau khi chủ nghĩa xã hội tan rã ở Đông Âu và Liên

Xô, việc xuất khẩu lao động xuất khẩu sang thị trường này đã giảm hẳn, tuy sốlượng không nhiều, nhưng đều đặn hàng năm, lao động Việt Nam vẫn được xuấtkhẩu sang Sec

Đối với thị trường này, mặc dù đơn hàng rất khó tìm kiếm, do đây là một thịtrường chất lượng cao, nhưng khi làm việc ở thị trường này lại hoàn toàn yên tâm, vìphía bạn rất đáng tin cậy, làm việc lâu dài và chắc chắn, tất cả các hợp đồng laođộng đều là các nhà máy lớn, có danh tiếng, người lao động được bảo đảm cuộcsống khá tốt với các chế độ đãi ngộ cao: chế độ bảo hiểm y tế, trợ cấp đầy đủ, làmviệc cũng an tâm hơn Thu nhập tại thị trường này rất cao, bình quân thu nhập củathợ nghề xuất khẩu sang Séc là 700-800 USD/tháng, thu nhập của thợ giỏi có thể lêntới hơn 1000 USD/tháng Hơn nữa, nếu là lao động giỏi, tại Séc người lao động còn

có cơ hội làm việc lâu dài ( không chỉ theo hợp đồng từ 2- 3 năm) Hầu hết lao độngcủa cơn ty làm việc trong các nhà máy lắp ráp cơ khí và chế biến, công nhân maymặc và một số ngành nghề công nghiệp khác

Tuy nhiên do ảnh hưởng nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng kinh tế, tronghai năm vừa qua thị trường lao động Séc suy giảm một cách nghiêm trọng, hàng loạtnhà máy xí nghiệp đóng cửa phá sản, hoặc nhẹ hơn là thu hẹp sản xuất, dẫn đến tìnhtrạng thất nghiệp lan tràn Do lao động thiếu việc làm nên đã nảy sinh nhiều tìnhhuống tiêu cực như lao động bỏ việc, phá vỡ hợp đồng, nhưng không về nước mà bỏ

ra ngoài làm việc,đi buôn bán nhỏ lẻ, làm cho vấn đề quản lý các lao động này ngàycàng khó khăn hơn, mất uy tín với bạn hàng nước ngoài

Sau khủng hoảng, Sec được đánh giá là thị trường sẽ có nhu cầu về lao độngcao hơn, nhu cầu về ngành nghề lao động tại thị trường này cũng không có nhiều

thay đổi so với trước kia Tuy nhiên việc tìm kiếm đơn hàng và xin visa thủ tục nhậpcảnh tương đối khó khăn Do đó thách thức đặt ra cho công ty trong thời gian tới đốivới thị trường này là vấn đề thông tin và mở rộng thị trường, tìm kiếm đơn hàngxuất khẩu lao động có giá trị cao.

2.2.3.2 Thị trường Nga.

Là thị trường bắt đầu tiến hành từ năm 1980 nhưng ngừng tiếp nhận lao độngvào năm 1989 Trong những năm từ 1993 đến năm 2005 việc tiếp nhận lao độngtương đối nhỏ dọt, tới tận năm 2008 công ty mới đưa lao động sang thị trường nàyvới số lượng lớn

Thị trường Nga khá tương đồng với thị trường Séc, là thị trường có nhiềutiềm năng, đem lại thu nhập khá cho người lao động và họ chỉ phải trả khoản phímôi giới thấp, nên chi phí trước khi đi của người lao động thấp Bên cạnh đó, quan

hệ giữa người sử dụng và lao động Việt Nam khá tốt Tuy nhiên không mấy doanhnghiệp Việt Nam đưa được lao động sang thị trường này, mặc dù đây là một thịtrường tương đối lớn, nhu cầu tiếp nhận lao động nước ngoài sang làm việc là nhiều.Một phần vì việc tìm kiếm đơn hàng tại Nga khó, phần khác do có quá nhiều công tymôi giới lao động sang Nga đã lừa đảo người lao động, tuyển người lao động đưa đimột cách rầm rộ nhưng không quan tâm tới cuộc sống của họ ở nước ngoài, đưangười lao động đến những vùng thời tiết khắc nghiệt và những công việc nặng nhọc,không phù hợp với lao động Việt Nam, nên đã ảnh hưởng mạnh đến tâm lý củangười lao động khi quyết định sang Nga làm việc

Hợp đồng đưa lao động sang Nga làm việc với mức thu nhập cao ( trungbình 500 USD/tháng), tổng chi phí người lao động phải nộp chỉ có 600 USD Chủyếu là làm việc trong các xí nghiệp may như may áo lạnh, áo lông và đồ thể thao,đây là những công việc đơn giản phù hợp với trình độ lao động và sức khỏe củangười lao động Việt Nam

Đến nay, là một nước bị ảnh hưởng nặng bởi khủng hoảng kinh tế trongnhững năm vừa qua, nhưng những lao động do công ty đưa sang Nga vẫn có côngviệcvà thu nhập ổn định Trong thời gian sắp tới, sau khủng hoảng kinh tế, những thịtrường thuộc châu Âu sẽ được đánh giá cao, và mở rộng khai thác

Như vậy nhìn chung tại các thị trường chính, phần lớn lao động của công

ty đều được đánh giá cao về khả năng làm việc, chăm chỉ và tiếp thu nhanh Thu

nhập của người lao động ổn định, đặc biệt là lao động làm việc trong các nhà máysản xuất công nghiệp, công trường xây dựng lớn có điều kiện làm việc, ăn ở và thunhập khá tốt Tuy nhiên tại các thị trường truyền thống của công ty như: Đài Loan,Malaixia, Nhật Bản, Hàn Quốc vốn tiếp nhận số lượng lớn lao động của công ty thìnay chỉ tiếp nhận với số lượng tương đối nhỏ.

Còn với những thị trường mới như Anh, Mĩ, Australia, Ireland, đặc biệt là

Rumani công ty Vinaconexmec đang thí điểm đưa lao động sang làm việc trong cáclĩnh vực xây dựng, trang trai, nhà hàng, tuy số lượng không nhiều, nhưng thu nhậpcủa người lao động lại tương đối cao khoảng từ 1500-2000 USD, mức chi phí môigiới từ 3000 – 4000 USD, mang lại nguồn thu lớn cho công ty Do đó đây sẽ lànhững thị trường mà công ty đang có kế hoạch để khai thác và mở rộng trong nhữngnăm tiếp theo, đặc biệt là sau khi Việt Nam đã gia nhập WTO Hầu hết tại những thịtrường này có tình trạng thiếu lao động, đặc biệt là các công nhân làm việc trong cácnhà máy, do đó nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài của họ khá cao Tuy nhiên cácchủ sử dụng của nước này tỏ ra rất khắt khe khi nhận lao động nước ngoài Họ quantâm nhiều hơn đến chất lượng lao động Ngay tại Châu Á, một thị trường cũng đượccoi là một mỏ vàng đối với công ty, nhưng vẫn chưa được khai thác hết tiềm năng

đó là thị trường Singapo Rất nhiều các doanh nghiệp điện tử và công ty kinh doanhdịch vụ của nước này có nhu cầu sử dụng lao động của ta Với mức lương trung bình

là 1800 USD, chi phí vận chuyển đưa người lao động đi làm việc thấp, có thể manglại lợi nhuận lớn cho công ty Đây là những thị trường mới mà công ty đang lên kếhoạch để tiếp cận, nhưng để đàm phán và ký kết hợp đồng cung ứng lao động cũngcòn nhiều khó khăn, vướng mắc

2.3 Quy mô, cơ cấu lao động xuất khẩu của công ty cổ phần nhân lực và thương mại Vinaconexmec.

Xuất khẩu lao động và chuyên gia là một hoạt động kinh tế xã hội góp phầnphát triển nguồn nhân lực, giải quyết việc làm, tạo thu nhập và nâng cao trình độ taynghề cho người lao động, tăng nguồn thu ngoại tệ cho đất nước…cùng với các giảipháp giải quyết việc làm trong nước là chính, xuất khẩu lao động và chuyên gia làmột chiến lược quan trọng lâu dài góp phần xây dựng đội ngũ lao động cho côngcuộc xây dựng đất nước cho thời kì công nghệ hóa, hiện đại hóa Thấm nhuần tưtưởng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, phát huy truyền thống và thành tích trong thờigian qua, kể từ ngày thành lập, công ty cổ phần nhân lực và thương mại

Vinaconexmec đã đưa được hơn 60.000 lượt lao động đi làm việc cho hơn 100 đốitác trên thế giới với nhiều nhóm nghề đa dạng và cũng là nơi cung cấp nhân lực kĩthuật cao cho thị trường lao động trong và ngoài nước Con số 60.000 lượt lao độngđưa ra thị trường nước ngoài đã có thể phần nào nói nên những cố gắng vượt bậccủa Vinaconexmec gần 20 năm qua trong lĩnh vực xuất khẩu lao động, để trở thànhđơn vị hàng đầu trong các doanh nghiệp xuất khẩu lao động của cả nước.

BẢNG 4: Số lượng người lao động xuất khẩu trên một số thị trường chính từ

1/1993 – 12/2010 ( theo thị trường) của công ty Vinaconex Mec

Đơn vị : người

Quốc Lybia

Nhật Bản

Đài Loan Malaixia UAE Lào Quarta

xêut Angieria

Arap-Liên bang Nga

Số

lượng

Nguồn : Phòng xuất khẩu lao động 1 – công ty Vinaconex Mec

Bảng 5: Số lượng lao động xuất khẩu trên một số thị trường từ 2005-2009

(theo năm) của công ty Vinaconex Mec

Xét về quy mô cơ cấu xuất khẩu lao động của công ty Vinaconex Mec tronggiai đoạn từ 2005 đến 2009 có thể thấy một vài vấn đề như sau Trong giai đoạn này,tuy gặp phải những khó khăn do khủng hoảng kinh tế trong nước và thế giới gây ranhững ảnh hưởng xấu tới thị trường lao động xuất khẩu của công ty vẫn đưa được6.818 lượt lao động sang làm việc tại nước ngoài, trung bình mỗi năm công ty xuấtkhẩu được 1.363 lượt lao động

Qua biểu đồ về quy mô xuất khẩu lao động trong giai đoạn từ 2005 đến 2009của công ty Vinaconex Mec có thể nhận thấy rằng: nhìn chung xuất khẩu lao động có

xu hướng tăng qua các năm, đặc biệt tăng mạnh từ năm 2006 ( đây là năm công tyVinaconex Mec được chính thức thành lập từ từ trung tâm xuất khẩu lao động của tôngcông ty Vinaconex) ( từ năm 2005 đến năm 2006 đã tăng 749 lao động) Tuy nhiêntrong năm 2007 số lượng lao động đưa đi lại đột ngột giảm xuống ( giảm xuống 225người so với năm 2006), có thể lý giải vấn đề này như sau do cuộc khủng hoảng tàichính cuối năm 2007, các thị trường xuất khẩu lao động của công ty đều bị giảm xuống,trong đó ảnh hưởng nặng nề nhất là các thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản, UAE, làm cho

số lượng lao động đưa sang các nước này bị giảm đáng kể dẫn tới quy mô xuất khẩu laođộng trong năm này có chiều hướng đi xuống Từ năm 2005 đến nay, nhìn chung quy

mô lao động xuất khẩu đều có xu hướng gia tăng khá đều, đặc biệt trong năm 2009 đãđưa hơn 2000 lượt lao động ra làm việc tại nước ngoài

Đồ thị 1: quy mô xuất khẩu lao động ( 2005 – 2010) công ty Vinaconex Mec

Nguồn : Phòng kế hoạch công ty Vinaconex Mec

Xét về cơ cấu lao động xuất khẩu lao động của công ty Vinaconex Mec, cóthể nhận thấy rằng Nếu như những năm trở về trước ( từ năm 1993 đến 2004) ba thịtrường chính của công ty là Lybia, Malaixia và Hàn Quốc, thì trong năm năm trở lạiđây nhóm thị trường chính của công ty đó là Lybia, UAE, Hàn Quốc và Angieria.Trong đó thị trường Lybia chiếm tỉ trọng cao nhất : 43,21% ( chiếm gần một nửalượng lao động xuất khẩu trong giai đoạn này, tiếp đến là UAE với 19,37% , giữ vịtrí số ba là thị trường Hàn Quốc với tỉ trọng là 9,31%, tiếp đến là Angieria với7,42% Các thị trường Lào, Đài Loan và Malaixia giữ vị trí cuối cùng về quy môxuất khẩu

Như vậy vấn đề cơ cấu thị trường của công ty trong giai đoạn vừa qua còntồn tại một số bất cập, thị trường Lybia chiếm gần một nửa trong tổng số lao độngxuất khẩu, tiếp đến là thị trường UAE, nhóm thị trường trước đây từng được coi làthị trường chính, đóng vai trị chủ đạo của công ty như Nhật Bản, Hàn Quốc, ĐàiLoan, Malaixia chỉ chiếm hơn 15% trong tổng số lao động xuất khẩu Đây là một cơcấu thị trường xuất khẩu không cân đối, việc tập trung vào một nhóm thị trường làLybia, UAE, Hàn Quốc sẽ gây ra những hậu quả xấu nếu như nhóm thị trường nàyđột ngột có sự biến động lớn Bên cạnh đó cũng cho thấy rằng, trong thời gian vừaqua tuy số lượng lao động xuất khẩu tương đối lớn, nhưng vấn đề cơ cấu lao độngxuất khẩu chưa đạt được hiệu quả cao, bên cạnh việc phát triển những thị trườngmới, việc duy trì và giữ vững được những thị trường cũ của công ty còn tồn tạinhiều bất cập

Như đã biết ba nhóm thị trường mục tiêu của công ty Vinaconex Mec là:

 Thị trường Trung Đông – Bắc Phi: bao gồm Algieria, Lybia, UAE, Kuwait

 Thị trường Châu Á: Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaixia,

Myanma, Bruney, Inđonexia, Lào

 Thị trường Châu Âu: cộng hòa Séc, Rumani, Đức, Bulgaria

Nếu xét về cơ cấu doanh thu của hoạt động xuất khẩu lao động ( năm 2005 –2009) từ các nhóm thị trường này, thì nhóm thị trường Trung Đông – châu Phichiếm 54% doanh thu, nhóm thị trường Châu Á chiếm 29% và nhóm thị trườngchâu Âu chiếm 17%, trong khi đó cơ cấu xuất khẩu lao động thì chỉ riêng hai nướcLybia và UAE đã chiếm tới 62,58% Như vậy đây là nhóm thị trường có tỉ trọng

xuất khẩu lao động cao nhưng không có giá trị cao, tỉ trọng trong doanh thu từnhóm thị trường này lại không cân xứng với tỉ trọng lao động xuất khẩu sang đây.Như vậy cơ cấu về thị trường của công ty chưa đạt hiệu quả cao.

2.4 Cơ cấu theo giới tính lao động xuất khẩu.

Bảng 6: Cơ cấu lao động theo giới tính ( 2005 – 2009) công ty Vinaconex Mec

Tỉ trọng

Số lượng

Tỉ trọng ( % )

Nguồn: Phòng xuất khẩu lao động 1 – công ty Vinaconex Mec

Qua bảng số liệu thống kê trên có thể thấy rằng từ năm 2005 đến năm 2009,công ty Vinaconexmec đã đưa đi 811 lao động nữ ( trong tổng số lao động đưa đi là6.699 ), tỉ lệ này là rất nhỏ (12,15%), trong khi đó tỉ lệ lao động nam đưa đi là rấtcao ( 87,85%) Trong khi đó theo thống kê của Cục QLLĐNN, hiện lao động nữchiếm 30% trong khoảng 500.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại 40 quốc gia

và vùng lãnh thổ

Hầu hết lao động nữ của công ty đưa đi làm việc trong các lĩnh vực giúp việctrong gia đình và khán họ công ( khoảng 78%), gia công sản xuất và chế tạo chỉchiếm 22% Đa số lao động nữ làm việc tại Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc vàMalaxia, mà đây là nhóm thị trường đã giảm đáng kể số lượng lao động xuất khẩu

trong thời gian qua của công ty Mặt khác nhu cầu tuyển dụng lao động nữ của phíađối tác nước ngoài không cao như nhu cầu đối với lao động nam, hầu hết các hợpđồng đều cho phép chủ sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng nếu lao động nữ cóthai và sinh con Do đó tỉ lệ lao động nữ đưa ra nước ngoài làm việc của công ty làtương đối nhỏ.

Tuy số lượng không nhiều, nhưng tất cả các lao động nữ được đưa đi làmviệc được công ty đảm bảo có cuộc sống khá tốt Công việc lại tương đối đơn giản,nhẹ nhàng phù hợp với sức khỏe của người phụ nữ Việt Nam, thu nhập của ngườilao động cao nhất là tại thị trường Nhật Bản ( trung bình là 17 triệu đồng một tháng

và thấp nhất là Malaixia với mức từ 4.5 – 5 triệu đồng một tháng, không xảy ra các

vụ việc bạo hành đối với lao động là nữ của công ty Nhưng trong 811 lao động nữxuất khẩu lao động trong thời gian qua của công ty lại đa số là những lao động giảnđơn, không có nghề, nên thu nhập thường không cao bằng nam giới

2.5 Cơ cấu về ngành nghề lao động.

Bảng 7: Cơ cấu về ngành nghề lao động (2005 – 2009)

Nguồn: phòng xuất khẩu lao động 1 – công ty Vinaconex Mec

Dễ dàng nhận thấy rằng các ngành nghề trong xuất khẩu lao động của công

ty Vinaconexmec tương đối đa dạng, điều này tạo điều kiện cho người lao động dễdàng lựa chọn ngành nghề phù hợp cho mình, và công ty cũng dễ dàng hơn với việctạo nguồn lao động cho công tác xuất khẩu Tuy nhiên cơ cấu ngành nghề lại khôngcân đối, lao động đưa đi chủ yếu là lao động trong nghành xây dựng (chiếm tỉ trọng

lớn là 35,5% ), tiếp theo là những lao động trong các ngành như: cơ khí, vận hànhmáy, dệt may, giúp việc gia đình

Lao động xây dựng bao gồm đốc công, thợ đường ống, thợ xây, thợ sơn, thợđiện, thợ hàn, thợ trát…Hầu hết những lao động này đều đã được tuyển dụng và làmviệc trong các công trình xây dựng của tổng công ty Vinaconex, sau khi kết thúccông trình, họ thường có nhu cầu tiếp tục được đào tạo để ra làm việc tại nướcngoài Bên cạnh đó, công ty Vinaconexmec chủ trương đa dạng hóa trong hình thứcxuất khẩu lao động nên đã xây dựng hướng xuất khẩu theo phương thức nhận thầucác công trình ở nước ngoài, đến thời điểm hiện tại đã có trên 600 công nhân làmviệc xây dựng tại các công trình nhận thầu ở nước ngoài Vinaconexmec cũng mởrộng phương thức hợp tác liên doanh với công ty nước ngoài để thiết lập các liêndoanh, liên kết nhận thầu các công trình ngoài nước, và bước đầu là đã nhận thầuphần nhân công ở các công trình này, tăng cường việc đưa lao động xây dựng ra làmviệc ở nước ngoài Vinaconex MEC vốn được tách ra từ tổng công ty xây dựng vàthương mại Vinaconex, đây là đơn vị đứng đầu trong ngành xây dựng, do đó công ty

có nhiều lao động giỏi về chuyên môn xây dựng bao gồm công nhân lành nghề, kĩ

sư, chuyên gia tư vấn xây dựng, đáp ứng đủ các điều kiện yêu cầu của phía đối tác,nên việc có các hợp đồng trong lĩnh vực xây dựng là tương đối dễ dàng

Với tỉ lệ tương đối nhỏ ( chỉ hơn 2% ), công đã đưa hơn hàng trăm chuyêngia về xây dựng, y tế, giáo dục, nghệ thuật, văn hóa…làm việc tại nước ngoài.Việc hợp tác đưa chuyên gia sang làm việc tại nước ngoài đã được công ty xácđịnh là hướng đi chính trong thời gian tới Bởi tuy với số lượng ít, nhưng việchợp tác về chuyên gia trong các lĩnh vực đã mang lại nguồn lợi nhuận tương đốilớn cho công ty

2.6 Cơ cấu về trình độ lao động.

Để phù hợp với tiến trình và đón đầu nhu cầu lao động, trong thời gian vừaqua, Vinaconex MEC đã định hướng trong hoạt động xuất khẩu lao động một cách

rõ ràng đó là: Xuất khẩu lao động ra thị trường nước ngoài đồng thời cũng là đơn vịhàng đầu trong cung cấp nguồn lao động kĩ thuật cao, chuyên gia cho các doanhnghiệp Phát triển có chọn lọc thị trường và nhóm ngành nghề, giảm thiểu lao độngkhông có tay nghề, không quá chú trọng về số lượng lao động xuất khẩu mà tậptrung đầu tư chất lượng và giá trị của sức lao động xuất khẩu Qua bảng thống kê về

quy mô và cơ cấu lao động xuất khẩu của công ty trong thời gian qua, ta có thể hìnhdung rõ hơn ( từ năm 2005 – 2009)

Bảng 8: Cơ cấu về trình độ lao động xuất khẩu theo thị trường ( 2005 – 2009)

Nguồn: Phòng xuất khẩu lao động 1 – công ty Vinaconex Mec

Lao động xuất khẩu của công ty với trên 50% là lao động có nghề, trong khi

đó con số này đối với cả nước hiện tại là khoảng 30% Tuy nhiên đây đó hẳn là con

số đáng mừng hay chưa? Nhìn vào bảng thống kê số liệu về lao động xuất khẩu trên

có thể dễ dàng nhận thấy rằng hầu hết số lao động có tay nghề đều ở các thị trườngTrung Đông, còn ở các thị trường chất lượng cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Séc thì

tỉ lệ này chỉ trên dưới 10% Như vậy tại các thị trường lao động khó tính thì hầu nhưlao động của công ty đưa sang lại là các lao động phổ thông Nhưng trên 50% laođộng đã qua đào tạo vẫn là một con số đáng kể, khi trong tình trạng hiện nay, đaphần lao động xuất khẩu đều là lao động nông thôn, không có tay nghề

Tại các thị trường Trung Đông như UAE, Quatar, Lybia…đa số đều là cáclao động có nghề, những lao động này là những lao động lành nghề trong lĩnh vựcxây dựng, cơ khí, dệt may…Hầu hết họ đều được chủ sử dụng đánh giá khá tốt về

trình độ tay nghề, khả năng tiếp thu học hỏi Hiện tại công ty đã có hệ thống 3trường đào tạo nghề cho người lao động, các lao đưa đi đều đã được qua đào tạo tạicác nghề này.

Bảng 9: cơ cấu lao động xuất khẩu theo trình đô (tính theo năm) giai

Năm 2006

Năm 2007

Năm 2008

Năm 2009

Nguồn : Phòng xuất khẩu lao động 1- công ty Vinaconex Mec

Mặc dù tỉ lệ là lao động phổ thông đã giảm đều qua các năm, nhưng vẫn còncao, công nhân kĩ thuật và lao động có trình độ trung học chuyên nghiệp cũng đãtăng qua các năm, tỉ lệ lao động có trình độ đại học và trên đại học còn tương đốithấp Cơ cấu trình độ của lao động của công ty trong thời gian qua vẫn chưa đápứng được yêu cầu theo xu thế chung hiện nay và những mục tiêu đặt ra của công tynói riêng

Những lao động không có trình độ chuyên môn đa số đang làm việc tại cáctại các thị trường truyền thống của công ty như: Đài Loan, Malaixia, Lybia Bởihiện tại , những thị trường này vẫn chấp nhận một bộ phận lao động giản đơn, chưaqua đào tạo nghề và ngoại ngữ rất kém Tuy nhiên những lao động này thường cóthu nhập thấp do vậy họ rất dễ bỏ trốn gây ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín củacông ty

Nhưng hiện nay ở hầu hết các thị trường của công ty, đặc biệt là những thịtrường mới, nhu cầu về lao động có tay nghề đang gia tăng mạnh mẽ Theo yêu cầucủa các đối tác hiện nay chủ yếu là lao động có nghề, chuyên môn kỹ thuật tronglĩnh vực cơ khí như thợ hàn, thợ sửa chữa bảo trì máy công nghiệp, công nhân kĩ