Phân tích tình hình rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Công thương Đà Nẵng.doc

Phân tích tình hình rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Công thương Đà Nẵng

LỜI NÓI ĐẦU

Trong đời sống kinh tế hàng ngày, rủi ro luôn luôn tiềm ẩn, nó được coi là những

bất trắc, những biến cố không có lợi, nằm ngoài sự mong đợi của con người Rủi ro nhiềukhi mang lại những hậu quả không lường Hoạt động kinh doanh Ngân hàng cũng luôn cóthể gặp nhiều loại rủi ro nhưng rủi ro điển hình nhất mà Ngân hàng phải luôn đối mặt làrủi ro tín dụng- Rủi ro khách hàng không trả được nợ Rủi ro này không chỉ gây tác độngxấu tới ngân hàng mà ở mức độ trầm trọng hơn ảnh hưởng đến toàn xã hội Chính vì vậy,trong giai đoạn hiện nay, nghiên cứu và đưa ra các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụngđang là mối quan tâm của các nhà quản trị ngân hàng và xã hội

Qua quá trình thực tập tại Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Đà Nẵng nhậnthức được tầm quan trọng của vấn đề này, cùng với sự đồng ý của thầy giáo hướng dẫn,

em đã tìm hiểu và chọn đề tài: “Phân tích tình hình rủi ro tín dụng tại chi nhánh

Ngân hàng Công thương Đà Nẵng” cho chuyên đề thực tập tốt nghiệp.

Chuyên đề gồm có 3 chương:

Chương I: Lý luận chung về tín dụng và rủi ro tín dụng

Chương II: Phân tích tình hình rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Công

thương Đà Nẵng trong hai năm 2002-2003Chương III: Một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân

hàng Công thương Đà Nẵng trong thời gian đến

Với sự hạn chế về kiến thức, thời gian cũng như kinh nghiệm thực tế nên chuyên

đề không thể tránh khỏi những sai xót, hạn chế nhất định Do vậy em rất mong nhận được

sự đóng góp ý kiến của thầy cô, các anh chị và các bạn để chuyên đề được hoàn thiệnhơn

Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của Thầy giáo Ths Nguyễn ĐứcHoà, các cô chú và anh chị phòng tín dụng ở Chi nhánh Ngân hàng Công thương ĐàNẵng đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em hoàn thành chuyên đề này

Đà Nẵng, ngày 08/05/ 2004 Sinh viên thực hiện

Nguyễn Văn Hoàng

I KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1 Ngân hàng Thương mại

Theo luật TCTD đã được Quốc hội thông qua ngày 12/12/1997, có hiệu lực từ năm

1998, ngân hàng là tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và cácdịch vụ tài chính có liên quan Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ vàdịch vụ ngân hàng, với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứngcác dịch vụ thanh toán

Ngân hàng Thương mại là ngân hàng với các nghiệp vụ truyền thống là huy độngvốn và cho vay ngắn hạn là chủ yếu Tuy nhiên do thị trường ngày càng phát triển, dầndần các ngân hàng này đi vào kinh doanh đa năng, làm cả nghiệp vụ huy động vốn, chovay trung dài hạn và gần như thực hiện hầu hết các nghiệp vụ, dịch vụ ngân hàng

2 Chức năng của Ngân hàng Thương mại

Ngân hàng Thương mại không được trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất kinhdoanh và lưu thông hàng hoá như các doanh nghiệp thông thường, nhưng nó góp phầnthúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội thông qua ba chức năng chính:

- Trung gian tài chính

- Trung gian thanh toán

- Tạo tiền dưới hình thức làm các dịch vụ tiền tệ, tín dụng chứng khoán cho kháchhàng

3 Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng Thương mại

a) Các hoạt động bên tài sản nợ (huy động vốn)

Đây là hoạt động nhằm tạo nguồn vốn cho ngân hàng Thực chất đây là hoạt độngnhận nợ, nhận vốn thanh toán bổ sung để tài trợ cho các hoạt động bên tài sản có Hoạtđộng này sẽ quyết định cho hoạt động mở rộng tín dụng và các tài sản đầu tư khác củangân hàng Nó bao gồm nhiều hoạt động khác nhau:

- Hoạt động nhận tiền gửi

- Hoạt động vay ngắn hạn

- Hoạt động huy động vốn dưới hình thức phát hành chứng chỉ tiền gởi

- Hoạt động huy động vốn trên thị trường (nhằm hổ trợ bù đắp khả năng thanhtoán của ngân hàng, mở rộng các khoản mục tín dụng, tăng mức sinh lời cho hoạt độngngân hàng )

- Hoạt động vay từ Ngân hàng Trung ương chủ yếu là để bù đắp dự trữ bắt buộc

và lượng tiền mặt thiếu hụt

- Hoạt động về vốn tự có và các quỹ

b) Các hoạt động bên tài sản có (sử dụng vốn)

Đây là hoạt động sử dụng nguồn vốn của ngân hàng để cho vay hay đảm bảo chocác khoản chi trả cho khách hàng bằng cách cấp tín dụng cho họ trong một khoản thờigian nhất định, bao gồm:

- Hoạt động về ngân quỹ: là quá trình tạo lập các quỹ tiền tệ, hoạt động này chủyếu là đảm bảo khả năng thanh toán, chi trả khi có nhu cầu về rút tiền mặt hay các khoảnvay bằng tiền của ngân hàng

- Hoạt động cho vay: đây là hoạt động chủ yếu của ngân hàng, hoạt động này đemlại phần lớn lợi nhuận của ngân hàng, tuy nhiên hoạt động này cũng đem lại phần lớn rủi

ro cho ngân hàng.

- Hoạt động đầu tư chứng khoán

- Hoạt động liên quan đến tài sản cố định: hoạt động này mặt dù không sinh lợicho ngân hàng nhưng nó là cơ sở để hổ trợ các hoạt động khác hoạt động

c) Các hoạt động khác:

- Hoạt động về thanh toán chi trả hộ cho khách hàng

- Hoạt động bảo lãnh

- Hoạt động kinh doanh ngoại hối

- Hoạt động kinh doanh chứng khoán

- Hoạt động tư vấn cho khách hàng

- Dịch vụ thanh toán quốc tế

II LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG

Quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở sự tin tưởng giữa người đi vay và người cho vay.Đây là điều kiện tiên quyết để thiết lập quan hệ tín dụng Người cho vay tin tưởng rằngvốn sẽ được hoàn trả đầy đủ khi đến hạn Người đi vay cũng tin tưởng vào khả năng pháthuy hiệu quả của vốn vay Đối với ngân hàng thì đây là yếu tố hết sức cơ bản trong quảntrị tín dụng Trong thực tế, một số nhân viên tín dụng khi xét duyệt cho vay không dựatrên cơ sở đánh giá mức độ tín nhiệm về khách hàng mà lại chú trọng đến các bảo đảm,chính quan điểm này đã làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng

2 Phân loại

Có nhiều cách phân loại tín dụng

*Nếu căn cứ vào thời hạn thì người ta chia tín dụng làm hai loại :

- Tín dụng ngắn hạn: là những khoản cho vay mà thời hạn không quá 12 thángnhằm đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn như bổ sung ngân quỹ, đảm bảo yêu cầu thanh toánđến hạn, bổ sung nhu cầu vốn lưu động hoặc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cá nhân

Đây là loại tín dụng có mức rủi ro thấp vì thời hạn hoàn trả vốn nhanh, tránh đượccác rủi ro về lãi suất, lạm phát cũng như sự bất ổn định trong môi trường kinh tế vĩ mô

Vì vậy, lãi suất thường là thấp hơn các loại tín dụng khác

- Tín dụng trung và dài hạn: có thời hạn cho vay trên một năm đến vài chục năm

Nó thường được sử dụng để phát triển quá trình tái sản xuất theo chiều rộng hoặc theochiều sâu, kết quả là tăng mức sản xuất và của cải xã hội Vì thời hạn dài, hiệu quả đầu tưthường là dự tính nên loại tín dụng này chứa đựng rủi ro cao

* Nếu căn cứ vào chủ thể tham gia quan hệ tín dụng

- Tín dụng thương mại: là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp được thực hiện

thông qua hình thức mua bán chịu hàng hoá - trong đó người cho vay là người bán chịuhàng hoá vì đã chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng lượng giá trị hàng hoá bán chịucho người mua Ngược lại, người mua thay vì phải trả tiền ngay, họ được sử dụng số tiền

đó một thời gian nhất định, phụ thuộc vào thời gian bán chịu

Tuy nhiên, quan hệ tín dụng này cũng có những hạn chế Vì tín dụng chỉ diễn ragiữa những nhà sản xuất kinh doanh với nhau nên quy mô hẹp, bị giới hạn bởi khả năng

dự trữ giữa các nhà kinh doanh

- Tín dụng ngân hàng: là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và các chủ thể kinh tếkhác trong xã hội- trong đó ngân hàng giữ vai trò vừa là người đi vay vừa là người chovay

- Tín dụng nhà nước: là quan hệ tín dụng giữa nhà nước và các chủ thể kinh tế kháctrong xã hội Nhà nước đi vay bằng cách phát hành các tín phiếu và kỳ phiếu tuỳ tính chấtthiếu hụt của ngân sách

- Tín dụng doanh nghiệp: là tín dụng đáp ứng quan hệ tín dụng trực tiếp giữa cácdoanh nghiệp và công chúng Quan hệ này thể hiện dưới hai hình thức khác nhau:

+ Quan hệ tín dụng tiêu dùng - tín dụng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng - tổchức thương nghiệp lớn cho khách hàng của mình vay bằng cách cho phép họ sử dụngmột số lượng hàng hoá tiêu dùng nhất định mà không phải trả tiền ngay trong một thờigian nhất định Họ có thể phát hành thẻ tín dụng hoặc cho khách hàng hưởng một hạnmức tín dụng để mua hàng

+ Quan hệ tín dụng giữa doanh nghiệp và công chúng với tư cách là người tiếtkiệm Doanh nghiệp là người có nhu cầu đầu tư, huy động vốn trực tiếp bằng cách pháthành các trái phiếu trên thị trường vốn Quan hệ này có một vai trò quan trọng trong việccung ứng các khoản vốn trung và dài hạn cho nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất củadoanh nghiệp và nền kinh tế

- Quan hệ tín dụng hợp tác: quan hệ tín dụng giữa một tổ chức với các thành viêncủa chính nó và mang tính chất tương trợ về vốn

3 Chức năng tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế

Tín dụng ngân hàng là nghiệp vụ cơ bản trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng.Tín dụng có nhiều chức năng quan trọng:

- Tập trung và phân phối vốn cho nền kinh tế: Đó là sự phân phối lại các nguồn vốntiền tệ tạm thời nhàn rỗi từ người này sang người khác … thông qua hai quá trình huyđộng vốn và cho vay theo nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi

- Chức năng sinh lợi: ngân hàng tạo ra lợi nhuận cho mình đồng thời giải quyếtđược nhu cầu vốn cho khách hàng, làm cho đồng vốn có hiệu quả hơn trong nền kinh tế

- Chức năng phản ánh tổng hợp và kiểm soát hoạt động của nền kinh tế: Thông quahoạt động huy động và cho vay mà tín dụng ngân hàng kiểm tra và kiểm soát được hoạtđộng của các đơn vị tổ chức có liên quan Qua việc quản lý tiền gửi tiết kiệm, tiền gửithanh toán, ngân hàng thấy được tình hình tài chính, tình hình sản xuất kinh doanh củacác đơn vị cá nhân.Và ngân hàng sẽ kiểm soát mọi việc sử dụng vốn của các đơn vị cánhân trước, trong và sau khi cho vay Mỗi doanh nghiệp, đơn vị cá nhân là một tế bào củanền kinh tế như vậy tín dụng ngân hàng đã phần nào kiểm soát được mọi hoạt động của

nền kinh tế

4 Các hình thức tín dụng của Ngân hàng Thương mại.

Hiện nay ở Việt Nam ta có các hình thức tín dụng sau:

- Tín dụng chiết khấu (Cho vay dưới hình thức chiết khấu): là hình thức cho vayngắn hạn với mục đích cho đầu tư và cho tiêu dùng Ngày nay chỉ tài trợ cho vay ngắnhạn, thời gian tối đa không quá 90 ngày Với hình thức này khách hàng chuyển nhượngquyền sở hữu thương phiếu (giấy tờ có giá) chưa đến hạn cho ngân hàng để nhận mộtkhoản tiền nhỏ hơn mệnh giá

- Cho vay từng lần: Theo quy chế cho vay của TCTD đối với khách hàng ban hànhtheo Quyết định số 1627/2001/QĐ - NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàngNhà nước Việt Nam, mỗi lần vay vốn khách hàng và ngân hàng thực hiện thủ tục vay vốncần thiết và ký hợp đồng tín dụng

- Cho vay theo hạn mức: Theo Quyết định 1627, TCTD và khách hàng xác định vàthoả thuận một hạn mức tín dụng (mức tối đa) duy trì trong một khoảng thời gian xácđịnh

- Cho vay theo dự án: TCTD cho khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tưphát triển sản xuất kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tư phục vụ đời sống Là hìnhthức cho vay trung dài hạn

- Thuê tài chính (cho vay thuê mua): được thực hiện bởi công ty độc lập riêng củangân hàng vì theo nguyên tắc hiện hành ngân hàng không được trực tiếp cho vay thuêmua Đó là hình thức cho vay trung dài hạn đặc biệt, đối tượng là tài sản

- Cho vay đồng tài trợ: là phương thức cho vay mà trong đó nhiều ngân hàng cùngtham gia cho vay trong một hợp đồng tín dụng Trong đó một ngân hàng đứng ra làm đầumối dàn xếp, phối hợp với những ngân hàng khác

- Cho vay tiêu dùng: là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu củangười tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình

- Cho vay dưới hình thức mua bán nợ: ngân hàng không được phép trực tiếp chovay dưới dạng này mà qua công ty riêng (AMC) Hiệu ứng chính của phương thức chovay này là để kích thích hoạt động thương mại phát triển Trong quan hệ thương mại giữangười mua và người bán có xuất hiện quan hệ nợ nần Khi người bán dự đoán có khókhăn trong việc đòi nợ, người bán ký hợp đồng với người mua và đồng thời thoả thuận kýkết hợp đồng với công ty mua bán nợ Khi người mua không trả nợ đúng hạn thì cả ngườibán và ngân hàng đều có nhiệm vụ liên đới đối với việc đòi nợ

- Cho vay bằng chữ ký: là một dạng ngân hàng không xuất vốn trực tiếp mà thôngqua chữ ký của mình, ngân hàng đã cung cấp uy tín của mình cho khách hàng để kháchhàng đi vay ở một tổ chức khác m

III RỦI RO TÍN DỤNG

1 Quan niệm về rủi ro

Rủi ro là những biến cố không bình thường, xảy ra ngoài mong đợi và để lại nhữnghậu quả xấu

Rủi ro trong kinh doanh là những biến cố, những bất trắc xảy ra ngoài mong đợilàm cho lợi nhuận và giá trị tài sản đầu tư bị giảm thấp

Nếu ở góc độ đầu tư, rủi ro có hai loại: Rủi ro động và rủi ro tĩnh

+Rủi ro tĩnh xảy ra ở phạm vi hẹp, thường tạo ra sự huỷ hoại về mặt vật chất hoặcbiến mất quyền sở hữu và xuất hiện theo xu hướng chu kỳ Ví dụ: tai nạn, ăn cắp + Rủi ro động xảy ra ở phạm vi rộng và tạo ra sự hao hụt trong giá trị của tài sản vàsản phẩm, có tính chất bất thường Ví dụ: lạm phát, chính sách nhà nước ảnh hưởng Mức độ rủi ro phụ thuộc nhiều vào trình độ quản lý thực có của đơn vị Không thểcoi rủi ro là hoạt động bất khả kháng, xem rủi ro là điều không thể tránh khỏi, để nó vậnđộng Rủi ro có nguyên nhân khách quan, chủ quan nhưng dù là rủi ro nào đều có khảnăng phòng ngừa và hạn chế với những phương pháp có thể

2 Rủi ro trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại

a) Khái niệm:

Rủi ro ngân hàng là những biến cố, bất trắc xảy ra ngoài mong đợi làm lợi nhuận,giá trị tài sản của ngân hàng bị giảm sút

b) Các loại rủi ro trong kinh doanh ngân hàng

b1 Rủi ro cho vay : Là rủi ro mà ngân hàng khi cho vay không thu hồi được nợgốc và lãi đầy đủ, đúng hạn Ví dụ nợ quá hạn là rủi ro cho vay do không thanh toán đúnghạn Rủi ro cho vay đang là vấn đề quan tâm của chính phủ và ngân hàng

b2 Rủi ro trong đầu tư và đặc biệt là rủi ro trong đầu tư chứng khoán biểu hiện muachứng khoán mà giá trị lớn hơn giá trị tương lai của nó

b4 Rủi ro mất khả năng thanh khoản biểu hiện trầm trọng nhất là rủi ro mất khảnăng chi trả tiền gửi, là hậu quả của mọi rủi ro

b5 Rủi ro về lãi suất do sự biến động không cùng chiều giữa lãi suất huy động vàlãi suất cho vay làm thay đổi tiền lãi và thu nhập của ngân hàng

b6 Rủi ro về tỉ giá: Tỉ giá luôn biến động Việc ngân hàng nắm giữ chứng khoán,các khoản vay nợ ngoại tệ hoặc tiền mặt ngoại tệ sẽ bị rủi ro khi tỉ giá thay đổi - giá trị tàisản cũng như thu nhập của ngân hàng từ các ngoại tệ bị đe doạ

b7 Rủi ro do lạm phát: ảnh hưởng rộng và ngân hàng là người chịu rủi ro nhiều hơn

vì đặc điểm tài sản của ngân hàng là tiền, vật tư hàng hoá của ngân hàng đều là tiền

b8 Rủi ro thuần tuý: trộm cướp, hoả hoạn

c) Nguyên nhân gây ra rủi ro

- Thông tin không cân xứng dẫn đến sự lựa chọn đối nghịch, rủi ro đạo đức trên thịtrường tài chính

- Do bản thân tính chất của cơ chế thị trường - sự điều khiển của "bàn tay vô hình",

nếu cạnh tranh gay gắt thì chi phí lớn làm giảm lợi nhuận

- Do chính sách điều tiết của Nhà nước, Ngân hàng Trung ương

uy tín giảm Biểu hiện của rủi ro này là những khoản vay có vấn đề

Nguyên nhân:

* Nhóm nhân tố thuộc môi trường: chính trị, kinh tế, xã hội, tự nhiên Ví dụ: môitrường chính trị bất ổn, kinh doanh của các doanh nghiệp không ổn định, giảm sút nênngân hàng khó thu nợ

* Nhóm nhân tố thuộc về khách hàng:

+Do đạo đức khách hàng, do lừa đảo

+ Do khả năng tài chính của người đi vay suy yếu có thể là do sự thay đổi của môitrường kinh doanh hoặc sai lầm trong phương án kinh doanh, tổ chức kinh doanh, lựachọn của lãnh đạo

* Nhóm nhân tố thuộc về ngân hàng

- Đạo đức của nhân viên ngân hàng

- Trình độ chuyên môn, năng lực, kinh nghiệm

- Chất lượng của công tác phân tích tín dụng

- Cách thức theo dõi nợ, thu nợ

- Phương tiện kỹ thuật, công nghệ, thông tin

* Chỉ tiêu đo lường rủi ro

Nợ quá hạn bình quân

- Tỉ lệ nợ quá hạn bq = x 100%

Tổng dư nợ bình quân

Tỉ lệ này cho biết trong một trăm đồng dư nợ có bao nhiêu đồng nợ quá hạn

Thông thường nếu tỉ lệ này < 3% thì tốt

Nợ khó đòi bình quân

- Tỉ lệ nợ khó đòi bq = x 100%

Nợ quá hạn bình quân

Tỉ lệ này phản ảnh trong 100 đồng nợ quá hạn có bao nhiêu đồng nợ khó đòi Nếu tỉ

lệ này càng cao thì khả năng thu hồi nợ quá hạn càng thấp và ngược lại

4 Hậu quả của rủi ro - Các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng

Đối với nền kinh tế, hoạt động ngân hàng là hoạt động mang tính xã hội cao, vì vậykhi một ngân hàng suy yếu dễ dàng tạo ra phản ứng dây chuyền đối với các ngân hàng vàcác định chế tài chính khác, dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, kìmhãm sự phát triển hay dẫn đến sự suy thoái kinh tế

Tóm lại, nguy cơ và mức độ thiệt hại do rủi ro ngân hàng gây ra thật là to lớn.Không những vậy rủi ro ngân hàng lại mang tính hệ thống Do đó đảm bảo an toàn vàphòng ngừa rủi ro là vấn đề vô cùng trọng đại, không chỉ là công việc hàng đầu của mỗingân hàng riêng lẻ mà là của toàn hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế thị trường

b) Các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng

b1.Các biện pháp kiểm soát rủi ro, phòng ngừa

Trước khi cho vay, phải xem xét, phân tích kĩ lưỡng mới ra quyết định cho vay,như vậy mới không có quyết định sai lầm

Sau khi giải ngân phải giám sát kĩ, chặt chẽ các khoản nợ Khi phát hiện các khoảnvay có dấu hiệu bị " đe doạ" không được hoàn trả, đối với ngân hàng điều tốt nhất là tìmmọi biện pháp điều chỉnh, kiểm soát để bảo vệ lợi ích của mình

- Biện pháp cố vấn: Ngân hàng đưa ra các giải pháp có tính chất tư vấn về nhiềuchủ đề như: bán hàng, sản xuất nếu ngân hàng thấy rằng cho dù có vấn đề về cơ bảnkhách hàng vẫn đang hoạt động tốt

- Biện pháp tăng thêm vốn: ngân hàng đề nghị khách hàng tăng thêm vốn bằng việcbán thêm cổ phiếu

- Biện pháp sát nhập: ngân hàng có thể khuyến khích bên vay hợp nhất với các tổchức khác

- Biện pháp giảm bớt kế hoạch sản xuất kinh doanh nếu kế hoạch mở rộng đangđược trù tính, ngân hàng có thể yêu cầu loại bỏ chúng cho đến khi khách hàng cải thiệnđược tình hình tài chính

- Biện pháp đẩy mạnh thu hồi các khoản thu chậm trả

- Biện pháp kiểm soát hàng tồn kho: bằng cách giảm giá bán hoặc tăng mức chiếtkhấu, tăng doanh số bán Việc này sẽ đặt khách hàng vào thế có thể trả nợ

- Biện pháp gia tăng vật bảo đảm hoặc bảo lãnh

- Biện pháp kết cấu lại khoản nợ bằng cách kéo dài kỳ hạn từ đó rút bớt mức trả nợhàng tháng

- Biện pháp gia tăng khối lượng khoản vay: khi ngân hàng tin tưởng chắc rằngkhách hàng có thể được đặt vào đường phục hồi

b2 Các biện pháp tài trợ rủi ro

Sau khi rủi ro xảy ra, để bù đắp thiệt hại, giảm thấp thiệt hại, ngân hàng tài trợ bằngnguồn quỹ dự phòng hoặc từ nguồn bảo hiểm tiền gửi Như vậy trước đó, ngân hàng phảitrích lập quỹ dự phòng và tham gia thực hiện bảo hiểm tiền gửi

Người ta ví kinh doanh và rủi ro như trên hai bàn cân trên một chiếc cân Nếu kinhdoanh giỏi mà phòng ngừa rủi ro tồi thì cuối cùng kinh doanh cũng chẳng có hiệu quả.Ngược lại, nếu quản lý rủi ro tốt nhưng kinh doanh tồi thì hiệu quả cũng tương tự Ở cácnước phát triển, họ thiết lập một hệ thống pháp lý khá đầy đủ, mạng lưới thanh tra, kiểmsoát hùng hậu; thiết lập hàng loạt quỹ: bảo hiểm tiền gửi, bảo hiểm tín dụng, phòng ngừarủi ro và các loại hình bảo hiểm khác để giúp phòng ngừa rủi ro hoạt động ngân hàng.Đồng thời, bản thân mỗi ngân hàng họ đều xác định, phải tự mình phòng chống rủi ro làchính

I QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHI NHÁNH NHCT ĐÀ NẴNG:

1 Quá trình thành lập NHCTVN chi nhánh TP Đà Nẵng:

Quá trình thành lập:

NHCTVN chi nhánh TP Đà Nẵng được tách ra từ chi nhánh NHCT tỉnh QuảngNam Đà Nẵng, chính thức hoạt động từ 01/01/1997 5 theo Quyết định số 14/ NHCT- QĐngày 17/12/1996 của Tổng giám đốc NHCT Việt Nam, trên cơ sở chia tách địa giới hànhchính của Nhà nước thành hai đơn vị là tỉnh Quảng Nam và TP Đà Nẵng Chi nhánhNHCT Đà Nẵng là đơn vị thành viên của NHCT Việt Nam Tiền thân của NHCT ĐàNẵng sau 1975 là NHNN TP Đà Nẵng Từ tháng 07/1988 đến nay, sau khi hệ thốngNHVN chuyển từ một cấp quản lý sang hai cấp (Hệ thống NHNN và Hệ thống NHTM)thì đổi thành NHCT tỉnh QNĐN (nay là NHCT Đà Nẵng)

Quá trình hoạt động kinh doanh cho đến nay đã phát triển lớn mạnh về nhiều mặt,

số lượng khách hàng giao dịch ngày càng tăng, doanh số huy động vốn, cho vay ngàycàng lớn, chất lượng hoạt động kinh doanh ngày càng được nâng lên và đã mở ra nhiềuhình thức huy động, cho vay phong phú, đa dạng các dịch vụ ngân hàng để đáp ứng phục

vụ ngày càng tốt hơn cho quá trình phát triển kinh tế và hoạt động kinh doanh Từ nhữngthành quả nổi bật đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng ba

Hiện nay cùng với sự phát triển chung, chi nhánh NHCT Đà Nẵng từng bước đổimới, xây dựng phong cách giao dịch của người cán bộ NHCT, đổi mới hiện đại hoá côngnghệ ngân hàng chuẩn bị các điều kiện để hội nhập

2 Về cơ cấu tổ chức:

Tổ chức bộ máy quản lý tốt sẽ góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiệu quảkinh doanh của Chi nhánh Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Chi nhánh được thể hiệnqua sơ đồ sau:

SƠ ĐỒ CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ CỦA CHI NHÁNH NHCT ĐÀ

NẴNG

3 Nhiệm vụ của Ban Giám đốc và các phòng ban:

- Ban Giám đốc Chi nhánh do NHCT Việt Nam quyết định bổ nhiệm theo Quychế bổ nhiệm và bổ nhiệm lại của Nhà nước

* Giám đốc Chi nhánh chịu trách nhiệm trước Tổng giám đốc NHCT Việt Nam,điều hành chung toàn bộ hoạt động kinh doanh của Chi nhánh từ Hội sở chính đến cácchi nhánh trực thuộc Liên Chiểu, Ngũ Hành Sơn Trực tiếp chỉ đạo các phòng chức năngCân đối tổng hợp, Tổ chức cán bộ, Kiểm tra nội bộ, Phòng giao dịch Hải Châu, Phòngthông tin điện toán

* Các Phó giám đốc: Thay mặt giám đốc, chỉ đạo điều hành hoạt động về mặtkinh doanh (Phòng Tín dụng), các phòng chuyên đề Tiền tệ Kho quỹ, Quản lý tiền gửidân cư, Hành chính, Kế toán tài chính Chịu trách nhiệm cá nhân trước giám đốc và Phápluật về những công việc do mình giải quyết, chịu trách nhiệm điều hành hoạt động củaChi nhánh khi được Giám đốc uỷ quyền

- Các phòng chức năng:

1> Phòng kinh doanh đối ngoại: Thực hiện chức năng kinh doanh trên các lĩnhvực Ngoại hối như mở L/C, cho vay, thu đổi ngoại tệ, chuyển tiền nhanh và các dịch vụkhác

2> Phòng quản lý tiền gửi dân cư: Thực hiện nghiệp vụ huy động vốn trong dân

cư như Tiết kiệm, Trái phiếu, các dịch vụ khác

3> Phòng Tín dụng: Thực hiện chức năng kinh doanh như cho vay cá thể, các tổchức kinh tế Quốc doanh, ngoài Quốc doanh

4> Phòng cân đối tổng hợp: Tổng hợp số liệu báo cáo thống kê, cân đối vốn kinhdoanh, xây dựng chiến lược kinh doanh, tiếp thị, khai thác thị trường, phát triển các dịch

7> Phòng Tiền tệ Kho quỹ: Thực hiện các nghiệp vụ về kho quỹ ngân hàng, thuchi tiền cho khách hàng

8> Phòng kiểm tra nội bộ: Thực hiện chức năng kiểm tra kiểm soát các hoạt độngcủa nội bộ NHCT

9> Phòng thông tin Điện toán: Cập nhật lưu trữ số liệu của chi nhánh, triển khaicác chương trình điện tử quản lý trên mạng của hệ thống và các chương trình ứng dụng

có liên quan đến khách hàng

10> Phòng hành chính: Thực hiện chức năng hổ trợ hoạt động kinh doanh của Chinhánh, mua sắm dụng cụ, trang thiết bị, sắp xếp, tổ chức hội họp, hội nghị, tiếp khách,quan hệ đối nội, đối ngoại, quản lý, bảo vệ tài sản của ngân hàng

11> Phòng giao dich Hải Châu: Là đơn vị phụ thuộc, thực hiện chức năng kinhdoanh của ngân hàng như cho vay, thu tiền gửi, và các dịch vụ khác trong phạm vi uỷquyền của Giám đốc Chi nhánh

12> Các chi nhánh trực thuộc: Thực hiện chức năng kinh doanh của một ngânhàng, hạch toán phụ thuộc

II MẠNG LƯỚI HOẠT ĐỘNG: gồm có:

- Hội sở chính tại 172 Nguyễn Văn Linh Quận Thanh Khê Đà Nẵng

- Hai Chi nhánh trực thuộc là NHCT Liên Chiểu tại Quận Liên Chiểu Đà Nẵng,NHCT Ngũ Hành Sơn đóng tại Quận Ngũ Hành Sơn Đà Nẵng

- Một phòng giao dịch là Phòng giao dịch Hải Châu tại 36 Trần Quốc Toản ĐàNẵng

Ngoài ra còn có Các Tổ công tác làm nghiệp vụ cho vay huy động vốn, tiết kiệm,chuyển tiền nằm rải rác trên địa bàn TP

1 Tình hình nguồn vốn, huy động vốn.

a) Tình hình nguồn vốn.

Như chúng ta đã biết, trong bất cứ lĩnh vực kinh doanh nào của bất kỳ một doanhnghiệp nào, nguồn vốn luôn là yếu tố quyết định quy mô hoạt động, doanh thu và hiệuquả sử dụng vốn Đối với ngân hàng cũng vậy, nguồn vốn là yếu tố quyết định đến quy

mô hoạt động của ngân hàng, quyết định đầu ra của mọi lĩnh vực kinh doanh tiền tệ Tùythuộc vào từng thời điểm cụ thể, từng ngân hàng mà nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn cókhác nhau

Nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn của Chi nhánh NHCT Đà Nẵng được thể hiện quabảng sau :

Bảng 1 : BẢNG CƠ CẤU NGUỒN VỐN

vt: tri u đ ngĐvt: triệu đồng ệu đồng ồng

59,1429,5611,30

1.273.011452.305260.506

64,1122,7713,12

278.634-44.73470.447

28,02-9,0037,07

Qua bảng trên, ta thấy nguồn vốn của ngân hàng đã có sự biến động lớn về cả sốtuyệt đối lẫn số tương đối Nếu năm 2002, nguồn vốn của ngân hàng là 1.681.475 triệuđồng, thì đến cuối năm 2003 nguồn vốn đã đạt 1.985.822 triệu đồng Về tuyệt đối, nguồnvốn ngân hàng đã tăng lên một lượng là 304.347 triệu đồng tương ứng với tốc độ tăng18,10% so với năm 2002 Điều này đã chứng tỏ quy mô hoạt động của ngân hàng ngàycàng được mở rộng, dấu hiệu của sự phát triển lớn mạnh hơn trong tương lai

Nguồn vốn của ngân hàng được hình thành từ 3 nguồn, đó là vốn huy động, thanhtoán vốn và tài sản nợ khác Với 994.377 triệu đồng năm 2002, chiếm 59,14% trong tổngnguồn vốn, vốn huy động là nguồn chiếm tỷ trọng cao nhất tổng nguồn vốn hoạt độngcủa Chi nhánh - đây là nguồn vốn chủ yếu cho hoạt động của mỗi ngân hàng Năm 2003,

Nguồn này tăng lên đến 1.273.011 triệu đồng chiếm 64,11% trong tổng nguồn Với tỉ

trọng cao và ngày càng tăng như vậy chứng tỏ ngân hàng ngày càng trở nên độc lập hơn,

tự chủ hơn, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn vốn từ Trung Ương Vốn huy động qua hainăm về tuyệt đối đã tăng một giá trị là 278.634 triệu đồng tức tăng 28,02% so với năm

2002 Đây là một điều kiện để mở rộng cho vay đáp ứng nhu cầu vốn của các đơn vị, cánhân mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, từ đó tăng lợi

nhuận cho ngân hàng.

Tài sản nợ khác là nguồn chiếm tỷ trọng thấp nhất nhưng lại có tốc độ tăng caonhất: Năm 2002 tài sản nợ khác đạt 190.059 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 11,30% tổngnguồn; Năm 2003 nguồn này đạt 260.506 triệu đồng chiếm tỷ trọng 13,12% so với tổngnguồn Như vậy, so với năm 2002 nguồn này đã tăng với tốc độ 37,07%

Năm 2002, thanh toán vốn có giá trị 497.039 triệu đồng chiếm 29,56% tổngnguồn; đến cuối năm 2003, thanh toán vốn còn lại 452.305 triệu đồng tương ứng 22,77%

so với tổng nguồn Như vậy, thanh toán vốn đã giảm 44.734 triệu đồng tức đã giảm9,00% Thanh toán vốn bao gồm hai bộ phận: thanh toán với TCTD khác và tài khoảnđiều chuyển vốn

Tóm lại, nguồn vốn ngân hàng ngày càng tăng là một dấu hiệu đáng mừng, thể hiệnđược sự lớn mạnh của ngân hàng cả về thế và lực Do đó cần tiếp tục phát huy hơn nữa

b) Tình hình huy động vốn.

Việc thu hút vốn đầu vào đối với các ngân hàng là rất quan trọng Các ngân hàng đãtích cực phát huy những nguồn tiền gửi có lãi suất thấp để giảm nhẹ chi phí trả lãi mộtcách hợp lý để giữ và thu hút được khách hàng Trong năm qua, nguồn vốn huy độngtăng và chiếm 64,11% trên tổng nguồn, đáp ứng nhu cầu mở rộng quy mô đầu tư tíndụng Để thấy rõ nguồn vốn huy động trong năm qua, chúng ta xem xét nguồn vốn nàyqua bảng sau:

Bảng 2 : TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN

Đvt: triệu đồngvt: Tri u đ ngệu đồng ồng

1 Tiền gửi doanh nghiệp 485.790 48,85 592.664 46,56 106.874 22,00

2 Tiền gửi dân cư 481.615 48,43 649.949 51,06 168.334 34,95

- Tiền gửi tiết kiệm 463.178 46,58 631.696 49,62 168.518 36,38

- Phát hành công cụ nợ 18.437 1,85 18.253 1,44 -184 -0,103.Tiền gửi của các TCTD 18.313 1,84 21.921 1,72 3.608 19,70

Qua hai năm, doanh số huy động vốn tăng cao từ 994.377 triệu đồng lên1.273.011 triệu đồng, tương ứng với mức tăng 278.634 triệu đồng, tức tăng 28,02% Sựgia tăng này có sự đóng góp đáng kể của những bộ phận sau:

Tiền gởi của các doanh nghiệp chủ yếu là tiền gởi không kỳ hạn dùng để thanh toángiữa các doanh nghiệp với nhau thông qua ngân hàng Thông qua đó ngân hàng thực hiệnviệc kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp, đảm bảo an toàn vốn cho vay Trong năm

2002 tiền gởi doanh nghiệp là 485.790 triệu đồng, chiếm 48,85% tổng nguồn Năm 2003nguồn này đạt 592.664 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 46,56% Như vậy, so với 2002 thìnguồn này tăng 106.874 triệu đồng tương ứng với tốc độ tăng là 22,00% góp phần "hạ giá

thành" sản phẩm tín dụng, tăng khả năng cạnh tranh về mặt lãi suất Có được kết quả nhưvậy là do ngân hàng đã xác định đây là nguồn vốn quan trọng với lãi suất huy động thấpnhất, do đó ngân hàng ngày càng có những chính sách thu hút và giữ khách hàng- ưu tiênkhuyến khích khách hàng tham gia thanh toán qua ngân hàng, thực hiện chính sách ưutiên thanh toán tín dụng đối với các đơn vị có tiền gởi thường xuyên tại ngân hàng Tuynhiên cũng cần thấy rằng, mặc dù trong năm vừa qua nguồn này đã có tốc độ tăng rất cao(22,00%) nhưng tỷ trọng so với tổng nguồn huy động thì lại giảm 2,29% Do vậy, trongthời gian tới ngân hàng cần tiếp tục hoàn thiện công tác thanh toán không dùng tiền mặt,đưa các sản phẩm thanh toán mới vào phục vụ.

Tiền gởi dân cư tăng cả về tổng số tiền gửi lẫn tỷ trọng so với tổng nguồn huy động.Nếu năm 2002, tiền gởi dân cư đạt 481.615 triệu đồng chiếm 48,43% so với tổng nguồnhuy động thì đến năm 2003 đã lên đến 649.949 triệu đồng, chiếm 51,06% tổng nguồn huyđộng, tăng 34,95% tương ứng với mức tăng 168.334 triệu đồng so với năm 2002 Việctiền gởi dân cư tăng là do tiền gởi tiết kiệm (chiếm trên 96,00% tiền gửi dân cư) tăng lên

Cụ thể: Năm 2002 tiền gửi tiết kiệm là 463.178 triệu đồng, chiếm 46,58% tổng nguồnhuy động; Năm 2003 nguồn này đạt 631.696 triệu đồng chiếm 49,62% tổng nguồn huyđộng, tăng 168.518 triệu đồng, tương ứng với tốc độ 36,38% so với năm 2002

Chiếm tỉ trọng thấp nhất trong tổng nguồn vốn huy động là nguồn tiền gửi của cácTCTD và vay của các TCTD Với nguồn tiền gửi của các TCTD thì tỷ trọng so với tổngnguồn không tăng nhưng về lượng tuyệt đối thì lại tăng 3.608 triệu đồng Còn đối vớinguồn vay của các TCTD xét cả về mặt tuyệt đối lẫn tương đối đều giảm Đây là nguồnkhông tốt bởi nó thể hiện sự phụ thuộc của ngân hàng vào các ngân hàng và TCTD khác

Do đó, mặc dù mức giảm không cao nhưng nó cũng đã thể hiện được sự tự lực, sự độclập của ngân hàng

Như vậy, bằng nhiều hình thức huy động vốn với kỳ hạn và lãi suất linh hoạt, ngânhàng đã đưa nguồn vốn huy động các loại tăng trưởng Nhờ chủ động trong công tác huyđộng vốn, Chi nhánh NHCT thành phố Đà Nẵng đã đáp ứng một khối lượng lớn vốn chocác thành phần kinh te, phục vụ cho nhu cầu tổ chức sản xuất kinh doanh, ngày càngkhẳng định vị thế của mình trên địa bàn thành phố

2 Tình hình sử dụng nguồn vốn

Với tình hình nguồn vốn như thế, Chi nhánh NHCT Đà Nẵng đã sử dụng như sau:

Bảng 3 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG VỐN

Đvt: triệu đồngvt : tri u đ ngệu đồng ồng

3,6578,536,093,448,29

56.4371.450.700134.13972.230272.316

2,8473,056,763,6413,71

-4.907130.20031.74314.437132.874

-8,009,8631,0024,9895,29

Tổng 1.681.475 100 1.985.822 100 304.347 18,10

Ngân hàng cần phải luôn có đủ tiền mặt để thanh toán cho người gửi tiền rút ra bất

cứ lúc nào nên phải quản lý tiền mặt ở trạng thái lỏng Thực hiện vấn đề này, năm 2002,

dự trữ và thanh toán đạt 61.344 triệu đồng chiếm 3,65% vốn được sử dụng, năm 2003 là56.437 triệu đồng, giảm 8,00% tức là 4.907 triệu đồng so với năm 2002 Ngân quỹ tăngđảm bảo khả năng thanh toán chi trả, đáp ứng kịp thời về tiền mặt cho khách hàng, antoàn kho quỹ, góp phần cân đối thu chi tiền mặt trên địa bàn Ngoài ra, ngân quỹ tăngphần nào cũng khẳng định quy mô hoạt động của ngân hàng được mở rộng Tuy nhiên,nếu ngân quỹ tồn quá nhiều là không tốt, gây ứ đọng vốn dẫn đến kinh doanh không hiệuquả, có thể làm lợi nhuận giảm Về điểm này, Chi nhánh đã thực hiện tốt khi đã hạn chếthấp nhất tình trạng ứ đọng vốn

Về khoản mục cho vay

Cho vay là nghiệp vụ sinh lời nhất và cũng là nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng Do

đó, ngân hàng đã thực hiện nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến quy trình cho vay,giao dịch “một cửa” nhanh gọn, năng động, hiệu quả, đẩy mạnh chính sách tiếp thị, tuyêntruyền Đẩy mạnh mở rộng và phát triển nhanh các loại hình cho vay theo phương châmtăng trưởng dư nợ đi đôi với hiệu quả và an toàn lành mạnh tài chính Với hướng hoạtđộng như vậy, đến cuối năm 2003, ngân hàng đã đưa cho vay tăng 130.200 triệu đồngtương ứng với tốc độ tăng 9,86% Năm 2002, cho vay của NHCT Đà Nẵng là 1.320.500triệu đồng chiếm tỷ trọng 78,53% Cuối năm 2003, con số này tăng đến 1.450.700 triệuđồng tuy nhiên tỷ trọng lại giảm xuống còn 73,05% tổng nguồn sử dụng Điều này chothấy nguồn vốn huy động tăng nhưng đầu tư cho vay không tăng tương xứng với nó nêntrong thời gian tới, ngân hàng cần tiếp tục đẩy mạnh hoạt động cho vay hơn nữa để nângcao hiệu quả vốn huy động

Trong điều kiện cạnh tranh quyết liệt của các NHTM trên địa bàn thì đây là một kếtquả không tồi Mặt khác, nhận thức được vấn đề này, ngân hàng cũng đã có những chínhsách định hướng phát triển cụ thể Nếu trước đây, hầu hết các NHTM nói chung và Chinhánh nói riêng đều quan tâm nhiều đến các khách hàng là các DNNN thì trong tương laiđối tượng được ưu tiên của Chi nhánh sẽ là khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, bởi vì đây

là những đối tượng có tiềm năng rất lớn, cùng với những chính sách quan tâm của Nhànước sẽ là điều kiện thuận lợi cho thành phần kinh tế này phát triển Hơn nữa, khi nềnkinh Việt Nam hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới thì quá trình tư nhân hoá sẽdiễn ra càng nhanh, những lĩnh vực trước đây của Nhà nước bây giờ sẽ do tư nhân quản

lý Lúc đó, nhu cầu vốn của khu vực này là rất lớn, và sẽ là cơ hội cho Chi nhánh Ngoài

ra, còn đẩy mạnh cho vay các đối tượng có nguồn thu nhập ổn định như cán bộ công nhânviên chức (tăng mức dư nợ tối đa từ 10 triệu lên 20 triệu) vì đây là những đối tượng có rủi

ro rất thấp

Cùng với sự tăng lên của tổng nguồn, tài sản có khác tăng lên với tốc độ 95,29% từ139.442 triệu đồng (năm 2002) lên 272.316 triệu đồng (năm 2003), đồng thời tỉ trọngcũng tăng từ 8,29% năm 2002 lên 13,71% năm 2003 Tài sản có khác bao gồm tài sản cốđịnh, lãi cộng dồn dự thu, các khoản phải thu, đầu tư vào các thiết bị cho thuê tài chính Các khoản đầu tư khác như đầu tư vào tín phiếu NHNN, đầu tư vào chứng khoánTCTD khác, tiền gửi tại các TCTD trong nước, cho vay các TCTD cũng tăng từ 6,09%lên 6,76%, đạt tốc độ 31%

3 Phân tích kết quả kinh doanh

Kết quả kinh doanh là chênh lệch giữa chi phí đã bỏ ra và kết quả thu về sau mộtchu kỳ kinh doanh nhất định thường là một năm Chi phí chủ yếu là số tiền lãi phải trảcho hoạt động huy động vốn từ các thành phần kinh tế, dân cư Kết quả thu về chính là lãithu từ cho vay là chính Kết quả kinh doanh tín dụng của Chi nhánh NHCT Đà Nẵng quahai năm thể hiện qua bảng sau:

Bảng 4 BẢNG KẾT QUẢ TÀI CHÍNH

vt: tri u đ ngĐvt: triệu đồng ệu đồng ồng

Năm 2002 Năm 2003 Chênh lệch

+ Trả lãi tiền gởi 45.507 78,51 51.240 81,44 5.733 12,60

Cụ thể:

Tổng thu nhập năm 2003 là 82.913 triệu đồng tăng 7.088 triệu đồng tương ứng tốc

độ 9,35% so với năm 2002 Chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng thu nhập là thu lãi với91,80 % tổng thu nhập năm 2002, và 91,29% tổng thu nhập năm 2003, so với năm 2002nguồn này tăng 6.083 triệu đồng tương ứng với tốc độ 8,74% Thu nhập tăng là một dấuhiệu tốt của ngân hàng, đó là kết quả của việc tích cực mở rộng cho vay và triệt để thu nợcủa các cán bộ tín dụng

Tổng chi phí năm 2003 là 62.916 triệu đồng tăng 4.956 triệu đồng tương ứng tốc độ8,55% so với năm 2002 Việc tổng chi phí tăng phần nào đã thể hiện được quy mô hoạtđộng của Chi nhánh đã được mở rộng Cũng như thu nhập, chiếm tỷ trọng cao nhất trongtổng chi phí là chi phí trả lãi với 78,96 % tổng chi phí năm 2002, và 81,97% tổng chi phínăm 2003, như vậy so với 2002, chi phí trả lãi đã tăng với tốc độ 12,68%

Việc tổng chi phí tăng lên phần nào cho thấy quy mô hoạt động đã được mở rộng,hơn nữa tốc độ tăng trưởng của thu nhập (9,35%) cao hơn so với tốc độ phát triển của chiphí ( 8,55%) cho thấy hiệu hoạt động của ngân hàng đã được cải thiện

Trong năm qua với tình hình tăng trưởng lành mạnh của nguồn thu nhập đã giúpcho lợi nhuận của ngân hàng tăng trưởng theo Cụ thể là năm 2002 lợi nhuận của ngânhàng là17.865 triệu đồng thì năm 2003 là 19.997 triệu đồng, tăng 2.132 triệu đồng với tốc

độ 11,93% Lợi nhuận có thể nói là thước đo chính xác nhất cho hiệu quả hoạt động củamột đơn vị kinh doanh nói chung và kinh doanh ngân hàng nói riêng Do vậy kết quả trênđây là một thành tựu rất đáng được khích lệ trong điều kiện cạnh tranh ngày càng quyếtliệt giữa các ngân hàng, và thành tựu đó cần được duy trì và phát huy hơn nữa trong thờigian tới

4 Tình hình đảm bảo tiền vay:

Bảng 5: TÌNH HÌNH ĐẢM BẢO TIỀN VAY TẠI CHI NHÁNH

TRONG HAI NĂM 2002-2003:

vt: tri u đ ngĐvt: triệu đồng ệu đồng ồng

19,7680,24

291.2531.094.347

21,0278,98

47.970106.441

19,7210,77

0,960,83

-0,54-0,8

-36,00-49,08

Hoạt động của ngân hàng luôn tiềm ẩn rủi ro, do đó ngân hàng chỉ có thể hạn chế,kiểm soát ở mức độ cho phép những rủi ro có thể xảy tra nhằm bảo vệ số tiền gửi củakhách hàng Một trong những biện pháp bảo đảm an toàn cho ngân hàng đó là cho vaydựa trên cơ sơ tài sản đảm bảo để giảm thiểu rủi ro

Đảm bảo không bằng tài sản là hình thức đảm bảo dựa vào uy tín, năng lực sử dụngvốn, năng lực tài chính của người vay vốn hay tính khả thi của dự án Đối với hình thứcđảm bảo bằng tài sản thì tài sản đảm bảo tiền vay có thể là tài sản của khách hàng vay,hoặc là tài sản hình thành từ vốn vay hoặc tài sản của bên bảo lãnh Tuỳ từng đối tượngkhách hàng mà ngân hàng có thể sử dụng loại hình đảm bảo nào ( thế chấp, cầm cố, haybảo lãnh)

Qua bảng số liệu, ta thấy dư nợ của năm 2003 cao hơn so với năm 2002, trong đó

dư nợ của hình thức đảm bảo bằng tài sản có xu hướng tăng lên còn hình thức đảm bảokhông bằng tài sản có xu hướng giảm xuống, cụ thể như sau:

Dư nợ của hình thức đảm bảo bằng tài sản tăng từ 243.283 triệu đồng năm 2002 lên291.253 triệu đồng năm 2003, đạt tốc độ tăng 19,72% Trong khi đó, dư nợ của hình thứckhông đảm bảo bằng tài sản giảm từ 80,24% dư nợ (năm 2002) xuống còn 78,98% dư nợ(năm 2003) Như vậy có thể thấy ngân hàng rất chú trọng đến hình thức cho vay có đảmbảo bằng tài sản Với hình thức này, nó cho phép ngân hàng thiết lập cơ sở kinh tế vàpháp lý để ngân hàng có được một nguồn thu nợ hợp pháp thứ hai từ một tài sản cụ thểngoài nguồn thu nợ chính thức Có thể coi đây là một trong những biện pháp hữu hiệu đểgiảm thiểu rủi ro

Nhìn vào bảng số liệu ta thấy tỉ lệ NQH rất khả quan, nếu năm 2002 tỉ lệ này là1,61% thì đến cuối năm 2003 chỉ còn 0,86%, với tốc độ giảm là 46,58% Trong đó hình

thức đảm bảo bằng tài sản giảm với tốc độ 36,00% và hình thức đảm bảo không bằng tàisản giảm với tốc độ 49,08% Kết quả này có được là cả một sự nỗ lực của ngân hàngtrong việc thu hút khách hàng mới, giữ khách hàng cũ (khách hàng tốt), nâng cao chấtlượng sản phẩm: cải tiến quy trình cho vay, giao dịch một cửa nhanh gọn, năng động,hiệu quả Đồng thời tích cực trong việc thu hồi nợ cũ và hạn chế phát sinh nợ mới đểlàm sao dư nợ tăng mà NQH phải giảm

Nhìn chung, tình hình dư nợ của ngân hàng là khả quan, cho vay có đảm bảo bằngtài sản không ngừng tăng, yếu tố rủi ro phần nào đã được hạn chế

V PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHCT ĐÀ NẴNG TRONG HAI NĂM 2002-2003:

1.Tình hình rủi ro chung

Trong những năm qua, ngân hàng được đánh giá là hoạt động có hiệu quả, NHCT

Đà Nẵng là một trong hai Ngân hàng Thương mại Quốc doanh trên địa bàn được xếpngân hàng loại một Công tác tín dụng năm qua tại ngân hàng đã có những chuyển biếntích cực Ngân hàng đã tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau chovay - thực hiện đúng cơ chế tín dụng Từ đó, chất lượng tín dụng không ngừng được nânglên, dư nợ tăng trưởng lành mạnh, nợ quá hạn giảm Tình hình cụ thể của ngân hàng, tahãy xem xét qua bảng sau:

Bảng 6 TÌNH HÌNH DƯ NỢ bq , NỢ QUÁ HẠN bqVÀ NỢ KHÓ ĐÒI bq CỦA

hiện qua nợ quá hạn bình quân (NQH bq) và nợ khó đòi bình quân (NKĐ bq)

Qua hai năm, NQH bq, NKĐbq mặc dù có tồn tại nhưng đã có xu hướng giảmmạnh Cụ thể năm 2002, NQH bq là 19.774 triệu đồng, năm 2003 là 11.901 triệu đồng.Như vậy NQHbq đã giảm về mặt tuyệt đối 7.873 triệu đồng tương ứng với số tương đối

là 39,82%, trong đó có sự giảm đều của cả NQH bq ngắn hạn và trung dài hạn NQH bqngắn hạn năm 2002 là 12.407 triệu đồng chiếm 62,74% trên nợ NQH bq, NQH bq trungdài hạn có giá trị 7.367 triệu đồng, chiếm 37,26% trên NQH bq Như vậy, NQH bq tậptrung chủ yếu trong lĩnh vực cho vay ngắn hạn, điều này cũng dễ hiểu vì lĩnh vực này cómức dư nợ lớn nhất là 1.014.995 triệu đồng (năm 2002) Thông thường, lĩnh vực nào có

dư nợ cho vay lớn thì rủi ro hàm chứa lớn

Cuối năm 2003, NQH bq cả hai bộ phận này đều giảm xuống còn 7.479 triệu đồngNQH bq ngắn hạn, tương ứng với mức giảm 4.928 triệu đồng, tức là 39,72% và 4.422triệu đồng NQH bq trung và dài hạn, tương ứng với mức giảm 2.945 triệu đồng, tức giảm39,98% so với năm 2002 – chất lượng tín dụng có khả quan hơn Đây là điều đáng mừngcủa ngân hàng

NQH bq được chia làm ba loại: NQH bq dưới 6 tháng, NQH bq từ 6-12 tháng vàNQH bq trên 12 tháng trong đó NQH bq trên 12 tháng được coi là NKĐ bq Năm 2002,NKĐ bq có giá trị 2.154 triệu đồng gồm 1.747 triệu đồng NKĐ bq ngắn hạn và 407 triệuđồng NKĐ bq trung dài hạn, đến cuối năm 2003, NKĐ bq chỉ còn 320 triệu đồng, trong

đó 228 triệu đồng NKĐ bq ngắn hạn và 92 triệu đồng NKĐ bq trung dài hạn Như vậy, sovới 2002, NKĐ bq đã giảm một lượng 1.834 triệu đồng, tương ứng với tốc độ giảm85,14% Rõ ràng đây là một thành quả rất lớn của Chi nhánh, một lượng lớn NKĐ bq đãđược thu và hạn chế đến mức thấp nhất NKĐ bq phát sinh trong năm 2003

NQH bq giảm mạnh trong khi dư nợ lại tăng, chính sự biến động ngược chiều nàylàm cho tỉ lệ NQH bq giảm xuống một cách nhanh chóng Năm 2002, tỉ lệ này là 1.61%;năm 2003 chỉ còn 0,86% giảm 0,75% với tốc độ 46,58% Hiện tại, cứ 100 đồng dư nợ bqthì ngân hàng có 0,86 đồng NQH bq So với các Ngân hàng Thương mại khác thì đây làcon số lý tưởng

Trong những năm gần đây nền kinh tế Việt Nam nói riêng và nền kinh tế thế giớinói chung thường xuyên xảy ra các cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính tiền tệ, đã có tácđộng nhất định đến hoạt động của các doanh nghiệp trong nước Chi nhánh NHCT ĐàNẵng với đối tượng cho vay chủ yếu là các doanh nghiệp, công ty TNHH, cổ phần nênkhông tránh khỏi rủi ro Nhưng hiện tại, tỉ lệ NQH bq của ngân hàng được đánh giá làthấp Điều này chứng tỏ sự thành công của ngân hàng khi thực hiện cho vay có chọn lọc,theo quan điểm tăng trưởng dư nợ đi đôi với việc an toàn lành mạnh tài chính, công tácthu hồi nợ được ngân hàng chú trọng, quan tâm nhiều, chất lượng tín dụng ngày càngđược nâng cao

Việc loại trừ hoàn toàn những rủi ro này là không thực tế mà vấn đề đặt ra ở đây làphải tiến hành nghiên cứu phân tích thực trạng và nguyên nhân để hạn chế tới mức thấpnhất, cải thiện hơn nữa việc kinh doanh của mình Đây là nghệ thuật thể hiện " tài cán"trong kinh doanh của mỗi ngân hàng

2 Rủi ro tín dụng trong ngắn hạn

Tín dụng là nghiệp vụ hàng đầu có ý nghĩa quan trọng, quyết định đối với sự tồn tại

và phát triển của một ngân hàng Và tín dụng ngắn hạn là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếucủa ngân hàng thương mại bởi khả năng thu hồi vốn nhanh, đảm bảo nguồn vốn và chovay mới Đối với NHCTVN Chi nhánh Đà Nẵng cũng vậy, cho vay ngắn hạn chiếm tỷtrọng cao nhất trong cơ cấu cho vay và nó mang tính chất quyết định đến lợi nhuận củangân hàng trong hoạt động cho vay này

a) Phân tích theo thành phần kinh tế:

Bảng 7: BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CỦA CHO VAY NGẮN HẠN

THEO THÀNH PHẦN KINH TẾ

vt: tri u đ ngĐvt: triệu đồng ệu đồng ồng

NKĐbq/ NQHbq (%)

- KTNN

- KTNQD

915.13299.863

8.5303.877

0,923,88

1.123624

13,1716,10

- KTNN

- KTNQD

885.075194.420

5.9141.565

0,670,81

17157

2,893,64

-30,67-59,63

-27,96-79,12

-84,77-90,87

-78,06-77,39

Khách hàng của ngân hàng có thể chia làm hai thành phần kinh tế chính: kinh tếNhà nước và kinh tế ngoài quốc doanh (KTNN và KTNQD)- trong đó bao gồm công tytrách nhiệm hữu hạn (Co TNHH), công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, tập thể vànhững đối tượng khác Năm 2002 thành phần KTNN có mức dư nợ bq ngắn hạn 915.132triệu đồng trong đó NQH bq là 8.530 triệu đồng, chiếm 68,75% trên tổng số NQH bqngắn hạn, tuy nhiên so với dư nợ bq của thành phần kinh tế này thì nó chỉ chiếm 0,93%,

có nghĩa là bình quân trong 100 đồng dư nợ ngắn hạn thì chỉ có 0,93 đồng NQH Với tỉ lệnhư vậy có thể thấy rằng thành phần này có rủi ro rất thấp Đối với thành phần KTNQDnăm 2002, dư nợ bq của thành phần kinh tế này là 99.863 triệu đồng trong đó NQH bq cógiá trị 3.877 triệu đồng tương đương với tỉ trọng 31,25% NQH bq ngắn hạn, và chiếm3,88% so với dư nợ bq của thành phần này Như vậy, nếu so sánh tỷ lệ NQHbq/dư nợ bqthì thành phần KTNQD có tỷ lệ cao hơn nhiều so với KTNN (gấp 4,17 lần), điều đó đồng

nghĩa với việc rủi ro tín dụng ngắn hạn của bộ phận này cũng cao hơn.

Trong 12.407 triệu đồng NQH bq ngắn hạn năm 2002 có 1.747 triệu đồng NKĐ bqtrong đó KTNN là 1.123 triệu đồng, chiếm 64,28%, và KTNQD là 624 triệu đồng, chiếm35,72 %

Chất lượng tín dụng hay mức độ rủi ro tín dụng được đo lường, thể hiện ở tỉ lệNQHbq/DNbq, NKĐbq /NQHbq Năm 2002 tỉ lệ NQHbq/DNbq (gọi tắt là tỉ lệ NQH bq)

là 1,22%, tỉ lệ NKĐbq/NQHbq (tỉ lệ NKĐbq) là 14,08% Có thể nói rằng mức độ rủi rotín dụng của ngân hàng không cao vì thông thường thì tỉ lệ NQH bq <3% được coi như antoàn Còn NKĐ bq mặc dù chiếm tỷ trọng khá cao trong NQH bq nhưng ngược lại NQH

bq lại chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng dư nợ bq, do vậy nếu so với dư nợ bq thì NKĐ

bq như vậy là không đáng kể

Hiện nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, các công ty, doanhnghiệp không ngừng ra đời và phát triển, vốn là nhu cầu không thể thiếu của những đốitượng này Đây là một thị trường đầy tiềm năng, là cơ hội chuyển hướng kinh doanh củacác ngân hàng Xác định được xu hướng này, trong định hướng hoạt động của Chi nhánhtrong thời gian tới rất chú trọng đến thành phần KTNQD Và bước đầu đã đạt đượcnhững thành công khá khả quan khi dư nợ bq ngắn hạn của thành phần này không ngừngtăng, năm 2003 đạt 194.420 triệu đồng, tăng 94,69% so với 2002

Quy mô tín dụng bq ngắn hạn năm 2003 của ngân hàng đạt 1.079.495 triệu đồng,tăng 6,36% so với 2002, tuy nhiên dư nợ bq của thành phần KTNN lại không tăng chứng

tỏ trong năm qua ngân hàng không mở rộng quan hệ thêm đối với đơn vị doanh nghiệpnhà nước (DNNN) Điều này cũng dễ hiểu bởi trong định hướng hoạt động của mình Chinhánh cũng đã chủ trương ưu tiên đẩy mạnh cho vay đối với thành phần KTNQD vì đây

là những đối tượng đầy tiềm năng Điều đáng mừng ở đây là tỷ lệ nợ NQH bq đã giảmvới tốc độ rất nhanh nhờ sự biến động ngược chiều giữa dư nợ bq và NQH bq Cụ thể dư

nợ tăng với tốc độ 6,36% thì NQH bq đã giảm với tốc độ 39,72% Trong đó có sự giảmđều của các thành phần kinh tế mặc dù với tốc độ giảm khác nhau: KTNN giảm 2.616triệu đồng, tương ứng với tốc độ 30,67%; KTNQD giảm 2.312 triệu đồng tương ứng vớitốc độ 59,63% Từ đó tỉ lệ NQH bq giảm và chỉ còn 0,69% Trong đó thành phần KTNNcòn 0,67%, thành phần KTNQD còn 0,81%

Đối với NKĐ bq cũng giảm một lượng đáng kể và hiện chỉ còn 228 triệu đồng năm

2003, giảm 1.519 triệu đồng, tương ứng với tốc độ 86,95%, trong đó chủ yếu là nhờ sựgiảm NQH bq của thành phần KTNN: Giảm từ 1.123 triệu đồng xuống còn 171 triệuđồng, tức giảm một lượng là 952 triệu đồng tương ứng với tốc độ 84,77%, bên cạnh đóKTNQD cũng giảm một lượng 567 triệu đồng tương ứng với tốc độ 90,87%

Tỉ lệ NKĐbq/NQHbq cũng giảm và chỉ còn 3,05% (giảm với tốc độ 78,34%) trong

đó tỉ lệ NKĐ bq của thành phần KTNN giảm với tốc độ 78,06%, KTNQD là 77,39%

Để đạt được kết quả như trên phải kể đến sự quan tâm tới công tác kiểm tra nội bộhoạt động tín dụng của ngân hàng, thanh tra chuyên trách kiểm tra theo định kỳ Hàngngày, qua cân đối vốn kinh doanh, nếu trên bảng cân đối phát sinh NQH rơi vào cán bộtín dụng (CBTD) nào cho vay thì CBTD đó giải trình và đôn đốc người vay thu xếp để trả

nợ vay ngân hàng Do CBTD bám sát khách nợ, sự kiểm tra đôn đốc kịp thời của ban

lãnh đạo, nên nếu có trường hợp nào phát sinh NQH thì chỉ sau một thời gian ngắn ngườivay sẽ trả hết nợ NQH cho ngân hàng Như vậy, với nỗ lực phấn đấu giảm thấp rủi rongân hàng đã đưa NQH bq, NKĐ bq ngày càng giảm thấp, huy vọng rằng thành quả này

sẽ được tiếp tục phát huy hơn nữa

b) Phân tích theo ngành nghề

Hiện nay, cơ cấu cho vay theo ngành nghề của ngân hàng bao gồm hai ngành cơbản: thương mại dịch vụ (TMDV) và công nghiệp Cụ thể được thể hiện qua bảng số liệusau:

Bảng 8 : BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CỦA CHO VAY NGẮN HẠN

THEO NGÀNH

vt : tri uĐvt: triệu đồng ệu đồng

đ ngồng

Tỉ lệNQHbq

%

Tỉ lệNKĐbq

76111.218428

351.68527

0,741,281,33

4,6015,026,31

4446.799236

92190

0,470,720,51

2,033,220

Chênh

lệch

1 Công nghiệp 2.Thương mại- dịch vụ3.Xây dựng

-8.36358.40414.459

-317-4.419-192

-26-1.466-27

-0,27-0,56-0,82

-2,57-11,80-6,31Tốc độ

tăng%

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ3.Xây dựng

-8,136,6444,94

-41,66-39,39-44,86

-74,26-87,00-100

-36,49-43,75-61,65

-55,87-78,56-100Qua bảng trên ta thấy ngành thương mại dịch vụ (TM-DV) có dư nợ bq chiếm tỉtrọng chủ yếu trong tổng dư nợ bq ngắn hạn, năm 2002 đạt 880.001 triệu đồng chiếm86,70% còn ngành công nghiệp đạt mức 102.819 triệu đồng tương ứng 10,13% NQH bqngắn hạn năm 2002 là 12.407 triệu đồng trong đó NQH bq của TM-DV đã có 11.218triệu đồng chiếm 90,42% trong khi công nghiệp và xây dựng chỉ chiếm 9,58% NQH bqngắn hạn Mặc dù vậy, tỉ lệ NQH bq các ngành cũng không chênh lệch nhau nhiều lắm

Cụ thể: tỉ lệ NQH bq của ngành TM-DV là 1,28%, ngành công nghiệp 0,74%, còn củaxây dựng là 1,33%

Sở dĩ NQH bq của ngành TM-DV cao như vậy là do trong kinh doanh mua bán hiệnnay người ta rất ít áp dụng hình thức thanh toán ngay (giao hàng xong là nhận tiền), màngười ta thường sử dụng hình thức thanh toán sau, thanh toán gối đầu (tức là tiền hàngcủa đợt giao hàng thứ nhất chỉ được thanh toán khi bán xong và nhận đợt giao hàng thứhai) Do đó đối với các doanh nghiệp có khả năng tài chính yếu thì rất dễ dẫn đến tình

trạng NQH Với những khách hàng này không thể xếp họ vào thành phần những kháchhàng xấu bởi họ không hề cố ý gây ra Mặc khác, đây thường là những khoản nợ ngắnhạn (dưới 6 tháng) nên khả năng thu hồi vốn là rất cao.

Đối với NKĐ bq cũng vậy, ngành công nghiệp và xây dựng chỉ chiếm 3,55%, cònlại là của ngành TM-DV với 96,45%, do đó ngành TM-DV là ngành có tỉ lệ NKĐ bq(14,70%) cao hơn so với ngành công nghiệp (4,60%) và xây dựng (6,31%)

Sang năm 2003, tình hình đã có nhiều khả quan hơn khi dư nợ bq tăng, thì NQH bq

đã giảm với một lượng rất đáng kể Điều đó giúp cho tỉ lệ NQH bq của cả hai ngành đềugiảm xuống Cụ thể: dư nợ bq tăng 6,36% còn NQH giảm xuống còn 7.479 triệu đồngtrong đó ngành TM-DV là 6.799 triệu đồng, giảm 39,39%, ngành công nghiệp là 444triệu đồng, giảm 41,66%, xây dựng là 236 triệu đồng, giảm 44,86%

NKĐ bq giảm mạnh và chỉ còn 228 triệu đồng, tương đương với tốc độ 86,95%,ngành TM-DV giảm 1.466 triệu đồng với tốc độ 87,00%, ngành công nghiệp giảm 26triệu đồng với tốc độ 74,28%, ngành xây dựng không còn NKĐ bq Như vậy, cùng với sựgiảm mạnh của NQH bq, NKĐ bq đã làm cho tỉ lệ NQH bq, NKĐ bq giảm nhanh Cụthể: tỉ lệ NQH bq của ngành TM-DV giảm từ 1,28% xuống còn 0,72% giảm với tốc độ43,75%, ngành công nghiệp giảm từ 0,74 xuống còn 0,47%, giảm với tốc độ 36,49%, xâydựng giảm 61,65% Tỉ lệ NKĐ bq /NQH bq ngành công nghiệp giảm còn 2,03% với tốc

độ 55,87%; ngành TM-DV giảm còn 3,22% với tốc độ 78,56%

Năm 2003, ngân hàng đã có những giải pháp tích cực trong việc thu hồi nợ, thu lãi.Song, NQH giảm cũng phải kể đến sự bám sát tình hình hoạt động của từng đơn vị vayvốn của CBTD và họ đã cho gia hạn kịp thời Hầu hết các khoản nợ ngân hàng đều đượcgia hạn nếu trong trường hợp cho phép (nghĩa là còn được phép gia hạn nợ )

Tóm lại, NQH, NKĐ theo ngành có giảm và chiếm chủ yếu vẫn là ngành TM-DV.Đối với ngành này, rủi ro xảy ra đa số vẫn là nguyên nhân khách quan

c) Phân tích theo khả năng thu hồi vốn

Bảng 9 : BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CỦA CHO VAY NGẮN HẠN

THEO KHẢ NĂNG THU HỒI VỐN

vt: tri u đ ngĐvt: triệu đồng ệu đồng ồng