ĐỀ TÀI-SOILS AND ENVIRONMENT

Các nhà khoa học đất: Đất là vật liệu rắn của trái đất, chịu ảnh hưởng của các quá trình lí học, hoá học, sinh học, là giá thể của cây xanh.Các nhà kỹ thuật: đất là vật liệu rắn của tr

Các nhà khoa học đất: Đất là vật liệu rắn của trái đất, chịu ảnh hưởng của các quá trình lí học, hoá học, sinh học, là giá thể của cây xanh.

Các nhà kỹ thuật: đất là vật liệu rắn của trái đất có thể di chuyển mà không cần cho nổ tung

1.2.QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH

Đất được hình thành và tiến hóa chậm hàng thế kỉ do sự

phong hóa đá và sự phân hủy xác thực vật dưới ảnh

hưởng của các yếu tố môi trường

Quá trình tạo thành đất là tổng hợp những thay đổi hóa

học,lý học, sinh học làm cho các nguyên tố dinh dưỡng

trong khoáng,đá chuyển thành dạng dễ tiêu.

* QUÁ TRÌNH PHONG HÓA

Phong hóa là sự phá hủy cơ học và thay đổi hóa học của đá mẹ và khoáng của chúng xảy ra ở tầng trên của trái đất.

Bao gồm:

 Phong hóa lý học

 Phong hóa hóa học

 Phong hóa sinh học

Phong hóa vật lý

Quá trình làm vỡ

vụn các đá có tính lý

học (cơ học)

Phong hóa sinh

Khi di chuyển theo chiều dọc và ngang, ta

sẽ thấy sự khác biệt giữa các tầng đất,

các tầng này gần như song song với bề

mặt đất Tập hợp tất cả các tầng đất được gọi là phẫu diện đất

• Tầng O: Chứa nhiều vật liệu hữu cơ nên

thường có màu nâu đen hoặc đen.

• Tầng A: Gồm những phần hữu cơ đã mục rữa và khoáng chất, thường có màu nâu đen hoặc nâu nhạt

• Tầng E :chứa nhiều khoáng có màu sáng

hơn, do khoáng sét, Fe… đã bị rửa trôi

xuống tầng dưới.

• Tầng B: là tầng giàu sét, ion Fe,

cacbonate và nhiều khoáng khác lắng

đọng từ các tầng trên xuống,được gọi là tầng tích luỹ

• Tầng C: Chứa vật liệu gốc, có thể có màu

đỏ khi xuất hiện ion Fe

• Tầng R: Tầng đá móng.

PHẨU DIỆN ĐẤT PHÙ SA

PHẨU DIỆN ĐẤT XÁM

PHẨU DIỆN ĐẤT CÁT

Sa cấu đất là tỷ lệ của ba cấp hạt : cát, thịt, sét

• Sét có đường kính <0.004mm

• Thịt có đường kính từ 0.004 đến 0.74mm

• Cát có đường kính từ 0.74 đến 2mm

• Cấu trúc đất là sự sắp xếp hoặc tập hợp các hạt đất khác nhau, các hạt được kết dính với nhau nhờ các keo sét và hữu cơ.

• Là một công cụ chuẩn đoán quan trọng để nghiên cứu sự hình thành và tuổi tương

đối của các tầng đất

Độ phì của đất là khả năng cung cấp chất dinh dưỡng dưới những dạng mà cây

xanh sử dụng được Vd: nitơ, photpho,

kali…

Độ phì của đất sẽ giảm dưới tác dụng của xói mòn và rửa trôi

 Các loại đất khác phát triển trên đá bị rửa lũa mạnh hay những cặn lắng rời rạc thì ít dinh dưỡng, độ phì

thấp.

 Trong nông nghiệp,đất được bón phân để cung cấp chất dinh dưỡng, các vật liệu khác nhằm cải thiện độ phì, độ ẩm cho đất.

Nếu không

thì nó được

gọi là bất

bão hòa.

Độ ẩm, sự chuyển động của nước và những chất lỏng khác trong đất liên hệ với nhiều vấn đề ô nhiễm nước như sự di

chuyển của xăng dầu rỉ ra từ các thùng

chứa dầu hoặc sự di chuyển của những chất lỏng ô nhiễm từ những bãi rác

Tất cả đất nằm trên mực nước ngầm(bề mặt bên dưới mà tại đó mọi lỗ hổng của đá được lấp đầy bởi nước) Có 3 pha riêng biệt:

• Vật liệu rắn

• Chất lỏng

• Chất khí (ví dụ:không khí hay CO2)

• Tính dẻo liên quan đến lượng nước chứa trong đất được dùng để phân loại đất thoát nước tốt cho những mục đích kĩ thuật.

• Giới hạn lỏng(LL) của đất là lượng nước mà vượt qua mức giới hạn đó đất có những tính

chất như một chất lỏng.

• Giới hạn dẻo(PL) là lượng nước mà dưới giới hạn đó làm cho đất có những tính chất như mất

đi những chất mềm dẻo.

• Độ nén là đại lượng đặc trưng cho xu

hướng kết chặt của đất, nói cách khác là

sự giảm thể tích

• Độ thấm là đại lượng đặc trưng cho sự di

chuyển dễ dàng của nước trong các lớp vật liệu Cát, sỏi sạch có độ thấm cao Đất sét nói chung có độ thấm thấp

• Khả năng bào mòn là sự phong hóa

chậm hay sự phân ly hóa học diễn ra từ

bề mặt xuống lớp đất phía dưới

• Khả năng khai quật nói tới tiến trình,

công cụ được sử dụng khi con người cần

di chuyển đất

• Khả năng giãn nở liên quan tới xu hướng

tăng hay giảm lượng nước trong đất

• Độ bền: là khả năng của đất chống lại sự

biến dạng, là hàm của lực kết cấu và lực

ma sát

• Độ nhạy: đánh giá những thay đổi trong

độ bền của đất

• Khả năng xói mòn: liên quan đến khả

năng các vật liệu của đất có thể mất đi bởi gió và nước

 Tỷ lệ xói mòn đất là một đơn vị thể tích ,trọng lượng hoặc khối lượng của đất bị xói mòn từ một vị trí ở một thời gian xác định trên một bề mặt diện tích Ví dụ:kg/năm/ha.

 Tỉ lệ này thay đổi tùy theo tính chất cơ giới của đất, sử dụng đất, địa hình và khí hậu.

PHƯƠNG TRÌNH TÍNH LƯỢNG XÓI MÒN ĐẤT

(THE UNIVERSAL SOIL LOSS EQUATION)

 A: lượng đất bị xói mòn (tấn /năm/ha)

 R:động năng gây xói mòn (động năng của hạt mưa)

XÓI MÒN ĐẤT

1 Ô NHIỄM ĐẤT

2 Ô NHIỄM BÙN LẮNG

3 SA MẠC HÓA – ĐÔ THỊ HÓA

4 TRƯỢT ĐẤT

1 Ô NHIỄM ĐẤT

Ô NHIỄM DO CHẤT ĐỘC

HÓA HỌC

Ô NHIỄM CÔNG NGHIỆP

Ô NHIỄM NÔNG NGHIỆP

Ô NHIỄM DO CHẤT THẢI

ĐÔ THỊ

Ô NHIỄM DO DẦU MỎ

1.1 Ô NHIỄM DO CHẤT THẢI CÔNG NGHIỆP:

Dạng khí:

Khí thải nhà máy

cùng

vớiCO2,SO2,NO2…

đi vào khí quyển

tạo nên hiện tượng

mưa acid.

1.2 Ô NHIỄM DO CHẤT THẢI

NÔNG NGHIỆP

Ô NHIỄM DO PHÂN BÓN HÓA HỌC VÀ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT:

Dư lượng phân bón bị rửa trôi theo nước hoặc nằm lại trong đất gây ô nhiễm môi trường đất

1.3 Ô NHIỄM DO CHẤT THẢI ĐÔ THỊ

Ô NHIỄM DO CHẤT THẢI ĐÔ THỊ

Chất thải rắn đô thị được thu gom và chôn lấp, phân hủy tạo mùi hôi thối, giảm lượng oxi, ảnh hưởng tới các sinh vật trong đất

Các sản phẩm độc hại của quá trình lên men ở lại trong đất

Nước rỉ rác có tải lượng ô nhiễm hữu cơ cao, nhiều kim loại nặng, ngấm xuống đất

gây ô nhiễm đất và nước ngầm

1.4 Ô NHIỄM DO TRÀN

DẦU

Khi trên bề mặt xuất hiện một lớp dầu sẽ cản trở quá trình trao đổi chất của sinh vật Làm đất thiếu nước và không khí

Thay đổi cấu trúc, đặc tính vật lý, hóa học Làm ô nhiễm nguồn nước ngầm

Tháng 12/1999 Bờ sông Leaf, bang Mississippi

Rò rỉ 1,4 triệu lít

dầu thô

A Lưới là vùng trọng điểm của chiến tranh hoá học.

Từ tháng 8/1965 đến tháng12/1970 huyện A Lưới

có tới 256 vụ rải chất độc hóa học, tập trung nhất

vào 2 năm 1968, 1969

Ô nhiễm bùn lắng làm

nghẹt dòng suối, làm đầy

hồ, kênh đập; ảnh hưởng đến sự thoát nước mương rãnh …

Ô nhiễm bùn lắng là kết

quả của con người sử

dụng môi trường và những thay đổi về dự án trong quá trình đô thị hóa.

Bùn lắng tự nhiên do xói mòn đất mang lại và rửa trôi nguồn sinh vật, làm bề mặt đất suy

yếu và giảm khối lượng nước

Bùn lắng nhân tạo là những mãnh vụn từ sự loại thải của

công nghiệp sản xuất,chất thải nơi công cộng,được thải ra trực tiếp hoặc gián tiếp vào bề mặt nước

SA MẠC HÓASA MẠC HÓA

Sa mạc hoá có nghĩa là sự suy thoái của đất đai tại

các vùng khô hạn, bán khô hạn, vùng ẩm nửa khô hạn

Nguyên nhân: thay đổi khí hậu và hoạt động của con người

Quá trình sa mạc hoá và thoái hoá đất ở Việt Nam

là kết quả của xói mòn đất, đá ong hoá, hạn hán, cát

bay/cát chảy, đất nhiễm mặn, nhiễm phèn

Mực nước ngầm suy giảm.

Sự hóa muối của đất và nước trên bề mặt đất Giảm diện tích ao, hồ, sông, suối.

Tỉ lệ xói mòn gia tăng một cách không tự nhiên Gây hủy hoại cho thực vật bản địa.

ĐÔ TH HÓA Ị

• Là xu hướng tập trung dân cư ở các vùng đô thị với

mật độ lớn.

Qua trinh đô thi hoa anh h ́ ̀ ̣ ́ ̉ ưở ng tr c tiêp ự ́ đên đât băng cac cach sau: ́ ́ ̀ ́ ́

• Đất bị vận chuyển đến các vùng thấp hơn Các lớp đất

yếu trở nên dễ vỡ vụn.

• Trong xây dựng, khi thiếu đất, người ta vận chuyển đất

từ những vùng khác đến thay đổi tính chất đất ở vùng đó.

• Các hoạt động làm khô đất, ép đất để tách nước sẽ làm

đất bị khô, nén dẻ, mất đi tính chất ban đầu.

• Ô nhiễm đất do thải các chất hoá học nguy hại.

4 TRƯỢT ĐẤT

Trượt đất xảy ra tương đối phổ biến ở các vùng đồi núi, (dọc các tuyến giao thông mới được xây dựng)

Sạt lở nghiêm trọng tại Duy Xuyên (Quảng Nam)

Tuyến đường Hồ Chí Minh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.EDWARD A KELLER,

ENVIRONMENTAL GEOLOGY, 1996 2.HUỲNH THỊ MINH HẰNG, ĐỊA CHẤT MÔI TRƯỜNG

NXB ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1.Các tác nhân gây ô nhiễm đất?cho ví dụ ?2.Các tính chất của đất ?tính chất nào là

quan trọng đối với địa chất môi trường?

3.Sử dụng đất là gì?Cho ví dụ về sử dụng đất ?

4.Các biện pháp kiểm soát ô nhiễm đất ?

5.Có thể đảo ngược quá trình hoang mạc hóa không?

6.Sự khác nhau giữa tầng O và tầng A phẩu diện?Nêu vd về loại đất có tầng O và A(có chất hữu cơ ở 1 trong 2 tầng?

7.Tại sao đất sét khi nung lại hóa rắn?

8.So sánh “độ dẻo’ và “độ bền”

9.Tại sao trầm tích gây ô nhiễm?

10.Các tác nhân đẩy nhanh quá trình hoang mạc hóa?