Các giải pháp phát triển ngân hàng công thương Việt Nam thành tập đoàn tài chính ngân hàng công thương Việt Nam

Anh, Ngân hàng Royal Bank Scotland mua l i Ngân hàng National Westminster.

M C L C

L I CAM OAN

DANH M C CÁC CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C CÁC TH

L I M U

Ch ng 1: C s lý lu n v t p đoàn tài chính- ngân hàng

1.1 Khái quát v t p đoàn tài chính - ngân hàng……… 01

1.1.1 Khái ni m v t p đoàn tài chính – ngân hàng……… 01

1.1.2 Nh ng đ c đi m v t p đoàn tài chính – ngân hàng………02

1.1.2.1 Quy mô l n v v n, lao đ ng, doanh thu và ph m vi ho t đ ng 02

1.1.2.2 Ho t đ ng kinh doanh đa ngành, đa l nh v c……… 03

1.1.2.3 a d ng v c c u t ch c, v s h u, pháp nhân và th nhân…03 1.1.2.4 V m t đi u hành……… 04

1.1.3 Vai trò c a t p đoàn tài chính – ngân hàng……… 05

1.2 Nh ng nhân t nh h ng đ n s hình thành và phát tri n c a t p đoàn tài chính – ngân hàng……….06

1.2.1 Nh ng đi u ki n kinh t - xã h i……….06

1.2.1.1 Trình đ tích t , t p trung v n……….06

1.2.1.2 Trình đ chuyên môn hóa, h p tác hóa kinh doanh……….06

1.2.1.3 Trình đ phát tri n khoa h c, công ngh ……… 06

1.2.1.4 Trình đ phát tri n c a th tr ng………07

1.2.1.5 Trình đ qu n lý vi mô, v mô……… 07

1.2.1.6 Trình đ khu v c hóa và toàn c u hóa kinh t ……… 08

1.2.2 Quan đi m và chính sách c a Nhà n c đ i v i vi c phát tri n các t p đoàn tài chính – ngân hàng……….08

1.2.3 Y u t chính tr , gia đình nh h ng đ n vi c phát tri n t p đoàn tài

chính – ngân hàng……… 08

1.3 Các tiêu chí đ hình thành các t p đoàn tài chính – ngân hàng……… 09

1.3.1 V quy mô……… 09

1.3.2 V s h u……… 09

1.3.3 V ngành ngh và l nh v c kinh doanh……… 09

1.3.4 V c c u t ch c……… 10

1.4 Nh ng l i th và r i ro c a hình th c t p đoàn tài chính – ngân hàng…… 11

1.4.1 Nh ng l i th ……… 11

1.4.2 Nh ng r i ro có th g p ph i đ i v i các t p đoàn TC-NH……… 12

1.5 Các mô hình t p đoàn tài chính - ngân hàng và c ch qu n lý………12

1.6 Khái quát v xây d ng và phát tri n t p đoàn tài chính - ngân hàng m t s n c trên th gi i……… 13

1.6.1 Xu th phát tri n c a t p đoàn tài chính – ngân hàng……… 13

1.6.2 Khái quát v xây d ng và phát tri n t p đoàn tài chính – ngân hàng m t s n c trên th gi i……… 14

1.6.2.1 M ……… 14

1.6.2.2 Singapore……… 15

1.6.2.3 Trung qu c………16

1.6.3 Các bài h c kinh nghi m v xây d ng và phát tri n t p đoàn tài chính – ngân hàng………17

K T LU N CH NG 1……… 18

Ch ng 2 : Th c tr ng phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t nam thành t p đoàn tài chính - ngân hàng 2.1 T ng quát quá trình xây d ng, phát tri n và ho t đ ng c a t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam ………19

2.1.1 V ch tr ng, chính sách………19

2.1.2 Quá trình xây d ng, phát tri n và ho t đ ng c a t p đoàn tài chính - ngân

hàng t i Vi t Nam……… 20

2.2 Th c tr ng ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Công th ng Vi t Nam… 21 2.2.1 Huy đ ng v n……… 21

2.2.2 Cho vay n n kinh t ……… 26

2.2.3 u t kinh doanh……… 34

2.2.4 Liên doanh, góp v n c ph n……… 36

2.2.5 Các công ty tr c thu c………36

2.2.6 Phát tri n các ho t đ ng d ch v ………39

2.2.7 Ho t đ ng ngân hàng qu c t ……… 43

2.2.8 Ti n trình c ph n hóa v i th ng hi u Vietinbank……… 44

2.3 S c n thi t ph i đ i m i t ch c, thành l p t p đoàn tài chính ngân hàng Công th ng Vi t Nam………45

2.4 Các nguyên t c ch đ o thành l p t p đoàn tài chính ngân hàng Công th ng Vi t Nam………46

2.5 Phân tích các nhân t nh h ng đ n s hình thành và phát tri n t p đoàn tài chính - ngân hàng Công th ng Vi t Nam………47

2.5.1 Nh ng đi u ki n kinh t – xã h i……….47

2.5.2 Quan đi m và chính sách c a Nhà n c đ i v i vi c phát tri n các t p đoàn tài chính – ngân hàng……… 48

2.6 Th c tr ng áp d ng các tiêu chí đ hình thành và phát tri n các t p đoàn tài chính - ngân hàng Công Th ng Vi t nam………48

2.6.1 V quy mô……… 49

2.6.2 V s h u……… 49

2.6.3 V ngành ngh và l nh v c kinh doanh……… 51

2.6.4 C c u t ch c……… 52

2.7 ánh giá qúa trình hình thành và phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t Nam

thành t p đoàn tài chính - ngân hàng Công th ng Vi t Nam……… 52

2.7.1 Thu n l i……… 52

2.7.2 Khó kh n và h n ch ………55

K T LU N CH NG 2……… 60

Ch ng 3 : Các gi i pháp phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t Nam thành t p đoàn tài chính - ngân hàng Công th ng Vi t Nam 3.1 Quan đi m và đ nh h ng phát tri n t p đoàn tài chính ngân hàng Công th ng Vi t Nam đ n n m 2015……… 61

3.1.1 Quan đi m……… 61

3.1.2 nh h ng phát tri n……… 61

3.1.2.1 M c tiêu………61

3.1.2.2 N i dung đ nh h ng………62

3.1.2.3 L trình th c hi n……….63

3.2 xu t mô hình t p đoàn tài chính – ngân hàng Công th ng Vi t Nam… 65

3.3 Chi n l c kinh doanh trong t p đoàn tài chính – ngân hàng Công th ng Vi t Nam……… 68

3.4 C ch qu n lý trong t p đoàn tài chính – ngân hàng……… 71

3.5 Các gi i pháp h tr phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t Nam thành t p đoàn tài chính - ngân hàng ……… 73

3.5.1 i v i Nhà N c, Chính Ph ……… 73

3.5.2 i v i Ngân hàng Công th ng Vi t Nam………76

K T LU N CH NG 3……… 78

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n này do chính tôi th c hi n

T t c các thông tin, s li u trích d n có ngu n g c đáng tin c y

Ph m Nh Phong

DANH M C CÁC CH VI T T T

BCTC : Báo cáo tài chính

BIDV : Ngân hàng u t và phát tri n Vi t Nam

CBCNV : Cán b công nhân viên

VIETINBANK : Ngân hàng Công Th ng Vi t Nam

VCB : Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam

WTO : T ch c th ng m i th gi i

B ng 2.6: M t s ch tiêu ch y u ho t đ ng cho thuê tài chính 38

B ng 2.7: K t qu ho t đ ng Công ty B t đ ng s n và đ u t tài chính Vietinbank VN 39

B ng 2.8: Danh sách C đông n m trên 5% v n C ph n t i th i đi m 03/07/2009 49

B ng 2.9: C c u c đông đ n th i đi m 03/07/2009 50

B ng 2.10: Danh sách công ty con và công ty liên doanh c a Vietinbank t i th i đi m 31/12/2008 51

DANH M C TH

Hình 2.1: Phân tích ho t đ ng huy đ ng v n th i k 2006-2008 22

Hình 2.2: C c u ti n g i n m 2008 và giai đo n 2006-2008 25

Hình 2.3: T c đ t ng tr ng tài s n và d n cho vay 26

Hình 2.4: Thu nh p lãi t cho vay khách hàng th i k 2006-2008 27

Hình 2.5: C c u d n theo ngành kinh t 28

Hình 2.6: C c u d n n m 2008 theo th i gian 29

Hình 2.7: C c u d n th i k 2006 – 2008 theo lo i hình DN 29

Hình 2.8: C c u d n 2008 theo lo i hình DN 30

Hình 2.9: T l an toàn v n 2006-2008 32

Hình 2.10: Qu d phòng r i ro cho vay khách hàng 2006-2008 33

Hình 2.11: Phân lo i n n m 2008 34

Hình 2.12: C c u đ u t ch ng khoán đ u t th i k 2006 – 2008 35

Hình 2.13: Doanh s mua bán ngo i t trong khu v c n i đ a th i k 2006 – 2008 40

Hình 2.14: T c đ t ng phát hành th 42

Hình 2.15: T ng quan T ng tài s n và v n đi u l c a Vietinbank v i các ngân hàng khác n m 2008 49

Hình 2.16: M ng l i ho t đ ng c a Vietinbank và các ngân hàng khác 54

Hình 2.17: L i nhu n sau thu và t l n x u c a Vietinbank và các ngân hàng khác .54

Cho đ n nay, trên th gi i, các t p đoàn tài chính - ngân hàng l n đ u thu c các liên minh kinh t m nh, mà ch y u các n c công nghi p phát tri n

n c ta, t p đoàn tài chính - ngân hàng còn khá m i m , các t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam còn h n ch , vi c hình thành và phát tri n các t ch c

tài chính- ngân hàng nói chung và Ngân hàng Công Th ng Vi t Nam (Vietinbank)

nói riêng thành t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam là m t t t y u, nh m t ng

c ng kh n ng c nh tranh khi Vi t Nam đã chính th c tr thành thành viên c a t

ch c th ng m i th gi i (WTO) Chính vì v y, tôi đã ch n đ tài “ Các gi i pháp

hàng Công Th ng Vi t Nam, đ ng th i đ ra các gi i pháp phát tri n ngân hàng Công

Th ng Vi t Nam thành t p đoàn tài chính - ngân hàng Công Th ng Vi t Nam

2 Tình hình nghiên c u đ tài:

T tr c đ n nay, đã có nhi u đ tài vi t v đ tài t p đoàn kinh t c th nh sau:

Mô hình t p đoàn kinh t trong công nghi p hóa, hi n đ i hóa c a GS.TS V Huy T (Ch biên), cùng các tác gi khác

Ho c là đ tài mô hình t p đoàn kinh t c a Vi n Nghiên c u Kinh t Trung

ng Trong các đ tài này, các tác gi đ c p đ n mô hình t p đoàn kinh t nói chung

ch ch a đi phân tích sâu mô hình t p đoàn tài chính ngân hàng, và các gi i pháp phát tri n các t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam

3 M c đích nghiên c u đ tài:

Nghiên c u c s lý lu n v t p đoàn tài chính - ngân hàng, xu th phát tri n c a các t p đoàn tài chính - ngân hàng

Nghiên c u th c tr ng phát tri n t p đoàn tài chính - ngân hàng Công th ng

Vi t Nam, đ xu t các gi i pháp phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t Nam thành t p đoàn tài chính - ngân hàng nh m nâng cao n ng l c c nh tranh trong b i c nh h i nh p kinh t toàn c u

4 Ph m vi nghiên c u:

i t ng nghiên c u là ngân hàng Công th ng Vi t Nam trên toàn h th ng

Ph m vi nghiên c u t p trung vào: Các nhân t nh h ng, các tiêu chí hình thành t p đoàn tài chính - ngân hàng Công th ng Vi t Nam, mô hình qu n lý, chi n

l c kinh doanh th i gian 2004 đ n 2015

phù h p v i n i dung, yêu c u, m c đích c a đ tài đ ra, ph ng pháp đ c

th c hi n trong quá trình nghiên c u g m ph ng pháp so sánh, phân tích k t h p v i

h th ng hoá Bên c nh đó, đ tài c ng v n d ng k t qu nghiên c u c a các công trình khoa h c liên quan đ làm phong phú và sâu s c h n các c s khoa h c và th c ti n

c a đ tài

6 Nh ng đóng góp m i c a đ tài:

tài làm rõ nh ng v n đ lý lu n c b n v t p đoàn tài chính - ngân hàng,

đ ng th i c ng đ a ra m t s bài h c kinh nghi m v xây d ng và phát tri n t p đoàn

tài chính - ngân hàng trên th gi i đ nghiên c u áp d ng phù h p v i đi u ki n c th

c a Vi t Nam

Khi các t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam đã hình thành, v n đ quan

tr ng là ph i qu n lý, giám sát các t p đoàn tài chính - ngân hàng nh m đ m b o cho

n n kinh t đ c v n hành t t tài đã đ a ra, c ch qu n lý đ i v i các t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam ng th i, c ng đ xu t mô hình chung nh t cho các

t p đoàn tài chính - ngân hàng, đ c bi t là t p đoàn tài chính ngân hàng Công th ng

Vi t Nam ây chính là đi m n i b t c a đ tài

7.B c c c a đ tài:

Ch ng 1: C s lý lu n v t p đoàn tài chính - ngân hàng

Ch ng 2: Th c tr ng phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t Nam thành

t p đoàn tài chính - ngân hàng

Ch ng 3: Các gi i pháp phát tri n ngân hàng Công th ng Vi t Nam thành t p đoàn tài chính - ngân hàng Công th ng Vi t Nam

CH NG 1: C S LÝ LU N V T P OÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG 1.1 Khái quát v t p đoàn tài chính - ngân hàng

1.1.1 Khái ni m v t p đoàn tài chính – ngân hàng

Khái ni m T p đoàn kinh doanh nói chung, chúng ta đã th y xu t hi n r t s m cùng v i quá trình tích t và t p trung t b n t n a cu i th k 19 khi n n s n xu t hàng hoá th gi i phát tri n m nh m nh s tác đ ng tr c ti p c a cu c cách m ng công nghi p các n c Tây Âu và B c M Nhi u công ty, doanh nghi p v i n ng l c

s n xu t, n ng su t lao đ ng khác nhau, d n t i qui mô và t c đ phát tri n khác nhau

đã xu t hi n các hi n t ng chèn ép, thôn tính, ho c t nguy n tìm cách “chung s ng hoà bình v i nhau trên c s nh ng liên minh hay t h p đ “phân chia” th tr ng và khai thác nh ng ti m n ng riêng có c a t ng công ty, doanh nghi p trong m t “v b c”

v ng ch c h n b i m t liên minh r ng h n T đó, chúng ta đã t ng nghe và đ c đ c

nh ng danh t ch các t p h p nh v y ph bi n t cu i th k 19, đ u th k 20 nh :

“Cartel”; “Association” và g n đây h n là các “Cheabol”; “Group” v.v t t c đ u có chung m t s ngh a ch đ o là: liên minh, liên k t, nhóm cùng tho thu n tuân th

m t s nguyên t c đi u ch nh chung nh : ph i h p chi n l c, góp v n, cung ng s n

ph m; phân chia chi m l nh th tr ng; th ng nh t ph ng th c, nguyên t c ki m soát

n i b ; có m t công ty đóng vai trò “th ng hi u” trung tâm, có kh n ng chi ph i và

b o v các Công ty con ho c Công ty thành viên khác trong liên minh có th tránh kh i nguy c b chèn ép ho c thôn tính T t c nh ng “liên minh” nh th , khi nghiên c u

và d ch ra ti ng Vi t, thông th ng chúng ta g i chung là: “T p đoàn” ây là m t danh t r t g n gàng, r t chu n v ph ng di n ngôn ng , song đ hi u sâu v n i hàm

c a danh t mang tính c u trúc quan h kinh t này còn đang là m t v n đ r t nan gi i không ch Vi t Nam

Xu th toàn c u hóa và s phát tri n nh v bão c a khoa h c công ngh , đ c

bi t là công ngh thông tin và s n i l ng các quy đ nh pháp lý v TC – NH là nguyên

nhân chính thúc đ y quá trình hình thành và phát tri n c a các t p đoàn TC – NH Khi phát tri n đ n m c đ nh t đ nh và do nhu c u c a n n kinh t , các ngân hàng, công ty

b o hi m hay công ty ch ng khoán đ u v n ra ho t đ ng đa n ng và h ng ra toàn

c u thông qua nh ng hình th c khác nhau nh liên k t, h p nh t, sáp nh p, thành l p các công ty tr c thu c M c tiêu c a vi c hình thành t p đoàn TC-NH là m r ng quy

mô ho t đ ng và đ i m i công ngh , gi m chi phí đ có th t n t i trong c nh tranh, t

đó đem l i l i nhu n t i đa cho t p đoàn

M c dù còn nhi u ý ki n ch a th ng nh t nh ng có th đ a ra m t khái ni m chung v t p đoàn TC – NH nh sau: “T p đoàn TC – NH là m t t h p các công ty

ho t đ ng trong m t ngành hay nh ng ngành khác nhau, trong ph m vi m t n c hay nhi u n c Trong đó có m t ngân hàng m n m quy n lãnh đ o, chi ph i ho t đ ng

c a các công ty con v m t tài chính và chi n l c phát tri n T p đoàn TC – NH là

m t c c u t ch c v a có ch c n ng kinh doanh, v a có ch c n ng liên k t kinh t

nh m t ng c ng tích t , t p trung, t ng kh n ng c nh tranh và t i đa hóa l i nhu n”

1.1.2 Nh ng đ c đi m v t p đoàn tài chính – ngân hàng

1.1.2.1 Quy mô l n v v n, lao đ ng, doanh thu và ph m vi ho t đ ng

T p đoàn TC – NH có quy mô r t l n v v n, lao đ ng, doanh thu và th tr ng Nhi u t p đoàn TC – NH có ph m vi ho t đ ng, có các chi nhánh không ch n m trên

ph m vi lãnh th r ng l n c a m t qu c gia mà còn nhi u qu c gia trên ph m vi toàn

c u

V i s v n l n, t p đoàn TC – NH có kh n ng chi ph i và c nh tranh m nh trên th tr ng Nh u th v v n, các t p đoàn TC – NH có kh n ng m r ng nhanh chóng quy mô, đ i m i công ngh , nâng cao ch t l ng s n ph m d ch v vì v y đ t doanh thu l n

M t v n đ n a là l c l ng lao đ ng trong t p đoàn TC – NH L c l ng lao

đ ng trong t p đoàn không ch l n v s l ng, mà còn m nh v ch t l ng, đ c tuy n ch n và đào t o r t nghiêm ng t

1.1.2.2 Ho t đ ng kinh doanh đa ngành, đa l nh v c

Chi n l c s n ph m và h ng đ u t luôn thay đ i phù h p v i s phát tri n

c a t p đoàn TC – NH và môi tr ng kinh doanh, nh ng m i ngành đ u có đ nh

h ng ngành ch đ o, l nh v c đ u t m i nh n v i nh ng s n ph m đ c tr ng c a

t p đoàn TC – NH Qua quá trình ho t đ ng, phát tri n, quy mô và c c u kinh doanh

c a t p đoàn TC – NH c ng d n đ c m r ng, đa đ ng hóa các lo i hình kinh doanh, phù h p v i đòi h i c a th tr ng và s phát tri n c a n n kinh t Bên c nh ngành ngân hàng làm ch đ o, các t p đoàn TC – NH m r ng các ho t đ ng sang l nh v c khác nh : b o hi m, ch ng khoán, b t đ ng s n, vàng, cho thuê tài chính

T p đoàn TC – NH ho t đ ng đa ngành, đa l nh v c là đ phân tán r i ro, m o

hi m vào các l nh v c kinh doanh khác, b o đ m cho t p đoàn TC – NH luôn đ c

b o toàn và hi u qu , đ ng th i t n d ng đ c c s v t ch t và kh n ng lao đ ng

c a t p đoàn

1.1.2.3 a d ng v c c u t ch c, v s h u, pháp nhân và th nhân

c tr ng quan tr ng nh t là m i công ty trong t p đoàn ph i là m t pháp nhân

đ c l p Các công ty thành viên ho c công ty con có s h u tài s n riêng, tr s riêng,

th tr ng riêng và th m chí ngành ngh riêng Chính vì v y, gi a các công ty trong cùng m t t p đoàn có m c thu nh p, tình tr ng r i ro và qui mô tài chính không gi ng nhau Vi c hình thành m t t p đoàn TC – NH luôn theo nguyên t c t nguy n thông qua đàm phán đ mua, bán, liên doanh, sáp nh p, cam k t, ký k t trong đó có m t công ty kh i x ng đóng vai trò sáng l p đ u tiên c a t p đoàn (n u là hình thành t p đoàn thông qua hình th c “t p trung t b n” t nhi u công ty thành viên); ho c t m t công ty l n tách ra thành nhi u công ty con đ c l p thông qua m t “công th c” phân chia s h u ho c m t quan h t l s h u mà trong đó công ty m v n là công ty có vai trò chi ph i (n u t p đoàn hình thành thông qua hình th c “tích t t b n”) Nh

v y, vi c hình thành m t t p đoàn TC – NH nói chung không ph i do m t “m nh l nh” hành chính c a Nhà n c công b đ “thành l p”, mà là vi c công b c a chính t p

đoàn khi ra đ i và đ c d lu n xã h i, th tr ng và Nhà n c th a nh n Nhi u công

ty đa qu c gia c ng đ c các Nhà n c liên quan th a nh n thông qua các quan h ngo i giao đã có t tr c gi a các qu c gia Nh v y, không có m t nhà sáng l p nào

đ ng trên ho c bên ngoài t p đoàn đ ng ra “công b thành l p t p đoàn” S ra đ i

c a các t p đoàn do đó nh là m t c u trúc kinh t phát tri n t nhiên do đòi h i c a

th c ti n t n vong c a t p đoàn nói riêng c ng nh nhu c u th tr ng nói chung S

xu t hi n c a m t t p đoàn do đó không ch d a trên nh ng nguyên t c t nguy n, mà còn là s đòi h i khách quan trong quá trình phát tri n l c l ng s n xu t xã h i mi n

là ho t đ ng c a ki u c u trúc theo mô hình đó không trái v i các nguyên t c ng x

c a Pháp lu t ho c Hi p c chung gi a các qu c gia, mang l i quy n l i t t h n cho

b n thân t p đoàn, cho xã h i và cho ngu n thu thu c a Nhà n c Các T p đoàn TC –

NH ph bi n hi n nay là: t p đoàn Citygroup, t p đoàn HSBC v.v

qu n tr chung c a t p đoàn nh : H i đ ng chi n l c, U ban Ki m toán, U Ban b u

c , Các thành viên trong các H i đ ng hay U ban nói trên ho t đ ng theo tôn ch ,

m c đích chung đã đ c các bên ký tho thu n t tr c và đa s theo c ch kiêm nhi m V ch t ch th ng là ng i có nh h ng và uy tín l n nh t thu c công ty xu t phát (ngân hàng) hay công ty mang Logo chính c a t p đoàn V ch t ch c ng nh các thành viên trong các H i đ ng hay U Ban thông th ng v n h ng l ng chính t các Công ty con hay Công ty thành viên, n i mà t đó h đ c b u vào các H i đ ng hay

y ban và ngoài ra đ c h ng m t kho n ph c p trách nhi m do các công ty thành viên hay công ty con trích t l i nhu n đóng góp lên theo qui đ nh chung T p đoàn TC

– NH do đó luôn có khái ni m “Công ty xu t phát” hay “Công ty g c”, ho c “Công ty

đ ng đ u”, “Công ty sáng l p”, Công ty “Holding” V th c a Công ty này tr c h t

bi u hi n Logo mang tên t p đoàn và kh n ng chi ph i đ nh h ng phát tri n c a các công ty con hay công ty thành viên khác trong t p đoàn L i ích chung c a các công ty trong t p đoàn là đ c hành đ ng theo chi n l c chung, theo “b n đ ” phân

b th tr ng hay các quan h g n bó v v n, v th ng hi u, v v n hoá, v ngo i giao v.v C ch đi u hành chung c a các t p đoàn TC – NH ch y u d a trên quan h v

l i ích kinh t minh b ch, v uy tín c ng nh các cam k t đã ghi trong qui ch chung

c a t p đoàn mà không d a trên các m nh l nh hành chính C ng theo đó, các pháp nhân trong t p đoàn luôn có chung quy n đ c b o v đ có th tránh kh i nh ng nguy

c b thôn tính hay chèn ép trên th tr ng t các công ty ngoài t p đoàn

1.1.4 Vai trò c a t p đoàn tài chính – ngân hàng

S hình thành và phát tri n c a các t p đoàn TC – NH nh đã phân tích có ý ngh a l n trong l ch s phát tri n c a nhân lo i; nó không nh ng đánh d u b c phát tri n m i c a l c l ng s n xu t và quan h s n xu t trong th i đ i ngày nay, mà còn là

đ ng l c t ng c ng s c m nh kinh t và kh n ng c nh tranh c a t p đoàn TC – NH

c ng nh các công ty thành viên m t khi đã tham gia vào t h p kinh t này Bên c nh

đó, t p đoàn TC – NH còn cho phép các nhà kinh doanh huy đ ng đ c m i ngu n l c

v t ch t, h n ch t i đa s c nh tranh gi a các công ty thành viên v i nhau; đ ng th i

ng n c n đ c s thâm nh p c a các t p đoàn TC – NH khác các n c đang phát tri n, t p đoàn TC – NH đ c coi là gi i pháp chi n l c nh m b o v các t ch c tài chính trong n c và m r ng ra th tr ng th gi i; kh c ph c tình tr ng thi u v n hay

đ u t không t p trung, kém hi u qu b i v n th ng b phân tán m ng trong các công

ty tài chính nh Bên c nh đó vi c thành l p các t p đoàn TC – NH s là gi i pháp h u

hi u, tích c c trong vi c đ y m nh nghiên c u tri n khai ng d ng nh ng ti n b khoa

h c công ngh trong quá trình kinh doanh, s d ng hi u qu ngu n nhân l c và chuy n

giao công ngh m t cách nhanh chóng, tránh s trùng l p trong nh ng công ty thành viên

Nh v y, s ph i h p th ng nh t gi a các công ty thành viên trong m t chi n

l c chung thông qua s đi u khi n th ng nh t c a m t trung tâm s là b c đ t phá

l n đ th c hi n m c tiêu chung c a t p đoàn TC – NH, là đi u hoàn toàn phù h p v i

1.2.1.2 Trình đ chuyên môn hóa, h p tác hóa kinh doanh

Ngày nay khoa h c công ngh phát tri n làm cho phân công qu c t và h p tác chuyên ngành ngày càng rõ r t Chính s phân công qu c t này làm cho các t ch c

TC – NH ph i liên k t l i v i nhau nh m đáp ng nhu c u ngày càng cao c a n n kinh

t

1.2.1.3 Trình đ phát tri n khoa h c, công ngh

S phát tri n v bão c a khoa h c công ngh trong các n m g n đây là nhân t quan tr ng thúc đ y kinh t phát tri n S phát tri n nhanh chóng c a công ngh thông tin trên t t c các l nh v c đã và đang là trung tâm chính sách công ngh c a chính ph Trong xã h i tin h c ngày nay thì công c ch đ o là:”t p trung trí th c cao, ngu n v n chi n l c v n là trí th c và tin h c” B t k n c phát tri n hay đang phát tri n thì

phát tri n kinh t đ c bi t là phát tri n các ngành d ch v TC – NH đ u ph i d a vào cách m ng khoa h c, công ngh và ngu n l c thúc đ y s ti n b c a khoa h c, công ngh không ng ng đ c t ng c ng, do đó hàm l ng khoa h c, công ngh trong các ngành d ch v tài chính – ngân hàng th gi i ngày càng cao, s c c nh tranh c a ngành

d ch v tài chính – ngân hàng ngày càng m nh, các n c trên th gi i đ u coi tr ng chính sách khoa h c công ngh Vi c ng d ng khoa h c công ngh m i thích h p làm

đa d ng hóa các s n ph m d ch v TC – NH và m r ng th tr ng Nh ng y u t nói trên là môi tr ng r t quan tr ng cho s liên k t các ngân hàng riêng l thành các t p đoàn TC – NH l n

1.2.1.4 Trình đ phát tri n c a th tr ng

Có th th y r ng, th tr ng th gi i hi n nay đang là m t th tr ng r t r ng

l n, đ c hình thành qua nhi u giai đo n, bao trùm lên t t c các n n kinh t trên th

gi i Vi c hình thành các t ch c kinh t trên th gi i v chính tr , th ng m i, tài chính, đã tác đ ng m nh m lên th tr ng, ngoài y u t bao trùm, th tr ng th gi i

hi n nay c ng đã hình thành các khu v c kinh t , v a h tr nhau cùng phát tri n,

v a h p tác ch ng c nh tranh, đó là các th tr ng khu v c nh (EU, B c M , ASEAN) ho c các di n đàn và các t ch c các n c có cùng chung quan đi m Vi c hình thành nhi u khu v c th tr ng s làm cho c nh tranh trên th tr ng th gi i càng

m nh d n đ n thúc đ y vi c phát tri n nhanh chóng các t p đoàn kinh t nói chung và

t p đoàn TC – NH xuyên qu c gia ho t đ ng t i r t nhi u các l nh v c

1.2.1.5 Trình đ qu n lý vi mô, v mô

M i liên h ch t ch ngày càng t ng gi a các n c trong cùng m t khu v c

c ng th y lý do ph i t o ra m t m ng l i khu v c nh m ng n ch n và ch ng l i kh ng

ho ng tài chính Vì m i liên k t ngày càng t ng gi a các n c trong khu v c, nên n u

m t n n kinh t ho t đ ng kém s có th nh h ng sâu s c đ n n n kinh t láng gi ng

Th c t này đòi h i ph i có s giám sát ch t ch và h tr c a các n c trong cùng khu

v c

M t cách ti p c n đ y h a h n đang đ c th c hi n và nhân r ng trên c s

nh ng bi n pháp mà các n c đang thi hành nh m ti n t i giám sát kinh t – tài chính các khu v c, c ch này nh m giám sát các chính sách trong nhi u khu v c “d b t n

th ng”, nh m c i ti n s ph i h p chính sách kinh t gi a các thành viên và h tr cho các thành viên khi có kh ng ho ng Tr c nh ng b i c nh đó, các t p đoàn TC –

NH là công c v t ch t đ nhà n c đi u ti t n n kinh t Trình đ qu n lý vi mô, v

mô c ng là y u t thúc đ y hình thành và b o đ m phát tri n v ng ch c các t p đoàn tài chính – ngân hàng

1.2.1.6 Trình đ khu v c hóa và toàn c u hóa kinh t

Nh ng khác bi t trong các chính sách qu c gia (và đôi khi là khu v c) chi ph i

c nh tranh, nh ng quy ch v tài chính, nh ng tiêu chu n c a s n ph m, c a môi

tr ng, nh ng đi u ki n v vi c làm, nh ng tr c p c a nhà n c cho khoa h c công ngh , th m chí c nh ng v n đ v ngân sách và ti n t , c ng nh nh ng cách ti p c n khác nhau v v n đ lãnh đ o doanh nghi p, đó là nh ng nhân t nh h ng quan tr ng

đ n kh n ng c a các t ch c tài chính – ngân hàng ph i đ ng đ u v i s c nh tranh trên các th tr ng khác nhau Nh ng tình hình trên đây d n đ n s liên k t các ngân hàng thành nh ng t p đoàn tài chính – ngân hàng l n đ ng phó v i th i cu c

1.2.2 Quan đi m và chính sách c a Nhà N c đ i v i vi c phát tri n các

t p đoàn tài chính – ngân hàng

Quan đi m và chính sách Nhà N c c a m i qu c gia là khác nhau Tuy nhiên, nhi u nhà ho ch đ nh chính sách c a các n c trên th gi i u tiên phát tri n các t p đoàn kinh t l n đa d ng là c c k quan tr ng cho vi c t n d ng l i th c a tính kinh t theo quy mô và đ m b o kh n ng c nh tranh trên th tr ng qu c t

1.2.3 Y u t chính tr , gia đình nh h ng đ n vi c phát tri n t p đoàn tài chính – ngân hàng

Y u t chính tr : T tình hình phát tri n các t p đoàn TC – NH m t s n c trên th gi i nh đã trình bày, chúng ta có th th y rõ y u t chính tr có nh h ng r t

l n đ n xu th phát tri n c a t p đoàn nh th nào nh h ng c a Chính ph đ c c

th hoá qua các chính sách công ngh , chính sách tài chính - ti n t đã có tác d ng ho c thúc đ y ho c c n tr s phát tri n c a các t p đoàn TC – NH

Y u t gia đình: y u t gia đình có nh h ng r t đa d ng t i xu th phát tri n

t p đoàn TC – NH i v i các n c Châu Âu, Châu M y u t gia đình không nh

h ng l n đ n vi c phát tri n các t p đoàn TC – NH i v i các n c Châu Á y u

t gia đình nh h ng l n đ n vi c phát tri n các t p đoàn TC – NH nh : Hàn Qu c các t p đoàn l n đ u có h hàng gia đình

1.3 Các tiêu chí đ hình thành các t p đoàn tài chính – ngân hàng

1.3.1 V quy mô

Khi nghiên c u m t s t p đoàn TC – NH l n trên th gi i ta th y, chúng đ u có quy mô l n trên các ph ng di n: v n, doanh thu, lao đ ng, s doanh nghi p thành viên tham gia Ví d nh t p đoàn HSBC Holdings PLC có tr s đ t t i London và

ph c v khách hàng t i kh p n i trên th gi i v i kho ng 9.500 v n phòng t i 85 qu c gia và vùng lãnh th châu Âu, châu Á Thái Bình D ng, châu M , Trung ông và châu Phi V i tài s n tr giá 2.547 t đôla M tính t i 30 tháng 6 n m 2008, t p đoàn HSBC là m t trong nh ng t ch c d ch v tài chính và ngân hàng l n nh t th gi i HSBC đ nh v th ng hi u c a mình thông qua thông đi p “ngân hàng toàn c u am

hi u đ a ph ng” Pháp, t p đoàn tài chính BNP-Paribas, v i 117000 nhân viên, m chi nhánh và Công ty con trên kh p n c Pháp và 90 chi nhánh n c ngoài t i nhi u

qu c gia trên th gi i T t c đ u có chung m t Logo mang hình 4 con chim én bay lên

N u so quy mô v i các t p đoàn TC – NH l n trên th gi i, thì các t ch c TC –

NH c a Vi t Nam còn thua kém xa

1.3.2 V s h u

V c c u s h u, các t p đoàn th ng là đa s h u (Nhà n c, công ty, t nhân) n

v , cá nhân nào chi m t l s h u cao trong t ng tài s n s n m vai trò chi ph i

1.3.3 V ngành ngh và l nh v c kinh doanh

Theo m c đ chuyên môn hóa, các t p đoàn TC – NH trên th gi i đ c phân thành 2 nhóm chính: Nhóm t p đoàn chuyên ngành h p và nhóm t p đoàn đa ngành, kinh doanh t ng h p Các t p đoàn TC – NH chuyên ngành h p có m c đ chuyên môn hóa sâu, g m các công ty con ho t đ ng trong cùng l nh v c d ch v tài chính và liên k t ch t ch v i nhau nh m khai thác th m nh trong kinh doanh d ch v TC –

NH Các t p đoàn TC – NH đa ngành, kinh doanh t ng h p g m các công ty con ho t

đ ng trong nhi u l nh v c d ch v tài chính và s n xu t kinh doanh

V l nh v c kinh doanh c a t p đoàn TC – NH, có th theo các xu h ng sau:

 T p đoàn kinh doanh t ng h p bao g m các d ch v ngân hàng - tài chính và s n

xu t kinh doanh nh : T i Nh t B n có t p đoàn Normura n i ti ng kinh doanh

ch ng khoán, s n xu t, đ u t khu công nghi p và h t ng khu công nghi p…; t p đoàn Sumitomo n i ti ng v ngân hàng và kinh doanh th ng m i T i ài Loan

có t p đoàn Chinfon v a có ho t đ ng ngân hàng, b o hi m l i v a n i ti ng trong

l nh v c s n xu t xi-m ng T i Singapore có t p đoàn Keppel Bank kinh doanh

c ph n, cho vay v n và s p x p nhân s Mô hình ph bi n nh t c a t p đoàn TC –

NH là t ch c theo ki u công ty m – công ty con Trong đó, công ty m và công ty con đ u có t cách pháp nhân đ c l p, có tài s n và b máy qu n lý riêng Giao d ch

gi a ngân hàng m và các công ty con hay gi a các công ty con trong cùng m t t p đoàn là giao d ch bên ngoài, giao d ch th tr ng

c đi m c a mô hình này là ngân hàng m (holding company) s h u toàn b

ho c m t t l nh t đ nh v n c ph n trong các công ty con, đ ra chi n l c và đ nh

h ng phát tri n t ng th c a t p đoàn, đ ng th i phân b ngu n l c c a t p đoàn thông qua các ho t đ ng tài chính nh phát hành, mua bán ch ng khoán, c c u l i tài

s n c a các công ty con Ngoài ra, ngân hàng m còn s d ng v n c a mình đ đ u t , góp v n c ph n, liên doanh, liên k t đ hình thành các công ty con ho c công ty liên

k t

Các công ty con là nh ng pháp nhân đ c l p, ho t đ ng t ch và t ch u trách nhi m Hình th c pháp lý c a công ty con khá đa d ng, có th là công ty c ph n do ngân hàng m n m gi c ph n chi ph i; công ty TNHH 2 thành viên tr lên, trong đó ngân hàng m gi t l v n góp chi ph i; công ty liên doanh v i n c ngoài do ngân hàng m n m gi t l v n góp chi ph i; công ty TNHH m t thành viên do ngân hàng

m là ch s h u

C n c vào tính ch t và ph m vi ho t đ ng, t p đoàn tài chính kinh doanh theo

mô hình công ty m – công ty con có hai lo i: Mô hình công ty m n m v n thu n túy

và mô hình công ty m v a n m v n v a tr c ti p kinh doanh Trên th c t , không có

s tách b ch rõ ràng, nhi u t p đoàn kinh doanh theo mô hình công ty m – công ty con là h n h p c a hai lo i hình trên T p đoàn TC – NH theo mô hình công ty m – công ty con c ng ho t đ ng theo mô hình h n h p, trong đó ngân hàng m v a n m

v n v a tr c ti p kinh doanh m t s công ty con, đ ng th i ch n m v n thu n túy m t

s công ty con khác

Ngoài ho t đ ng kinh doanh ngân hàng, t p đoàn TC – NH còn cung c p d ch

v tài chính phi ngân hàng (do các công ty con th c hi n), nh ng d ch v này liên quan

ch t ch v i ho t đ ng ngân hàng và mang l i l i ích chung cho t p đoàn

1.4 Nh ng l i th và r i ro c a hình th c t p đoàn tài chính – ngân hàng

1.4.1 Nh ng l i th

M c dù có nhi u đóng góp vào quá trình t ng tr ng kinh t c a các n c trên

th gi i,hình th c t p đoàn TC – NH có nh ng l i th và r i ro nh t đ nh Nh ng l i

th c a hình th c t p đoàn TC – NH là:

Kinh doanh l n cho phép t p trung đ c ngu n v n l n khan hi m nhi u

n c ch có các t p đoàn TC – NH l n trên th gi i m i có kh n ng đ u t vào các ngành đòi h i đ u t l n, nh t là nh ng ngành công ngh hi n đ i Các t ch c l n này

tr thành c s giáo d c các tri th c công ngh , qu n lý và t ch c cho toàn n n kinh

t

Các t p đoàn TC – NH đ c hình thành d a trên các m i liên k t d c và ngang

Nh các m i liên k t đó các doanh nghi p có th gi m b t r i ro và nh ng b t tr c do

th tr ng không n đ nh và nh ng thay đ i c c u gây ra

M t trong nh ng l i th c a hình th c kinh doanh t p đoàn tài chính – ngân hàng là các thành viên trong m t t p đoàn có th d dàng chia s thông tin và ngu n nhân l c khan hi m v i nhau h n, t đó có th t o đi u ki n cung c p các ngu n v n

ph , có th ch phù h p v i th i k tr c, khi th tr ng trong n c đ c b o h , ch không phù h p v i giai đo n phi đi u ti t

1.5 Các mô hình t p đoàn tài chính ngân hàng và c ch qu n lý

1.5.1 Các mô hình

 T p đoàn TC – NH t ch c theo mô hình m t pháp nhân đ c l p (công ty m )

T t c các đ n v thành viên đ u h ch toán ph thu c

 T p đoàn TC – NH t ch c theo mô hình phân tán: Công ty m là m t pháp nhân đ c l p đ ng th i các đ n v thành viên c ng có th là pháp nhân đ c l p

 T p đoàn TC – NH t ch c theo mô hình h n h p: Công ty m là m t pháp nhân đ c l p, đ ng th i v a có đ n v thành viên là pháp nhân đ c l p, v a có

1.6.1 Xu th phát tri n c a t p đoàn tài chính – ngân hàng

Hi n nay trên th gi i có hai xu th trái ng c nhau liên quan đ n hình th c kinh doanh l n M t m t, các n c, mà ch y u là các n c châu Âu v n đang t ng

c ng sáp nh p các hãng thành các t p đoàn l n Ngân hàng Nationale de Paris sáp

nh p v i ngân hàng Parisbank Anh, Ngân hàng Royal Bank Scotland mua l i Ngân hàng National Westminster Còn c ngân hàng Deutsche mua l i Dresdner Vi c sáp nh p ho c mua l i các hãng ho c ngân hàng l n đ c th c hi n v i m c đích t ng

hi u qu theo quy mô, t ng c ng kh n ng c nh tranh c a các t p đoàn Chính ph

c đ c bi t hoang nghênh xu h ng sáp nh p c a các ngân hàng vì s l ng các ngân hàng châu Âu hi n l n g p đôi s l ng các ngân hàng M Tuy nhiên, vi c m

r ng quy mô c a các ngân hàng và các hãng không làm gi m chi phí kinh doanh, t ng

hi u qu kinh t theo quy mô, t o ra các ngân hàng l n có kh n ng c nh tranh nh h a

h n Th c t , ngân hàng Deutsche mua l i Dresdner do kh n ng l i nhu n không m y

h p d n c a ho t đ ng kinh doanh riêng l trên th tr ng n i đ a Vi c sáp nh p này không h a h n gi m chi phí vì lu t lao đ ng c a c quá c ng nh c, khó gi m s lao

đ ng d th a Theo ý ki n c a m t s nhà quan sát mu n cho vi c sáp nh p đ t k t qu

t t, Chính ph ph i t o sân ch i bình đ ng cho kinh doanh riêng l , ng ng tr c p cho các ngân hàng qu c doanh, n i l ng lu t lao đ ng và ch p nh n sáp nh p xuyên biên

gi i

Song song v i xu th sáp nh p m t s n c, xu th đ i v i các hình th c t p đoàn Châu Á l i là c c u l i các t p đoàn theo h ng bán b t c ph n ho c th m chí

là tình tr ng phá s n c a m t s t p đoàn

1.6.2 Khái quát v xây d ng và phát tri n t p đoàn tài chính – ngân hàng

m t s n c trên th gi i 1.6.2.1: M

Tháng 5/2001, t p đoàn tài chính Citigroup c a M đã tuyên b mua T p đoàn Ngân hàng l n nh t Mêcico Banacci v i giá kh ng l : 12,5 t USD ây là cu c mua bán l n nh t trong l ch s t i th tr ng các n c m i n i nh Mêxico Citigroup là t p đoàn tài chính l n c a M – Trong đó, Ngân hàng th ng m i kh ng l Citibank là Ngân hàng đóng vai trò sáng l p ra t p đoàn Vi c sáp nh p Ngân hàng Banamex thu c

t p đoàn Banacci c a Mêxico vào chi nhánh Ngân hàng Citibank c a M t i Mêxico không ch là gi i pháp m r ng ph m vi kinh doanh c a T p đoàn Citigroup mà còn

c ng c v th trên th tr ng tài chính c a chính "ngân hàng b bán" là Banamex sau khi b m t th c nh tranh b i s ki n n m 2000 T p đoàn BBAA c a Tây Ban Nha đã mua Ngân hàng Bancomer v n là đ i th chính c a Ngân hàng Banamex t i Mêxico

M t khác, cu c sáp nh p này theo tính toán c a Ch t ch t p đoàn Citigroup ông Sandy Weill thì hàng n m T p đoàn s gi m đ c ít nh t 200 tri u USD cho chi phí chuy n giao công ngh và nh t là chi phí huy đ ng v n th p h n Citigroup là t p đoàn ngân hàng đa qu c gia, đ c hình thành thông qua vi c h p nh t gi a Citicorp và Travelers Insurance, bao g m nhi u công ty khác nhau, t tín d ng th ng m i đ n h tr tiêu dùng, môi gi i đ n b o hi m Citigroup có tr s chính t i New York v i công ty m là Citibank Ngân hàng này đã m chi nhánh đ u tiên t i Luân ôn (n m 1902) và Buenos Aires (n m 1914), các ho t đ ng qu c t c a ngân hàng phát tri n m nh trong

nh ng n m 1020-1940 (kho ng 100 v n phòng đ i di n và chi nhánh t i g n 100 n c trên th gi i) N m 1955, Citibank sáp nh p v i First National (New York) đ tr thành m t t h p l n v i tên g i First National City Bank N m 1968, ngân hàng này

c i t đ tr thành m t công ty m (holding company) và hình thành t p đoàn ngân hàng d i tên g i là First National City Corp (n m 1974 đ i tên thành Citicorp), tr ng tâm là các d ch v tài chính và ngân hàng bán l Citibank là ngân hàng đ u tiên l p đ t máy rút ti n t đ ng ATM (n m 1977) v i trên 500 máy t i New York Trong nh ng

n m 80, Citibank đã mua l i m t s t ch c tài chính San Francisco, Chicago, Miami, Washington DC và n m 1998 sáp nh p v i Travelers Group (công ty kinh doanh th n i ti ng) đ tr thành t p đoàn tài chính – ngân hàng đ ng đ u th gi i

Ho t đ ng c a Citigroup g m 3 nhóm chính: Nhóm tiêu dùng toàn c u, nhóm qu n lý tài s n toàn c u, nhóm các d ch v ngân hàng v đ u t và cho vay doanh nghi p

1.6.2.2: Singapore

DBS Group Holding Ltd Singapore (DBS): DBS là m t trong nh ng T p đoàn cung c p d ch v tài chính – ngân hàng l n nh t t i Châu Á v i kho ng 5 tri u khách hàng và có m t t i 14 th tr ng DBS có ngân hàng m t i Singapore và h th ng các chi nhánh c a ngân hàng m cùng các ngân hàng con, các công ty liên k t có m t t i Thái Lan, HongKong, Indonexia, Philipin T p đoàn này c ng có chi nhánh, v n phòng đ i di n t i M , Anh, Nh t, n , Trung Qu c, ài Loan Thi t ch qu n tr

chung c a t p đoàn DBS là U ban đi u hành U ban đi u hành là c quan phê chu n qui ch ho t đ ng ph i h p chung c a t p đoàn, ch u trách nhi m ho ch đ nh chi n

l c kinh doanh c a t p đoàn; xây d ng các công th c phân b các ngu n l c trong toàn t p đoàn; đi u ti t các ho t đ ng c a t p đoàn phù h p v i các nguyên t c và giá

tr Logô c a t p đoàn; mang l i l i nhu n cao h n cho các c đông và b o đ m các

d ch v t t nh t cho khách hàng U ban đi u hành bao g m m t s thi t ch quy n l c

c th nh : H i đ ng qu n tr (12 thành viên); y ban ki m toán (3 thành viên); y ban qu n tr r i ro (5 thành viên); U ban ti n l ng (6 thành viên); y ban b u c (4 thành viên)

OCBC là m t trong nh ng t p đoàn tài chính hàng đ u trên th tr ng Singapore

và Malaysia, có t ng tài s n vào kho ng 134 t đô la Singapore (90 t USD), trên 310 chi nhánh và v n phòng đ i di n t i 15 qu c gia và vùng lãnh th OCBC c ng là m t trong nh ng t ch c tài chính l n nh t Singapore cung c p d ch v bancasurance, cho vay t nhân và h gia đình, tín thác, cho vay các doanh nghi p nh và v a Công ty con

c a OCBC là Great Eastern Holdings c ng là t p đoàn b o hi m l n nh t Singapore

và Malaysia v t ng tài s n c ng nh th ph n, riêng OCBC n m kho ng 80% c ph n

c a Great Eastern Holdings Trong l nh v c qu n lý tài s n, Lion Capital Management

là m t trong nh ng công ty qu n lý tài s n l n nh t ông Nam Á OCBC cung c p hàng lo t d ch v ngân hàng m i và các công c tài chính liên quan t i cho vay tiêu dùng, cho vay doanh nghi p, ngân hàng đ u t , tài chính toàn c u và qu n lý đ u t , môi gi i và kinh doanh ch ng khoán, qu n lý khách s n, kinh doanh b t đ ng s n

1.6.2.3: Trung Qu c

T i Trung Qu c, Nhà n c cho phép các th nhân và Pháp nhân n c ngoài

đ c n m gi t ng t l c ph n trong các NHTMCP lên t i 25% Trong nh ng n m

g n đây, nhi u Ngân hàng th ng m i Trung Qu c đã c ph n hóa d i nhi u hình

th c nh phát hành c phi u m i g i thêm các nhà đ u t là th nhân và pháp nhân

trong và ngoài n c; Sáp nh p các NHTM nh v i nhau thành NHTMCP l n h n, Phát hành c phi u ph thông trên th tr ng ch ng khoán trong n c và chu n b phát hành

ra th tr ng ch ng khoán n c ngoài T p đoàn Ngân hàng Trung Qu c (H ng Kông) thành l p n m 1983, bao g m 13 ngân hàng t i Trung Qu c, H ng Kông, Macao Các

ho t đ ng chính là d ch v NHTM, ngân hàng đ u t , b o hi m, b t đ ng s n, th tín

d ng N m 2001, t p đoàn đã th c hi n tái c c u theo h ng sáp nh p nghi p v c a

10 trong s 12 ngân hàng c c a t p đoàn và đ i tên thành Công ty TNHH Ngân hàng Trung Qu c chi nhánh H ng Kông (Bank of China Hong Kong Ltd – BOCHK), là m t trong 4 đ n v tr c thu c Ngân hàng Trung Qu c (BOC) Sau khi th c hi n tái c c u, BOCHK đã có m t s thay đ i l n nh xây d ng c ch qu n tr công ty, xây d ng c

ch giám sát r i ro đ c l p, c ch truy c u trách nhi m toàn di n, th c hi n ph ng trâm “khách hàng là tr ng tâm.”

1.6.3 Các bài h c kinh nghi m v xây d ng và phát tri n t p đoàn tài chính –ngân hàng

Qua nghiên c u các mô hình t p đoàn tài chính nêu trên, chúng ta có th th y

r ng h u h t các quá trình hình thành mô hình t p đoàn, các cu c sáp nh p ho c c

ph n hóa ngân hàng trên th gi i đ u di n ra theo m t s nguyên t c mang tính khách quan v a có l i, v a bao g m c nh ng m t h n ch mà chúng ta có th tham kh o trong quá trình c ph n hóa ngân hàng th ng m i nhà n c và quá trình hình thành

mô hình t p đoàn tài chính trong t ng lai nh sau:

Bên b thôn tính (ho c b mua) không th t c u mình tr c ng ng c a c a s suy thoái ho c phá s n ph i bán tài s n đi đ chuy n h ng ho c thay đ i n i đ u t

T t c các bên sáp nh p hay đ c tách ra thành công ty con đ c l p trong t p đoàn đ u tìm th y l i ích l n h n trong m t không gian th tr ng l n h n

H u h t các cu c sáp nh p đ u di n ra khi ph i c u vãn tình th tài chính ho c cùng nh m m đ ng cho m t chi n l c làm n l n h n

L i th c a m i cu c sáp nh p hay t p đoàn hoá công ty th ng nghiêng v phía đ nh ch tài chính nào n m c ph n chi ph i Chính vì th các pháp nhân là ngân hàng th ng m i n c ngoài nh ng n c có n n kinh t th tr ng phát tri n không bao gi ch mua c ph n t l quá nh đ ch p nh n v th không có vai trò gì trong

H i đ ng qu n tr và càng không bao gi ch mua c phi u u đãi đ đóng vai trò là

ng i đ u t h ng l i t c thu n tuý

Sáp nh p không ph i lúc nào c ng u vi t, song nói chung đó là con đ ng mà các bên cùng ph i ch n trong đi u ki n phát tri n th tr ng và nh t là trong b i c nh toàn c u hoá kinh t đâu kinh t th tr ng càng phát tri n thì đó càng xu t hi n nhi u v sáp nh p ho c t “sinh n ” ra nh ng công ty con đ c l p v i công ty m đ

t o ra nh ng t p đoàn tài chính m nh, đa n ng, đa l nh v c Sáp nh p hay t p đoàn hoá

do đó là m t xu th khách quan, t nó

H u h t các cu c sáp nh p đ u d n đ n gi m chi phí v n đ u vào và m r ng th

tr ng kinh doanh đ u ra

Nh ng cu c sáp nh p và chia tách trong quá trình t p đoàn hoá ngày càng xoá đi ranh gi i truy n th ng c a các đ nh ch tài chính v n là nh ng đ n v có đ i t ng kinh doanh và th tr ng riêng khác nhau trong th tr ng tài chính nói chung

Ch ng l i s suy thoái ho c y u kém c a các bên b ng vi c t nguy n tham gia sáp nh p c ng là cách đ làm cho qui mô th tr ng đ c m r ng và mang tính b n

v ng Các nh ch tài chính có th b ng nh ng cách này "t c u l y mình" tr c khi

nh đ n bàn tay can thi p c a Nhà n c

CH NG 2 : TH C TR NG PHÁT TRI N NGÂN HÀNG CÔNG TH NG

VI T NAM THÀNH T P OÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

2.1 T ng quát quá trình xây d ng, phát tri n và ho t đ ng c a t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam

2.1.1 V ch tr ng, chính sách

Trên th gi i, mô hình t p đoàn TC - NH đã t n t i t lâu Tuy nhiên, n c ta

vì nhi u h n ch , ch y u là t ngu n v n và h th ng pháp lý, vi c đ a các ngân hàng

tr thành t p đoàn đ u t tài chính v n còn nhi u khó kh n, b t c p Ch đ n khi Th

t ng Chính ph tr c ti p ch đ o Incombank (bây gi là Vietinbank) xây d ng đ án thí đi m đ hình thành t p đoàn TC - NH, d ng nh ng i ta m i nhìn nh n v n đ này rõ ràng h n Trên th c t , h u h t các ngân hàng qu c doanh l n nh Ngân hàng Ngo i th ng (Vietcombank) hay Ngân hàng u t và Phát tri n (BIDV) khi trình Chính ph đ án th c hi n c ph n hóa, h c ng đ u đ a ra m c tiêu c th v h ng

tr thành t p đoàn TC - NH Xét v khía c nh phát tri n đ u t tài chính, đây là b c đi

t t y u c a các ngân hàng sau c ph n hoá, nh t là giai đo n h i nh p chung c a đ t

n c

Theo công v n thông báo c a V n phòng Chính ph ra ngày 17/9/2007, Th

t ng ch đ o Vietinbank xây d ng đ án thí đi m hình thành T p đoàn tài chính ngân hàng Công th ng Vi t Nam, trình Th t ng trong tháng 10 t i đ xem xét, quy t

đ nh

Theo quy t đ nh 1354/Q -TTg ngày 23 tháng 9 n m 2008 c a Th t ng chính

ph v vi c phê duy t ph ng án c ph n hóa ngân hàng Công th ng Vi t Nam trong

đó yêu c u H i đ ng qu n tr Ngân hàng th ng m i c ph n Công th ng Vi t Nam ch trì, tri n khai xây d ng và phát tri n Ngân hàng th ng m i c ph n Công th ng Vi t Nam thành T p đoàn tài chính Ngân hàng Công th ng Vi t Nam phù h p v i thông l

qu c t và đi u ki n th c t c a Vi t Nam

Nh v y, v ch tr ng chính sách c a Nhà N c đ i v i vi c hình thành và phát tri n các t p đoàn TC – NH đã xu t hi n t n m 2007 đ n nay ây là đi u ki n thu n l i đ Vi t Nam có th hình thành các t p đoàn TC – NH trong th i gian t i

2.1.2 Quá trình xây d ng, phát tri n và ho t đ ng c a t p đoàn tài chính - ngân hàng t i Vi t Nam

Tr c khi Vietinbank đ c phép thí đi m mô hình t p đoàn TC - NH, Th

t ng Chính ph c ng đã cho phép T ng Công ty B o hi m Vi t Nam tr thành t p đoàn tài chính - b o hi m B o Vi t sau c ph n hoá áng chú ý, th i gian này, Chính

ph c ng đã có nh ng v n b n liên quan cho phép vi c hình thành các t p đoàn TC -

NH Nó không ch khuy n khích gi i ngân hàng t thân v n đ ng đ phát tri n theo

h ng chuyên nghi p, mà còn là đ ng l c giúp th tr ng có thêm s c m nh đ h i

nh p

Nh ng n m g n đây, ngành ngân hàng c ng đã có nh ng đ ng thái chu n b n

t ng cho cái v l n h n qua các ho t đ ng phi ngân hàng r t hi u qu V i s nhanh

nh y và kh n ng thích ng cao, gi i ngân hàng đã làm r t t t vi c m r ng ho t đ ng kinh doanh sang các l nh v c khác, qua đó thu v nh ng kho n l i nhu n n t ng Có

th k đ n l n nh p cu c đáng chú ý c a Vietcombank và BIDV, v i vai trò là ch đ u

t xây d ng tuy n đ ng siêu cao t c t c u Thanh Trì (Hà N i) đ n c u ình V (H i Phòng) vào tháng 6/2007 R i m i đây là cú b t tay ngo n m c c a BIDV cùng 4 đ i gia Vietnam Airlines, Vinashin, Vietnam Petro và T ng công ty Phong Phú, đ đ u t trong l nh v c kinh doanh mua và cho thuê máy bay, đ u t b t đ ng s n, h p tác m

r ng th tr ng, đ u t tài chính qu c t có th th y các h ng m c phi ngân hàng đang ngày đ c m r ng b i gi i nhà b ng Vi t i u này có th xem là b c chu n b đáng k đ ngành ngân hàng s n sàng b c vào m t mô hình m i, n t ng và quy mô

h n

Tr thành T p đoàn TC – NH là m t xu h ng h p d n, nh ng không có ngh a

là b t c ngân hàng nào c ng d dàng đ t đ c nó Bên c nh ti m l c tài chính kh ng

l , các ngân hàng c ng ph i đáp ng đ c nh ng yêu c u c b n v t ch c, c c u

ho t đ ng, nhân s theo tiêu chu n qu c t C ph n hoá chính là ph ng th c hi u

qu nh t đ t ng ti m l c tài chính cho các ngân hàng Nh ng đ xây d ng đ c m t

n n t ng tài chính v ng ch c cho mô hình t p đoàn m i, các ngân hàng còn c n s tr giúp c a h th ng pháp lu t, nh ng tác đ ng t Nhà n c

Trong quá trình ti n t i c ph n hoá, các ngân hàng th ng m i s ph i c g ng hoàn thi n mình, đ u t hi n đ i hoá công ngh , nâng cao trình đ qu n lý khía c nh này, vi c cho phép t ng l ng đ u t t các t ch c tín d ng có ti m l c tài chính

m nh n c ngoài c ng là hình th c hi u qu Ngoài ra, vi c thi t l p c ch giám sát,

qu n lý h u hi u c ng s r t quan tr ng, nh m tránh vi c thành l p t p đoàn tr thành phong trào ây s là xu th r t khó l ng, trong b i c nh đa s các t p đoàn kinh t

l n, các ngân hàng l n c a ta hi n nay đ u thu c Nhà n c

2.2 Th c tr ng ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Công th ng Vi t Nam 2.2.1 Huy đ ng v n

Trong giai đo n 2004 - 2008, th tr ng ti n t đã có nhi u bi n đ ng v lãi

su t trong n c và qu c t , l m phát và c nh tranh gi a các TCTD trong n c v huy

đ ng v n đã nh h ng đ n ho t đ ng huy đ ng v n c a các NHTM nói chung và Vietinbank nói riêng n n m 2009, th tr ng đã t ng đ i bình n, tuy nhiên nh ng

bi n đ ng trong n m 2008 v n tác đ ng tiêu c c đ n th tr ng M c dù môi tr ng

đ y thách th c, Vietinbank đã thành công trong vi c t ng c ng các ho t đ ng huy

đ ng v n b ng cách áp d ng chi n l c huy đ ng v n v i quan đi m đ m b o ho t

đ ng kinh doanh song song v i vi c tuân th các quy đ nh hi n hành Các chi n l c huy đ ng v n c a Vietinbank nh sau:

 Phát tri n các s n ph m m i v i s h tr c a các ho t đ ng khuy n m i có

tr ng đi m và tích c c qu ng bá s n ph m d ch v t i các cá nhân

 Xây d ng và hoàn thi n các quy đ nh v ti n g i ti t ki m, v phát hành gi y t

có giá trong h th ng Ngân hàng

 Áp d ng các s n ph m huy đ ng m i trong th tr ng n i đ a và qu c t

 Áp d ng chính sách lãi su t linh ho t d a trên y u t cung - c u

Ngu n v n huy đ ng c a Ngân hàng bao g m:

 Ti n g i thanh toán c a Kho b c Nhà n c và các TCTD khác;

a) Vay Ngân hàng Nhà n c, ti n g i có k h n và ti n vay t các TCTD khác:

Chi ti t các kho n vay NHNNVN nh sau:

B ng 2.2: Vay NHNNVN

Vay t NHNN đ h tr các kho n n khoanh do tình tr ng “treo” c a các kho n n tr c đây c p cho các DNNN theo ch đ nh c a Chính Ph Các kho n vay này không ch u lãi su t và có th i h n 5 n m, có th đ c gia h n khi đáo h n tùy thu c vào tình hình thu n th c t T n m 2006 Vietinbank đã gi i quy t xong các kho n n này

Các kho n vay đ c bi t là các kho n vay t NHNN nh m h tr ng i dân b thiên tai trong n m 1997 và 1999 theo h ng d n c a Chính ph Các kho n vay này

ch u lãi su t 0% đ n 2,4%/n m

Vay đ cho vay l i nh m gi i quy t các kho n n c a các DNNN là s ti n nh n

đ c t NHNN, cho doanh nghi p vay l i nh m gi i quy t các kho n n gi a các DNNN theo ch ng trình thanh toán n gi a các DNNN c a Chính ph Các kho n vay này ch u lãi su t 0%/n m

Vay b ng ngo i t đ th c hi n D án Hi n đ i hoá Ngân hàng và H th ng Thanh toán là các kho n vay l i NHNN t v n vay World Bank đ thanh toán cho nhà cung c p H th ng CNTT c a VIETINBANK Các kho n vay này có th i h n 20 n m

và ch u lãi su t t 2,86% đ n 3,89%/n m (lãi su t LIBOR 6 tháng + chênh l ch 1,5% + phí d ch v 0,2%)

Trong các kho n vay khác n m 2008 g m: (i) ti n g i thanh toán c a Kho b c Nhà n c 665.686 tri u đ ng và (ii) các kho n vay khác chi m t tr ng nh nh : vay

th c hi n d án hi n đ i hóa ngân hàng và vay h tr các DNNN

c a t ng tr ng ti n g i có k h n b ng c VND và ngo i t

B ng 2.3: Ti n g i c a khách hàng

“Ngu n: BCTC h p nh t đã ki m toán 2006, 2007 và 2008”

Ti n g i c a cá nhân chi m t tr ng l n nh t 55,6% t ng l ng ti n g i ng

th 2 là ti n g i c a các t ch c kinh t là 38,5% T l ti n g i b ng VND ngày càng

t ng lên (đ c bi t là ti n g i có k h n) do Vietinbank có chi n l c huy đ ng ti n g i

b ng đ ng n i t Vietinbank là ngân hàng trong nhóm d n đ u v ngu n ti n g i n i

t

Hình 2.2: C c u ti n g i n m 2008 và giai đo n 2006-2008

Cùng v i vai trò ngày càng quan tr ng c a ti n g i b ng đ ng n i t , Vietinbank

đã m r ng c c u k h n c a ti n g i đ đáp ng nhu c u khách hàng ngày càng chuy n sang ti n g i có k h n v i m c lãi su t cao h n thay vì ti n g i không k h n Theo các quy đ nh c a NHNN, Vietinbank ph i duy trì m t kho n d tr nh t đ nh t i NHNN d i hình th c d tr b t bu c Vietinbank đã tuân th đ y đ các quy đ nh c a NHNN v tính toán và duy trì d tr b t bu c t i NHNN

“Ngu n: Báo cáo tài chính ki m toán h p nh t Vietinbank 2006-2008”

t ng c ng b o v ng i g i ti n, Vietinbank đã tham gia mua b o hi m ti n

g i t i công ty B o hi m Ti n g i Vi t Nam – M t t ch c tài chính tr c thu c Chính

ph , đ m b o b t k khi nào Vietinbank m t kh n ng thanh toán, ti n g i c a ng i

g i ti n v n đ c chi tr

2.2.2 Cho vay n n kinh t

a Quy mô ho t đ ng tín d ng

Cùng v i s t ng tr ng m nh c a h th ng ngân hàng Vi t Nam trong th i gian

g n đây, Vietinbank đ t t c đ t ng tr ng m nh v tài s n T n m 2003 đ n n m

2008, t ng tài s n c a Vietinbank đã t ng h n 2 l n, t 94.979 t đ ng lên kho ng 193.590 t đ ng S t ng tr ng này ch y u là do t ng d n cho vay t 61.752 t

đ ng n m 2003 lên 120.752 t đ ng n m 2008

Hình 2.3: T c đ t ng tr ng tài s n và d n cho vay

“Ngu n: Báo cáo tài chính ki m toán h pnh t Vietinbank 2003-2008”

K t khi thành l p, ho t đ ng cho vay là ph n tr ng tâm trong chi n l c kinh doanh c a Vietinbank Tuy nhiên, k t n m 2005 t c đ t ng tr ng hàng n m c a

t ng tài s n và d n cho vay gi m T tr ng d n cho vay trên t ng tài s n c a

Vietinbank gi m do nhi u nguyên nhân, mà ch y u là do Vietinbank có chi n l c chuy n d ch c c u ho t đ ng tr c ti p sang kinh doanh d ch v - phù h p v i thông l

qu c t và ho t đ ng c a ngân hàng hi n đ i

M t khác, Vietinbank đã nh n th c rõ vi c qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay và đi u hành ho t đ ng tín d ng sát h n v i các quy đ nh qu c t c ng nh các quy đ nh c a NHNN v qu n tr r i ro theo Basel II v phân lo i n , trích l p d phòng

r i ro, đ m b o t l an toàn trong ho t đ ng Vietinbank đã n l c xây d ng các h

th ng chính sách, qu n lý và theo dõi, đ m b o cho các kho n vay đ c ki m soát ch t

ch , an toàn và hi u qu v i chi n l c là c ng c và nâng cao ch t l ng tín d ng Vietinbank đã hoàn thành v t m c đ án x lý đã đ c Chính ph phê duy t nên t c

đ tín d ng t ng ch m h n t c đ t ng tr ng t ng tài s n

Nh ng n m g n đây, t tr ng d n cho vay trên t ng tài s n có sinh l i gi m, trong khi các ho t đ ng d ch v c a ngân hàng nh : ho t đ ng kinh doanh ngu n v n, chuy n ti n ki u h i, b o lãnh và tái b o lãnh, tài tr th ng m i v.v t ng m nh Trong

t ng lai, các ho t đ ng tài chính ngoài cho vay nh ti n g i và đ u t d ki n s đóng vai trò quan tr ng trong vi c đa d ng hoá danh m c đ u t , gi m thi u r i ro c ng nh

đ m b o tính thanh kho n c a Vietinbank

Thu nh p lãi t ho t đ ng cho vay trong n m 2008 đ t m c 17.033 t đ ng, t ng 82,17% so v i n m 2007 và chi m 80,86% t ng thu nh p lãi và các kho n thu nh p

“Ngu n: Báo cáo tài chính h p nh t đã ki m toán 2008 Vietinbank”

S phát tri n c a danh m c tín d ng theo ngành hàng ph n ánh tình hình phát tri n kinh t chung c a đ t n c D n tín d ng c a Vietinbank đ i v i các ngành nông, lâm, thu s n chi m 7% t ng d n tín d ng n m 2006 và gi m xu ng còn 4,24% n m 2008 trong khi đó, d n tín d ng c a ngành công nghi p ch bi n và s n

xu t chi m t tr ng ch y u trong n m 2008 là 28,24% Xu th này phù h p v i chi n

l c tín d ng c a Vietinbank giai đo n s p t i - t p trung vào các ngành đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t đang phát tri n c a Vi t Nam đó là: Th ng m i, S n xu t

và Ch bi n, Xây d ng, i n, N ng l ng và D u khí, Vi n thông Ngoài ra, h u h t các chi nhánh c a Vietinbank đ c đ t t i trung tâm các khu ch xu t, khu công nghi p, khu đô th l n nên th m nh c a ngân hàng là t p trung tín d ng vào các ngành hàng này Chi n l c tín d ng c a Vietinbank t i n m 2010 là h n ch tín d ng đ i v i các ngành đã phát tri n đ n giai đo n bão hoà và kém c nh tranh trong n n kinh t h i

nh p c a Vi t Nam