Biện pháp rèn luyện khả năng diễn đạt có biểu cảm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua việc dạy trẻ đóng kịch

Bậc mầm non là mắt xích đầu tiên của hệ thống giáo dục có vai trò quan trọng nền tảng cho giáo dục sau này

Bài tập tốt nghiệp

Một số biện pháp rèn luyện khả năng diễn đạt có biểu cảm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ( qua việc dạy trẻ đóng kịch)

Ngời hớng dẫn: TS Đinh Hồng Thái

Trờng đại học s phạm Hà Nội

Ngời thực hiện: Đỗ Thị Thúy

II Mục đích nghiên cứu 10

Chơng I: Cơ sở lí luận của đề tài

I đặc điểm tâm sinh lí của trẻ mẫu giáo liên quan đến

việc tiếp nhận tác phẩm văn học thông qua “trò chơi

I Khái quát về quá trình điều tra thực trạng dạy trẻ

mẫu giáo (5-6 tuổi) nói có biểu cảm qua đóng kịch 19

III Tình hình phát triển ngôn ngữ trẻ mẫu giáo (5-6 tuổi)

Chơng III

Một số biện pháp rền luyện khả năng diến đạt biểu

cảm trẻ mẫu giáo (5-6 tuổi) qua đóng kịch

2626

II Biện pháp giáo dục 27

III Thực nghiệm và phân tích kết quả thực nghiệm 41

1 Địa bànđiều kiện và đối tợng thực nhiệm 41

Trong công tác giáo dục mầm non việc hình thành và phát triển ngôn ngữ là công cụ của t duy nó đóng góp một vai trò rất lớn trong việc phát triển tri thức và các quá trình tâm lí khác Mà đặc biệt tác phẩm văn học đối với trẻ mầm non là những bức tranh về con ngời và cuộc sống đợc xây dựng nên bởi những hình tợng sinh động vừa thực tế lại vừa kỳ ảo, những tình cảm vừa chân thực lại vừa sâu lắng lại đợc nhac văn thể hiện trong những ngôn ngữ có chọn lọc, trong sáng, uyển chuyển, giàu âm điệu và sắc thái phong phú

Do những đặc trng đó tác phẩm văn học trở thành phơng tiện đặc biệt trong giáo dục mầm non Bằng hình tợng và ngôn ngữ văn học , tác phẩm văn học làm nảy sinh trong tâm hồn trẻ những tình cảm sâu sắc, những rung động mãnh liệt đốivới con ngơig và cuộc sống, giúp trẻ nhận biết tinh tế và phong phú về thế giới xung quanh, tạo ra cho trẻ một đời sống tinh thần trong sáng và lành mạnh Chính vì vậy mà trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học là một hình thức đặc biệt giúpphát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua đóng kịch dạy trẻ nói

đúng cấu trúc ngữ pháp, khả năng diễn đạt biểu cảm là một hoạt động cần thiết coatác động hỗ trợ trực tiếp và tích cực trong việc học môn “tiếng Việt” ở lớp 1 và cáchoạt động kháccủa trẻ ở trờng phổ thông

Trò chơi đóng kịch này gần với trò chơi đóng vai theo chủ đề nên đợc trẻ mẫu giáo đón nhận một cách thích thú Một hình thức đặc biệt hơn cả là giúp trẻ nhập

vai thành nhân vật trong tác phẩm qua trò chơi đóng kịch Trò chơi đóng kịch là một trong những con đờng giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học có hiệu quả nhất vàcũng là hình thức phát triển khả năng diến đạt biểu cảm cho trẻ có tac sdụng nhanh

và mạnh nhất khi trẻ hứng thu nhập vai chơi vào vở kịch…

1 Cơ sở lí luận:

Trẻ mẫu giáo có nhu cầu lớn về nhận thức, các em khao khát khám phá tìm tòi, tìmhiểu thế giới xung quanh mình, trong đó ngôn ngữ là công cụ giao tiếp quan trọng nhất của con ngời Trong giao tiếp nhờ ngôn ngữ mà con ngời có khả năng hiểu biết lẫn nhau cho dù ngôn ngữ bằng lời nói của con ngời bị hạn chế về thời gian vàkhông gian, ngoài ngôn ngữ giao tiếp khác ở hình thức khác nhau thì đứng ở vị trí

đầu tiên vẫn là ngôn ngữ ở trẻ mẫu giáo nhu cầu giao tiếp rất lớn, trong giao tiếp trẻ sử dụng ngôn ngữ của mình để trình bày ý nghĩa biểu cảm của mình với mọi ngời xung quanh Đây cũng là giai đoạn phát cảm đối với việc học ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo , trong thời kì này trẻ lĩnh hội ngôn ngữ đặc biệt dễ dàng trong hình

vẽ cũng nh trong quá trình tâm lí, tri giác, t duy…Cho nên việc tạo cho trẻ đợc phát triển ngôn ngữ thông qua việc trẻ đợc nghe kể và diễn đạt lời nói của mình là rất cần thiết

Trò chơi đóng kịch góp phần phát triển trí tuệ, tính đọc lập sáng tạo và tính tích cực cá nhân có tác dụng trực tiếp đến phát triển ngôn ngữ , trong quá trình đóng kịch các nhân vật đối thoại với nhau nó sẽ phát triển ngôn ngữ độc thoại Tạo cho trẻ có một khoảng không gian rất rộng lớn về mặt sáng tạo, nên trẻ cần phải có ngôn ngữ biểu cảm mạch lạc, t duy, tởng tợng, trí nhớ cũng đợc phát triển

+ Nhờ có ngôn ngữ trong giao tiếp mà hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ:

Sự phát triển ngôn ngữ là cơ sở, là nền móngcủa sự phát triển trí dục, sự phát triểntrí tuệ của trẻ diễn ra khi trẻ lĩnh hội những tri thức đầu tiên về hiện tợng xung quanh và học tiếng mẹ đẻ, tri giác trực tiếp xung quanh các giác quan ( các bộ máyphân tích) và dùng từ chỉ các tri giác đợc làm cho tri giác sâu sắc và thể hiện đợc mối quan hệ qua lại giữa hệ thống tín hiệu thứ nhất và hệ thống tín hiệu thứ hai

Từ ngữ không những chỉ một tri giác cụ thể mà còn khái quát và là phơng tiện giữgìn, truyền đạt kinh nghiệm tri thức mà loài ngời thu thập đợc “Tiếng mẹ đẻ là cơ

sở của sự phát triển trí tuệ và là vốn quí của mọi tri thức”

-

Khi tổ chức tri giác trực tiếp cô giáo dùng từ để hớng dẫn trẻ chú ý vào cái chính,cái chủ yếu nhờ vậy mà trẻ tri giác đầy dủ hơn, sâu sắc hơn qua từ ngữ cô giáo truyền đạt những tri thức khác nhau và hình thành cho trẻ thái độ đúng dắn với các hiện tợng xung quanh cuộc sống, cô giáo dạy trẻ dùng từ ngữ để diễn đạt ý nghĩa yêu cầu một cách rõ ràng ngắn gọn để kể lại những điều đã nhìn thấy, nghe thấy và

sờ thấy… Dạy tiếng mẹ đẻ (ngôn ngữ ) cô giáo trang bị cho trẻ những vốn từ bằng cách cho trẻ tiếp xúc với văn học Trẻ học đợc ở đó biết bao từ ngữ mới mà trong cuộc sống bình thờng trẻ ít hoặc không hề bết mà sử dụng ( chẳng hạn các từ tợng hình, tợng thanh, từ láy)…sự mở rộng nhận thức bao giờ cũng gắn chặt với mở rộng vốn từ, bởi vì từ là hình tợng biểu đạt của khái niệm Trong quá trình cô giáo cho trẻ đóng kịch giúp trẻ luyện tập cách phát âm đúng nh không nói ê, a, không nói lắp, không nói ngọng, không nói đứt, nói rõ ràng có biểu cảm…

+ Ngôn ngữ là phơng tiện giáo dục đạo đức cho trẻ:

Thông qua ngôn ngữ trẻ nhận thức đợc thế giới xung quanh nhận ra vẻ đẹp của quêhơng đất nớc, qua bài thơ thông qua các nhân vật, trong các tác phẩm trẻ nhận thức

đợc các khái niệm đạo đức, trẻ bộc lộ tình cảm đúng mực đối với các nhân vật và lấy đó làm bài học cho hành vi đạo dức của mình Mợn các nhân vật cậu bé, cô bé,(phiếm chỉ) những con vật nh gà, mèo, chó, vịt, gấu… các nhà văn nhà thơ đã gửi

đến trẻ những bài học giáo dục đạo đức rất nhẹ nhàng, nhng sâu sắc

Các truyện nh “ dê con nhanh trí” “Ba cô gái” “ Chú vịt xám” “ cô bé quàng khăn

đỏ”… đã cho trẻ hiểu sự cần thiết phải vâng lời cha mẹ, trẻ cảm nhận đợc tình

th-ơng yêu, sự chăm sóc của ông bà, cha mẹ đối với trẻ và ngợc lại tình cảm của trẻ yêu qúi ông bà cha mẹ… từ ngôn ngữ của cô đọc kể cho trẻ nghe những bài theo câu truyện đã đem đến cho trẻ bài học về tình bạn, cần phải thân ái, qúy trọng bạn biết giúp bạn khi bạn gặp khó khăn…đó là mầm mống của tình bạn, tình đồng chí sau này Tình cảm đối với anh chị em trong gia đình…

+ Ngôn ngữ là phơng tiện giáo dục thẩm mỹ :

Thông qua ngôn ngữ trẻ cảm nhận đợc cái đẹp của thế giới xung quanh: qua từ ngữ chính xác, gợi cảm, những bức tranh thiên nhiên đầy màu sắc đợc thể hiện trong bài thơ câu truyện, trẻ cảm nhận đợc cái hay, cái đẹp trong xã hội, trong tự nhiên đồng thời phải giáo dục trẻ biết tôn trọng giữ gìn và bảo vệ thiên nhiên Trẻ hiểu đợc cái hay cái đẹp trong hiện thực và cái đẹp của chính ngôn ngữ tác phẩm , làm cho tâm hồn trẻ thơ bay bổng, trí tởng tợng phong phú, sáng tạo nên cái đẹp, khao khát cái đẹp và tình cảm thẩm mỹ sau này cho trẻ

ở độ tuổi 5-6 tuổi ngôn ngữ của trẻ tơng đối phát triển song vẫn còn cha chínhxác, nhiều trẻ còn nói ngọng, diễn đạt cha mạc lạc biểu cảm vẫn còn hạn chế sở dĩ

có tình trạng này là do sự hớng dẫn của ngời lớn cha rõ ràng đặc điểm ngôn ngữ của trẻ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, cơ bản khả năng diến đạt còn hạn chế, sự phát triển các yếu tố tâm lí của trẻ ở độ tuổi này có nhu cầu giao tiếp bằng ngôn ngữ lớn, để thỏa mãn nhu cầu này trẻ phải tích cực học hơn, không những vậy, ngôn ngữ cong có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách cho trẻ: Ngôn ngữ ra đời nhằm phục vụ cho xã hội, ngôn ngữ giúp cho con ngời trao đổi những tâm t, tình cảm bộc lộ mối quan hệ của con ngời

Chính vì vậy phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi nói riêng thông qua dạy trẻ nói đúng ngữ pháp khả năng diến dạt biểu cảm

là rất quan trọng Ngôn ngữ của trẻ phát triển là tiền đề vững chắc cho mọi hoạt

động, nhận thức sau này của trẻ

Quá trình đi thực hành thờng xuyên và tham quan ở một số trờng mầm non , tôi thấy ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi phát triển cha đồng đều giữa giữa những trẻ đợc đến trờng và cha đợc đến trờng Khi giao tiếp trẻ cha thể hiện đúng ngữ

điệu của lời nói, nhiều trẻ nói thiếu mạch lạc, ấp úng, nói ngọng, nói không đủ câu, dùng từ cha chính xác dẫn đến nói năng cha lu loát biểu cảm Những trẻ nhút nhát, ít tiếp xúc với bạn bè, kém hiếu động vốn từ bị hạn chế, nghèo nàn, diến đạt câu ngữ điệu còn kém Thực tế việc phát triển ngôn ngữ , khả năng diễn đạt biểu cảm ở ngoài xã hội, trẻ nói hay trống không và rời rạc Một phần ở gia đình bố mẹ bận công việc, nhiều ngời cha hiểu tầm quan trọng phát triển ngôn ngữ ở lứa tuổi này, ở trờng cô giáo cha chú trọng đến việc nói đúng câu sửa sai cho trẻ dẫn đến tình trạng trẻ hay nói trống không, nói câu cụt cha thể hiện đợc rõ ý của mình, ngôn ngữ biểu cảm còn nhiều hạn chế, bởi thực tế cô giáo mầm non còn ngại việc dạy trẻ đóng kịch thông qua nội dung tác phẩm văn học vì khâu chuẩn bị hơi rích rắc và chuẩn bị mất nhiều thời gian nên giáo viên thờng cắt xén không cho trẻ

đóng kịch đó cũng là một thực tế kìm hãm sự phát triển ngôn ngữ t duy- biểu cảm

ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Qua hai cơ sở trên, tôi thấy rằng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là việc làm hết sức quan trọng và cấp thiết, nó phục vụ cho cuộc sống hàng ngày, là cơ sở để sau này cho trẻ lĩnh hội tri thức ở trờng phổ thông đợc thuận lợi hơn Là điều kiện để giao tiếp ngoài xã hội…

Vì vậy cần có kế hoạch dạy trẻ đúng đắn, khoa học để có khả năng tự mình diễn

đạt có biểu cảm về ý kiến của trẻ để giúp trẻ bớt đi những khó khăn trong giao tiếp Nên tôi chọn đề tài này “ Một số biện pháp rèn luyện khả năng diến đạt biểu cảm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Qua việc dạy trẻ đóng kịch

II Mục đích nghiên cứu:

Mục đích của chúng tôi khi nghiên cứu đề tài này là nhằm đa ra và hệ thống hóa một số biện pháp xây dựng cơ sở lý luận cho tiết học “ Dạy trẻ kể lại truyện” cụ thể là “rèn luyện khả năng diến đạt biểu cảm thông qua việc dạy trẻ đóng kịch” cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

III Nhiệm vụ nghiên cứu:

IV Phơng pháp nghiên cứu:

1- Tập hợp t liệu, phân tích, chọn lọc rút ra những cơ sở lý luận cần thiết liên quan đến đề tài

2- Nghiên cứu tài liệu tâm lí học lứa tuổi để hiểu biết đợc đặc điểm của trẻ.3- Phơng pháp thực nghiệm: (điều tra thực trạng)

- Thực nghiệm đối chứng

- Thực nghiệm hình thành

V Đối tợng nghiên cứu:

Khả năng diến đạt có biểu cảm của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và hứng thú của trẻ trong quá trình đóng kịch

VI Khách thể nghiên cứu:

Khả năng vận dụng một số biện pháp vào việc dạy trẻ đóng kịch cũng nh khả năng tiếp thu, lĩnh hội tri thức đó là khả năng diễn đạt biểu cảm thông qua việc

đóng kịch

VII Giả thuyết khoa học:

Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở thời kỳ này ngôn ngữ đang phát triển mạnh và ngày càngphong phú có hiệu quả diễn đạt mạch lạc biểu cảm hơn nếu chúng ta sử dụng trò chơi đóng kịch có nội dung của tác phẩm văn học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lícủa trẻ, đặc biệt là hấp dẫn của chính trò chơi chứ không phải là sự áp đặt khiến trẻkìm hãm sự phát triển ngôn ngữ của trẻ, các nhà s phạm có thể tìm tòi hệ thống hóa một số biện pháp từ đó xây dựng lí luận cho tiết học để đạt đợc yêu cầu và mục đích của giáo dục

Phần II: Nội dung

Chơng I : Cơ sở lý luận của đề tài

I Đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo liên quan đến việc tiếp nhận tác phẩm văn học thông qua “trò chơi đóng kịch”:

1- T duy :

- Khái niệm t duy: T duy là quá trình nhân thức, phản ánh những thuộc tính, bản chất, những mối quan hệ có tính quy luật của sự vật và hiện tợng trong thế giới khách quan mà trớc đó ta cha biết

Những nhà sinh học và giải phẫu học cho biết cơ sở vật chất của đời sống trẻ phụthuộc vào não và hoạt động thần kinh cao cấp Hoạt động thần kinhcủa trẻ em đợc

đảm bảo bởi sự trởng thành về giải phẫu hình thái và chức năng của hệ thần kinh

đặc biệt là của bán cầu đại não Sự trởng thành ấy diễn ra mãnh liệt nhất ở thời kíơ sinh và giai đoạn mẫu giáo và nó có ảnh hởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển t duy của trẻ

ở lứa tuổi mẫu giáo t duy của trẻ có một bớc ngoặt rất cơ bản T duy ở trẻ mẫu giáo đợc hình thành và đang phát triển với các tốc độ khác nhau, đặc biệt sự phát triển t duy trực quan hình ảnh phát triển mạnh nhất nổi trội nhất chiếm u thế trong hoạt động vui chơi của trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi xuất hiện kiểu t duy trực quan hình tợng mới và những yếu tố của kiểu t duy lô gic

Sự phát triển t duy lô gic giúp cho trẻ lĩnh hội đợc những tri thức, những kí hiệu ngôn ngữ toán học, âm nhạc, nghệ thuật tạo hình, văn học… Ngôn ngữ ở lứa tuổi này thực sự là công cụ tâm lý để kích thích sự phát triển t duy cho trẻ Vì vậy nhiệm vụ của cô giáo khi dạy trẻ kể lại truyện, đặc biệt là tái tạo lại câu chuyện khi ngời khác xem hiểu đợc, chính là con đờng giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học có hiệu quả nhất Ngôn ngữ của nhân vật kịch thờng có hình thức phong phú

và nội dung đặc sắc, nhân vật kịch không chỉ trò chuyện với nhau bằng ( ngôn ngữ

đối thoại) mà còn nói về mình ( bằng ngôn ngữ độc thoại)… để phát triển , rền luyện khả năng diễn đạt lu loát biểu cảm ở trẻ

2 Ngôn ngữ :

Ngôn ngữ là hình tợng xuất hiện ở cá thể trong quá trình sống, hoạt động trong xã hội đó là quá trình mỗi cá thể vận dụng ngôn ngữ chng để biểu đạt ý nghĩa, t t-ởng, tìnhcảm, thái độ của mình với sự vật và hiện tợng cũng nh hiểu ý nghĩa, t tởngtình cảm của ngời khác Ngôn ngữ của mỗi cá nhân phát triển cùng với năng lực nhận thức của ngời đó và bao giờ cũng mang dấu ấn của những đặc điểm tâm lý riêng

Lứa tuổi mẫu giáo là thời kì bộc lộ tính nhạy cảm cao nhất với các hiện tợng trong ngôn ngữ điều đó khiến cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ đạt tốc độ khá nhanh ở tuổi mẫu giáo lớn nếu nh nói năng ấp úng, pháp âm ngọng, vốn từ nghèo nàn đến mức độ không đủ để diễn đạt những điều mà mình cần nói Không sử dụng đợc ngữ pháp để nói mạch lạc cho mọi ngời hiểu mình và hiểu đợc lời ngời khác nói thì có thể đứu trẻ đó vào loại trí tuệ chậm phát triển Chỉ trong trờng hợp

bộ máy phát âm của trẻ bị tổn thơng, hay chịu ảnh hởng của lời nói ngọng của lớn của ngời lớn trong địa phơng thì trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi mới phạm nhiều lỗi trong việc nắm ngữ âm của tiếng mẹ đẻ Trẻ mẫu giáo lớn đã biết sử dụng ngữ điệu một cách phù hợp với nội dung hay nội dung của câu chuyện mà trẻ kể Trẻ thờng dùng ngữ điệu êm ái để biểu thị tình cảm yêu thơng trìu mến Ngợc lại khi giận dữ trẻ lạidùng ngữ điệu thô mạnh Khả năng này đợc thể hiện khá rõ khi trẻ kể những câu chuyện mà mình thích cho ngời khác nghe Tính sáng tạo ra những từ ngữ, tính tích cực cao đối với ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo lớn diễn đạt có biểu cảm đặc biệt

đợc thể hiện ró ràng trong khi trẻ đóng kịch

Trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học cô giáo cần chú ý tới đặc

điểm phát triển ngôn ngữ ở lứa tuổi này mà giúp trẻ đóng kịch lại một câu chuyện,một tác phẩm nào đó mang lại kết quả cao khi điến đạt ngôn ngữ

3 T ởng t ợng

Tởng tợng là quá trình nhận thức phản ánh những cái cha có trong kinh nghiệm bằng cách xây dựng những hình ảnh mới trên cơ sở những hình ảnh ( biểu tợng đã có)

Đối với trẻ em những gì làm xúc động mạnh mẽ là phơng tiện duy nhất để làm cho trí tởng tợng và tính nhạy cảm phải hoạt động, có thể nói trí tởng tợng của mẫugiáo đã phát triển mạnh mẽ, gặp sự tởng tợng trong các loại hình văn học nghệ thuật sẽ là sự gặp gỡ phù hợp làm bừng sáng lên những tia lửa điện hồ quang, làm

dễ dàng sự tiếp nhận tác phẩm văn học mà đặc biệt là ở trẻ mẫu giáo phát triển trí

tởng tợng cực cao khi phải nhập vai, đóng đúng vai thể hện nhân cách sao cho thật giống với nhân vật trong truyện.

Nhng dù kết quả của tởng tợng có mới mẻ độc đáo thế nào đi nữa thì các chất liệucủa nó cũng bắt nguồn từ hiện thực bởi trí tởng tợng có đợc nhờ ở vốn tri thức văn hoá kinh nghiệm sống Văn học góp phần trong phát triển trí tởng tợng của trẻ Vì vậy việc dạy trẻ đóng kịch tái tạo lai tác phẩm văn học để phát triển ngôn ngữ biểucảm vô cùng quan trọng Qua đó nhà s phạm cần phát huy những gì đã có và phải cung cấp cho trẻ các biểu tợng,các khả năng diến đạt lu loát, biểu cảm thông qua dạy trẻ đóng kịch

4 Chú ý – trí nhớ:

Chú ý là quá trình định hớng các quá trình tâm lý khác Chú ý là xu hớng và là sựtập trung của chú ý vào một đối tợng xác định Chú ý đợc coi nh sự tổ chức, định hớng hoạt động tâm lý vì khi ta đợc coi nh sự tổ chức, định hớng hoạt động tâm lý vì khi ta chú ý đến cái gì thì qua quá trình tri giác t duy… sẽ đợc nhận thức sâu hơn , rõ hơn

Trí nhó là một quá trình tâm lý phản ánh những kinh nghiệm của cá nhân dới hình thức biểu tợng bao gồm sự ghi nhớ giữ và tái tạo sau đó ở trong óc, cái mà con ngời đã cảm giác, tri giác, rung động, hành động hay suy nghĩ trớc đây

Đặc điểm chú ý- trí nhớ của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là chú ý có chủ định Thuộc tính của chú ý đợc phát triển mạnh nh sức tập trung chú ý- sức bền vững chú ý- sự phân phối chú ý- sự di chuyển chú ý Nh vậy ở lứa tuổi trẻ có tập trung chú ý hay phân phối chú ý thì trẻ mới tiếp thu các tri thức hay hoạt động nghệ thuật đợc nhanh nhậy Đặc biệt là sự di chuyển chú ý đợc chuyển từ hoạt động này sang hoạt

động khác, rất phù hợp với việc đóng kịch cho trẻ dù nhập vai bất cứ một nhân vật nào trong tác phẩm văn học trẻ không những phải tởng tợng mà còn ghi nhớ, chú

ý cần đợc thể hiện từ dáng đi, đứng tang phục, lời nói… thể hiện đợc đúng tính cách khả năng diến đạt ngôn ngữ phải lu loát biểu cảm thì ngời nhge mới hiểu đợc

vở kịch mà trẻ đóng chính vì vậy đặc điểm chú ý sau chủ định của trẻ thờng đợc gắn vào các trò chơi đặc biệt là trò chơi phân vai Dựa vào đặc điểm này mà giáo viên dạy trẻ đóng kịch rất thuận lợi để phát triển các loại trí nhớ các ký tự… ngoài

ra còn có trí nhớ dài hạn và ngắn hạn; Mà hình thức dạy bài mới giáo viên kể cho trẻ nghe tác phẩm văn học mới trẻ ghi nhớ và hình thức ôn bài cũ trẻ đóng kịch tái hiện lại tác phẩm đó là cô đã gợi lại chú ý dài hạn cho trẻ

5 Xúc cảm và tình cảm.

Xúc cảm- tình cảm đó là những thái độ cảm xúc của con ngời đối với những sự vật, hiện tợng của hiện thực khách quan, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên hệ với nhu cầu và động cơ của họ

Tình cảm là sản phẩm cao cấp của sự phát triển các quá trình tình cảm trong những điều kiện xã hội

ở trẻ mẫu giáo lớn các loại tình cảm bậc cao đã đợc hình thành, đặc điểm chính

là những rung cảm, trẻ thể hiện thái độ cá nhân rõ ràng, rứt khoát đúng hoặc sai Trong những tình huống quen thuộc trẻ có khả năng làm chủ những biểu hiện phảnứng hành vi xúc cảm của chính mình trẻ có thể kìm nén những xúc cản của trẻ chính mình trẻ có thể kìm nén những xúc cảm của trẻ chính khả năng này tạo điều kiện cho trẻ thích ứng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Tóm lại cấu trúc tâm lý tình cảm- cảm xúc ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đợc phát triển cả về nội dung và hình thức các loại tình cảm và vai trò của tình cảm càng ngày càng tri phối rõ nét hơn trong đời sống sinh hoạt của trẻ theo hớng từng bớc làm chủ các hành vi xúc của mình

Dựa vào đặc điểm tâm lý này mà giáo viên dạy trẻ đóng kịch thể hiện tình xúc cảm của bản thân trẻ mà từ đó diễn đạt biểu cảm trong hoạt động cá nhân cũng

cảm-nh trong cuộc sống

Chơng II : Tìm hiểu thực trạng việc dạy trẻ nói có biểu cảm qua

đóng kịch

I Khái quát quá trình điều tra thực trạng dạy trẻ nói có biểu cảm qua đóng kịch (5-6 tuổi)

1- Mục đích điều tra:

Để có cơ sở nghiên cứu các biện pháp dạy trẻ nói có biểu cảm thông qua việc

đóng kịch, chúng tôi tiến hành điều tra nhằm đánh giá thực trạng tình hình chung của việc dạy trẻ nói có biểu cảm

2- Trờng đợc điều tra:

Trờng mầm non Hoa Hồng- Huyện Yên Hng

3- Nội dung điều tra:

Thăm dò ý kiến giáo viên về hình thức dạy trẻ nói có biểu cảm thông qua đóng kịch của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Việc soạn giáo án của giáo viên

Tình hình phát triển ngôn ngữ ở trẻmg 5-6 tuổi

4- Phơng pháp điều tra:

Thăm dò ý kiến giáo viên bằng cách trả lời câu hói trong phiếu Ankét

Khảo sát khả năng phát âm và ngôn ngữ diến đạt có biểu cảm bằng cách kẻ bảng, điều tra nhứng từ cần phát âm chuẩn ( đúng sai) và trả lời các câu hỏi nhiều

từ, ít từ…

Sử dụng phơng pháp quan sát để điều tra Chúng tôi đến từng lớp quan sát và dựgiờ ( cho trẻ đóng kịch )để xem xét cách tổ chức của giáo viên , đồng thời ghi chépcông tác chuẩn bị ở mức độ nào? việc soạn giáo án của giáo viên nh thế nào?

II Phân tích kết quả điều tra:

1.2 Tập trả lời câu hỏi:

Số trẻ nói đợc câu dài lu loát biểu cảm: 30%

Thực tế sự phát triển ngôn ngữ của trẻ 5 tuổi còn cha đồng đều Trẻ cha sử

dụng chính xác các từ của tiếng Việt, từ chỉ thời gian, cha hiểu hết ý nghĩa của từ trong hoàn cảnh giao tiếp cho nên trẻ sử dụng cha đúng nghĩa trong câu ở hoạt

động vui chơi ở đây trẻ hay sử dụng câu rút gọn thiếu thành phần chủ hoặc vị ngữ.Tuy trẻ mẫu giáo 5 tuổi diễn đạt cha mạch lạc câu nói của trẻ còn lộn xộn những diễn đạt còn cha mạch lạc ngữ điệu còn thiếu biểu cảm ( cha biết lựa chọn sắp xếp

từ thích hợp) Quá trình trẻ chơi với nhau, trong giờ học còn nói trống không nhiều trẻ hay nói bậy Kết quả trong quá trình sử dụng phơng pháp quan sát trẻ –phơng pháp đàm thoại 40% trẻ nói đúng, 60% trẻ nói sai

1 Bảng điều tra phát âm:

STT Những từ cần điều tra- Phát âm Từ Ghi chú

-1.2 trả lời phiếu Ankét của giáo viên ( 3 phiếu)

Thăm dò ý kiến giáo viên bằng phiếu Ankét nhằm mục đích tìm hiểu nhậ thức

đánh giá giáo viên mầm non về vấn đề dạy trẻ nói biểu cảm qua việc cho trẻ đóng kịch với hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị sẵn và yêu cầu giáo viên trả lời

- Hệ thống câu hỏi:

+ Địa bàn trờng của chị thuộc khu vực nào?

+ Điều kiện hoạt động của trờng chị nh thế nào?

+ Chị có thích dạy trẻ đóng kịch không? vì sao?

+ Để thực hiện một trò chơi đóng kịch cho trẻ chị phải làm những công việc gì? + Chị gặp khó khăn thuận lợi gì? khi tổ chức trò chơi đóng kịch cho trẻ?

+ Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có hứng thú với trò chơi này không?

+ Chị đã sử dụng phơng pháp, biện pháp gì khi tổ chức trò chơi đóng kịch cho trẻ + Theo chị thì cơ sở lí luận về việc dạy trẻ đóng kịch đã đợc cung cấp đầy đủ ch-a?

+ Chị gặp khó khăn, thuận lợi gì trong việc soạn giáo án?

Nói chung về nhận thức đánh giá của giáo viên mầm non về vấn đề nầy tơng đối

đồng nhất, tuy nhiên cũng chỉ dừng lại ở mức độ nhất định

1.3 Việc soạn giáo án của giáo viên :

Qua việc điều tra chúng tôi thấy mục đích yêu cầu đặt ra trong giáo án cong rất chung chung Hầu hết giáo viên đặt mục đích yêu cầu theo cuốn chơng tình chăm sóc giáo dục trẻ em của Bộ giáo dục - Đào tạo

Chủ yếu giáo viên chỉ xác định một số mục đích yêu cầu sau:

- Trẻ hiểu nội dung tác phẩm

- Trẻ biết thể hiện theo giọng nói của nhân vật trong tác phẩm

- Phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Với mục đích giáo dục thông qua các tác phẩm văn học đặc biệt là qua trò chơi

đóng kịch rèn luyện khả năng điến đạt có biểu cảm cho trẻ thì không một giáoốan nào đề cập đến

* Qua xem một số giờ đóng kịch của trẻ chúng tôi đã ghi chép lại:

- Lần 1: Dạy trẻ đóng kịch mới “ Quả bầu tiên”

+ Cô cũng đã đọc và kể chuyện cho trẻ nghe toàn bộ câu truyện cô đã kết hợp cho trẻ xem tranh, nhng giáo viên cha biết sử dụng sắc thái của giọng mình trinhg bày tác phẩm, để thể hiện trọng vẹn nội dung t tởng, phong cách của nghệ thuật Khi phân vai cho trẻ còn gò ép trẻ, không cho trẻ thỏa thuận mà cô lại chỉ đích