Giáo trình bài giảng pháp luật đại cương chương 1

Giáo trình bài giảng pháp luật đại cương chương 1 tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn v...

MÔN HỌC PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Chương 1 Một số vấn đề cơ bản về Nhà nước và

Nhà nước XHCN Việt Nam

Chương 2 Một số vấn đề cơ bản về pháp luật và

pháp luật XHCN Việt Nam

Chương 3 Quy phạm pháp luật

Chương 4 Quan hệ pháp luật XHCN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 T.s Nguyễn Hợp Toàn - Khoa luật kinh tế Trường

ĐHKTQD, Giáo trình pháp luật đại cương, NXB Lao

động – Xã hội, Hà Nội 2004.

2 Luật sư Vũ Đình Quyền, Pháp luật đại cương, NXB

Giao thông vận tải, Hà Nội 2007.

3 Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn – Khoa

luật, Giáo trình Nhà nước và pháp luật đại cương,

NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2000.

 4 Trường Đại học luật Hà Nội, Giáo trình Lý luận Nhà nước và pháp luật, NXB Công an nhân dân, Hà

Nội 2003.

 5 Ts Đinh Văn Mậu – Ts Phạm Hồng Thái, Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật, NXB Tổng

hợp Đồng Nai, 2002.

 6 Hiến pháp Việt Nam năm 1992 (SĐ, BS năm

2001) được Quốc Hội thông qua ngày 15 tháng 4 năm 1992.

NỘI DUNG

1 Nguồn gốc và bản chất của Nhà nước

2 Kiểu, hình thức, chức năng và bộ máy Nhà nước.

3 Xây dựng và hoàn thiện NN CHXHCNVN.

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC

2 Hình thức, chức năng và bộ máy NN XHCN.

1 Sự ra đời và bản chất của Nhà nước XHCN.

II MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC

XHCN VIỆT NAM

* Các quan điểm phi Macxit lý giải về nguồn gốc

ra đời của Nhà nước:

Thuyết “thần học”: Nhà nước do thượng đế sáng

1 Nguồn gốc và bản chất của Nhà nước

a Nguồn gốc của Nhà nước

Ý chí

Thuyết khế ước: NN ra đời là kết quả của một khế

ước (Hợp đồng) được ký kết giữa những con người

sống trong trạng thái tự nhiên không có NN.

* Quan điểm Macxit về nguồn gốc ra đời

của Nhà nước:

của Nhà nước:

* Tính giai cấp của Nhà nước

giai cấp thống trị đối với

giai cấp khác tạo nên bản

chất giai cấp của NN

* Vai trò xã hội của Nhà nước

Vai trò, giá trị xã hội của Nhà nước tùy

thuộc vào bản chất giai cấp của Nhà nước

* Những đặc trưng cơ bản của NN

Nhà nước

Thiết lập quyền lực công cộng đặc biệt

Ban hành PL và

quản lý XH bằng PL

Quy định và thu các loại thuế dưới hình

thức bắt buộc

“Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì trật tự xã hội, thực hiện mục đích bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị trong xã hội”.

Định nghĩa Nhà nước:

2 Kiểu, hình thức, chức năng và bộ máy NN

Kiểu Nhà nước là tổng thể các đặc trưng cơ bản của

NN , thể hiện bản chất giai cấp, vai trò, giá trị xã hội và

những điều kiện phát sinh, tồn tại và phát triển

của NN trong một hình thái KT – XH nhất định.

NN XHCN

NN tư sản

NN phong kiến

NN chủ nô

NN đơn nhất

NN liên bang

Dân chủ

Phản dân chủ

c Chức năng của Nhà nước

Chức năng của nhà nước là các phương diện hoạt động của nhà nước nhằm thực hiện những nhiệm vụ đặt ra cho nhà nước Chức năng của nhà nước thể hiện bản chất và vai trò của nhà nước

c Chức năng của Nhà nước

* Chức năng đối nội: là những hoạt

động chủ yếu của NN diễn ra ở trong

nước như: tổ chức và quản lý kinh tế,

giữ vững an ninh, chính trị, trật tự an

toàn xã hội, tổ chức quản lý văn hóa,

giáo dục…

* Chức năng đối ngoại: là những mặt

hoạt động chủ yếu thể hiện trong mối

quan hệ với các NN và các dân tộc

khác trên thế giới.

* Chức năng đối ngoại phải phục vụ

cho chức năng đối nội và ngược lại

Tuy nhiên, chức năng đối nội giữ

* Hình thức & Phương pháp thực hiện chức năng nhà nước

d Bộ máy Nhà nước

Bộ máy Nhà nước là hệ thống các cơ quan Nhà nước, tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ, thống nhất để thực hiện các nhiệm

vụ và chức năng của Nhà nước

Nguyên tắc tập quyền xã hội chủ nghĩa: Quyền lực được tập trung thống nhất, có sự phân công hợp lý giữa các cơ quan trong các công việc lập pháp, hành pháp, tư pháp

và quản lý XH

Tiến hành xét

xử và bảo vệ pháp luật

Cơ quan hành pháp Cơ quan tư pháp

Cơ quan lập pháp

II MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN

VỀ NHÀ NƯỚC XHCN VIỆT NAM

1 Sự ra đời và bản chất của Nhà nước XHCN

a Sự ra đời của Nhà nước XHCN

* Tiền đề về kinh tế: LLSX phát triển mâu thuẫn gay gắt và không còn phù hợp với QHSX TBCN

* Tiền đề về chính trị - xã hội: giai cấp vô sản đã lớn mạnh về số lượng, chất lượng và mâu thuẫn gay gắt với giai cấp tư sản

* Tiền đề về tư tưởng: chủ nghĩa

b Bản chất của Nhà nước XHCN

Điều 2 Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2001) quy định: “Nhà

nước CHXHCN Việt Nam là Nhà

nước pháp quyền XHCN, của nhân

dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất

cả quyền lực Nhà nước thuộc về

nhân dân nền tảng là liên minh giữa

giai cấp công nhân với giai cấp nông

dân và đội ngũ trí thức”.

2 Hình thức, chức năng và Bộ máy

NN XHCN Việt Nam

a Hình thức NN XHCN Việt Nam

Hình thức NN XHCN Việt Nam

Hình thức

chính thể

Hình thức cấu trúc

Chế độ chính trị

Cộng hòa

Dân chủ XHCN

b Chức năng của Nhà nước XHCN

* Chức năng đối nội

Bảo vệ Tổ

quốc xã hội

chủ nghĩa.

* Chức năng đối ngoại

Thiết lập, củng

cố và phát triển mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa nước ta với các nước trên thế giới.

c Bộ máy Nhà nước XHCN Việt Nam

* Khái niệm:

Bộ máy Nhà nước XHCN là hệ thống các cơ quan, tổ chức mang tính quyền lực của Nhà nước XHCN, được thành lập, tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung thống nhất, tạo thành một cơ chế đồng bộ để thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của Nhà nước XHCN

* Đặc điểm Bộ máy Nhà nước XHCN

Đội ngũ CBCC là công bộc của nhân dân, chịu sự giám sát của ND.

Những nguyên tắc tổ chức và hoạt động

của bộ máy NN XHCN Việt Nam

“Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước CHXHCN Việt Nam là những tư tưởng nguyên lý chủ đạo, xuyên suốt trong việc tổ chức

và hoạt động của hệ thống các cơ quan Nhà nước

từ Trung ương đến địa phương, xuất phát từ bản chất của Nhà nước và tính nhân dân của NN”.

Bộ máy Nhà nước CHXHCN Việt Nam tổ chức và hoạt động dựa trên những nguyên tắc sau:

Tất cả quyền lực NN thuộc về nhân dân.

- TAND tối cao

- TA Quân sự TW

- VKSND tối cao

- VKS Quân sự TW

TAND cấp tỉnh, huyện

VKSND cấp tỉnh, huyện

* Các cơ quan cấu thành Bộ máy NN XHCN VN

3 Vấn đề xây dựng và hoàn thiện Nhà nước CHXHCN Việt Nam

Để xây dựng và hoàn thiện NN CHXHCNVN phải quán triệt những vấn đề cơ bản sau:

a Phát huy dân chủ

b Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện NN pháp quyền XHCN:

+ XD NN pháp quyền XHCN, bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực

+ Hoàn thiện hệ thống pháp luật.

+ XD và hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát các cơ quan công quyền

+ Đổi mới tổ chức và hoạt động của BMNN: Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương

c Tích cực phòng ngừa và kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí:

+ Nghiêm chỉnh thực hiện đồng bộ Luật phòng chống tham nhũng, Luật THTK, CLP, Luật Khiếu nại, tố cáo

+ Xử lý kiên quyết, kịp thời, công khai người tham nhũng, vi phạm pháp luật…

BÀI TẬP

Anh (Chị) hãy so sánh sự khác nhau giữa Nhà

nước và thị tộc, bộ lạc