Cấu trúc vốn và tái cấu trúc vốn cho các doanh nghiệp ngành thực phẩm sau giai đoạn khủng hoảng kinh tế

Tyson Food Inc.

1.5 Kinh nghi m xác l p c u trúc v n c a các công ty th c ph m l n trên th gi i

1.5.1 Kinh nghi m xác l p c u trúc v n c a m t s công ty th c ph m l n

2.1 Phân tích th c tr ng c u trúc v n c a các doanh nghi p ngành th c ph m 25

nghi p ngành th c ph m hi n nay 37 2.1.4.1 Khó kh n xu t phát t n n kinh t chung c a toàn c u 37 2.1.4.2 Khó kh n xu t phát t các công ty 39 2.1.4.3 Khó kh n xu t phát t r i ro ngành 41 2.1.4.4 Khó kh n xu t phát t th tr ng v n 41 2.1.4.5 Khó kh n xu t phát t qu n lý v mô 43 2.2 nh h ng c a kh ng ho ng kinh t đ n các doanh nghi p ngành th c ph m

2.2.1 Nguyên nhân th c t c a kh ng ho ng kinh t Vi t Nam 45 2.2.2 Phân tích tác đ ng c a kh ng ho ng kinh t đ n c u trúc v n c a m t s

doanh nghi p ngành công nghi p th c ph m thông qua các tr ng h p

2.2.2.1 Công ty c ph n đ ng Biên Hòa (BHS) 47 2.2.2.2 Công ty c ph n th c ph m qu c t (IFS) 48 2.2.2.3 Công ty c ph n n c gi i khát Sài Gòn (TRI) 49

2.2.2.4 Công ty c ph n n c gi i khát Ch ng D ng (SCD) 50 2.2.2.5 Công ty c ph n s a Vinamilk (VNM) 50 2.2.3 S c n thi t ph i tái c u trúc v n các doanh nghi p ngành

3.1 nh h ng tái c u trúc v n c a các doanh nghi p ngành th c ph m 55 3.2 Gi i pháp đ i v i các doanh nghi p ngành th c ph m 56

3.2.1 ng d ng lý thuy t tr t t phân h ng trong vi c ho ch đ nh

3.2.2 Chuy n đ i c c u tài tr hi n t i 58 3.2.3 Xem xét đi u ch nh c c u c a doanh nghi p 58 3.2.4 Sáp nh p, h p nh t, mua l i nh m nâng cao n ng l c c nh tranh đ tái c u trúc v n cho các doanh nghi p ngành th c ph m h i ph c và phát tri n

3.3.1 Chính sách kích c u c a chính ph 64

hàng th c ph m 65

3.3.3 Phát tri n th tr ng v n, u tiên th tr ng v n dài h n 65 3.3.4 Phát tri n các t ch c đ nh m c tín nhi m Vi t Nam 67 3.3.4.1 S c n thi t ph i phát tri n các t ch c đ nh m c tín nhi m (CRA)

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi

Các s li u, k t qu nêu trong lu n v n là trung th c và ch a đ c ai công b trong b t k công trình nào khác

Tác gi lu n v n

EBI : Earnings before interest: Lãi tr c lãi vay

EBIT : Earnings before interest & tax: Lãi tr c thu và lãi vay EBT : Earnings before tax: Lãi tr c thu

EPS : Earnings per share: Thu nh p m i c ph n

EVA : Economic Value Added: Giá tr kinh t gia t ng

H QT : H i đ ng qu n tr

MM : Modigliani & Miller

NHTM : Ngân hàng th ng m i

NHTW : Ngân hàng trung ng

P/E : Price/ Earning of equity: T s giá trên thu nh p

PV : Present value : Hi n giá

ROA : Return on total assets ratio : T su t sinh l i trên t ng tài s n ROE : Return on equity ratio: T su t sinh l i trên v n c ph n TNDN : Thu nh p doanh nghi p

TSC : Tài s n c đ nh

TSL : Tài s n l u đ ng

TTCK : Th tr ng ch ng khoán

V : Value: Giá tr

WACC : Weight cost of capital Chi phí s d ng v n bình quân

WTO : The World Trade Organization : T ch c th ng m i th gi i

B ng 1.1: C u trúc v n c a công ty Cocacola, nhà s n xu t hàng đ u trên th

gi i trong l nh v c n c gi i khát

B ng 1.2: C u trúc v n c a Pepsi, c ng là m t nhà s n xu t n c gi i khát l n trên th gi i

B ng 1.3: C u trúc v n c a Tyson Food, công ty chuyên s n xu t và bán các lo i

th t bò, th t gà, th t heo, và th c n nhanh

B ng 1.4: C u trúc v n c a ConAgrafood, công ty th c ph m chuyên cung c p các lo i s n ph m rau qu , ng c c

B ng 2.1: T tr ng n trên ngu n v n c a ngành th c ph m (12 công ty)

B ng 2.2: T tr ng n trên ngu n v n c a 5 công ty th c ph m đi n hình t n m 2005-2008

B ng 2.3: T tr ng n vay ng n h n và n vay dài h n trên ngu n v n c a các công ty ngành th c ph m qua các n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.4: T s đòn cân tài chính c a BBC qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.5: T s đòn cân tài chính c a BHS qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.6: T s đòn cân tài chính c a IFS qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.7: T s đòn cân tài chính c a SCD qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.8: T s đòn cân tài chính c a TRI qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.9: T s đòn cân tài chính c a VNM qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.10: T s đòn cân tài chính bình quân c a các công ty ngành th c ph m qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

B ng 2.11: Kh n ng thanh toán lãi vay c a các công ty th c ph m

B ng 2.12: % t ng v n vay c a các công ty ngành th c ph m 2008)

B ng 2.13: % t ng EPS c a các công ty ngành th c ph m 2008)

(2005-2006-2007-B ng 2.14: nh h ng đ n CTV c a BHS

B ng 2.16: nh h ng đ n CTV c a TRI

B ng 2.17: nh h ng đ n CTV c a SCD

B ng 2.18: nh h ng đ n CTV c a VNM

Hình 1.6 : N t i u và giá tr c a doanh nghi p

Hình 1.7 : S đ bi u di n mô hình PIE v i các nhân t trong th gi i th t Hình 2.1 : S đ bi u di n t tr ng n trên ngu n v n c a ngành th c ph m (12 công ty) qua các n m 2005-2006-2007-2008

Hình 2.2 : ROA và ROE bình quân ngành th c ph m t n m 2005 đ n 2008 Hình 3.1 : Mô hình ng d ng lý thuy t tr t t phân h ng

1 S c n thi t c a đ tài nghiên c u

Quan h kinh t Vi t Nam và kinh t th gi i ngày càng ch t ch đ c bi t k t khi Vi t Nam tr thành thành viên chính th c c a WTO Dù v i nh ng m c đ khác nhau nh ng nh ng bi n đ ng c a kinh t th gi i luôn tác đ ng đ n kinh t

Vi t Nam

N m 2008, kinh t th gi i r i vào kh ng ho ng n ng n N c M có v th đ c

bi t trong n n kinh t th gi i và đ i v i Vi t Nam do chi m ¼ t ng GDP, 1/5

t ng nh p kh u toàn c u, là trung tâm tài chính l n và phát tri n m nh nh t th

gi i, là nhà đ u t hàng đ u vào Vi t Nam Vì v y, tác đ ng tiêu c c c a kh ng

ho ng tài chính M đã nh h ng đ n t t c các ngành kinh t trên th gi i

c ng nh các ngành kinh t Vi t Nam M c dù ngành th c ph m là ngành có

đ co dãn cung c u th p nh ng nh ng tác đ ng c a cu c kh ng ho ng tài chính trong n m 2008 đã nh h ng không nh đ n tình hình kinh doanh trong ngành

V i nh ng lý do trên, vi c tìm hi u, nghiên c u, phân tích tình hình c u trúc v n

c a các công ty ngành th c ph m Vi t Nam đ vi t lên đ tài: “C u trúc v n và tái c u trúc v n cho các doanh nghi p ngành th c ph m sau giai đ an kh ng

h ang kinh t ” có ý ngh a thi t th c v c lý lu n và th c ti n đ i v i các doanh nghi p trong n c

2 M c tiêu nghiên c u

V i mong mu n ng d ng các lý thuy t đã h c nhà tr ng vào th c t qu n lý trong doanh nghi p, m c tiêu nghiên c u c a đ tài là:

- Làm rõ các lý lu n, khái ni m, cách phân tích t lý thuy t đã h c nhà tr ng

- Phân tích th c tr ng v c u trúc v n c a các doanh nghi p ngành th c ph m

hi n nay

- xu t m t s gi i pháp nh m tái c u trúc v n cho các doanh nghi p ngành

th c ph m sau giai đ an kh ng ho ng kinh t

Ph m vi nghiên c u c a đ tài: Các công ty c ph n ngành th c ph m trên TTCK thành ph H Chí Minh

i t ng nghiên c u c a đ tài là c u trúc v n c a các doanh nghi p c ph n trong giai đ an tr c và trong kh ng ho ng kinh t

Ch ng 3: Gi i pháp nh m tái c u trúc v n cho các doanh nghi p ngành công nghi p th c ph m Vi t Nam sau giai đ an kh ng ho ng kinh t

C u trúc tài chính bao g m n ng n h n c ng v i n trung, dài h n và v n c ph n

th ng đ tài tr tài s n c a doanh nghi p

C u trúc v n là s k t h p gi a n trung, dài h n và v n c ph n th ng c a doanh

nghi p

Hình 1.1: S đ bi u di n c u trúc v n c a doanh nghi p

V n vay, 40%

Công ty có th ch n l a m t trong nhi u c u trúc v n có th thay th cho nhau, ví d

nh công ty có th ch p nh n c u trúc v n có t l n r t cao, hay m t c u trúc v n có

t l n th p, công ty có th phát hành c phi u có lãi su t th n i, trái phi u có kh

n ng chuy n đ i, thuê tài chính …vì s l ng các y u t là r t l n nên s thay đ i

trong c u trúc v n là vô h n

Trong giá tr s sách và ngu n v n công ty, chúng ta xác đ nh đ c giá tr c a

công ty s là t ng c a n và v n ch s h u (v n c ph n trong công ty c ph n)

V = D+E

Trong đó V : Value: giá tr

D : Debt: n (n ng n h n và n dài h n)

N th hi n ngh a v mà doanh nghi p ph i gánh ch u do m i quan h vay m n N

luôn có tính đáo h n sau m t th i gian quy đ nh Khi đ n h n tr , doanh nghi p ph i

tr c n g c và lãi vay N ng n h n và n dài h n khác nhau th i gian chi tr , đ i

v i n ng n h n, th i gian chi tr là d i m t n m, còn đ i v i dài h n, thì th i gian

chi tr t m t n m tr lên Quy mô n càng l n thì r i ro không có kh n ng chi tr n

càng cao, r i ro phá s n c ng l n theo và ng c l i

N u m c tiêu c a nhà qu n tr là t o ra m t công ty có giá tr càng cao càng t t thì

công ty nên quy t đ nh m t t l n v n c ph n và làm cho t ng giá tr c a chi c

bánh càng l n càng có ý ngh a h n (do v y, c u trúc v n có m i liên h m t thi t đ n

giá tr c a doanh nghi p, m t doanh nghi p có c u trúc v n h p lý s làm t ng giá tr

c a doanh nghi p Giá tr c a doanh nghi p không ch là giá tr th c t c a s sách mà

còn có giá tr k v ng c a doanh nghi p trong t ng lai M t c u trúc v n ch s h u

(v n c ph n) trong công ty c ph n không có th i gian đáo h n vì các ch đ u t s

không có th a thu n th i gian tr v n đ u t cho h C u trúc v n h p lý s làm t ng

giá tr c a doanh nghi p và ng c l i s làm gi m giá tr c a doanh nghi p vì s thay

đ i trong c u trúc v n ch làm t ng l i ích c a ch s h u (c đông trong công ty c

ph n) khi và ch khi giá tr c a doanh nghi p t ng lên Vì th , giám đ c tài chính s

ch n l a c u trúc v n mà h tin r ng h s t i thi u hóa chi phí, t i thi u hóa r i ro đ

giá tr doanh nghi p cao nh t ây chính là c u trúc v n t i u

1.1.1.2 S c n thi t ph i nghiên c u c u trúc v n

Nghiên c u c u trúc v n chính là nhi m v c a các nhà qu n tr tài chính c a doanh

nghi p M t c u trúc v n t i u luôn nh m đ n t i đa hóa giá tr c a doanh nghi p,

nh m t i đa hóa giá tr c ph n c a công ty, t i đa hóa c a c i c a c đông trong công

ty

Hình 1.2 S đ bi u di n đòn b y tài chính

T i đi m hòa v n EBI = 800$, EPS=2$, dù có đòn b y hay không có đòn b y tài chính

thì k t qu v n nh nhau, khi lãi tr c lãi vay EBI < 800$, EPS l n h n đ i v i

tr ng h p không có s d ng đòn b y và khi lãi tr c lãi vay EBI>800$, EPS l n h n

đ i v i tr ng h p có s d ng đòn b y

Do v y, trong m i đi u ki n kinh t khác nhau doanh nghi p c n ph i xây d ng m t

c u trúc v n thích h p

M t khác, n c a doanh nghi p bao g m n ng n h n và n dài h n Tùy vào tính ch t

c a ngành mà giám đ c tài chính quy t đ nh nên tài tr b ng n ng n h n hay n dài

h n i v i ngành th c ph m, đ c tr ng c a s n ph m là chu k kinh doanh ng n nên

doanh nghi p th ng s d ng n ng n h n nhi u h n n dài h n

Bên c nh đó, tùy vào t ng lo i tài s n đ u t (tài s n l u đ ng, tài s n c đ nh) mà

doanh nghi p quy t đ nh tài tr t ngu n v n nào: n ng n h n, n dài h n hay v n

ch s h u (v n c ph n)

Nh ng n i dung trên lý gi i đ c s c n thi t c a vi c xây d ng m t c u trúc v n

trong doanh nghi p đ doanh nghi p có th đ t đ c giá tr cao nh t c ng nh đ

doanh nghi p t n t i và phát tri n

1.1.2 Nguyên t c c b n đ xây d ng c u trúc v n

1.1.2.1 Nguyên t c t ng thích

Trong b ng cân đ i c a doanh nghi p bao gi c ng có ph n tài s n và ph n ngu n

v n Trong ngu n v n có n và v n ch s h u, ph n tài s n g m: tài s n l u đ ng và

tài s n c đ nh M t c u trúc v n t i u luôn đ c xây d ng trên c s t ng thích

gi a tài s n và ngu n v n Ngu n v n vay ng n h n thì đ c tài tr đ thanh toán tài

s n l u đ ng nh thanh toán ti n l ng nhân viên, mua nguyên v t li u cho s n xu t

Ng c l i, ngu n v n vay dài h n và v n ch s h u s đ c tài tr đ mua trang thi t

b , tài s n c đ nh, xây d ng nhà x ng mà g i chung là tài s n c đ nh c a công ty

Nguyên t c t ng thích còn th hi n trong c u trúc v n c a t ng ngành ngh kinh

doanh i v i ngành ngh kinh doanh có chu k s ng ng n, vòng quay s n ph m

nhanh đ c tài tr nhi u b ng v n vay ng n h n, còn đ i v i ngành ngh có chu k

kinh doanh dài đ c tài tr b ng n dài h n và v n ch s h u

1.1.2.2 Nguyên t c cân b ng tài chính

Nguyên t c này đ c xác đ nh b i m i t ng quan gi a ph n v n dài h n dùng đ tài

tr cho n ng n h n, ph n v n này đ c g i là v n luân chuy n

* N u ngu n v n dài h n > tài s n dài h n thì v n luân chuy n d ng i u này có

ngh a là m t ph n tài s n ng n h n đ c tài tr b ng ngu n v n dài h n

* N u ngu n v n dài h n = tài s n dài h n thì có ngh a là v n luân chuy n b ng 0,

nguyên t c cân b ng tài chính v n đ c duy trì Tuy v y, nhà qu n tr c ng ph i xem

xét l i kh n ng bi n đ i c a m t trong ba nhân t trên mà có th làm cho v n luân

chuy n d ng

* N u ngu n v n dài h n < tài s n dài h n thì v n luân chuy n âm và nguyên t c cân

b ng tài chính b phá v Khi đó, m t ph n tài s n dài h n đ c tài tr b i ngu n v n

ng n h n Khi v n ng n h n ph i đáo h n thì doanh nghi p ph i tìm ki m ngu n tài

tr m i, và n u các ngu n tài tr c liên t c là ngu n tài tr ng n h n thì r i ro tài

chính r t cao Do v y, doanh nghi p ph i tôn tr ng nguyên t c cân b ng tài chính khi

V n luân chuy n = (v n ch s h u + n dài h n) – tài s n dài h n

ho ch đ nh c u trúc v n đ tránh ph i g p khó kh n v tài chính trong quá trình s n

xu t kinh doanh

1.1.2.3 Nguyên t c ki m soát

Ch s h u v n luôn mu n n m quy n ki m soát ho t đ ng c a các công ty i v i

công ty nhà n c thì quy n ki m soát thu c nhà n c i v i công ty t nhân, quy n

ki m soát là c a ng i ch doanh nghi p, đ i v i công ty c ph n thì quy n ki m soát

là h i đ ng qu n tr , h i đ ng qu n tr bao g m các c đông l n c a công ty và c

đông l n nh t s tr thành ch t ch h i đ ng qu n tr Nguyên t c ki m soát các ch

s h u là h không mu n chia s quy n l c ki m soát cho ai khác nên đ đ m b o

quy n ki m soát c a h thì h ph i luôn góp v n t ng thêm khi công ty m r ng s n

xu t Tuy nhiên, đi u này khó mà th c hi n đ c trong tình hình kinh t khó kh n khó

mà có th phát hành c phi u đ huy đ ng v n b ng ngu n v n c ph n Do v y, đ i

v i công ty c ph n, khi qui đ nh c u trúc v n nh th nào, h i đ ng qu n tr luôn suy

ngh đ n quy n ki m soát công ty

Khi công ty đ c tài tr b ng n vay, quy n ki m soát các thành viên trong H i đ ng

qu n tr s không thay đ i, ch n không có quy n ki m soát doanh nghi p Tuy

nhiên, n u không tr n đúng h n theo quy đ nh thì doanh nghi p s b các ch n t ch

biên tài s n và nguy c m t kh n ng thanh toán c ng nh phá s n có th x y ra

1.1.2.4 Nguyên t c t i đa hóa giá tr doanh nghi p thông qua đánh đ i gi a r i ro và

l i nhu n

Các giám đ c tài chính khi l a ch n c u trúc v n luôn xem xét k t h p hài hòa gi a

l i nhu n và r i ro, nh m t i đa hóa giá tr c a doanh nghi p và t i đa hóa giá c

phi u c a công ty Khi s d ng n vay càng nhi u công ty s đ t đ c l i ích t t m

ch n thu và t đó l i nhu n c a công ty gia t ng Tuy v y, s d ng gia t ng đòn b y

tài chính d n đ n r i ro kh n ng thanh toán cùng r i ro phá s n c ng gia t ng Khi đó,

các nhà đ u t c ng lo s r i ro phát sinh, h n đ nh m c giá c phi u trên th tr ng

gi m đi

1.1.2.5 Nguyên t c s d ng chính sách tài tr linh ho t

Chính sách tài tr linh ho t là chính sách đi u ch nh v n t ng hay gi m theo nhu c u

v n c a doanh nghi p Khi doanh nghi p m r ng đ u t , đa d ng hóa đ u t , giám

đ c tài chính có ngay ph ng án đ t ng v n và ng c l i khi doanh nghi p thu h p

đ u t thì c ng có ngay ph ng án gi m v n và đ u t vào l nh v c khác Khi đó,

công ty có kh n ng t ch v v n khi c n thi t

1.1.2.6 Nguyên t c th i đi m thích h p

Nguyên t c th i đi m thích h p là nguyên t c l a ch n c u trúc v n g n li n v i chu

k s ng c a doanh nghi p giai đo n kh i đ ng ban đ u, vi c huy đ ng ngu n v n

b ng n vay thì th t khó kh n vì đ i v i các nhà đ u t v n, doanh nghi p ch a th

t o ni m tin v m t tài chính Do v y, ngu n v n quan tr ng trong th i đi m này là

ngu n v n ch s h u c a ch doanh nghi p, đó là v n c ph n các công ty c

ph n Trong giai đo n t ng tr ng, ngu n v n quan tr ng c ng chính là v n ch s

h u và có th s d ng m t ph n n vay Trong giai đo n sung mãn thì doanh nghi p

có th khai thác t i đa l i ích c a đòn b y tài chính, đây là công c quan tr ng đ

doanh nghi p h ng l i t t m ch n thu đ không đ a doanh nghi p vào giai đo n

suy thoái

Th nh ng, vi c l a ch n c u trúc v n c n ph i đ c xem xét trong đi u ki n c a n n

kinh t , khi n n kinh t đang trong giai đo n t ng tr ng, t s giá thu nh p c a c

ph n th ng t ng và doanh nghi p có th th a mãn nhu c u v n c a mình b ng vi c

gia t ng thêm c ph n th ng B ng cách xác đ nh th i đi m phát hành c phi u

th ng đ doanh nghi p đ t đ c càng nhi u l i ích càng t t, v i m t l ng v n c n

thi t cho s n, doanh nghi p có th t i thi u hóa s c phi u c n thi t đ tránh tình

tr ng loãng giá H n n a, v i s gia t ng c a v n c ph n th ng s làm t ng v n ch

1) Nh ng thay đ i mang tính chu k , xu t phát t nh ng bi n đ ng đi lên và đi xu ng

c a chu k kinh doanh

2) Nh ng thay đ i mang tính c u trúc x y ra khi n n kinh t trãi qua nh ng thay đ i

ch y u v cách th c mà nó v n hành Ví d d th a lao đ ng ho c d th a v n có

th t n t i m t vài l nh v c này trong khi thi u d ng lao đ ng ho c v n l i t n t i

m t vài l nh v c khác

S chuy n đ i t kinh t ch ngh a xã h i sang kinh t th tr ng ông Âu, s

chuy n đ i t n n kinh t s n xu t sang n n kinh t d ch v M là nh ng ví d v

thay đ i c u trúc khi phân tích ngành

Các nhà phân tích cho r ng thành qu c a ngành có quan h v i các giai đ an c a chu

k kinh doanh và m i chu k kinh doanh thì khác nhau nên ta không ch xem xét l ch

s mà còn ph i xem xét xu h ng c a chu k kinh doanh vì chính xu h ng đó s xác

đ nh thành qu t ng lai

Hình 1.3: S đ bi u di n chu k s ng c a m t ngành

Ngu n: u t tài chính- Phân tích đ u t ch ng khoán

Theo nghiên c u c a các nhà kinh t , càng g n v cu i c a cu c suy thoái, các c

phi u tài chính t ng giá tr vì các nhà đ u t d báo r ng thu nh p c a các ngân hàng

s t ng và nhu c u c a các kho n vay s ph c h i Khi suy thoái k t thúc, s có s gia

t ng trong nhu c u vay, xây d ng nhà và phát hành ch ng khoán M t khi n n kinh t

ph c h i, các công ty s n xu t hàng tiêu dùng lâu b n s đ a ra các món hàng đ t ti n

nh xe h i, máy tính, t l nh,…tr thành các kênh đ u t h p d n vì n n kinh t ph c

h i s làm t ng ni m tin tiêu dùng và t ng thu nh p cá nhân

Trong th i k suy thoái, ngành th c ph m là thu c ngành tiêu dùng thi t y u nên ho t

đ ng t t h n các l nh v c khác vì m c dù t ng chi tiêu có th gi m, nh ng ng i ta

v n ph i chi ti n cho s n ph m thi t y u

Tuy nhiên, các doanh nghi p trong ngành th c ph m Vi t Nam đã ch u nh h ng t

cu c kh ng ho ng do nhi u nguyên nhân khác nhau, trong đó v n đ đ u t tài chính

đã nh h ng không nh đ n k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p

1.1.3.2 c đi m ho t đ ng c a ngành kinh doanh

a Tính ch t ho t đ ng

Tùy m i ngành kinh doanh khác nhau mà c u trúc v n c ng khác nhau i v i doanh

nghi p thu c ngành xây d ng, ngành th ng m i luôn đòi h i v n tài s n l u đ ng

cao và c n thi t ph i có ngu n v n ng n h n có t l cao i v i doanh nghi p thu c

ngành công nghi p l i c n có ngu n v n dài h n l n h n ngu n v n ng n h n do nhu

c u mua trang thi t b , tài s n c đ nh l n Ví d : ngành công nghi p s n xu t ô tô thì

c n ngu n v n dài h n l n, còn công nghi p s n xu t th c ph m thì ngu n v n dài

h n có th m t ph n đ c thay th b ng ngu n v n ng n h n

b Các bi n đ ng kinh t nh h ng đ n đ co giãn s n ph m: Tùy theo đ co giãn

trong tiêu dùng c a ng i dân mà doanh s c a s n ph m c ng thay đ i Trong tình

hình kh ng ho ng kinh t x y ra, ngành công nghi p s n xu t ô tô, ngành du l ch s b

nh h ng n ng n nh t, trong khi ngành công nghi p s n xu t th c ph m thi t y u

cho nhu c u h ng ngày l i có th bi n đ ng th p Do v y, nhu c u v n có th xem xét

t các bi n đ ng trong nhu c u kinh doanh c a s n ph m

c Tính ch t c a c nh tranh: m c đ c nh tranh trong ngành c ng tác đ ng đ n quy t

đ nh tài tr v n c a nhà qu n tr i v i các doanh nghi p trong ngành đ c quy n

nh doanh nghi p cung ng s n ph m đi n, n c …không có s c nh tranh c a các

doanh nghi p khác nên l i nhu n t ng đ i n đ nh h n các doanh nghi p thu c

ngành ph i ch u c nh tranh gay g t Khi đó các doanh nghi p trong ngành đ c quy n

đ c u th l a ch n ngu n tài tr sao cho t n d ng t i đa l i ích c a t m ch n thu

b ng ngu n tài tr n

d Chính sách đi u ti t c a chính ph : Do chính sách kinh t xã h i nhi u qu c gia

mà các doanh nghi p trong l nh v c công ích th ng ph i ch u s ki m soát ch t ch

b i các qui đ nh lu t pháp đ đ m b o l i ích c a nhân dân, ch ng h n nh chính ph

quy đ nh m c giá c a hàng hóa trong l nh v c công ích Do v y, vi c huy đ ng ngu n

v n c ng ph i đ c xem xét sao cho không nh h ng đ n l i nhu n c a doanh

nghi p M t chính sách u đãi thu c ng khuy n khích doanh nghi p s d ng ngu n

v n ch s h u nhi u h n v n vay

e Các tiêu chu n ngành: đây là nh ng tiêu chu n đ c hình thành t s li u c a các

công ty trong ngành mà các nhà phân tích tài chính, các t ch c đánh giá tín nhi m đã

th ng kê, đánh giá đ đ a ra m c bình quân c a ngành T đó, các nhà đ u t s xem

xét đánh giá, giá tr c phi u mà mình mu n đ u t so v i ngành nh th nào và quy t

đ nh đ u t hay không Các ch n c ng theo dõi t s tài chính c a công ty so v i

ngành đ quy t đ nh t s lãi vay Do v y, các doanh nghi p luôn có khuynh h ng c

g ng đ t đ c t s tài chính g n v i m c bình quân c a ngành ây c ng là c s

khoa h c đ các doanh nghi p ho ch đ nh c u trúc v n t i u c a mình

1.1.3.3 c tính c a doanh nghi p

a Hình th c t ch c: hình th c t ch c c a doanh nghi p có ý ngh a quan tr ng trong

vi c ti p c n ngu n v n Theo quy đ nh c a lu t pháp, t t c các lo i hình c a doanh

nghi p đ u có th huy đ ng v n b ng cách tài tr n bên c nh ngu n v n ch s h u

Tuy nhiên, ch có công ty c ph n m i có quy n phát hành c phi u đ huy đ ng v n

ây là ngu n tài tr chi m u th h n các ngu n v n ch s h u trong các lo i hình

khác v kh n ng huy đ ng, quy mô c ng nh tính thanh kho n

b Quy mô: Doanh nghi p có quy mô l n thì kh n ng ti p c n ngu n v n càng thu n

l i h n doanh nghi p có quy mô nh V i giá tr tài s n th p, doanh nghi p khó mà

th c hi n các yêu c u th ch p cho các đ nh ch tài chính đ th c hi n vay n ng n

h n và dài h n M t khác, đ i v i doanh nghi p có quy mô nh , r i ro kinh doanh

trong n n kinh t th tr ng r t cao, do đó giá c phi u th p, kh n ng huy đ ng v n

trên th tr ng ch ng khoán b h n ch

c L u l ng dòng ti n

Nhân t quan tr ng mà ta có th trích t b ng phân tích tài chính, chính là dòng ti n

th c t c a công ty Phân tích l u l ng dòng ti n giúp ta gi i thích đ c s thay đ i

trong tài kho n ti n và các kho n t ng đ ng ti n

Giá tr tài s n c a công ty luôn b ng giá tr n c ng v i giá tr c a v n c ph n, dòng

ti n đ c thu t tài s n c a công ty (đ c g i là ho t đ ng kinh doanh), CF (A) ph i

b ng l ng ti n tr cho ch n CF (D) và l ng ti n tr cho c đông CF (E)

CF(A) = CF(D) + CF(E)

Tr c tiên, vi c xác đ nh dòng ti n c a công ty là xem xét dòng ti n t ho t đ ng kinh

doanh, g m c doanh thu hàng hóa và d ch v L u l ng ti n ho t đ ng kinh doanh

đ c xác đ nh nh là thu nh p tr c lãi vay và kh u hao tr đi thu , t o ra m t l ng

ti n có đ c t các ho t đ ng kinh doanh Dòng ti n nên luôn luôn là d ng, m t

công ty s g p khó kh n n u dòng ti n kinh doanh b âm trong m t th i gian dài b i vì

công ty không th t o ra đ ti n đ chi tr cho các chi phí ho t đ ng T ng l u l ng

ti n c a công ty bao g m ph n t ng gi m trong vi c s d ng v n và t ng thêm v n

Do v y, đ i v i doanh nghi p có dòng ti n d ng và n đ nh thì kh n ng s d ng

đòn b y tài chính r t có th đ t n d ng l i ích c a t m ch n thu

d X p h ng tín nhi m: đây là y u t quan tr ng đ nhà đ u t ch n công ty làm n i

đ u t trong t ng lai T các báo cáo tài chính c a công ty c ph n, các công ty đ nh

m c tín nhi m s ti n hành đ nh giá, x p h ng tín nhi m cho các công ty Công ty có

m c x p h ng tín nhi m càng cao càng t o đ c ni m tin cho nhà đ u t

e B o đ m quy n ki m soát hay tác đ ng u tiên c a qu n tr : v i lý thuy t tr t t

phân h ng c a C Myers th hi n các doanh nghi p thích tài tr t ngu n v n bên

trong h n là bên ngoài đ đ m b o quy n ki m soát trong h i đ ng qu n tr c a các c

đông l n hi n th i N u c ph n th ng đ c phát hành thêm cho c đông m i thì

quy n ki m soát c a h i đ ng qu n tr có th thay đ i

1.1.3.4 Chi phí phá s n

Phá s n ch là c ch lu t pháp cho phép các ch n thu l y công ty khi đã xu ng d c

Giá tr trong tài s n c a công ty ch là n N u công ty không tr đ c n , công ty s

r i vào tay các ch n và h tr thành ng i ch m i, các c đông c s không còn gì

Phá s n không ph i là nguyên nhân gi m giá tr c a công ty mà nó chính là k t qu t

vi c giá tr c a công ty b suy gi m

Hình 1.4 : S đ bi u di n c u trúc v n t i u cân b ng gi a n và chi phí phá s n

Chúng ta nh n th y đòn b y tài chính càng t ng thì càng nh h ng đ n chi phí ki t

qu tài chính c a doanh nghi p Ch n nhìn th y tr c và nh n ra r ng ki t qu tài

chính x y ra, phí lu t s tòa án s làm gi m giá tr tài s n c a công ty, h yêu c u m t

m c b i th ng tr c b ng hình th c c ng vào làm t ng lãi vay i u này c ng s làm

gi m thu nh p có th c a c đông và làm gi m giá tr th tr ng c a công ty

Chi phí phá s n có th bao g m nhi u chi phí n a ch ng h n nh là chi phí mà doanh

nghi p ph i b m t đi các c h i đ u t h p d n, m t đi đ i ng chuyên viên gi i,

doanh thu b gi m do khách hàng ti m n ng lo ng i v quá trình s n xu t, d ch v h u

mãi, chi phí m t đi do nhà cung c p hàng hóa dài h n hay áp d ng ph ng th c tr

ch m, chi phí phá s n có th t ng lên r t nhanh Ví d nh Man Ville đã ph i tr chi

phí phá s n là $200 tr c khi xác nh p vào n m 1988 Aviation Week and Space

Technology đã ph i tr chi phí lu t pháp và chi phí chuyên môn là $12.000.000, phí

lu t pháp trong v phá s n c a hãng hàng không Continent – Airlines là $2.000.000

trong vòng m t tháng

1.1.3.5 c đi m c a n n kinh t

M i giai đo n phát tri n c a n n kinh t qu c gia c ng nh n n kinh t th gi i c ng

nh h ng đ n vi c quy t đ nh c u trúc v n c a doanh nghi p Trong xu th toàn c u

Chi phí phá s n

Giá tr c a DN

có đòn b y

Giá tr c a DN không có đòn

hóa nh hi n nay, n n kinh t c a m i qu c gia ch u nh h ng m nh b i n n kinh t

th gi i Vì v y, khi có s suy gi m kinh t c a m t qu c gia s nh h ng đ n s

phát tri n kinh t c a các qu c gia khác Chính vì v y m i doanh nghi p ph i xây

d ng cho mình m t c u trúc v n n đ nh sao cho có th gi m t i thi u s nh h ng

x u c a tình hình kinh t

Bên c nh đó, s phát tri n c a th tr ng tài chính c ng nh h ng l n đ n vi c huy

đ ng v n N n kinh t c a qu c gia có th tr ng tài chính phát tri n m nh thì kh

n ng huy đ ng v n c a các doanh nghi p r t cao và doanh nghi p có th đa d ng hóa

các hình th c tài tr trong c u trúc v n c a mình Th tr ng tài chính là n i huy đ ng

các ngu n v n trong xã h i, khi doanh nghi p d c m t m c lãi su t t ng cao trong

t ng lai thì hi n t i doanh nghi p s gia t ng n , còn ng c l i doanh nghi p d đoán

m c lãi su t s t gi m thì doanh nghi p có th trì hoãn vi c vay ti n trong hi n t i đ

sau m t th i gian m i s d ng đòn b y tài chính

1.2 LÝ THUY T C A MM V C U TRÚC V N C A DOANH NGHI P

MM là tên c a hai nhà kinh t ng i M đã nh n gi i nobel kinh t n m 1990 v lý

thuy t « Chính sách phân ph i, chi phí s d ng v n và tài chính doanh nghi p », đó là

Merton Miller và Franco.H.Modigliani

Hai ông cho r ng trong đi u ki n th tr ng c nh tranh hoàn h o, không xét đ n y u t

thu thì chính sách đòn cân n , chi phí s d ng v n và chính sách phân ph i không

nh h ng gì đ n giá tr doanh nghi p

Các gi đ nh v th tr ng c nh tranh hoàn h o mà MM đã đ a ra là :

- Không có các chi phí giao d ch khi mua bán ch ng khoán

- Có đ s ng i mua và ng i bán trên th tr ng, vì v y không có m t nhà đ u

t riêng l nào có nh h ng l n đ n giá c ch ng khoán

- Có s n thông tin liên quan cho t t c các nhà đ u t và không ph i m t ti n

- T t c các nhà đ u t có th vay hay cho vay v i cùng lãi su t, thêm vào đó,

gi đ nh t t c các nhà đ u t đ u h p lý và có k v ng đ ng nh t v l i nhu n

c a m t doanh nghi p Ngoài ra, các doanh nghi p ho t đ ng trong các đi u

ki n t ng t , có cùng m c r i ro kinh doanh và không ph i n p thu thu nh p

doanh nghi p

Theo MM, giá tr c a m t doanh nghi p đ c xác đ nh b i dòng ti n trong t ng lai

phát sinh t tài s n th c c a doanh nghi p ch không ph i b ng các ch ng khoán mà

doanh nghi p phát hành Nh v y t ng giá tr c a các ch ng khoán do doanh nghi p

phát hành s b ng chính vi c chia nh nh ng dòng ti n trong t ng lai thành nhi u

ph n chia cho các c đông và ch n Mà dòng ti n phát sinh t tài s n th c là không

đ i dù doanh nghi p có tài tr b ng ph ng th c gì đi ch ng n a B ng nh ng l p

lu n v chi phí c h i đ i v i s l a ch n c a c đông trong doanh nghi p và phân

tích t su t l i nhu n trên giá tr tài s n, MM cho r ng tác đ ng đòn b y làm gia t ng

l i nhu n trên m i c ph n, nh ng đi u này không làm gia t ng giá tr c ph n L p

lu n c a MM d a trên quy trình mua bán song hành, n u m t doanh nghi p không s

d ng n và m t doanh nghi p khác có s d ng n có cùng r i ro kinh doanh, giá tr

c a doanh nghi p vay n s gia t ng và vì v y giá tr c phi u c a doanh nghi p có n

c ng gia t ng MM cho r ng trong tình hu ng này các nhà đ u t s bán c phi u có

giá cao c a các doanh nghi p có s d ng n , sau đó h có th dùng m t quy trình mua

bán song hành đ vay, mua c phi u c a doanh nghi p không có s d ng n và đ u t

s ti n còn d vào ho t đ ng khác Qua các giao d ch không t n phí này, các nhà đ u

t có th gia t ng l i nhu n c a h mà không gia t ng r i ro Nh v y h đã s d ng

đòn cân n c a riêng h thay cho đòn cân n c a doanh nghi p MM l p lu n quá

trình mua bán song hành s ti p t c cho đ n khi vi c bán c phi u c a doanh nghi p

s d ng n làm gi m giá c a nó xu ng đ n m c b ng v i giá c phi u c a doanh

nghi p không s d ng n hi n đang gia t ng do s ng i mua t ng Quá trình mua bán

song hành này di n ra nhanh đ n n i giá th tr ng c a doanh nghi p có s d ng n

và không s d ng n b ng nhau, vì v y MM k t lu n r ng giá tr th tr ng c a doanh

nghi p đ c l p v i c u trúc v n c a doanh nghi p, hay nói cách khác, vi c s d ng

c u trúc v n thâm d ng n hay thâm d ng v n c ph n đ u không nh h ng đ n giá

tr th tr ng c a doanh nghi p trong đi u ki n th tr ng v n c nh tranh hoàn h o

không có thu TNDN

Tuy nhiên, trong th c t th tr ng v n c nh tranh hoàn h o và gi đ nh không có thu

là không th c t

Theo quan đi m c a MM, «Giá tr c a m t chi c bánh không tùy thu c vào vi c nó

đ c c t ra nh th nào » Cái bánh có th hi u là tài s n c a doanh nghi p, còn các

lát bánh chính là n và v n c ph n N u chúng ta gi cái bánh không đ i, vi c thêm

m t đ ng n s làm gi m b t m t đ ng v n c ph n Nh ng trên th c t còn m t lát

bánh th 3, đó chính là ph n thu TNDN mà doanh nghi p ph i n p cho chính ph

Hình 1.5: S đ bi u di n c u trúc v n c a doanh nghi p

C ph n Vay

Thu

xem xét lát bánh c a chính ph , MM đ t v n đ ph i xem xét giá tr c a doanh

nghi p ph i là giá tr tài s n tr c thu TNDN Giá tr c a cái bánh không đ i nh ng

kích th c c a lát bánh c a chính ph thì doanh nghi p có th thay đ i b ng cách s

d ng n , và đi u này s làm cho ph n bánh còn l i dành cho c đông s nhi u h n Lý

do mà các doanh nghi p có th th c hi n vi c này là lu t thu c a các qu c gia đ u

quy đ nh chi phí lãi vay là m t kho n chi phí đ c kh u tr vào thu nh p ch u thu

tr c khi tính thu TNDN Do v y, v i vi c s d ng n vay, doanh nghi p đã làm

gi m thu nh p ch u thu và giá tr sau thu c a doanh nghi p s t ng lên m t kho n

ti n b ng hi n giá c a t m ch n thu Vì v y, doanh nghi p có th t ng s n c a

mình đ n m t đi m mà t i đó c u trúc v n c a doanh nghi p bao g m toàn n Nói

cách khác, giá tr th tr ng c a doanh nghi p đ c t i đa hóa và c u trúc v n t i u

đ t đ c khi c u trúc v n g m toàn n , chi phí s d ng v n bình quân gi m khi đòn

cân n t ng

Tuy v y, trên th c t không có doanh nghi p nào có m c đ s d ng n cao đ n m c

nh v y trong c u trúc v n Gi i thích cho v n đ này, các nhà nghiên c u cho r ng

ngoài n s còn có nh ng y u t khác nh h ng đ n vi c xác đ nh m t c u trúc v n

t i u cho doanh nghi p, và hai y u t quan tr ng trong nh ng y u t đó là : chi phí

phá s n và chi phí đ i lý

Hình 1.6: N t i u và giá tr c a doanh nghi p

Trong th gi i th t, giá tr c a doanh nghi p là t ng c a giá tr c a c đông, giá tr c a

ch n , thu , chi phí phá s n và chi phí đ i lý

Hình 1.7: S đ bi u di n mô hình PIE v i các nhân t trong th gi i th t

Thanh toán cho

Giá tr c a doanh nghi p

1.3 LÝ THUY T TR T T PHÂN H NG (THE PECKING –ORDER

THEORY)

Trong m t th i gian dài, các giám đ c tài chính luôn áp d ng lý thuy t đánh đ i (the

trade-off theory) trong vi c ho ch đ nh c u trúc v n c a công ty

Thuy t đánh đ i (the trade-off theory) cho r ng c u trúc v n c a công ty d a trên s

đánh đ i gi a ti t ki m thu và chi phí ki t qu tài chính c a nó C u trúc v n t i u là

c u trúc v n cân b ng gi a chi phí ki t qu tài chính và giá tr c a t m ch n thu thu

đ c t vi c vay n Thuy t này c ng ch ra r ng t l n khác nhau tùy t ng công ty,

công ty có nhi u tài s n c đ nh h u hình và có nhi u thu nh p ch u thu thì nên có

m c n cao, ng c l i các công ty có tài s n vô hình chi m đa s và ít t o ra l i nhu n

nên s d ng nhi u v n ch s h u Tuy v y, thuy t đánh đ i (the trade-off theory) này

đã th t b i vì nó không gi i thích đ c lý do t i sao các công ty có l i nhu n ch u thu

r t nhi u l i th ng vay n r t ít

Nghiên c u cho v n đ trên, S.C Myers đã tìm ra thuy t tr t t phân h ng (the

pecking-order theory) cho r ng các công ty nên phát hành n tr c khi phát hành c

phi u n u ngu n l c tài chính bên trong không đ đ tài tr cho d án

i u này có ngh a là:

1 V lâu dài, các công ty nên s d ng ngu n tài chính bên trong vì ngu n v n này s

đ c t ng lên mà không ph i mang đ n d u hi u x u nào cho công ty là giá c phi u

có th gi m

2 N u c n thi t ph i có ngu n l c tài chính t bên ngoài, công ty nên phát hành n

tr c và phát hành v n c ph n là ph ng án cu i cùng

Thuy t tr t t phân h ng trên gi i thích lý do t i sao các công ty có l i nhu n nhi u

th ng l i vay n ít, đi u đó không ph i vì m c tiêu t l vay n c a h th p mà là b i

vì h không c n ngu n v n t bên ngoài Các công ty có l i nhu n ít th ng phát hành

n b i vì h không có đ ngu n v n t bên trong cho d án đ u t c a mình, và b i vì

n vay chính là tr t t đ c x p tr c tiên khi c n ngu n v n tài tr t bên ngoài

N

N t i u

1.4 S C N THI T TÁI C U TRÚC V N SAU KH NG HO NG KINH T

M t c u trúc v n t i u ph i nh m đ n m c tiêu t i đa hóa giá tr c ph n mà c đông

đang n m gi Theo đ nh đ 2 (có thu ) trong lý thuy t MM, t su t sinh l i c a c

ph n t l thu n v i n vay, đi u này có ngh a là n vay càng nhi u thì t su t sinh l i

c ph n càng t ng Tuy v y, MM đã ch a k đ n các chi phí phá s n và các chi phí

khác khi ki t qu tài chính x y ra Ngoài ra, trong m i th i k phát tri n c a công ty

thì t su t sinh l i v n c ph n hoàn toàn khác nhau đ i v i công ty có tài tr n và

công ty không có tài tr n Trong th i k t ng tr ng, vi c s d ng đòn b y tài chính

s khuy ch đ i t su t sinh l i c ph n và ng c l i trong th i k kh ng ho ng nh

hi n nay thì t l l c ng đ c khuy ch đ i khi công ty s d ng đòn b y tài chính N

luôn có tính đáo h n vì n ph i đ c chi tr (g m n g c và lãi) vào th i gian quy

đ nh trong h p đ ng gi a doanh nghi p và ch n Quy mô n càng cao thì r i ro đ i

v i doanh nghi p càng l n, và r i ro đã đ n v i các doanh nghi p Vi t Nam t nh ng

tháng cu i n m 2008 khi kh ng ho ng tài chính toàn c u b t ngu n t n c M lây

lan vào Vi t Nam

T đ v c a các doanh nghi p trên n n kinh t tài chính ti n t (kinh t o, kinh t

bong bóng) d n đ n s p đ c a các doanh nghi p các khu v c kinh t th c Nh ng

con n g p khó kh n ph i n p đ n xin phá s n Các công ty kinh doanh không th bán

s n ph m, bu c ph i c t gi m chi phí lao đ ng, sa th i nhân viên, ho t đ ng s n xu t

kinh doanh trì tr S ng ng tr s n xu t kinh doanh trong l nh v c b t đ ng s n lan

sang ngành ch t o, đi n t , vi n thông, hàng không, du l ch c bi t là 3 đ i gia l n

trong ngành s n xu t ôtô M c ng đang đ ng trên b v c phá s n Kh ng ho ng n n

kinh t M nhanh chóng lan nhanh ra các n n kinh t trên kh p các châu l c trong đó

có Vi t Nam

C u trúc v n c a các doanh nghi p Vi t Nam trong th i k này h u h t đ u có v n

vay quá nhi u, t l n trên v n c ph n cao Thêm n a, các công ty l i chú tr ng đ n

đ u t tài chính nên d b v n , phá s n khi có kh ng ho ng kinh t x y ra mà b t

ngu n t kh ng ho ng tài chính

Khi kh ng ho ng x y ra, ch có các công ty có v n ch s h u cao thì m i có th đ ng

v ng Do v y, bài h c t cu c kh ng ho ng kinh t l n này các doanh nghi p Vi t

Nam c n ph i tái c u trúc v n đ có th có đ c c u trúc v n t i u và an toàn

1.5 KINH NGHI M XÁC L P C U TRÚC V N C A M T S CÔNG TY

TH C PH M TRÊN TH GI I VÀ BÀI H C KINH NGHI M CHO VI T

NAM

1.5.1 Kinh nghi m xác l p c u trúc v n c a m t s công ty th c ph m l n trên

th gi i

Nghiên c u c u trúc v n c a các công ty th c ph m l n trên th gi i nh Cocacola,

Pepsi, Tyson, ConAgrafood trên TTCK Newyork nh m rút ra bài h c kinh nghi m

cho các doanh nghi p ngành th c ph m Vi t Nam

Tr c tiên, xem xét c u trúc v n c a t p đoàn Coca-cola, m t nhà s n xu t n c giái

khát hàng đ u trên th gi i v i t ng ngu n v n vào n m 2008 h n 40.519 tri u USD

B ng 1.1 C u trúc v n c a công ty Cocacola, nhà s n xu t hàng đ u trên th gi i trong

Nh n xét: Là công ty đi n hình trong l nh v c n c gi i khát c a ngành th c ph m,

công ty luôn duy trì m t c u trúc v n cân đ i gi a n và v n ch s h u v i t tr ng

bình quân kho ng trên 50% là v n ch s h u trong t ng ngu n v n c a công ty N

dài h n c a công ty r t th p, m c cao nh t là 7,57% vào n m 2007 Ngoài ra, công ty

c ng có s d ng n vay ng n h n và các kho n ph i tr khác v i t tr ng l n (kho ng

40% t ng ngu n v n) Tuy nhiên, vào quý 1/2009, công ty đã chuy n các kho n vay

ng n h n và các gi y t th ng m i thành n dài h n Công ty đã phát hành các kho n

n dài h n tr giá 900 tri u USD v i lãi su t 3,625% và v i kho n ti n tr giá 1.350

tri u USD v i m c lãi súât 4,875%/ n m đ n ngày 15/3/2014 và 15/3/2019 ây chính

là chính sách chuy n hình th c n đ gi m r i ro cho Coca-cola trong th i k kh ng

Nh n xét: c ng nh Cocacola, Pepsi là m t công ty đa qu c gia v i quy mô kh ng l

chuyên v l nh v c s n xu t n c gi i khát T l v n ch s h u c ng chi m kho ng

50% ngu n v n t n m 2005 đ n n m 2007, nh ng đ n n m 2008 thì do nh h ng

c a kh ng ho ng làm phát sinh các kho n l nh h ng đ n v n ch s h u, n vay

t ng thêm, t l v n ch s h u trên t ng ngu n v n ch đ t 34,96%, t l n trên

ngu n v n có xu h ng t ng và đ t m c 21,83% vào n m 2008 i u này c ng có

nhi u r i ro cho Pepsi khi đang trong tình tr ng kh ng hoàng, n n kinh t suy thoái

B ng 1.3: C u trúc v n c a Tyson Food, công ty chuyên s n xu t và bán các lo i th t

Nh n xét: Không gi ng nh Coca-cola và Pepsi, Tyson Food là công ty th c ph m

nh ng chuyên v th c n l n trên th gi i Tyson Food Inc có t l v n ch s h u

trên ngu n v n trên d i 40% và t ng lên vào n m 2007, 2008 đ t trên 45% Bên c nh

đó, n dài h n c a công ty chi m t l t ng đ i cao và t ng d n qua các n m, vào

thu N m 2008, s n c ng gi m d n và t l v n ch s h u t ng lên đ gi m r i ro

trong k suy thoái kinh t Trong đó, m c n dài h n c a công ty c ng chi m t l

cao, v n ch s h u và vay dài h n c a công ty luôn chi m h n 60%, qua đó ta nh n

th y đây là m t c u trúc v n có s d ng đòn b y tài chính và ít r i ro vì v n vay dài

h n nhi u h n v n vay ng n h n

th gi i

Khuynh h ng c a các ngành kinh t công nghi p là các công ty ngày càng l n b ng

cách sáp nh p, h p nh t, mua l i các công ty nh ây là cách làm ít t n th i gian

nh t, c ng là thông l tr ng thành t b n qu c t trong giai đo n ngày nay

Hi n nay, th tr ng mua bán và sáp nh p (M & A) trên th gi i liên t c ch ng ki n

nh ng th ng v l n, trong đó c ng ph i k đ n vi c mua bán và sáp nh p c a các

công ty th c ph m

Nh m c nh tranh v i đ i th PepsiCo, trong th tr ng n c u ng t ng l c, vào ngày

15/5/2009, Cocacola đã công b vi c mua l i nhà s n xu t n c u ng vitamin t ng l c

Glaceau v i giá 4,1 t USD, đây là th ng v mua công ty l n nh t trong l ch s

Cocacola trong n l c thu h p kho ng cách v i đ i th PepsiCo trong th tr ng n c

t ng l c có ga Glaceau thành l p n m 1996 và hi n ki m soát kho ng 30% th tr ng

n c u ng t ng l c , là lo i n c u ng b sung vitamin, khoáng ch t PepsiCo hi n

chi m kho ng 45% th tr ng n c u ng t ng l c c a M Các nhà phân tích cho r ng

vi c mua Glaceau là quy t đ nh đúng đ n c a Cocacola đ ng th i đánh d u b c

chuy n h ng c a Cocacola b i vì hi n nay xu h ng n c u ng nh có chi u h ng

gi m trong khi n c t ng l c t ng 60%, vi c mua l i này s giúp Cocacola t n d ng

đ c h th ng phân ph i c a công ty này

DutchLady-Campina là hai t p đoàn s n xu t s a hàng đ u Hà Lan v a tuyên b sáp

nh p, đ i tên thành Friesland Campina, tr thành m t trong 4 t p đoàn s a l n nh t

th gi i S sáp nh p này ch y u t ng s c m nh, phù h p xu th t p trung hóa hi n

nay mà hoàn toàn không có s thay đ i s n ph m c ng nh h th ng phân ph i t i

Vi t Nam và th gi i

Vào ngày 07/9/2009, hãng th c ph m Kraft c a M chào mua đ i th Cadbury c a

Anh v i giá 17 t USD nh ng Cadbury đã không ch p nh n v i lý do giá này quá

th p

1.5.3 Bài h c cho Vi t Nam:

Nghiên c u c u trúc v n c a các công ty công ty th c ph m l n trên th gi i, kinh

nghi m c a m t s công ty Châu Á trong kh ng ho ng kinh t 1997 c ng nh kinh

nghi m sáp nh p c a các công ty, có th rút ra m t s bài h c cho Vi t Nam:

- C u trúc tài chính và chi phí v n là v n đ quan tr ng trong nghiên c u c u trúc v n

c a doanh nghi p Trong c u trúc tài chính, các nhà qu n tr th ng cho r ng chi phí

do vay n r h n chi phí s d ng v n ch s h u do lãi su t ngân hàng th p h n nhi u

so v i lãi su t k v ng c a nhà đ u t Do đó, khi t ng vay n t c là làm gi m chi phí

k v ng vì th t ng l i nhu n, ngh a là làm t ng giá tr k v ng c a doanh nghi p Tuy

v y, c u trúc v n b n v ng c n ph i có t l n th p, đ c bi t là n ng n h n Tuy

r ng n s làm t ng giá tr c a doanh nghi p nh ng c ng mang l i đ y r i ro khi đ t

n c r i vào suy thoái c a chu k kinh t Khi kh ng ho ng, suy thoái x y ra thì lãi

su t l i t ng cao làm chi phí lãi vay c ng t ng cao, trong khi đó doanh thu l i gi m sút

tr m tr ng do không bán đ c hàng vì ng i tiêu dùng s chi tiêu ti t ki m h n

Chính vì các công ty Vi t Nam s d ng đòn b y tài chính quá nhi u nên đã d dàng b

l n ng n và đã có doanh nghi p b phá s n khi kh ng ho ng tài chính x y ra

- Các bi n pháp c a chính ph Malaysia nh m thúc đ y thanh kho n cho n n kinh t

b ng cách khuy n khích ngân hàng cho vay v i lãi su t u đãi, đây c ng là bài h c

kinh nghi m cho Vi t Nam áp d ng trong tình hình kinh t kh ng ho ng Tuy v y, bài

h c này c ng c n ph i đ c xem xét l i đ i v i c u trúc v n c a m t doanh nghi p

khi mà n vay càng t ng, đòn b y tài chính t ng thì r i ro l i càng t ng Trong th i k

kh ng ho ng các doanh nghi p s d ng n vay càng cao thì l i b l n ng n do ph i

tr chi phí lãi vay, khi chính ph khuy n khích ngân hàng cho vay v i lãi su t th p thì

m t m t giúp doanh nghi p c i thi n tình hình tài chính c a mình nh ng m t khác

c ng đã làm t ng đòn b y tài chính c a doanh nghi p Vì th , các nhà qu n tr c n

ph i xem xét k tình hình s n xu t, ph ng án kinh doanh c a t ng doanh nghi p r i

m i quy t đ nh ph ng cách tài tr cho doanh nghi p

- Bài h c t cu c kh ng ho ng tài chính 1997 c ng cho ta th y khó kh n kinh t và

kh ng ho ng nhi u kh n ng s tác đ ng tiêu c c và th m chí còn qu t ngã nh ng

doanh nghi p phát tri n quá đa d ng v l nh v c ho t đ ng L a ch n ngành kinh

doanh c t lõi, phát tri n nó d a trên n ng l c c t lõi và k n ng chuyên môn là chìa

khóa cho s phát tri n doanh nghi p b n v ng Các doanh nghi p, ngay c khi có

ngu n l c t ng đ i, d i dào v n c n ph i r t th n tr ng v i nh ng quan đi m n m

b t m i th i c ng n h n trong kinh doanh

Sáp nh p, mua l i không nh ng là m t hình th c làm t ng tính c nh tranh c a doanh

nghi p, s làm cho các công ty tr nên l n m nh h n v th tr ng, v ngu n v n

c ng nh n ng l c chuyên môn Bên c nh đó, sáp nh p còn làm t ng ngu n v n và

c ng là hình th c tái c u trúc v n c a doanh nghi p N u nh tr c đây doanh nghi p

ph i th c hi n vay n , phát hành trái phi u ho c phát hành c phi u đ t ng ngu n

v n thì sau khi sáp nh p, v n t có c a doanh nghi p l i t ng lên mà không ph i vay

n c ng nh các thành viên trong h i đ ng qu n tr không lo l ng vì b chia s quy n

l c Do v y, hình th c này c ng là m t ph ng cách đ tái c u trúc v n c a doanh

nghi p

C u trúc v n c a công ty ch u nh h ng b i nhi u nhân t nh tình hình kinh t , quy

mô c a công ty và nhi u y u t khác C u trúc v n t i u s làm gia t ng giá tr c a

công ty và giá tr c a c ph n Ch ng 1 c a lu n v n đã trình bày các lý lu n c b n

v c u trúc v n và kinh nghi m v c u trúc v n c a các công ty th c ph m l n trên

th gi i c ng nh bài h c rút ra cho Vi t Nam Trên c s lý lu n này, lu n v n s đi

vào nghiên c u v c u trúc v n c a các công ty ngành th c ph m Vi t Nam th i gian

tr c và trong th i k kh ng ho ng kinh t đ t đó đ a ra đ nh h ng cho tái c u trúc

v n c a các công ty ngành th c ph m Vi t Nam trong t ng lai

CH NG 2: TH C TR NG C U TRÚC V N C A CÁC

DOANH NGHI P NGÀNH TH C PH M T I VI T NAM

T s bùng n nh ng kho n cho vay ”d i chu n” và s phát tri n quá m c c a các

công c n phái sinh trên th tr ng b t đ ng s n, hàng lo t gã kh ng l trên th

tr ng tài chính M - các ngân hàng đ u t hàng đ u n c M v i tài s n hàng tr m

t đôla M và kinh nghi m hàng tr m n m đã b phá s n nhanh chóng

N c M có v th đ c bi t trong n n kinh t th gi i và đ i v i Vi t Nam do chi m

1/4 t ng GDP, 1/5 t ng kim ng ch xu t kh u hàng n m c a Vi t Nam Vì v y, kh ng

ho ng tài chính d n đ n kh ng ho ng kinh t M đã nhanh chóng lan sang các n c

trên th gi i trong đó có Vi t Nam

Các doanh nghi p trong ngành th c ph m là các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh

các s n ph m ch bi n t nông s n, s a, th y s n, th c v t c đi m chung c a các

doanh nghi p ngành th c ph m là s n ph m kinh doanh có th i gian s d ng t ng

đ i ng n có th vài tháng (nh bánh trung thu) hay trên d i m t n m (nh s a, đ

h p,…)

Bên c nh đó, các s n ph m c a doanh nghi p ngành th c ph m còn ph i ch u nh

h ng theo mùa v , ví d nh vào d p t t trung thu, các d p l , t t nguyên đán, c ng

nh d ch b nh c a gia súc, d ch cúm gia c m Doanh thu c a công ty có th t ng lên

trong mùa khô, mùa giáng sinh, t t nguyên đán và gi m trong th i gian nh ng ngày

m a bão, b nh d ch x y ra

Nh ng vì, ngành th c ph m là ngành s n xu t hàng thi t y u cho cu c s ng nên dù

cho n n kinh t có thay đ i thì ho t đ ng s n xu t c a ngành th c ph m ít ch u nh

h ng n ng n nh các ngành khác

Nghiên c u v c u trúc v n c a các doanh nghi p ngành th c ph m Vi t Nam, lu n

v n ch xin đ c p đ n 12 công ty c ph n th c ph m trên th tr ng ch ng khoán H

Chí Minh (theo ph l c 1)

2.1 PHÂN TÍCH TH C TR NG C U TRÚC TÀI CHÍNH VÀ C U TRÚC

TRONG KH NG HO NG KINH T

2.1.1 Th c tr ng c u trúc tài chính c a các doanh nghi p ngành th c ph m

2.1.1.1 T l n vay trong ngu n v n

Theo s li u thu th p đ c t báo cáo tài chính c a 12 công ty c ph n th c ph m

đ c niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán TPHCM, tình hình n vay qua các n m

2.209.1114.809.2517.018.36231,48%

3.371.0986.817.78910.188.88733,09%

4.018.633 6.869.965 10.888.598 36,91%

50% thì t n m 2006 m c n vay ch là trong kho ng 30%- 40% Tuy v y, c ng

có công ty có m c n vay trên 50% nh sau:

B ng 2.2: T tr ng n trên ngu n v n c a 5 công ty th c ph m đi n hình t n m

Trong t ng 12 công ty kh o sát đã có 5 công ty s d ng n r t cao qua các n m, đ c

bi t vào n m 2008 Công ty C ph n th c ph m Qu c t (IFS) và Công ty c ph n

n c gi i khát Sài Gòn (TRI) đã s d ng h n 80% n vay và đã b l r t nhi u trong

k t qu ho t đ ng kinh doanh c a n m này

Vi c phân tích c u trúc n c a ngành s giúp đánh giá chính xác r i ro c a doanh

T phân tích c u trúc n cho th y n dài h n chi m t tr ng nh trong khi n ng n h n

chi m t tr ng r t l n, nh t là vào n m 2005, t tr ng n ng n h n bình quân ngành

th c ph m là 43,11% và n m 2008 thì t l này là 32,39% Trong đó, vào n m 2008, t

l n ng n h n c a IFS là 81,76%, t l n ng n h n c a TRI là 78,47%, đây là hai

công ty có t l n r t l n trong c u trúc v n vào n m 2008 Vì v y, r i ro x y ra n

x u s r t cao đ i v i các công ty này

2.1.1.2 Phân tích hi u qu s d ng n c a các doanh nghi p đi n hình ngành th c

ph m

Vi c phân tích t s đòn cân tài chính c a các doanh nghi p th c ph m đi n hình là đ

đánh giá m c đ mà doanh nghi p tài tr cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình

b ng v n vay

Công ty c ph n bánh k o Bibica (BBC) là doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c s n

xu t kinh doanh trong và ngoài n c v công nghi p ch bi n bánh-k o-nha, b t dinh

Qua t s n trên tài s n, ta th y công ty c ph n Bibica đã s d ng tài tr n t 20%

đ n 50% tài s n c a công ty T s n trên tài s n c a công ty vào n m 2006 và n m

2008 t ng đ i th p Riêng các n m 2005 và n m 2007 thì t l này cao, g n 50% t ng

tài s n Trong đó, t l n dài h n th p, nh t là trong th i k khó kh n, th tr ng

ch ng khoán m đ m, d phòng gi m giá ch ng khoán đ u t đã lên đ n 24 t VND

T s n dài h n r t nh so v i t s n trên v n c ph n cho th y doanh nghi p s

d ng n ng n h n cao, trong đó n vay ng n h n c ng chi m t l cao h n nhi u so

v i n vay dài h n N m 2008 doanh nghi p gi m m nh t l n vì lãi su t ngân hàng

quá cao, đây là chi n l c phù h p v i chi n l c tài chính chung c a các doanh

nghi p Do đó, công ty đã không b l khi kh ng ho ng kinh t x y ra

B ng 2.5 T s đòn cân tài chính c a BHS qua 4 n m 2005-2006-2007-2008

Qua s li u trên cho ta th y công ty c ph n đ ng Biên Hòa s d ng n t ng đ i

cao, chi m g n 50% t ng tài s n c a công ty c bi t, vào n m 2005 m c n c a

công ty c kho ng 77% t ng tài s n c a công ty (trong đó công ty s d ng ph n l n

n là tín d ng th ng m i phi lãi su t và nh ng kho n ph i tr ng n h n) i u này

c ng r t phù h p v i tính ch t c a ngành th c ph m mà công ty đang ho t đ ng, công

ty đã s d ng đòn b y tài chính và các l i th trong vi c s d ng uy tín c a mình Tuy

nhiên, công ty đã g p b t l i khi kh ng ho ng kinh t x y ra, dù cho n m 2008 doanh

thu c a BHS đ t m c cao nh t trong 4 n m nh ng công ty đã b l đ n 43 t sau khi

K t qu s li u trên cho th y doanh nghi p s d ng đòn b y tài chính r t nhi u, v i t

s n trên t ng tài s n là 62,29% vào n m 2005 gi m xu ng 36,33% vào n m 2006

và t ng tr l i 60,49% vào n m 2007, sau đó t ng đ n 84,19% vào n m 2008

Tuy r ng t s n trên v n c ph n chi m t tr ng l n và t ng cao vào n m 2006 và

n m 2007 nh ng n dài h n chi m r t ít ch t 8% đ n 10% cho th y doanh nghi p s