Phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang

ASEAN Association of South East Asian... Nh ng công trình mà lo i trái phi u này tài.

L I CAM OAN

GIANG” là công trình nghiên c u c a b n thân, đ c đúc k t t quá trình h c t p

và nghiên c u th c ti n trong th i gian qua, d i s h ng d n c a Th y PGS TS Nguy n Ng c nh

Nguy n H i H

L i cam đoan

M c l c

Danh m c ch vi t t t

Danh m c b ng, bi u

Danh m c hình v , đ th

M đ u

LÝ LU N T NG QUAN

1.1.Khái ni m và đ c đi m trái phi u……….…1

1.1.1 Khái ni m trái phi u……….… 1

1.1.2 c tr ng trái phi u………1

1.1.2.1 M nh giá……….……….1

1.1.2.2 Ngày đáo h n……… 1

1.1.2.3 Lãi su t trái phi u………1

1.1.2.4 Giá mua trái phi u……… …………2

1.1.3 c đi m trái phi u……….2

1.1.4 Phân lo i trái phi u……… ……… 3

1.1.4.1 Phân lo i theo tiêu th c ng i phát hành……… 3

1.1.4.2 Phân lo i theo tính ch t chuy n nh ng……… 4

1.1.4.3 Theo lãi su t……… …… 5

1.2 Trái phi u chính quy n đ a ph ng và s c n thi t phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng trong đ u t phát tri n c s h t ng……… ….5

1.2.1 Trái phi u chính quy n đ a ph ng……….… 5

1.2.1.1 Khái ni m……….…… 5

ph ……… 17

2.1.1.2 Nh ng k t qu , h n ch và nguyên nhân gây nên h n ch trong s

2.1.3 Th tr ng trái phi u chính quy n đ a ph ng ………26 2.1.3.1 Khái l c v s hình thành th tr ng trái phi u chính quy n đ a

2.1.3.2 Th c tr ng phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng VN……….27

t i Ti n Giang……… 32

2.2.1 V trí đ a lý kinh t - chính tr c a t nh……… …… 32

2.2.2 Th c tr ng đ u t c s h t ng t i Ti n Giang ……….32

2.2.3 Thu chi ngân sách c a Ti n Giang 39

2.2.3.1 Tình hình thu ngân sách 39

2.2.3.2 Tình hình chi ngân sách 41

2.3 Các ngu n v n đ u t cho phát tri n c s h t ng 44

2.4 Nh ng h n ch trong thu hút v n đ u t cho phát tri n c s h t ng t i Ti n Giang 46

K t lu n ch ng 2 47

CH NG 3: GI I PHÁP PHÁT HÀNH TRÁI PHI U CHÍNH QUY N A PH NG HUY NG V N U T PHÁT TRI N C S H T NG T I TI N GIANG 3.1 D báo nhu c u v n đ u t phát tri n c s h t ng cho TG đ n n m 2020 49

3.1.1 nh h ng phát tri n c s h t ng t i TG 49

3.1.2 D báo nhu c u v n đ u t phát tri n c s h t ng t i TG 50

3.1.3 S c n thi t ph i phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng đ huy đ ng v n đ u t phát tri n c s h t ng t i Ti n Giang 51

3.2 Gi i pháp phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng……….…54

3.2.1 Gi i pháp v pháp lý ……….54

3.2.1.1 Hoàn thi n các v n b n liên quan th tr ng TP……….…55

3.2.1.2 T ng c ng ngu n thu cho đ a ph ng……….….56

3.2.1.3 Phân c p v vay n cho chính quy n đ a ph ng……… 58

3.2.2 Gi i pháp k thu t phát hành TPCQ P ……….… ……59

3.2.2.1 Ph ng pháp phát hành……… ……60

3.2.2.2 c đi m phát hành………63

3.2.2.3 Quy đ nh phát hành……… … …64

3.2.2.4 Ph ng án phát hành TPCQ P t i Ti n Giang……… … 66

3.2.3 Gi i pháp h tr .68

3.2.3.1 X p h ng tín nhi m 68

3.2.3.2 T o tính thanh kho n cho TPCQDP……… 69

3.2.3.3 T ng c ng ki m soát tài chính công……… 73

3.2.3.4 m b o ngu n hoàn tr ……….………… 74

K t lu n ch ng 3……….75

K t lu n

Tài li u tham kh o

Ph l c

ASEAN (Association of South East Asian

BI U

Bi u 2.1 Phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng t i TPHCM

Bi u 2.2 S l ng công trình đã đ c xây d ng trong các vùng d án

Bi u 2.3 C c u m t s ngu n thu chính

Bi u 2.4 C c u các kho n chi ngân sách chính

Bi u 2.5 C c u v n đ u t phát tri n toàn xã h i th i k 1996-2008

Bi u 3.1 D báo các ngu n v n đ u t

Bi u 3.2 Quy mô GDP các ngành giai đo n 1995-2008 (theo giá hi n hành)

Bi u 3.3 Quy mô GDP các ngành giai đo n 1995-2008 (theo giá so sánh)

Bi u 3.4 Nh p đ t ng tr ng GDP giai đo n 1995-2008

Bi u 3.5 C c u kinh t giai đo n 1995 -2008

HÌNH

Hình 2.1 Phát hành TPCP 2001-2008 Hình 2.2 Giá tr giao d ch và giá tr niêm y t TPCP Hình 2.3 Phát hành TPCQ P t i Vi t Nam

Hình 2.4 C c u ngu n thu chính c a Ti n Giang giai đo n 1996-2000, giai đo n 2001-2005 và giai đo n 2006-2008

Hình 2.5 T ng chi, chi đ u t phát tri n, chi th ng xuyên c a Ti n Giang giai

đo n 1996-2000, giai đo n 2001-2005 và giai đo n 2006-2008 Hình 2.6 C c u chi đ u t phát tri n, chi th ng xuyên c a Ti n Giang giai đo n 1996-2000, giai đo n 2001-2005 và giai đo n 2006-2008

I Tính c p thi t c a đ tài

TG là t nh v a thu c vùng BSCL, v a n m trong vùng KTT PN; n m tr i dài trên b B c Sông Ti n Ti n Giang có v trí đ a lý kinh t - chính tr khá thu n

l i, n m trên các tr c giao thông- kinh t quan tr ng nh qu c l IA, qu c l 50,

qu c l 60, qu c l 30, đ ng cao t c TPHCM -Trung L ng (M Tho)-C n

Th n i TPHCM, vùng ông Nam B v i các t nh BSCL, t o cho TG v th c a

ngu n thu chi m t tr ng cao nh t hi n nay c a ngân sách t nh là thu t ho t đ ng

x s ki n thi t chi m trên 31% t ng thu t kinh t đ a ph ng Bên c nh đó, t l huy đ ng GDP vào ngân sách còn nhi u bi n đ ng, th hi n s phát tri n c a n n kinh t hi u qu ch a cao và ch a n đ nh, còn d a ch y u vào nông nghi p Chi cho đ u t phát tri n và chi th ng xuyên có t ng, nh ng do xu t phát đi m c a

n n kinh t còn th p, nên v qui mô giá tr ch a cao và còn m t cân đ i l n so v i nhu c u phát tri n kinh t -xã h i, làm h n ch vi c thúc đ y và thu hút các ngu n

v n đ u t khác

Do xu t phát đi m c a n n kinh t th p, qui mô n n kinh t còn nh bé, c

c u kinh t ch a tiên ti n, ch t l ng và hi u qu ho t đ ng c a n n kinh t còn

th p, n ng su t lao đ ng và trình đ công ngh ch a cao, s c c nh tranh kém, kh

n ng thu hút ngu n v n k c trong n c và ngoài n c c a TG còn nhi u h n ch ,

t c đ t ng tr ng khá nh ng ch a n đ nh, còn nhi u y u t ch a đ m b o cho s phát tri n b n v ng lâu dài Quá trình đô th hoá ch m, t l dân s đô th th p làm

h n ch s phát tri n công - th ng - d ch v , s chuy n d ch c c u kinh t và c

c u lao đ ng chung c a t nh K t c u h t ng kinh t -xã h i tuy đã đ c quan tâm

đ u t và có b c phát tri n đáng k , nh ng v n còn nhi u h n ch , ch a đ ng b ,

Bám sát các m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i c n c, c a vùng BSCL

và vùng KTT PN; tri t đ khai thác n i l c và t o môi tr ng thu n l i t i đa đ thu hút đ u t t bên ngoài, ph n đ u xây d ng TG tr thành t nh phát tri n tr ng

đi m c a vùng BSCL theo h ng công nghi p hoá và hi n đ i hoá, phù h p v i

xu th phát tri n chung c a c n c và h i nh p kinh t qu c t đ t đ c m c tiêu này, ngoài vi c duy trì các ngu n v n đ u t truy n th ng, TG c n m nh d n khai thác các ngu n v n m i cho đ u t phát tri n – “Trái phi u chính quy n đ a

ph ng” là m t ngu n v n kh thi đ y ti m n ng mà TG c n quan tâm trong th i gian t i

V i áp l c nhu c u v n cho đ u t c s h t ng ngày càng l n, đòi h i TG

ph i xây d ng m t chi n l c huy đ ng v n và s d ng v n hi u qu , c n m nh

d n tri n khai gi i pháp huy đ ng v n thông qua phát hành TPCQ P V i m c đích tìm ra và khai thác ngu n v n m i cho đ u t phát tri n t i TG, góp ph n đ y nhanh t c đ t ng tr ng kinh t , đ m b o an ninh chính tr và tr t t an toàn xã

h i, tác gi ch n đ tài “Phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng đ đ u t

i t ng nghiên c u c a đ tài là v n đ liên quan đ n th c tr ng ho t

đ ng c a th tr ng trái phi u nói chung và th tr ng TPCQ P nói riêng, nh ng

gi i pháp nh m phát tri n th tr ng TPCQ P VN và TG

V không gian: lu n v n nghiên c u trên đ a bàn c n c

ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam, th tr ng TPCQ P; v n d ng kinh nghi m c a các t nh, thành trong n c làm c s đ xu t các gi i pháp phù h p,

nh m thúc đ y th tr ng TPCQ P v n hành và phát tri n t i TG

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, đ tài đ c chia thành ba ch ng:

Ch ng 1: Lý lu n t ng quan v Trái phi u chính quy n đ a ph ng

Ch ng 2: Th c tr ng th tr ng trái phi u và thu hút v n đ u t cho phát tri n c s h t ng t i Ti n Giang

Ch ng 3: Gi i pháp phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng đ huy

đ ng v n đ u t phát tri n c s h t ng t i Ti n Giang

CH NG 1:

LÝ LU N T NG QUAN

1.1.1 Khái ni m trái phi u

Trái phi u (Bond) là ch ng khoán xác nh n ngh a v tr n c a t ch c phát hành trái phi u, là m t lo i ch ng t ch ng nh n quy n đòi n g c và lãi

c a trái ch đ i v i ng i phát hành, nó có th d i hình th c gi y t hay đ c ghi trên h th ng đi n t do các công ty, t ch c hay Chính ph trung ng, đ a

ph ng phát hành

Trái phi u còn đ c xem là m t gi y ch ng nh n n dài h n đ c ký k t

gi a ch th phát hành (Chính ph hay doanh nghi p) và ng i cho vay, đ m

b o m t s chi tr l i t c đ nh k và hoàn l i v n g c cho ng i n m gi trái phi u (trái ch ) th i đi m đáo h n

1.1.2.3 Lãi su t trái phi u

Lãi su t đ c công b theo t l ph n tr m v i m nh giá trái phi u M c

dù lãi su t đ c tính theo hàng n m nh ng nó có th đ c thanh toán n a n m

m t l n ho c m t n m m t l n

Lãi su t c a các trái phi u r t khác nhau, đ c quy đ nh b i các y u t : + Cung c u v n trên th tr ng tín d ng L ng cung c u v n đó l i tu thu c vào chu k kinh t , đ ng thái chính sách c a ngân hàng trung ng, m c

đ thâm h t ngân sách c a chính ph và ph ng th c tài tr thâm h t đó

1.1.2.4 Giá mua trái phi u

Là kho n ti n th c t mà ng i mua b ra đ có đ c quy n s h u trái phi u Giá mua có th b ng m nh giá, có th cao h n m nh giá ho c th p h n

m nh giá; tuy nhiên dù giá mua nh th nào thì ti n lãi luôn đ c xác đ nh theo

m nh giá trái phi u và đ n ngày đáo h n ng i n m gi trái phi u s đ c tr

l i v n g c b ng v i m nh giá trái phi u

1.1.3 c đi m trái phi u

- Trái phi u là m t lo i gi y n do Chính ph hay doanh nghi p phát hành đ huy đ ng v n dài h n còn g i là ch ng khoán n , có k h n nh t đ nh,

cu i k đáo h n ph i tr l i v n g c cho trái ch

Trái phi u th hi n quan h ch n – con n , gi a ng i phát hành và

ng i đ u t Phát hành trái phi u là đi vay v n, mua trái phi u là cho ng i phát hành vay v n và nh v y, trái ch là ch n c a ng i phát hành Là ch

n , ng i n m gi trái phi u (trái ch ) có quy n đòi các kho n thanh toán theo cam k t v kh i l ng và th i h n, song không có quy n tham gia vào nh ng

v n đ c a bên phát hành

-T su t lãi trái phi u đ c xác đ nh tr c và tính lãi trên m nh giá T

su t này là lãi coupon hay lãi cu ng phi u có ý ngh a là l i su t danh ngh a c a trái phi u mà nhà đ u t đ c h ng hàng n m Tùy theo lo i trái phi u mà t

su t này là c đ nh hay th n i ho c có th b ng không ( trái phi u zero – coupon)

-Khi công ty b gi i th thanh lý tài s n, ng i ch s h u trái phi u

đ c u tiên tr n tr c c đông

1.1.4 Phân lo i trái phi u

Có nhi u tiêu th c phân lo i trái phi u khác nhau Có th xem xét m t s tiêu th c phân lo i sau:

1.1.4.1 Phân lo i theo tiêu th c ng i phát hành

Bao g m trái phi u công ty, trái phi u Chính ph và trái phi u đ a

đ u t cho công ty vay Vì ng i c m gi trái phi u không ph i là ch s h u công ty nên h không đ c chia c t c hay không có quy n b u c c ng nh tham gia vào các v n đ khác c a công ty L u ý r ng, các công ty mu n bán trái phi u ra công chúng ph i đ c s đ ng ý c a U ban ch ng khoán, trong

đó có m t b n cáo b ch bao g m các thông tin v công ty và nh ng v n đ liên quan đ n vi c phát hành trái phi u

b) Trái phi u Chính ph : Là trái phi u do Chính ph phát hành đ tài tr cho chi tiêu ngân sách, qu n lý l m phát ho c tài tr cho các công trình, d án

c a Nhà n c Trái phi u Chính ph có th là ng n h n, trung và dài h n

Trái phi u ng n h n đ c phát hành v i th i gian đáo h n t 1 đ n 5

n m Trái phi u trung h n đ c phát hành v i th i gian đáo h n t 5 đ n 10

n m Trái phi u dài h n đ c phát hành v i th i gian đáo h n trên 10 n m Các trái phi u có m c lãi su t c đ nh và đ c tr lãi trên c s n a n m

c) Trái phi u chính quy n đ a ph ng: Là trái phi u do chính quy n đ a

ng i c m gi trái phi u đ c nh n không ph i ch u thu thu nh p liên bang Ngoài ra, lãi su t này c ng đ c mi n tr thu bang và đ a ph ng n u ng i

c m gi trái phi u s ng t i cùng khu v c v i ng i phát hành M t đ c đi m quan tr ng khác c a trái phi u đ a ph ng là trái phi u đ a ph ng đ c mi n

s h u trái phi u đó Trái phi u vô danh có g n các cu ng phi u tr lãi, trái ch

xé m t cu ng phi u vào ngày tr lãi và g i cho đ i lý c a công ty đ thanh toán

¬ Trái phi u ghi danh Tên c a trái ch đ c đ ng ký t i công ty phát hành Ng i có trái phi u này không ph i g i các cu ng phi u cho đ i lý thanh toán đ nh n ph n lãi c a mình Mà thay vào đó, vào ngày đ n h n, ng i đ i lý s t đ ng g i cho trái

ch m t t séc tr cho kho n lãi đó

1.1.4.3 Theo lãi su t

¬ Trái phi u có lãi tr tr c và lãi tr sau: lãi trái phi u có th đ c tr vào cu i m i k ho c tr ngay khi phát hành trái phi u

¬ Trái phi u có lãi su t c đ nh và trái phi u có lãi su t th n i

1.2 Trái phi u chính quy n đ a ph ng và s c n thi t phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng trong đ u t phát tri n c s h t ng

1.2.1 Trái phi u chính quy n đ a ph ng

ây là m t lo i trái phi u có nh ng đ c tính g n nh TPCP, tuy nhiên

nó v n có nh ng đi m khác bi t

1.2.1.1 Khái ni m

Trái phi u chính quy n đ a ph ng là m t lo i ch ng khoán n , do y ban nhân dân c p t nh phát hành, có th i h n, có m nh giá, có lãi, xác nh n ngh a v tr n c a y ban nhân dân c p t nh đ i v i ng i s h u trái phi u

1.2.1.2 Các lo i trái phi u chính quy n đ a ph ng

Trái phi u công ích (General obligation bonds – Gos):

Là lo i trái phi u chính quy n đ a ph ng đ c b o đ m c ti n g c và

ti n lãi b ng toàn b các ngu n thu tài chính và quy n l c thu thu c a ch th phát hành chính quy n đ a ph ng S đ m b o này làm cho trái phi u công ích

có ch t l ng cao h n nh ng lo i có m t đ m b o đ c thù ho c gi i h n h n Tuy nhiên, theo l th ng thì thu nh p c a ng i mua trái phi u l i su t d ng này s m c th p Do đ c tính b o đ m cao d a vào n ng l c thanh toán c a

chính quy n đ a ph ng, M lo i trái phi u GOs đ c x p lo i cao nh t, g i

là "full- faith- and- credit bond"

Trái phi u thu nh p (Revenue bonds):

Là lo i trái phi u chính quy n đ a ph ng có lãi và g c đ c tr d a theo thu nh p cho b i công trình mà đ t trái phi u đó tài tr ây là lo i trái phi u t p trung ch y u đ phát tri n h t ng, giúp các chính ph nh gánh ngân sách

Trái phi u thu nh p th ng đ c xem là có ch t l ng th p h n trái phi u công ích i u c n bi t là m i công trình có th có nh ng r i ro r t khác nhau, và tu thu c vào vi c khai thác có hi u qu hay không công trình đó Thu

nh p thu đ c dùng đ tr n t các công trình tu theo lo i và g m có: thu ti n

ng i s d ng các ti n ích công c ng, phí c u đ ng, ti n nh ng quy n khai thác và phí s d ng phi c ng, ch neo tàu thuy n, đ u xe,… Các ch ng trình nhà thì có ti n bán ho c cho thuê nhà C ng có tr ng h p c quan phát hành trái phi u thu nh p thu x p v i chính quy n và các t ch c khác thu nguyên công trình dài h n

Các trái phi u thu nh p th ng có l i su t r t h p d n nh ng có th b r i

ro, vì chúng th ng không đ c b o kê b ng b t c ngu n nào khác ngoài chính thu nh p t ng công trình mà chúng góp ph n làm ra m t cách đ c l p

M t s lo i trái phi u thu nh p đ c bi t:

Trái phi u thu nh p phát tri n công nghi p (Industrial development revenue bonds), vi t t t là IDRs hay IDBs: G m các trái phi u phát tri n h t ng công nghi p đ a ph ng và trái phi u ki m soát ô nhi m Các chính quy n đ a

ph ng phát hành các lo i trái phi u này nh m xây d ng các công trình ti n ích, mua thi t b , sau đó cho m t công ty thuê l i đ khai thác Trách nhi m tr

v n và lãi cho ng i mua trái phi u đ c chuy n l i cho công ty nh n thuê này Công ty khai thác qu n lý và đi u hành tài s n đ c chính quy n ch n th ng

là m t công ty t ho t đ ng ti n ích Nh ng công trình mà lo i trái phi u này tài

tr là nh ng lo i không kh n thi t l m, ch ng h n h th ng phân ph i đi n

n c, khí đ t, h th ng v n t i công c ng, x lý ch t th i,

Trái phi u b o đ m b ng thu đ c bi t, ng i th h ng đ c bi t:

Nh ng công trình đ c bi t nào đó c n có trong m t c ng đ ng dân c ,

nh ng không thu c lo i kh n thi t, có th đ c huy đ ng v n b ng trái phi u

lo i thu nh p đ xây d ng Khác v i các GOs, lo i này s đ c khoanh l i m t

s ngu n thu đ tr , ch y u là ngu n thu t các đ i t ng tr c ti p s d ng các

ti n ích này Ví d chính quy n s xây m t trung tâm sinh ho t c ng đ ng t ngu n v n huy đ ng b ng trái phi u Ngu n tr v n và lãi cho các trái phi u đó

s đ c b o đ m t ti n thu thu trên ho t đ ng c a các ph ng ti n l u trú,

đ u xe, nhà hàng, làm d ch v tr c ti p cho trung tâm đó, cùng v i ti n cho thuê ph c v n u có

Trái phi u phát tri n nhà :

Lo i trái phi u này có th đ c các nhà n c b o đ m hoàn toàn Ti n huy đ ng t trái phi u này s cung c p ngân qu đ các đ nh ch tài chính cho các đ i t ng có nhu c u vay, v i lãi su t t ng đ i th p, nh m m c đích mua nhà m i Ti n g c và lãi c a trái phi u đ c b o đ m nh vào tài s n th ch p theo th t c c a các món n cho vay kia

Trái phi u đ m b o hai l n (double- barreled bonds or combination bonds):

ây là lo i trái phi u huy đ ng tài tr các công trình tr ng đi m, theo đó lãi và v n đ c tr t thu nh p thông qua khai thác công trình Tuy nhiên các trái phi u đó đ ng th i c ng đ c b o tr b i n ng l c hành thu thu c a m t

credit" có ch đ nh ngu n b o đ m chi tr c a nhà n c Các món n đ c b o

nh n b ng đ o lý này đ c phát hành nh m đ lách các h n ch v m t lu t trong huy đ ng n Trong th c t , n u các kho n thu công trình không đ tr

n , đ a ph ng có đ th m nh s d ng các ngu n h p pháp đ b o tr

V k thu t, m t TPCQ P có th là lo i dài h n, ng n h n, chi t kh u, lãi su t đ nh k ho c k t h p Ta kh o sát thêm hai lo i sau đây đ rõ v n đ

h n:

Ü TPCQ P chuy n đ i (municipal convertible)

ây là m t TPCQ P dài h n và có k thu t phát hành và duy trì r t đ c đáo u tiên nó đ c phát hành v i th th c cho ng i mua trái phi u h ng

m t m c chi t kh u khá h u h trên m nh giá, và s không đ c tính lãi cho t i

m t th i đi m quy đ nh T i th i đi m quy đ nh này vi c tr các lãi su t đ nh k

s b t đ u và duy trì ti p t c cho đ n th i gian đáo h n

Ü TPCQ P ng n h n Các t nh, thành ph , đ c khu là các đ a ph ng tr c thu c trung ng có

th c n nh ng kho n chi tiêu ng n h n Vi c huy đ ng các kho n vay ng n h n này có th theo th t c riêng và đ c th c hi n thông qua hình th c TPCQ P

th m quy n phát hành, ngu n tr n , trách nhi m tr n , các c ch ki m tra giám sát, là nh ng y u t c c k quan tr ng, c n đ c ch đ nh càng chi ti t càng t t Vi c phát hành và đi u hành trái phi u c n tuân th nh ng quy trình

và theo các th t c r t ch t ch Ch ng h n M , các trái phi u đ a ph ng

đ c phân lo i và đ nh m c đ c "b o h " t i đâu Có lo i đ c x p h ng th p

và ng i đ u t ph i ch u r i ro g n gi ng nh trái phi u công ty, ngh a là c ng

có th b m t v n Vi c phát hành có khi ph i "ra dân" đ nh n đ c s ch p thu n tr ng h p các GOs, c p nào đ c đ ng phát hành, phát hành bao nhiêu

và lo i nào đ u đ c quy đ nh rõ

Thông th ng h u nh t t c trái phi u thu nh p revenue bond đ c phát hành thông qua th ng l ng và đ c phân ph i đ i chúng ho c bán riêng t ng

kh i l n cho khách hàng đ c bi t Các trái phi u công ích GOs l i đ c th c

hi n vi c đ u giá c nh tranh b i các ngân hàng đ u t , h l p thành nh ng nhóm bao tiêu và đ u v i nhau b ng cách đ a ra m c chi phí bán c nh tranh đ

ch th phát hành ch n l a Ch th phát hành lúc nào ch ng mu n thu v cao, nên h s ch n bán cho ai đ a ra m c phí th p nh t Sau khi th ng th u, các nhà bao tiêu s bán l i cho công chúng theo giá m i đã có l i, g i là giá tái phát hành reoffering price

1.2.1.3 Nh ng đ c đi m ch y u c a trái phi u chính quy n đ a

¬ i u kho n hoàn trái và lãi su t bi n đ i Các đi u kho n hoàn trái giúp các nhà phát hành có th thu h i trái phi u

tr c khi chúng đ n h n Trong đi u ki n hi n nay có th đ c x p thành 2 lo i:

• i u kho n b t bu c: Nhà phát hành ph i hoàn trái theo k ho ch trong

h n và t t nhiên ph i tr m c lãi su t cao, lúc đó nhà phát hành ph i tr cho

ng i n m gi trái phi u c g c, lãi tích l y và th ng thì h ph i mua l i trái phi u v i giá cao h n lúc phát hành

Ngoài ra, m t s trái phi u đ a ph ng có lãi su t bi n đ i, cho phép lãi

su t đ c đi u ch nh trong m t kho ng th i gian nh t đ nh L i ích c a trái phi u có lãi su t bi n đ i là chi phí tr lãi ban đ u s th p h n vì nhà đ u t bi t

r ng h s không ph i g p r i ro nh trái phi u có lãi su t c đ nh, vì các đi u

ki n kinh t thay đ i nên s s ng lòng nh n m c lãi su t th p Tuy nhiên, trong

tr ng h p này m c lãi su t trong t ng lai t ng cao thì chi phí tr n c ng t ng

r t l n

u đi m n i b t c a TPCQ P là đ c mi n thu thu nh p đ i v i các kho n l i t c mang l i nh ng v n th ng d t TPCQ P thì không đ c mi n thu Tuy nhiên, n u ch ng khoán đ a ph ng đ c phát hành th p h n m nh giá thì b t c s t ng giá g n b ng m nh giá đ c xem nh ph n lãi trái phi u

và đ c mi n thu N u ch ng khoán ti p t c t ng giá thì ph n th ng d t ng thêm không đ c mi n thu

TPCQ P có tính linh ho t, tính th ng m i cao và thông th ng chúng

đ c kinh doanh r ng rãi trên th tr ng phi t p trung (OTC) Ph n l n nh ng trái phi u này là trái phi u có nhi u ngày đáo h n khác nhau và đ c niêm y t theo l i t c ch không theo đ n v ti n Tuy nhiên, nhi u ngày đáo h n khác nhau c ng có nh ng nh c đi m, chia nh s làm gi m tính thanh kho n và tính

th tr ng c a TPCQ P M c khác, nh ng qu đ u t th ng mu n mua nh ng

lô trái phi u l n và thích đ u t vào nh ng trái phi u có k h n dài, c đ nh

1.2.2 S c n thi t c a trái phi u đ a ph ng trong đ u t phát tri n

c s h t ng

1.2.2.1 i v i chính quy n đ a ph ng

Ngu n v n đ u t dành cho phát tri n c s h t ng luôn là m t s c ép

đ i v i chính quy n đ a ph ng gi i t a s c ép này, phát hành trái phi u đ a

ph ng là công c hi u qu đ chính quy n đ a ph ng thu hút v n r i rác

trong dân c t p h p l i thành kh i l ng v n l n ph c v phát tri n c s h

ph ng T o đi u ki n đ chính quy n đ a ph ng ho t đ ng hi u qu , t ch trong vi c phân b ngu n v n h p lý và không còn ph thu c quá nhi u vào ngân sách Trung ng

1.2.2.2 i v i chính quy n Trung ng

Khi chính quy n đ a ph ng đã t ch đ c ngu n v n ngân sách, thì ngân sách Trung ng s gi m đ c áp l c chi tiêu h tr cho chính quy n đ a

ph ng T đó s c i thi n đ c cán cân thu, chi ngân sách Trung ng, gi m

b i chi ngân sách h ng n m do ph i bù đ p nh ng kho n chi ngoài d ki n Ngoài ra, m t khi chính quy n đ a ph ng t ch đ c ngu n v n ngân sách

h ng n m thì Trung ng c ng s h n ch đ c ngu n vay n t n c ngoài, c

ch xin - cho s đ c xóa đi; vi c gi m b t đ c vay n và vi n tr t n c ngoài s góp ph n nâng cao h s tín nhi m c a VN, đây là c s quan tr ng đ

VN ti p c n th tr ng v n qu c t khi c n thi t

1.3 Kinh nghi m huy đ ng v n cho phát tri n c s h t ng c a TPHCM

và m t s n c

1.3.1 Bài h c kinh nghi m v phát hành c a thành ph H Chí Minh

Phát hành TPCQ P đang đ c xem là m t gi i pháp m i đ huy đ ng

v n đ u t , có kh n ng gi i quy t nh ng khó kh n v v n c a TPHCM TPHCM là đ a ph ng đ u tiên đ c phát hành thí đi m trái phi u đô th v i

vi c huy đ ng 30 t đ ng đ u t xây d ng đ ng Nguy n T t Thành, công trình này đã s m phát huy tác d ng và s m hoàn v n T đó Chính ph ti p t c cho phép TPHCM huy đ ng v n v i quy mô l n Trong 2 n m t 2003 – 2004 m i

n m thành ph phát hành 2.000 t đ ng, riêng n m 2005, TPHCM đã phát hành

h n 2.000 t đ ng đ đ u t phát tri n đô th huy n C Chi Theo k ho ch, TPHCM có nhu c u v n đ u t cho giai đo n 2005 - 2010, bình quân kho ng 54.000t đ ng/n m Phát hành trái phi u đô th (hay trái phi u công trình) là

m t trong nh ng u tiên hàng đ u, trong vi c huy đ ng ngu n v n trung và dài

h n cho các d án phát tri n c s h t ng c a TPHCM, ngân sách ch có kh

n ng đáp ng kho ng 10 - 15%, ph n còn l i ph thu c vào vi c huy đ ng và khai thác t các ngu n khác nhau, theo đó có vi c huy đ ng t phát hành

TP T

TP T do chính quy n thành ph H Chí Minh phát hành theo quy đ nh

c a Chính ph c đi m c a lo i trái phi u này là đ huy đ ng v n cho t ng

d án c th và đ c chính quy n thành ph đ m b o vi c thanh toán lãi và v n

g c phát hành thành công cho t ng d án riêng l trên đ a bàn thành ph ,

y ban nhân dân Thành ph là ch th phát hành và giao cho Qu đ u t đ m

nh n vai trò là đ i di n phát hành v i nhi m v xây d ng k ho ch và ph ng

án phát hành; qu n lý và s d ng ngu n v n t vi c phát hành trái phi u đô th ;

tr c ti p theo dõi công tác thu h i v n, đ m b o ngu n thanh toán lãi, v n g c

và chi phí phát hành,… đúng h n Trong tr ng h p ngu n thu c a d án không

đ thanh toán cho các trái phi u đ n h n, thì Qu đ u t có th s d ng ngu n

v n c a Qu đ thanh toán t m th i Hi n nay, các ngân hàng th ng m i, các công ty b o hi m, đ c bi t là các công ty b o hi m nhân th , đ c coi là đ i tác

ti m n ng cho m i đ t phát hành TP T t i TPHCM

T n m 2003 đ n tháng 8/2005 đã phát hành 10 đ t TP T và huy đ ng

đ c ngu n v n 4.181 t đ ng t công chúng K t qu phát hành TP T 8 đ t trong 2 n m đ u r t kh quan v i s v n huy đ ng đ c là 4.000 t đ ng

Hai đ t phát hành trong 8 tháng đ u n m 2005, có ph n s t gi m do lãi

su t TP T b kh ng ch nên không còn h p d n đ i v i ngu n v n huy đ ng

ch y u t các ngân hàng TPHCM đã ki n ngh B Tài chính n i r ng biên đ

lãi su t TP T sao cho các nhà đ u t th y có l i h n lãi su t c a ngân hàng đ huy đ ng đ 2.000 t đ ng cho c n m 2005

Ngoài ra, TPHCM c ng chú ý đ n vi c gia t ng m nh m tính thanh kho n c a TP T đ thu hút r ng rãi gi i đ u t tham gia và cùng có l i TP T

đ c đ u th u bán công khai t i TTGDCK TPHCM và do Qu u t - Phát tri n đô th TPHCM nh n trách nhi m phát hành

c bi t là k h n c a TP T TPHCM m r ng t 5 n m lên 10 n m và

15 n m, bán đúng theo m nh giá, phát hành d i hình th c bút toán ghi s ,

đ c niêm y t giao d ch trên th tr ng ch ng khoán và tr lãi đ nh k m i n m

m t l n không tính nh p g c Tuy nhiên, s d th tr ng TP T hi n t i tr nên thi u sôi đ ng đ có th d dàng thu hút đ c ngu n v n l n đáp ng nhu c u

đ u t và góp ph n phát tri n TTCK, do có nhi u v n đ c n ph i quan tâm

TP T TPHCM phát hành nh m huy đ ng v n cho các d án đ u t phát tri n có th có ho c không có ngu n thu c a NS P, v i vi c hoàn tr lãi và g c trái phi u duy nh t c ng t ngu n ngân sách đó Trên th c t , TP T TPHCM

c ng là m t lo i trái phi u ngh a v chung, do v y khung pháp lý cho vi c phát hành nên t p trung vào kh n ng chi tr c a chính quy n thành ph

Chính ph có quy đ nh m t s c ch tài chính đ c thù đ i v i TPHCM,

gi i h n kh i l ng phát hành TP T ph i b o đ m nguyên t c t ng d n các ngu n v n huy đ ng c a NS P không v t quá 100% t ng m c v n đ u t xây

d ng c b n Song, trong tình hình và đi u ki n phát tri n th c t c a TPHCM, quy đ nh này h n ch đáng k vi c huy đ ng v n cho đ u t phát tri n, trong khi nhu c u đang r t l n và c p thi t i v i TPCP huy đ ng v n cho NST , kho n thu thu thu nh p doanh nghi p đ i v i thu nh p phát sinh t trái phi u này đ c chuy n tr l i vào NST Trong khi đó, TP T huy đ ng v n cho

NS P, theo quy đ nh hi n hành ch có m t ph n kho n thu thu TNDN đ i v i thu nh p phát sinh t trái phi u này đ c phân b cho NS P, ph n còn l i đ c chuy n t ng thu cho NST ây là v n đ c n xem xét đ h tr tích c c cho

đ a ph ng trong vi c t huy đ ng v n thông qua phát hành TP T đ đ u t phát tri n và gi m b t gánh n ng cho NST

TP T c a đ a ph ng có m c đ tín nhi m th p h n so v i TPCP, do đó lãi su t TP T có th cao h n lãi su t TPCP N u đ c mi n gi m thu thu nh p

s t o đi u ki n gi m b t lãi su t huy đ ng v n đ i v i TP T, qua đó gi m

đ c chi phí đ u t cho các d án phát tri n c a thành ph có s d ng ngu n

v n này, giúp cho giá thành các d án c a đ a ph ng t ng đ ng v i các d

án đ u t c a trung ng H n n a, m c lãi su t gi a các lo i TPCP và TP T trên th tr ng không có nhi u chênh l ch

Vi c t o đi u ki n thúc đ y nâng cao nh n th c c a ng i dân v t m quan tr ng và tính h u ích c a vi c đ u t vào TP T c ng c n đ c chú ý, nh t

là t o ni m tin n i công chúng v m t lo i ch ng khoán “v a ích n c, v a l i nhà” M c tiêu đ y m nh các đ t phát hành TP T m t m t đáp ng nhu c u v

v n đ u t vô cùng l n c a TPHCM trong quá trình phát tri n và h i nh p, m t khác t o thêm ch ng lo i hàng hóa phong phú và đa d ng v k h n lãi su t, v i

ph ng th c tr lãi h p d n các nhà đ u t và góp ph n phát tri n TTCK non

tr c a VN

1.3.2 Bài h c kinh nghi m v phát hành c a m t s n c

M là qu c gia có th tr ng trái phi u nói chung và th tr ng TPCQ P nói riêng phát tri n nh t th gi i, v i l ch s hình thành t nh ng n m

1812, đ c thi t l p nhi u c ch qu n lý, v n hành phù h p và luôn đ c c p

nh t, c i ti n L ng trái phi u phát hành trên th tr ng n c M theo th ng

kê n m 2006 là: 468 t đô la Vi c x p h ng tín nhi m M tr thành m t ngành công nghi p l n, các yêu c u v công khai tài chính c a đ a ph ng c ng

đ c c i thi n r t nhi u, giúp cho ch t l ng thông tin đ đánh giá r i ro đ c chính xác h n V n đ b o hi m TPCQ P M c ng là môt v n đ đáng quan tâm v i h n ½ các trái phi u đ c phát hành hi n nay đ u do các công ty t nhân b o hi m

V n đ đang còn nhi u tranh cãi là chính sách mi n thu thu nh p trên kho n lãi thu đ c t trái phi u, th c s vi c mi n thu đã tr thành m t công

c h t s c quan tr ng các bang và các đ a ph ng trong vi c huy đ ng v n đ xây d ng c s h t ng công c ng; công c mi n thu đôi khi đ c coi là m t

y u t quy t đ nh cho vi c thành công th tr ng trái phi u hay không M t s

qu c gia nh : n , Th y S , Thái Lan,… c ng là nh ng qu c gia có th

tr ng TPCQ P phát tri n r t m nh và vi c phát hành TPCQ P đã đ c chính quy n đ a ph ng m r ng v i nhi u ph ng th c đa d ng, nh ng v n đ t trong t m ki m soát r t ch t ch c a chính quy n Trung ng

Trung Qu c, th tr ng TPCQ P ch a th t s phát tri n, m c dù chính quy n nhi u đ a ph ng nh n th y r t c n thi t đ tìm ngu n v n phát tri n c s h t ng b ng cách phát hành TPCQ P, nh ng Trung ng v n còn e

ng i v vi c qu n lý n đ a ph ng và v n ch a giao quy n cho các đ a

ph ng; vì th , h u nh th tr ng TPCQ P c a Trung Qu c ch a th t s phát tri n Ba Lan c ng nh nh ng thành ph khác các n c ông Âu, các thành

ph Ba Lan b nh h ng b i chi n tranh nên h th ng h t ng đô th b h y

ho i nghiêm tr ng và kém hi u qu T nh ng n m 1990, chính quy n thành

ph đã nh n ra r ng, nh ng tr c p t Trung ng chi cho vi c phát tri n c s

h t ng ch đ đ duy tu, s a ch a,… không th đáp ng đ c nhu c u th c t

đ phát tri n c s h t ng; bên c nh đó ngu n tài chính c a đ a ph ng c ng cho th y ngu n tích l y hi n t i c ng không th trang tr i nh ng kho n đ u t cho xây d ng, mua s m, thay th ,… và nh ng nhu c u phát sinh khác Nh m

t ng ngu n v n đ u t vào c s h t ng t i đô th , chính ph Ba Lan đã s

d ng chi n l c n dài h n huy đ ng t nhân dân, thông qua phát hành trái phi u đô th

Y u t đ u tiên quy t đ nh thành công c a th tr ng TPCQ P t i các

n c phát tri n là do h th ng pháp lu t đã đ c hoàn ch nh, phù h p đ đ m

b o quy n l i c a chính quy n đ a ph ng và quy n l i nhà đ u t , qua đó t o

c s cho th tr ng TPCQ P phát tri n lành m nh Theo kinh nghi m c a các

n c đ thành công và th tr ng trái phi u phát tri n b n v ng c n: ban hành khuôn kh pháp lý t ng quát cho th tr ng tr ng TPCQ P rõ ràng, n đ nh

và kh n ng th c thi cao; phân c p qu n lý c ng nh nh ng chi n l c dài h n cho đ a ph ng đ c ho ch đ nh c th ; quy đ nh vi c n m gi danh m c đ u

t c a các qu đ u t hay các t ch c đ u t ; không ng ng nâng cao h n m c tín nhi m đ i v i TPCQ P và cu i cùng là chính sách thu đ i v i TPCQ P

Các qu c gia phát tri n trên th gi i đã r t thành công trong vi c phát hành TPCQ P, nh ng kinh nghi m c ng cho th y, phát hành TPCQ P không

n c và TPHCM giúp cho chúng ta có m t cái nhìn t ng đ i t ng th và rút ra

nh ng bài h c kinh nghi m cho quá trình phát tri n th tr ng TPCQ P

u t là m t trong nh ng nhân t quan tr ng nh t đ i v i t ng tr ng kinh t : mu n có t ng tr ng kinh t thì ph i có đ u t Trong giai đo n n n kinh t đang có nh ng b c chuy n đ i, đ u t c s h t ng nh m đ m b o phúc l i xã h i và t o đ ng l c thúc đ y các thành ph n kinh t khác phát tri n Huy đ ng v n b ng cách phát hành TPCQ P đem l i nh ng l i ích đáng

k cho n n kinh t , phát tri n th tr ng TPCQ P là yêu c u phù h p v i xu

h ng phát tri n c a n n kinh t qu c gia Tuy nhiên, th tr ng trái phi u nói chung và th tr ng TPCQ P n c ta hi n nay kém phát tri n, th c t ho t

đ ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam s đ c phân tích trong Ch ng 2

T n m 1991, ho t đ ng phát hành TPCP qua h th ng KBNN đã đ c

th c hi n Vào th i gian này, KBNN đóng vai trò là kênh phát hành TPCP duy

nh t đ huy đ ng v n t ng n h n đ bù đ p thâm h t t m th i NSNN thông qua vi c phát hành tín phi u KBNN đ n vi c huy đ ng v n dài h n thông qua phát hành công trái

TPCP đ c Kho b c Nhà n c và Ngân hàng phát tri n Vi t Nam phát hành hàng n m v i kh i l ng ch y u thông qua các kênh b o lãnh phát hành

và đ u th u qua TTCK TPCP niêm y t t i các TTGDCK chi m kho ng 82%

th tr ng trái phi u Vi t Nam

Hình 2.1: Phát hành trái phi u Chính ph 2001-2008

0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000

vt:t đ ng

N m 2001

N m 2002

N m 2003

N m 2004

N m 2005

N m 2006

N m 2007

N m 2008

N m

th c hi n 59 đ t đ u th u TPCP (trong đó có 10 phiên đ u th u lô l n) v i t ng

th u đã có nh ng thành công đ t bi n Giá tr TPCP trúng th u n m 2006 kho ng 7.885 t g p 3,3 l n so v i n m 2005 H n n a, đã có nhi u phiên đ u

th u TPCP trong n m 2006 có k t qu m i th u t 200 t đ ng tr lên và dành cho TPCP có cùng k h n nh ng ngày đáo h n khác nhau Phiên đ u th u ngày 09/06/2006 có giá tr m i th u 700 t đ ng, giá tr trúng th u là 650 t Các phiên đ u th u t tháng 9/06 đ n tháng 12/2006 ch có m t phiên đ t t l 90% còn l i t t c đ u đ t 100% Nh ng k t qu thành công trong n m 2006, t o ti n

đ cho vi c phát hành TPCP theo lô l n

Ð u n m 2007, KBNN đã phát hành thành công TPCP theo lô l n đ u tiên có t ng kh i l ng tính theo m nh giá là 1.000 t đ ng, đ c phát hành thành ba đ t vào các ngày 19/03/2007, 27/04/2007 và 17/05/2007, có cùng ngày

đ n h n thanh toán là 19/03/2012, lãi su t thanh toán h ng n m (7,8%/n m)

n lô th hai n m 2007, có t ng kh i l ng g i th u là 2.000 t , kh i l ng trúng th u 1.570 t , đ t 78,5%, lô này c ng đ c phát hành thành ba đ t

Ho t đ ng đ u th u TPCP ti p t c t o n t ng m nh đ n sáu tháng

đ u n m 2007 Tuy nhiên, theo th ng kê c a TTGDCK Hà N i d u hi u c a

nh ng phiên đ u th u th t b i đã xu t hi n C th , quý I/2007 t l thành công

đ t 99%; quý II/2007 gi m xu ng 82,46%, quý III/2007 gi m còn 58,39%, quý IV/2007 67,3% i n hình là t i phiên đ u th u TPCP ngày 05/09/2007, t l trúng th u ch đ t 100 t đ ng trên t ng kh i l ng g i th u 700 t đ ng, t l thành công m c khiêm t n là 14,2% Phiên đ u th u 200 t đ ng TPCP k

h n 15 n m, phát hành ngày 27/09/2007 do Ngân hàng phát tri n VN phát hành

v i kh i l ng trúng th u b ng 0 nh đi m c a s chú ý là phiên đ u th u TPCP đ t 16/2007, ngày 4/10/2007 có kh i l ng trúng th u b ng 0, toàn b

500 t đ ng trái phi u không phát hành đ c M t ngh ch lý là s l ng thành viên tham gia đ u th u ngày m t t ng, kh i l ng đ ng ký đ u th u c ng v t quá kh i l ng g i th u, bình quân g p 3,65 l n kh i l ng g i th u, đi u này cho th y nhu c u đ u t vào TTTP ngày m t t ng thì kh i l ng trúng th u ngày m t gi m

u n m 2008, tình hình đ u th u TPCP v n m C th , ngày 07/03/2008, 500 t đ ng TPCP, k h n 15 n m, do Ngân hàng phát tri n VN

phát hành t i TTGDCK Hà N i, ch có duy nh t 1 thành viên tham gia đ u th u

c ng không thành công t đ u th u TPCP ch u chung s ph n th t b i đ c

t ch c ngày 28/03/2008 do KBNN phát hành Kh i l ng trái phi u phát hành

l n này là 1.500 t đ ng, k h n 5 n m, có 3 thành viên tham gia đ u th u, v i

t ng s ti n đ ng ký đ u th u h p l là 120 t đ ng Nh ng lãi su t đ ng ký

th p nh t là 8,9%/n m (cao nh t là 9,5%/n m), so v i m c lãi su t tr n là 8,5%/n m thì kh i l ng trúng th u b ng 0

Vi c đ u th u không thành công đã làm cho các đ t phát hành TPCP không phát hành đ c Nguyên nhân ch y u do vi c đ a ra m c lãi su t tr n

th p, ch 7,05 - 7,8%/n m (có đ t ch là 6,5%/n m) đ i v i trái phi u k h n 5

n m; 7,95% - 8,6%/n m đ i v i trái phi u k h n 10 n m; 8 - 8,8%/n m đ i v i trái phi u k h n 15 n m, trong khi k v ng v lãi su t c a nhà đ u t ngày m t cao, xu t phát t vi c t ng d tr b t bu c t 5% lên 10% làm t ng chi phí huy

Tính đ n ngày 9/9/2009, đã có 40 đ t phát hành trái phi u b ng ti n

đ ng và 2 đ t phát hành trái phi u b ng ngo i t do Chính ph b o lãnh phát

hành trong n m 2009 Tuy nhiên, m i ch có 2.310 t đ ng và 230 tri u USD

đ c huy đ ng

Có 36 đ t phát hành trái phi u ti n đ ng hoàn toàn th t b i khi không thu

đ c m t đ ng nào L n phát hành g n đây nh t n i dài chu i phiên phát hành không thành công là ngày 9/9, do Công ty u t Phát tri n ng cao t c Vi t Nam phát hành 1.000 t đ ng nhu c u trái phi u chia đ u cho hai k h n 3 n m

và 5 n m hoàn toàn không đ c bán ra ph n nào

Ph n l n s ti n phát hành (2.000 t đ ng) đ c t p trung k h n 2

n m (k h n ng n nh t) thông qua Ngân hàng Chính sách Xã h i, phát hành trong tháng 6 v i lãi su t bình quân là 8,93%/n m

Nguyên nhân tr c ti p d nh n th y c a s th t b i trong huy đ ng v n

b ng trái phi u c a Chính ph là lãi su t không h p d n Trong h u h t các đ t phát hành, lãi su t tr n mà t ch c phát hành đ a ra đ u th p h n lãi su t th p

nh t mà các nhà th u đ ng ký Tính trung bình qua các đ t phát hành, m c chênh l ch này là 0,88%/n m

Qua th ng kê c a Kho b c Nhà n c cho th y, t n m 2003-2008, ngu n

v n huy đ ng đ c qua phát hành trái phi u đ t h n 300 nghìn t đ ng Nh ng

v n gi i ngân ch đ t đ c 65 nghìn t đ ng trong kho ng th i gian này (t ng

đ ng con s 21,6%) N m 2009, v n gi i ngân TPCP d ki n đ t kho ng 36 nghìn t đ ng Theo báo cáo c a Chính ph , trong 6 tháng đ u n m ngu n v n TPCP c đ t 9.826,5 t đ ng - b ng 27,3% k ho ch Nh v y, n u c ng d n ngu n v n này, thì đ n gi a n m nay là còn kho ng trên 231 nghìn t đ ng

Nhu c u chi tiêu c a Chính ph trong c n m 2009 đ c nhìn nh n là

m c khá cao do ch ng trình kích thích kinh t và an sinh xã h i, trong khi t ng

tr ng c n m đ c B K ho ch và u t công b hôm 22.9 c đ t 5-5,2% Bên c nh đó, các ngu n v n h tr , ngu n FDI hay ki u h i đ u gi m

¬ Tình hình b o lãnh phát hành:

Cùng v i vi c tri n khai ph ng th c đ u th u TPCP qua TTGDCK,

B Tài chính đã th c hi n vi c phát hành TPCP theo ph ng th c b o lãnh phát hành k t tháng 09/2000

ch c b o lãnh phát hành, thành viên b o lãnh ch đ ng trong vi c quy t đ nh

đ u t Vì v y k t qu phát hành th ng đ t 100% và thu hút các nhà đ u t l n tham gia b o lãnh phát hành

¬ Tình hình giao d ch TPCP:

Trong giai đo n t n m 2000-2002, ho t đ ng giao d ch trái phi u nói chung và TPCP nói riêng di n ra r t th a th t Trong giai đo n này, s l ng trái phi u đ c niêm y t trên SGDCK TPHCM r t ít mà ch đ o là TPCP ch

có kho ng 40 lo i, các ch s h u trái phi u có khuynh h ng n m gi trái phi u cho đ n khi đáo h n h n là giao d ch trên th tr ng Vì v y, trong giai

đo n này kh i l ng và giá tr TPCP giao d ch trên th tr ng không đáng k , t

tr ng giá tr giao d ch TPCP so v i giá tr TPCP niêm y t r t nh Hình 2.2 Giá tr giao d ch và giá tr niêm y t TPCP 2003-2007

So sánh giá tr giao d ch TPCP

v i giá tr TPCP niêm y t

20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000

t ng lên r t nhi u

i t ng tham gia giao d ch TPCP tr c n m 2002, ch y u là các ngân hang th ng m i và công ty ch ng khoán n nay, các qu đ u t , công ty b o

hi m, công ty tài chính và các đ i t ng khác đã tham gia giao d ch TPCP tích

c c h n c bi t là các t ch c đ u t trái phi u n c ngoài T n m

2005-2007, th tr ng trái phi u Vi t Nam đã thu hút đ c s quan tâm c a các qu

đ u t trái phi u qu c t , các qu này đã mua 5 t USD TPCP

Giá tr giao d ch TPCP ngày càng t ng, đ c bi t đ i v i giao d ch c a các nhà đ u t n c ngoài Trong tháng 3/2008, có nh ng phiên nhà đ u t n c ngoài mua đ n h n 10 tri u TPCP, chi m 80-90% t ng kh i l ng TPCP giao

d ch trên th tr ng v i t ng giá tr giao d ch lên đ n vài ngàn t đ ng m i phiên

2.1.1.2 Nh ng k t qu , h n ch và nguyên nhân gây nên h n ch trong s phát tri n c a th tr ng TPCP ph t i Vi t Nam

a) Nh ng k t qu : Nhìn chung, th tr ng TPCP đã tr i qua nhi u giai đo n th ng tr m, tuy nhiên vi c phát hành TPCP đã tr thành kênh huy đ ng v n hi u qu Giá tr TPCP huy đ ng đ c đã t ng qua các n m, s l ng, k h n TPCP đã đ c đa

d ng h n; đ c bi t là n m 2007, Chính ph đã t ch c phát hành trái phi u theo

lô l n đ t ng tính thanh kho n làm cho tình hình giao d ch TPCP t ng lên đáng

k Qua th c t phát hành TPCP lô l n s gi m s l ng các lo i TPCP l u hành trên th tr ng, giúp các nhà đ u t c ng nh các t ch c trung gian d theo dõi, n m b t di n bi n v giá c a các lo i TPCP Ðây là c s cho vi c đ t giá mua, bán M t khác, v i kh i l ng phát hành l n đã t o đi u ki n cho nhi u nhà đ u t cùng s h u m t lo i trái phi u, làm cho tính thanh kho n c a trái phi u t ng lên, t đó thu hút s quan tâm c a các nhà đ u t và Chính ph

có th huy đ ng m t kh i l ng v n l n cho ngân sách nhà n c Ph ng th c

đ u th u trái phi u qua TTCK đã đ c áp d ng theo thông l qu c t và c ng đã

g t hái k t qu đáng khích l i t ng tham gia th tr ng c ng ngày càng đa

d ng h n Bên c nh đó áp d ng ph ng th c giao d ch th a thu n đã làm cho nhà đ u t hoàn toàn ch đ ng trong giao d ch, đã tác đ ng tích c c đ n ho t

đ ng giao d ch trái phi u

b) H n ch

- Hi u qu c a các đ t phát hành TPCP b ng ph ng th c đ u th u qua TTCK ch a cao do áp d ng c ch lãi su t tr n, d n đ n t l trúng th u th p

th m chí có nh ng đ t đ u th u kh i l ng trúng th u b ng không Bên c nh

đó, thông tin v các đ t đ u th u ch a đ y đ , các thông tin nh tình hình tài chính hi n nay c a Chính Ph , k ho ch vay tr n trong t ng lai, tình hình s

d ng v n huy đ ng b ng TPCP… ch a đ c công b c th

- Trong b i c nh lãi su t th tr ng di n bi n t ng d n nh ng lãi su t đ u

th u TPCP áp d ng lãi su t tr n, ho t đ ng đ u th u và giao d ch th c p thi u

tính c nh tranh, không h p d n, c ng làm cho TPCP có tính thanh kho n th p

i u này có th th y đ c qua tình hình th c t khi Ngân hàng Nhà n c đ a ra chính sách th t ch t ti n t , lãi su t th tr ng liên t c t ng trong n m 2008 đã

nh h ng đ n giá và tình hình giao d ch trái phi u trên th tr ng th c p

- Th tr ng TPCP v n ch a hình thành đ c đ ng cong lãi su t chu n

Vi c phát hành TPCP theo nhi u k h n v i ngày thanh toán khác nhau và lãi

su t danh ngh a khác nhau nên tính thanh kho n c a trái phi u r t th p, d n đ n

kh i l ng TPCP giao d ch trên th tr ng là không đáng k , th m chí có nhi u

lo i b đóng b ng Thêm vào đó, hi n nay s l ng thành viên đ đi u ki n tham gia đ u th u đã t ng, tuy nhiên các thành viên này không tham gia đ u

th u th ng xuyên mà m i đ t đ u th u TPCP ch có vài thành viên tham gia,

đi u này đã làm gi m tính c nh tranh c a các đ t đ u th u TPCP và thành viên tham gia này mua trái phi u ch y u ph c v cho m c đích n m gi lâu dài nên

vi c giao d ch TPCP ch d ng l i đây

- Giao d ch trái phi u đòi h i m t s l ng v n l n, ch thích h p v i các nhà đ u t có t ch c tham gia, nh ng trên th c t th tr ng Vi t Nam các nhà

đ u t có đ n ng l c tài chính đ tham gia còn r t ít Bên c nh đó các nhà đ u

t n c ngoài đ c bi t là nhà đ u t có t ch c có n ng l c tài chính đ tham gia thì ch a quan tâm nhi u đ n trái phi u

2.1.2 Th tr ng trái phi u doanh nghi p

Khi m t doanh nghi p có nhu c u đ u t , huy đ ng v n đ tri n khai các

d án ho c th m chí, đ tr các kho n n , lúc đó h có th phát hành trái phi u công ty Th tr ng trái phi u VN đang trong giai đo n s khai, c c u trái phi u công ty trong th tr ng trái phi u VN còn r t khiêm t n Các nhà đ u t

ch y u mua và gi trái phi u t i khi đáo h n, các d ch v liên quan h u nh

ch a có

M c dù t n m 2006, th tr ng đã có b c phát tri n m i v i Ngh đ nh

s 52/2006/N -CP m r ng ch th phát hành (bên c nh các doanh nghi p nhà

n c còn có các công ty trách nhi m h u h n, công ty c ph n và doanh nghi p

có v n đ u t n c ngoài) nh ng d n trái phi u công ty/GDP m i chi m kho ng 2%

So v i các n c trong khu v c và trên th gi i, d n TPDN/t ng d n trái phi u c a VN m i đ t 11% trong khi con s t ng ng c a Thái Lan là 33%, Malaysia 50%, Hàn Qu c là 51% Vì v y c n xác đ nh m t s đ nh h ng phát tri n cho TPDN nh : khuy n khích doanh nghi p huy đ ng v n tr c ti p trên th tr ng, h n ch s ph thu c quá m c vào vi c c p v n qua kênh tín

d ng; ti p t c hoàn thi n khuôn kh pháp lý, khuy n khích vi c đ a ra các s n

ph m m i; nghiên c u các bi n pháp nh m nâng cao tính thanh kho n c a trái phi u công ty Ngoài ra, c n hình thành và phát tri n các t ch c cung c p d ch

v cho th tr ng trái phi u nh t ch c đ nh m c tín nhi m, đ nh giá trái phi u;

u t phát tri n c s h t ng là m t quá trình thay đ i t t y u khi xã

h i ngày càng phát tri n, v i các n c đang phát tri n và có n n kinh t th

tr ng m i n i nh Vi t Nam chúng ta thì t c đ đ u t c s h t ng di n ra

v i t c đ càng nhanh chóng T i các đ a ph ng l n nh TPHCM và Hà N i ngày càng kh ng đ nh đ c t m quan tr ng v t c đ t ng tr ng kinh t , xã

h i

Hi n nay, th gi i th ng s d ng hai mô hình đ xây d ng th tr ng tín d ng đ u t Tr c h t là mô hình tín d ng đ a ph ng đ tài tr cho các d

án đ u t , d ng này các n c Tây Âu đã và đang áp d ng Mô hình th hai là s

d ng trái phi u đ a ph ng, hình th c này ph bi n khu v c B c M

i v i mô hình tín d ng đ a ph ng thì d a vào các ngân hàng, các ngân hàng đ c xây d ng chuyên doanh đ cung c p tín d ng và các d ch v liên quan cho chính quy n đ a ph ng Ngân hàng đô th l n và lâu đ i l n nh t trên th gi i là Qu tín d ng đ a ph ng Pháp (Credit Local dè France) T ng

t nh các ngân hàng đô th là mô hình các qu chuyên cho vay và các hình

th c này đ c g i chung là qu phát tri n đô th c ng đ c tri n khai t i nhi u

n c trên th gi i nh : c, B , Hà Lan, Th Nh Kì

i v i mô hình s d ng trái phi u đ a ph ng (local bond), chính quy n đ a ph ng không vay ti n t ngân hàng đ tài tr cho các d án c a mình mà phát hành các công c n khác nhau trên th tr ng nh m thu hút v n

đ u t Theo m t s chuyên gia kinh t , vi c s d ng công c n thay th thay cho vi c vay ti n t các ngân hàng th ng m i có u đi m nh : Th i h n vay dài h n, đi u này giúp làm gi m các r i ro trong ngân sách và góp ph n vào s

n đ nh tài chính đ a ph ng, thu hút đ c v n t nhi u ngu n qu khác nhau

t qu l ng h u, qu h tr ,… vào vi c phát tri n c s h t ng Ngu n v n này th ng có giá r h n so v i ngu n vay t các ngân hàng c bi t khi trái phi u phát hành có đ tin c y cao, s t o s c ép và đ ng l c lên chính quy n đ a

ph ng đ chính quy n c i ti n công tác qu n lý ngân sách, ki m toán, công khai thông tin,… Tuy nhiên, m t th tr ng tín d ng đ a ph ng d a trên trái phi u c ng có nh ng h n ch nh t đ nh, n u đ c s d ng t i m t s qu c gia

có h th ng tài chính ch a phát tri n, h t ng công ngh còn kém thì vi c phát hành trái phi u có th r t khó kh n cho các đ a ph ng nh , h s tín nhi m

C ch phân c p c a ngân sách trong giai đo n này còn mang n ng tính

t p trung, ph n l n ngu n thu các d án đ u t đ u do NST th c hi n Vì v y,

ch có m t s đ a ph ng v n d ng n i dung các v n b n pháp lý v phát hành TPCP, trái phi u công trình đ đ u t cho các công trình đ a ph ng Nh ng trái phi u này đ c đ m b o thanh toán b ng ngu n ngân sách đ a ph ng

N m 1995, tri n khai Ngh đ nh 72/CP c a Chính ph , B Tài chính

h ng d n y ban Nhân dân các t nh xây d ng đ án huy đ ng v n cho các d

án đ u t tr ng đi m c a đ a ph ng v phát tri n kinh t xã h i V n d ng n i dung c a Lu t NSNN, nh m khuy n khích các đ a ph ng đ y m nh đ u t c

s h t ng, thông qua qu đ u t phát tri n đô th , các đ a ph ng nh TPHCM,

ng Nai, Bình D ng, H i Phòng, ng Tháp, … nh : khu đô th Linh àm

42 t đ ng; khu đô th m i nh Công 50 t đ ng; khu đô th m i Chí Linh 71

t đ ng; nhà máy xi m ng Bút S n 12,2 t đ ng; nhà máy xi m ng Anh S n 7,6

t đ ng; đ ng Nguy n T t Thành-liên t nh l 15 là 25,2 t đ ng…

¬ Giai đo n t n m 2003 đ n nay

y m nh đ u t phát tri n kinh t , nh m hoàn thành ch tiêu kinh t xã

h i trong k ho ch 5 n m (2000-2005) cùng v i ti n trình đô th hóa, đã làm cho nhu nhu c u v n đ u t c a t nh, thành ph t ng lên r t l n, đ c bi t là các

d án phát tri n h t ng c s V n d ng n i dung kho n 3 đi u 8 Lu t ngân sách nhà n c v cho phép các t nh, thành ch đ ng huy đ ng v n đ th c hi n các công trình đ u t c s h t ng, và các ngh đ nh c a Chính ph v vi c áp

d ng quy ch tài chính đ c bi t cho m t s đ a ph ng nh Ngh đ nh 123/2004/N -CP và Ngh đ nh 124/2004/N -CP ngày 18 tháng 5 n m 2004, cùng v i vi c th c hi n hi n c ch phi t p trung hóa trong l nh v c ngân sách nhà n c, m t s t nh, thành ph có đi u ki n v ti m l c kinh t đã v n d ng

ph ng th c phát hành TPCQ P đ huy đ ng v n tài tr cho các d án phát tri n c s h t ng

T n m 2003-2007, thông qua Qu đ u t phát tri n các đ a ph ng nh TPHCM, Hà N i đã huy đ ng đ c m t l ng v n l n cho ngân sách T ng