Tín dụng ngân hàng với sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TPHCM

King; Ross Levine theo The Quarterly Journal of Economics, Vol.. Michael Koetter: Bank of Finland, P.O.. AV Groningen, The Netherlands c.. Michael Wedow : Deutsche Bundesbank, P.O...

THÀNH PH H CHÍ MINH

LU N V N TH C S KINH T

TP.H Chí Minh- N m 2009

L I C M N

Tr c tiên tôi xin chân thành c m n Th y giáo PGS – TS Nguy n Phú T đã t n tình h ng d n, góp ý và đ ng viên tôi trong quá trình th c hi n lu n v n t t nghi p

Xin chân thành c m n các th y cô Khoa Kinh t Phát tri n và Khoa ào t o Sau

i h c Tr ng i h c Kinh t thành ph H Chí Minh Các anh ch đang công tác t i

m t s Ngân hàng Th ng m i trên đ a bàn thành ph H Chí Minh, cùng nh ng anh ch trong l p đã cho tôi ki n th c và s nhi t tình giúp tôi trong su t khóa h c và quá trình

th c hi n kh o sát s li u đ th c hi n đ tài lu n v n t t nghi p

Tôi c ng xin g i l i c m n đ n các anh ch lãnh đ o c a m t s doanh nghi p

nh và v a đang ho t đ ng trên đ a bàn thành ph H Chí Minh đã h tr trong quá trình th c hi n kh o sát thu th p s li u đ ph c v cho đ tài t t nghi p cao h c

Xin đ c g i l i c m n chân thành đ n Ban lãnh đ o TT T - Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín đã t o m i đi u ki n thu n l i nh t đ tôi hoàn thành khóa h c c ng

L I CAM OAN

Tôi cam đoan đây là đ tài nghiên c u mang tính đ c l p cá nhân

Lu n v n đ c hoàn thành sau quá trình h c t p, nghiên c u th c ti n, kinh nghi m b n thân và d i s h ng d n c a Th y giáo Nguy n Phú T Lu n v n ch a đ c ai công

b d i b t k hình th c nào./

Tác gi

Tr n Th Vi t H ng

M C L C

L I M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 8

2 M c đích nghiên c u 9

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 9

4 Ph ng pháp nghiên c u 9

5 Câu h i nghiên c u 10

6 K t c u c a đ tài 10

CH NG I TÍN D NG NGÂN HÀNG I V I S PHÁT TRI N C A

DOANH NGHI P NH VÀ V A 11

1.1 Tín d ng ngân hàng 11

1.1.1 T ng quan v tín d ng trong n n kinh t 12

1.1.2 Nguyên nhân thúc đ y s phát tri n tín d ng 12

1.1.3 B n ch t tín d ng 13

1.1.4 Các hình th c tín d ng 14

1.1.5 Vai trò c a tín d ng Ngân hàng 16

1.2 Doanh nghi p nh và v a - vai trò Doanh nghi p nh và v a đ i v i t ng tr ng và phát tri n kinh t 17

1.2.1 Khái ni m doanh nghi p nh và v a 18

1.2.2 Vai trò Doanh nghi p nh và v a đ i v i n n kinh t 18

1.3 Tín d ng ngân hàng đ i v i quá trình phát tri n doanh nghi p nh và v a 20

K T LU N CH NG 1 22

CH NG II PH NG PHÁP NGHIÊN C U 23

2.1 Xây d ng khung phân tích 23

2.2 Mô t các bi n c n thu th p 25

2.3 Cách th c xây d ng các nhân t thông qua b câu h i đánh giá 29

2.4 Thi t k m u và k ho ch ch n m u 29

2.4.1 T ng th d ki n: 29

2.4.2 Quy mô m u và ph ng pháp ch n m u: 29

2.4.3 Công c nghiên c u 31

2.5 Ph ng pháp phân tích (x lý s li u) 31

2.5.1 Th ng kê mô t : 32

2.5.2 Phân tích Cronbach’s Alpha 32

2.5.3 Phân tích nhân t khám phá (EFA) 33

2.6 Phân tích h i quy 35

2.6.1 Xây d ng các gi thi t: 36

2.6.2 Thi t l p hàm nghiên c u: 36

2.6.3 Ki m đ nh các gi thi t 37

K T LU N CH NG 2 44

CH NG III TÁC NG TÍN D NG NGÂN HÀNG N S PHÁT TRI N DOANH NGHI P NH VÀ V A TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH .45

3.1 Doanh nghi p nh và v a – đóng góp cho t ng tr ng và phát tri n kinh t

Tp H Chí Minh 45

3.1.1 Th c tr ng doanh nghi p nh và v a Tp H Chí Minh 45

3.1.2 Vai trò DNNVV cho quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t Tp H Chí Minh 54

3.1.3 Thu n l i và khó kh n c a DNNVV t i Tp H Chí Minh 61

3.2 Tác đ ng c a tín d ng ngân hàng đ i v i DNNVV trên đ a bàn Tp H Chí Minh 65

3.2.1 Vai trò tín d ng ngân hàng đ n s t n t i và phát tri n c a DNNVV 65

3.2.2 Th c tr ng s d ng d ch v tín d ng c a các doanh nghi p trên đ a bàn

Tp H Chí Minh 69

3.2.3 Nguyên nhân h n ch kh n ng ti p c n ngu n v n vay ngân hàng 72

3.3 K t qu nghiên c u : 73

3.4 C h i và thách th c đ i v i DNNVV 75

3.4.1 C h i: 76

3.4.2 Thách th c: 76

K T LU N CH NG 3 79

CH NG IV NÂNG CAO KH N NG TI P C N NGU N V N TÍN D NG NGÂN HÀNG Y M NH S PHÁT TRI N C A DOANH NGHI P NH VÀ V A TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH 80

4.1 nh h ng phát tri n DNNVV giai đo n 2006 - 2010 80 4.2 Các gi i pháp, ki n ngh 81

4.2.1 Xây d ng – công khai h th ng thông tin minh b ch nâng cao n ng l c tài chính

DNNVV 81 4.2.2 Nâng cao công tác thi t l p và xây d ng ph ng án kinh doanh 86 4.2.3 Nâng cao công tác th m đ nh tài s n đ m b o 92 4.2.4 Nâng cao k n ng ti p c n d ch v ngân hàng và các ngu n tài tr có chi phí th p 93 4.2.5 Các ki n ngh chung 98

K T LU N CH NG 4 101

K T LU N 101

NHNNg : Ngân hàng n c ngoài

NHCV TNN : Ngân hàng có v n đ u t n c ngoài WTO : T ch c th ng m i qu c t

PTDN : Phát tri n doanh nghi p

HQPA : Hi u qu ph ng án kinh doanh

DANH M C B NG, BI U, S

B ng 2.1 M i quan h gi a đ l ch chu n và ch t l ng c a c l ng

B ng 2.2 C quan công tác hi n t i c a ng i tham gia tr l i Phi u tham v n

B ng 2.3 H s Cronbach’s Alpha c a các thang đo

B ng 2.4 K t qu EFA thang đo nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c a DNNVV

B ng 2.5 Các h s t ng quan (Phát tri n DNNVV)

B ng 2.6 ANOVA (trong phân tích h i quy t ng quan)

B ng 2.7 Nhân t tác đ ng đ n Phát tri n DNNVV

B ng 2.8 Ki m đ nh Homogeneity c a các bi n c a Quy t đ nh c p tín d ng

B ng 2.9 PHÂN TÍCH ANOVA (trong phân tích ph ng sai m t chi u)

B ng 2.10 ANOVA c a nhân t Quy t đ nh c p tín d ng

B ng 2.11 Ki m đ nh Bonferroni (phân tích s khác bi t theo t ng c p)

B ng 3.1 S DN hi n đang ho t đ ng tính đ n 31/12/2007 t i Tp H Chí Minh

B ng 3.2 Quy mô doanh nghi p theo tiêu chí lao đ ng phân theo thành ph n kinh t tính

đ n ngày 31/12/2007

B ng 3.3 GDP trên đ i bàn phân theo thành ph n kinh t

B ng 3.4 Thu NSNN trên đ a bàn theo thành ph n kinh t

B ng 3.5 S lao đ ng theo thành ph n c a kh i DNNNN

B ng 3.6 : Quy mô v n SXKD tính bình quân cho 1 doanh nghi p theo thành ph n kinh

t

B ng 3.7 Nhu c u s d ng d ch v c p tín d ng c a doanh nghi p

B ng 3.8 C c u ngu n v n trong doanh nghi p v a và nh

B ng 3.9 Nguyên nhân không s d ng v n tín d ng ngân hàng

B ng 3.10 Nh ng nguyên nhân h n ch kh n ng ti p c n ngu n v n ngân hàng c a

DNNVV

Bi u đ 3.1 S DN hi n đang ho t đ ng Tp H Chí Minh so v i c n c

Bi u đ 3.2 S DN Tp H Chí Minh phân theo thành ph n kinh t

Bi u đ 3.3 Phân lo i Doanh nghi p ngoài nhà n c theo thành ph n

Bi u đ 3.4 Bi u đ phân lo i doanh nghi p theo quy mô lao đ ng

Bi u đ 3.5 Quy mô doanh nghi p theo tiêu chí v n phân theo thành ph n kinh t tính

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

T ng tr ng và phát tri n kinh t luôn là m c tiêu hàng đ u c a t t c các qu c gia

M t trong nh ng nhân t thúc đ y t ng tr ng c a m t qu c gia đó chính là kh i doanh nghi p, đ c bi t là doanh nghi p nh và v a (DNNVV) Kh i DNNVV góp ph n t ng s n

l ng hàng hóa d ch v , gi i quy t công n vi c làm, gia t ng thu nh p, đ y m nh ho t

đ ng xu t nh p kh u, gi i quy t các v n đ xã h i v.v

N m 2008 là n m đ y bi n đ ng v kinh t c a các qu c gia trên th gi i, t kh ng

ho ng c a h th ng tài chính b t ngu n t M đã d n đ n kh ng ho ng kinh t th gi i

H qu s bi n đ ng kinh t đó là t ng tr ng c a các qu c gia gi m xu ng, nhi u doanh nghi p b phá s n, th t nghi p gia t ng, thu nh p ng i dân ngày càng gi m…chính đi u này đã đ t ra nh ng thách th c trong chính sách kinh t c a các qu c gia

Kh ng ho ng kinh t th gi i đã tác đ ng t i kinh t Vi t Nam, bi u hi n t c đ

t ng tr ng gi m, m t lo t các doanh nghi p nh t là DNNVV đang đ ng trên b v c phá

s n M t trong nh ng nguyên nhân d n đ n khó kh n c a DNNVV đó là h u h t các DNNVV có quy mô v n nh ho c quá nh , đi u này làm cho DNNVV là đ i t ng d b

t n th ng nh t khi n n kinh t có nh ng bi n đ ng b t th ng Do đó, đ cho các DNNVV có th đ ng v ng và phát tri n nh m góp ph n cho t ng tr ng và phát tri n kinh t đòi h i Chính Ph ph i có chính sách h tr v n cho DNNVV, t o đi u ki n cho các DNNVV d dàng ti p c n đ c các ngu n cung ng v n đ gia t ng ngu n v n cho quá trình ho t đ ng và phát tri n c a DNNVV

M t trong nh ng kênh cung c p v n ch y u cho DNNVV chính là NHTM Th c

t cho th y vi c ti p c n ngu n v n này đ i v i DNNVV không h d dàng, NHTM có

v n nh ng không th th c hi n cho vay trong khi DNNVV c n v n l i không vay đ c

c bi t, t i thành ph H Chí Minh là đ u tàu kinh t c a qu c gia, DNNVV chi m t

tr ng l n nh t trong c n c c ng không n m ngoài ngo i l này

Xu t phát t nh n th c trên, tác gi l a ch n v n đ “Tín d ng ngân hàng v i s phát tri n doanh nghi p nh và v a trên đ a bàn thành ph H Chí Minh” làm đ tài

nghiên c u c a lu n v n cao h c

2 M c đích nghiên c u

- H th ng hóa nh ng v n đ lý lu n liên quan đ n s phát tri n DNNVV và tác đ ng c a DNNVV đ n quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t

- Phân tích th c tr ng ho t đ ng c a DNNVV; xây d ng mô hình nh ng nhân t tác đ ng

đ n s phát tri n DNNVV trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

- Tìm hi u nh ng khó kh n trong vi c ti p c n ngu n v n ngân hàng th ng m i c ng

nh s ”ng n ng i” cho vay c a ngân hàng đ i v i DNNVV

- Trên c s phân tích và ki m đ nh mô hình nh ng nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c a DNNVV đ t đó tác gi m nh d n đ xu t m t s gi i pháp nh m thúc đ y và nâng cao

kh n ng ti p c n ngu n v n c a DNNVV góp ph n cho quá trình phát tri n c a DNNVV

Nghiên c u này có ý ngh a th c ti n đ i v i nhà qu n tr DNNVV, ngân hàng

th ng m i và quan tr ng h n là đ i v i nhà làm chính sách nh m t o đi u ki n, ti n đ

đ m i quan h gi a DNNVV và NHTM ngày càng ch t ch h n t đó thúc đ y s phát tri n DNNVV góp ph n cho quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t c a đ a ph ng nói riêng và c n c nói chung

- óng góp c a DNNVV cho quá trình t ng tr ng kinh t thành ph H Chí Minh

Nh ng ích l i mà DNNVV thu đ c t vi c s d ng ngu n v n vay t Ngân hàng

Ph ng pháp này ch y u phân tích trên các b ng danh m c, s đ , bi u đ

- Th ng kê mô t s d ng các ngu n s li u đi u tra v các nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c ng nh nh ng nhân t nh h ng đ n kh n ng ti p c n ngu n v n vay Ngân hàng

c a DNNVV

- Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính và đ nh l ng: ti n hành xây d ng mô hình h i quy

và ki m đ nh mô hình h i quy v i s h tr ph n m m SPSS

5 Câu h i nghiên c u

- S phát tri n c a DNNVV đ n t ng tr ng và phát tri n kinh t thành ph

H Chí Minh trong th i gian qua nh th nào?

- Nh ng nhân t nh h ng đ n s phát tri n doanh nghi p nh và v a?

- Nh ng nguyên nhân h n ch đ n kh n ng ti p c n ngu n v n vay ngân hàng c a

Ch ng 3: Tác đ ng tín d ng ngân hàng v i s phát tri n doanh nghi p nh và v a

c ng nh kh n ng ti p c n ngu n v n tín d ng c a doanh nghi p trên đ a bàn thành ph

H Chí Minh

Ch ng 4: Nâng cao kh n ng ti p c n ngu n v n tín d ng ngân hàng đ đ y m nh

s phát tri n c a doanh nghi p nh và v a trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

CH NG I TÍN D NG NGÂN HÀNG I V I S PHÁT TRI N C A

DOANH NGHI P NH VÀ V A 1.1 Tín d ng ngân hàng

Theo quan đi m c a tr ng phái kinh t m i (lý thuy t t ng tr ng kinh t n i sinh), Mankiw (1992), King và Levine (1993) nh n m nh r ng m t khu v c tài chính

v ng m nh có th thúc đ y t ng tr ng kinh t dài h n, đ i m i công ngh (TFP), nghiên

c u và phát tri n (R&D) thông qua các kênh cung c p tài chính cho các doanh nghi p và

h kinh t gia đình H n th n a, m t khu v c tài chính v ng m nh không ch gi i h n

ch c n ng huy đ ng các ngu n v n trong n c mà còn có ch c n ng r t l n t i thu hút và nâng cao hi u qu s d ng các ngu n v n bên ngoài n n kinh t nh v n đ u t tr c ti p

n c ngoài (FDI) và v n đ u t gián ti p (FPI)

Trong khi đó, các nhà kinh t theo quan đi m lý thuy t ngân hàng thì nh n m nh vai trò c a các NHTM trong quá trình t ng tr ng kinh t Các nhà kinh t theo quan

đi m này cho r ng trong giai đo n đ u c a phát tri n kinh t t i các n c đang phát tri n các NHTM không ch là các kênh huy đ ng v n quan tr ng đáp ng nhu c u t ng tr ng kinh t mà còn có ch c n ng gi m thi u các r i ro tài chính thông qua vi c cung c p thông tin và t v n cho các nhà đ u t

Stiglitz (1985) và Bhide (1993) ch ng minh thông qua m i quan h ch t ch , giám sát, và t v n các ho t đ ng kinh doanh cho doanh nghi p và h gia đình, các NHTM có

th gi m thi u các tác đ ng tiêu c c c a hi n t ng b t đ i x ng thông tin trong các n n kinh t kém phát tri n gây ra Do v y, các NHTM có th phân b ngu n v n m t cách

hi u qu , gi m thi u các r i ro tài chính, và tránh t o ra các cú s c v tài chính đ i v i các

n n kinh t đang phát tri n

Các nghiên c u đ nh l ng v m i quan h gi a khu v c tài chính (c th NHTM)

v i t ng tr ng kinh t đã ch ng minh có m i liên h ch t ch gi a ho t đ ng tín d ng NHTM v i ho t đ ng s n xu t kinh doanh các doanh nghi p và h gia đình t đó đóng

góp cho quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t Thông qua nghi p v tín d ng NHTM cung c p v n cho các doanh nghi p ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh

1.1.1 T ng quan v tín d ng trong n n kinh t

Tín d ng đ c hi u là s d ng s tin t ng, tín nhi m đ vay m n m t l ng giá

tr d i d ng v t ch t hay ti n t trong m t kho ng th i gian nh t đ nh t ng i cho vay dang ng i đi vay v i nh ng đi u ki n nh t đ nh và sau kho ng th i gian vay m n thì

ng i đi vay ph i hoàn tr l i cho ng i cho vay m t l ng giá tr l n h n ban đ u

Tuy nhiên, trong giai đo n hi n nay có r t nhi u nh ng quan đi m v ho t đ ng

c a tín d ng khác nhau, c th nh :

- Xét trên góc đ chuy n d ch qu ti n t thì tín d ng là s d ch chuy n qu ti n t

c a ch th này(ng i ti t ki m, th ng d v n) sang qu ti n t ch th khác (ng i có nhu c u, thi u v n)

- Xét trên g c đ quan h tài chính thì tín d ng l i đ c hi u là m t giao d ch v tài

s n trên c s hoàn tr gi a 2 ch th

- Xét trên góc đ s d ng v n: tín d ng là quan h chuy n nh ng quy n s d ng

v n t ch th này trong m t th i h n nh t đ nh v i nh ng đi u ki n nh t đ nh và c ng trên c s có s hoàn tr

V y tín d ng đ c hi u là m i quan h kinh t gi a ng i đi vay và ng i cho vay thông qua chuy n nh ng m t l ng giá tr v i nh ng đi u ki n nh t đ nh, sau m t kho n

th i gian xác đ nh ng i đi vay tr l i cho ng i cho vay m t l ng giá tr l n h n ban

đ u

1.1.2 Nguyên nhân thúc đ y s phát tri n tín d ng

S n xu t hàng hóa đ c xem là nguyên nhân ra đ i c a tín d ng Do đó, b t c

xã h i nào có t n t i ho t đ ng s n xu t hàng hóa t t y u có quá trình ho t đ ng c a tín

d ng

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ c th c hi n các công ty và xí nghi p hay h gia đình Trong quá trình th c hi n s n xu t kinh doanh gi a các ch th có m i quan h trao đ i, mua bán v i nhau, hàng hóa công ty này s là nguyên li u c a doanh nghi p kia v.v và hàng hóa, d ch v s n xu t ra đáp ng nhu c u tiêu dùng cho xã h i Ph c v cho

quá trình trao đ i mua bán đòi h i ph i có ti n t làm v t trung gian nên ti n t (v n) c a các công ty, xí nghi p liên t c tr i qua nhi u giai đo n và bi u hi n d i các hình thái khác nhau Quá trình tu n hoàn v n th hi n qua quy trình sau : T – H – SX – H’ – T’

Tuy nhiên, m i công ty hay xí nghi p thì có lúc thi u v n s n xu t kinh doanh,

có lúc th a v n, th c t quá trình s n xu t kinh doanh th ng x y ra hi n t ng:

- M t nhóm nh ng công ty, xí nghi p có v n t m th i ch a s d ng

- M t nhóm nh ng xí nghi p khác l i có nhu c u c n b sung v n t m th i

S d có hi n t ng này là vì chu k s n xu t và tính th i v m i công ty và xí nghi p, m i ngành kinh t không gi ng nhau, trong khi đó s n xu t là m t quá trình liên

t c Vì v y, s có hi n t ng có doanh nghi p th a v n, ng c l i có doanh nghi p khác thi u v n

ây là hi n t ng khách quan t n t i trong quá trình tái s n xu t xã h i, đ ng th i

nó là mâu thu n quá trình tu n hoàn và chu chuy n v n Chính đi u này đòi h i ph i có tín d ng làm c u n i gi a n i th a và n i thi u

i v i các công ty, xí nghi p l i nhu n tích l y dùng đ đ u t có gi i h n, do đó

mu n th c hi n đ c nhu c u m r ng s n xu t c n thi t ph i nh đ n ngu n v n trong

xã h i Ngu n v n đáp ng cho nhu c u này là v n ti t ki m xã h i, bao g m v n ti t

ki m c a các nhà kinh doanh, v n ti t ki m cá nhân và c a ngân sách nhà n c

M t khác, chúng ta đ u bi t r ng m i kho n ti t ki m đ u có m t m c đích s

d ng nh t đ nh nh ti t ki m đ mua nhà hay mua xe ho c m r ng s n xu t v v m c đích ti t ki m có th đ c th c hi n ngay ho c là ph i sau m t th i gian.Và khi ch a s

d ng vào m c đích đã đ nh thì đ c xem là kho n sinh l i b ng cách cho ng i có nhu

c u hi n t i s d ng t m th i ngu n ti n ti t ki m đ tìm ki m giá tr cao h n trong t ng lai và nhanh chóng th c hi n m c tiêu

Nh v y s phát tri n c a tín d ng xu t phát t nhu c u ti t ki m và nhu c u đ u

t hay tín d ng đ c xem là c u n i ti t ki m và đ u t

1.1.3 B n ch t tín d ng

Nh đã đ c p trên, th c ch t tín d ng là m t quan h kinh t gi a ng i cho vay

và ng i đi vay gi a h có m i liên h v i nhau thông qua v n đ ng giá tr v n tín d ng

đ c bi u hi n d i hình th c ti n t ho c hàng hóa V y b n ch t tín d ng th hi n quá trình v n đ ng v n qua các giai đo n nh sau:

- Giai đo n 1: Phân ph i v n tín d ng d i hình th c cho vay t ng i cho vay sang

tr ng kinh t thông qua ho t đ ng s n xu t kinh doanh và tiêu dùng

1.1.4 Các hình th c tín d ng

1.1.4.1 C n c vào các ch th tham gia ho t đ ng tín d ng, tín d ng đ c chia làm các lo i sau:

a Tín d ng th ng m i: là quan h tín d ng gi a các nhà doanh nghi p, đ c

bi u hi n d i hình th c mua bán ch u hàng hóa S v n đ ng và phát tri n c a hình th c tín d ng th ng m i g n li n v i s n xu t và trao đ i hàng hóa

b Tín d ng Ngân hàng: là quan h tín d ng gi a ngân hàng, các t ch c tín d ng

khác v i các nhà doanh nghi p và cá nhân c đi m hình th c này là Ngân hàng và các

t ch c tín d ng khác đ c xem là c u n i gi a ti t ki m và tiêu dùng, chúng v a là

ng i đi vay v a là ng i cho vay Tín d ng Ngân hàng đ c xem là hình th c tín d ng

ph bi n và có vai trò qua tr ng trong t ng tr ng và phát tri n kinh t

c Tín d ng nhà n c: là quan h tín d ng mà trong đó Nhà n c bi u hi n là

ng i đi vay Ch th trong tín d ng nhà n c bao g m ng i đi vay là Nhà n c Trung ng và Nhà n c đ a ph ng, m c đích đi vay là bù đ p b i chi ngân sách

d ng ng n h n đ c s d ng đ b sung v n l u đ ng t m th i c a các doanh nghi p và

cho vay ph c v nhu c u sinh ho t c a cá nhân

b Tín d ng trung h n 2: là hình th c tín d ng có th i h n t 1 đ n 5 n m Tín

d ng trung h n nh m cung c p đ doanh nghi p mua s m tài s n c đ nh, c i ti n và đ i

m i k thu t, m r ng và xây d ng các công trình nh có th i gian thu h i v n nhanh

c Tín d ng dài h n 3: là hình th c tín d ng có th i gian vay v n trên 5 n m S

d ng đ cung c p ngu n v n cho xây d ng c b n, đ u t xây d ng xí nghi p m i, c s

đ nh c a các t ch c kinh t Dùng đ đ u t đ mua tài s n c đ nh, c i ti n và đ i m i

k thu t, m r ng s n xu t, xây d ng các xí nghi p và công trình m i Th i h n cho vay

đ i v i lo i tín d ng này là trung h n và dài h n

1.1.4.4 C n c vào m c đích s d ng v n có các hình th c tín d ng sau:

a Tín d ng s n xu t và l u thông hàng hóa: Là lo i tín d ng dành cho các

doanh nghi p và các ch th kinh doanh đ ti n hành s n xu t và l u thông hàng hóa

1 Theo quy đ nh c a Lu t t ch c tín d ng c a Ngân hàng Nhà n c

2

Theo quy đ nh c a Lu t t ch c tín d ng c a Ngân hàng Nhà n c

3 Theo quy đ nh c a Lu t t ch c tín d ng c a Ngân hàng Nhà n c

b.Tín d ng tiêu dùng: Là hình th c tín d ng dành cho các cá nhân đ đáp ng nhu c u nh : mua nhà c a, xe c , du h c… th ng do các ngân hàng, qu ti t ki m, h p tác xã tín d ng và các t ch c tín d ng cung c p Ngoài ra, bán tr góp c ng đ c coi là hình th c tín d ng do các công ty, c a hàng th c hi n

1.1.5 Vai trò c a tín d ng Ngân hàng

Cho dù có phân lo i tín d ng theo các tiêu th c khác nhau nh ng nhìn chung đ i

v i t t c các n c trên th gi i dù là n c phát tri n hay đang phát tri n thì Tín d ng ngân hàng có vai trò đóng góp r t quan tr ng đ n vi c cung c p ngu n v n cho n n kinh

t thông qua ho t đ ng s n xu t kinh doanh và tiêu dùng t đó thúc đ y t ng tr ng và phát tri n kinh t

Tín d ng ngân hàng đ c cung c p d i hình th c ti n t , bao g m ti n m t và bút

t , mà ch y u là bút t

Ngân hàng đóng vai trò nh là m t đ nh ch tài chính trung gian, do đó trong quan

h tín d ng v i các cá nhân và doanh nghi p thì ngân hàng v a là ng i đi vay đ ng th i

là ng i cho vay Thông qua h th ng Ngân hàng đã làm cho nh ng đ ng v n nh l

ch a có kh n ng sinh l i đ c t p h p l i đ đ u t cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh, tiêu dùng và t o ra giá tr l n h n, mang lai l i ích cho các ch th trong n n kinh t T

đó, có th th y vai trò c a tín d ng Ngân hàng đ i v i quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t c a m t qu c gia đ c th hi n nh sau:

Th nh t : đáp ng nhu c u v n đ duy trì quá trình s n xu t đ c liên t c, đ ng

Th n m: T o đi u ki n đ phát tri n các quan h kinh t v i n c ngoài thông qua thu hút v n ho c đ u t v i các ch th hay Chính ph c a các n c trên th gi i

Có th th y ho t đ ng tín d ng Ngân hàng có vai trò tác đ ng r t l n đ n quá trình

t ng tr ng và phát tri n c a m i qu c gia Vai trò này không ch th hi n qua lý thuy t

mà đã đ c ki m ch ng thông qua các công trình nghiên c u c a các giáo s tr ng i

h c và các chuyên gia thu c Ngân hàng th gi i

Theo bài nghiên c u n m 1993 c a 2 tác gi King và Levine 4 thu c đ i h c Virginia - M đã xác đ nh t c đ t ng tr ng kinh t và s phát tri n h th ng tài chính

có m i t ng quan đ ng bi n, n u t ng c ng phát tri n tài chính có th làm t ng t l

Trong công trình nghiên c u “ Banking and Growth: Quality versus Quantity?”

c a 3 tác gi Iftekhar Hasan, Michael Koetter , Michael Wedow6 đã đ a ra mô hình th c nghi m m i quan h gi a ch t l ng c ng nh s l ng Ngân hàng nh h ng đ n t c đ

t ng tr ng kinh t thông qua ho t đ ng tín d ng ngân hàng đ i v i các doanh nghi p tham gia ho t đ ng s n xu t kinh doanh, nh t là doanh nghi p v a và nh Tín d ng Ngân hàng tác đ ng đ i v i s phát tri n các doanh nghi p ra sao? Nh t là các DNNVV vì các DNNVV th ng khan hi m v ngu n l c tài chính cho s n xu t và kinh doanh?

1.2 Doanh nghi p nh và v a - vai trò Doanh nghi p nh và v a đ i v i t ng tr ng

“Finance and Growth: Schumpeter Might be Right” c a Robert G King; Ross Levine theo The Quarterly Journal

of Economics, Vol 108, No 3 (Aug., 1993), pp 717-737

b Michael Koetter: Bank of Finland, P.O Box 160, FI-00101 Helsinki, Finland.University of Groningen, Faculty

of Economics, PO Box 800, 9700 AV Groningen, The Netherlands

c Michael Wedow : Deutsche Bundesbank, P.O Box 10 06 02, 60006 Frankfurt, Germany

cho các ch th trong n n kinh t nh m tho mãn nhu c u s n xu t kinh doanh và tiêu

dùng Và c ng không quá ng c nhiên khi các cá nhân và t ch c luôn luôn ch n ngân

hàng là m t kênh cung c p ngu n v n cho quá trình đ u t và tái s n xu t B i l i th n i

b t c a Ngân hàng là “đi vay” nh ng ngu n v n nh l , t m th i nhàn r i ch y u c a các

cá nhân đ “cho vay” l i v i l ng v n l n h n r t nhi u, nh t là đ i v i các doanh nghi p s n xu t kinh doanh Trong đi u ki n hi n nay th nào đ c xem là doanh nghi p

nh và v a? Các lo i hình doanh nghi p có nh ng đ c đi m gì? Vai trò c a DNNVV đ i

v i quá trình phát tri n kinh t ?

1.2.1 Khái ni m doanh nghi p nh và v a

DNNVV là m t lo i hình doanh nghi p c a n n kinh t Vi c khái ni m rõ th nào

là DNNVV r t linh ho t và tu thu c vào t ng qu c gia, t ng khu v c kinh t mà không

có m t chu n th ng nh t chung Thông th ng s có nh ng m c gi i h n cho m t doanh

nghi p đ đ c coi là v a và nh , khi v t rào c n đó, doanh nghi p v t c p đ tr

thành doanh nghi p l n, thành t p đoàn

Doanh nghi p v a và nh là nh ng doanh nghi p có quy mô nh bé v m t v n,

lao đ ng hay doanh thu Doanh nghi p nh và v a có th chia thành ba lo i c ng c n c

vào quy mô đó là doanh nghi p siêu nh , doanh nghi p nh và doanh nghi p v a

Theo tiêu chí c a Ngân hàng th gi i, doanh nghi p siêu nh là doanh nghi p có s

l ng lao đ ng d i 10 ng i, doanh nghi p nh có s l ng lao đ ng t 10 đ n d i 50

ng i, còn doanh nghi p v a có t 50 đ n 300 lao đ ng

V y đ i v i Vi t Nam thì đ phân bi t đâu là doanh nghi p nh , đâu là doanh nghi p v a và doanh nghi p l n thì theo Ngh nh 90/2001/N c a Chính Ph ban hành

thì c s đ phân lo i doanh nghi p s d a trên 2 tiêu chí v n và lao đ ng theo đó

“ DNNVV là c s s n xu t, kinh doanh đ c l p đã đ ng ký kinh doanh theo pháp lu t

hi n hành có s v n đ ng ký không quá 10 t đ ng ho c s lao đ ng trung bình hàng n m

không quá 300 ng i”

1.2.2 Vai trò Doanh nghi p nh và v a đ i v i n n kinh t

h u h t các qu c gia, DNNVV đ u chi m t l áp đ o so v i doanh nghi p có quy

mô l n Tính đ n cu i n m 2003, các DNNVV t i 19 n c châu Âu chi m đ n 99,8%

t ng s doanh nghi p c a nh ng n c này, gi vai trò ch đ o trong n n kinh t T i Châu Á, s li u n m 2007 cho th y DNNVV h u h t các qu c gia c ng chi m t tr ng

r t l n và đóng góp cho n n kinh t r t nhi u Ví d nh Trung Qu c s DNNVV chi m

đ n 99% t ng s doanh nghi p hi n h u và đóng góp g n 59% GDP cho đ t n c; trong khi đó t i Hàn Qu c, DNNVV chi m h n 97% t ng s doanh nghi p, s d ng t i 88% nhân công và t o ra h n 50% t ng doanh thu c a n n kinh t V i ài Loan và Vi t Nam,

s DNNVV chi m trung bình 95% t ng s doanh nghi p Còn t i Nh t thì DNNVV chi m đ n 90% t ng s doanh nghi p, t o ra kho ng 70% vi c làm trong n n kinh t 7

T

nh ng s li u th ng kê trên đã ch ng minh ph n nào m c đ quan tr ng c a kh i DNNVV v i quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t c a m i qu c gia.Th hi n:

M t là : DNNVV gi vai trò quan tr ng trong n n kinh t , h u h t các qu c gia

thì DNNVV th ng chi m t tr ng l n, th m chí áp đ o trong t ng s doanh nghi p

Ch ng h n nh n c ta ch xét các doanh nghi p có đ ng ký thì t l này là trên 95%, Hàn Qu c 80 – 90%, ài Loan c ng g n x p x 95% Vì th , đóng góp c a h vào t ng

s n l ng và t o vi c làm cho n n kinh t là r t đáng k

Hai là: DNNVV góp ph n gi vai trò n đ nh n n kinh t Ph n l n đ i v i các

n n kinh t , các DNNVV là nh ng nhà th u ph cho các doanh nghi p l n S đi u ch nh

h p đ ng th u ph t i các th i đi m cho phép n n kinh t có đ c s n đ nh Vì th , doanh nghi p nh và v a đ c ví là thanh gi m s c cho n n kinh t

Ba là: DNNVV làm cho n n kinh t tr nên n ng đ ng h n, do có quy mô nh , nên d đi u ch nh trong quá trình ho t đ ng Vai trò này ch ng minh thông qua các DNNVV ho t đ ng trong c ch th tr ng, đ c chà xát, đ c t p luy n trong c nh tranh nên h th ng có các cách gi quy t khó kh n khác v i các doanh nghi p l n, do đó

kh n ng quy t đ nh, x lý, thích nghi c a các DNNVV r t nhanh

B n là: t o nên ngành công nghi p và d ch v ph tr quan tr ng Các DNNVV

th ng chuyên môn hóa vào s n xu t m t vài chi ti t đ c dùng đ l p ráp thành m t s n

ph m hoàn ch nh, là sân sau cho các doanh nghi p l n hay t p đoàn Giúp phát huy l i th

N m là: DNNVV có th xem là tr c t c a kinh t đ a ph ng, nh t là các n c đang phát tri n.N u nh doanh nghi p l n th ng đ t c s nh ng trung tâm kinh t

c a đ t n c, thì doanh nghi p nh và v a l i có m t kh p các đ a ph ng và là ng i đóng góp quan tr ng vào thu ngân sách, vào s n l ng và t o công n vi c làm đ a

nh ng bi n đ ng c a kinh t toàn c u

1.3 Tín d ng ngân hàng đ i v i quá trình phát tri n doanh nghi p nh và v a

Có r t nhi u nghiên c u th c nghi m đã ch ra r ng chính các doanh nghi p v a,

nh và siêu nh m i là đ ng l c thúc đ y phát tri n và đ i m i Ngay c n c M - m t

qu c gia v i nh ng t p đoàn kh ng l thì h v n luôn dành nh ng u tiên vô cùng đ c

bi t v i nhóm doanh nghi p v a và nh - b i h hi u, n c M phát tri n t đây8

Theo Allen N Berger, Iftekhar Hasan, Leora F Klapper ( New York – USD) trong bài nghiên c u “Further Evidence on the Link between Finance and Growth: An International Analysis of Community Banking and Economic Performance”9 v i s li u

h n 49 qu c gia trên th gi i t n m 1993 – 2000 đã ch ng minh m i liên h gi a vi c nâng cao n ng l c tài chính cho các DNNVV thông qua h th ng NH (m i quan h tr c

ti p) đã đóng góp cho t ng tr ng kinh t c a qu c gia (m i quan h gián ti p) đã ph n nào nói lên vai trò đóng góp c a tín d ng Ngân hàng đ i v i các DNNVV nói riêng và

v i t ng tr ng và phát tri n kinh t nói chung

Ngu n v n đ c tài tr t NHTM giúp cho các DNNVV nâng cao n ng l c s n

su t, đ i m i trang thi t b , đ u t nghiên c u thay đ i công ngh s n xu t và đ c bi t là giúp nâng cao n ng l c c nh tranh c a các DNNVV không ch trong mà ngoài n c

V i ý ngh a và vai trò nh v y, vi c nuôi d ng doanh nghi p siêu nh , nh và

v a có ý ngh a r t quan tr ng cho quá trình phát tri n n n kinh t Trên th c t , s quan tâm này đ c h u h t các qu c gia kh ng đ nh nh t trong đi u ki n kinh t c nh tranh,

đ c bi t v i nh ng n n kinh t đang phát tri n, thì s đ u t h tr và u tiên phát tri n khu v c DNNVV luôn đ c đ t lên hàng đ u Và m t trong nh ng ch ng trình h tr cho các DNNVV đ c th c hi n đó chính thông qua kênh tín d ng Ngân hàng Tuy nhiên, vi c ti p c n đ c ngu n v n này đ i v i các DNNVV không ph i là d dàng, nh t

là Vi t Nam./

K T LU N CH NG 1

Doanh nghi p nh và v a đóng góp r t nhi u cho quá trình t ng tr ng và phát tri n kinh t c a m i qu c gia Nh ng do b h n ch v quy mô, nh t là quy mô v n nên DNNVV d b phá s n m t khi n n kinh t g p kh ng ho ng

t o đi u ki n cho DNNVV duy trì và phát tri n đòi h i có s h tr ngu n v n

t bên ngoài, đ c bi t là ngu n v n tín d ng t NHTM n i đ c xem là kênh cung c p

v n ch y u cho n n kinh t

Nh ng m t th c t cho th y các DNNVV r t khó ti p c n đ c ngu n v n tín d ng ngân hàng do nhi u nguyên nhân Do đó, vi c nghiên c u xem xét nh ng nhân t nào nh

CH NG II

PH NG PHÁP NGHIÊN C U

2.1 Xây d ng khung phân tích

D a trên c s lý thuy t và thông qua phi u ph ng v n chuyên gia c ng nh các giám đ c – qu n lý doanh nghi p trong đó ch y u là DNNVV, tác gi đã m nh d n xây

d ng khung phân tích đ tìm hi u ý ngh a c a tín d ng ngân hàng v i s phát tri n DNNVV c ng nh nh ng y u t h n ch đ n kh n ng ti p c n ngu n v n tín d ng ngân hàng c a các DNNVV trên đ a bàn tp H Chí Minh

Tác gi xây d ng khung phân tích d a trên 4 nhân t tác đ ng đ n s phát tri n

DNNVV bao g m các y u t v kinh t , môi tr ng pháp lý, đ c đi m DNNVV và v n vay ngân hàng V i mô hình đ xu t, tác gi mu n ch ng minh th c nghi m v n vay t NHTM có ph i là m t nhân t quan tr ng trong quá trình phát tri n ho t đ ng c a DNNVV bên c nh các nhân t khác hay không?

Bên c nh đó, tác gi th c hi n nghiên c u m t s nhân t tác đ ng đ n quy t đ nh tài

tr v n vay c a các NHTM cho DNNVV, v i m c đích tìm hi u nh ng nhân t này tác

đ ng nh th nào đ n quy t đ nh cho vay đ i v i DNNVV c a các NHTM? Các nhân t này có đ c xem là nguyên nhân h n ch kh n ng ti p c n v n vay c a DNNVV hi n này hay không? Nh m có c s đ xu t m t s gi i pháp đi n hình giúp t ng c ng kh n ng

ti p c n ngu n v n vay NHTM c a các DNNVV trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

S phát tri n c a DNNVV ch u s tác đ ng c a nhi u nhân t và đ c th hi n mô hình nghiên c u do tác gi đ xu t th hi n S đ 1“Mô hình lý thuy t các nhân t tác

đ ng đ n s phát tri n DNNVV và kh n ng ti p c n ngu n v n vay NHTM”(trang 17 )

S đ 1: Mô hình lý thuy t các nhân t tác đ ng đ n s phát tri n DNNVV và kh

2.2 Mô t các bi n c n thu th p

Tác gi đã t ng k t và m nh d n đ a ra các nhân t đ c xem là tác đ ng đ n quá trình ho t đ ng c ng nh phát tri n DNNVV thông qua b c xác đ nh khung phân tích làm đ nh h ng cho lu n v n Các bi n s bao g m:

H S phát tri n doanh nghi p

Th hi n quá trình phát tri n c a DNNVV qua quá trình ho t đ ng, bao g m nh ng

l i ích thu đ c n u nh đ c nh n v n tài tr t ngu n tín d ng ngân hàng nh m r ng

th tr ng; thu lãi; cung c p thêm các d ch v gia t ng khác

H Nhân t kinh t

Nhân t kinh t r t đa d ng, bao g m nhi u tác nhân có m i quan h t ng tác nhau

ây là nhân t có tính nh y c m cao, m i s bi n đ ng c a các nhân t khác trong môi

tr ng đ u nh h ng đ n các khía c nh kinh t theo hai h ng đ i l p là thu n l i và khó

kh n v i các m c đ khác nhau Nh ng khía c nh c b n c a nhân t kinh t đ u nh

h ng đ n chi n l c kinh doanh c a h u h t các doanh nghi p

Nhân t kinh t đ c đo l ng b ng: t l l m phát, t l th t nghi p, t c đ phát tri n kinh t c a qu c gia, t c đ phát tri n kinh t c a đ a ph ng, xu th h i nh p qu c

t …

H Môi tr ng pháp lý

M i ho t đ ng trong n n kinh t luôn luôn đ c đi u ch nh b i nh ng quy đ nh c a pháp lu t, nh ng h ng d n thi hành c a nhà n c và các c quan qu n lý nhà n c C

ch , chính sách và nh ng đi u kho n lu t pháp quy đ nh t ng giai đo n có th nh h ng

đ n quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p r t l n M t chính sách

đ a ra có th “khai t ” m t ngành ngh ho c t o đi u ki n phát tri n m t ngành ngh

Vì v y, môi tr ng pháp lý đ c xem là m t nh ng nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c a doanh nghi p nói chung và DNNVV nói riêng

H c đi m c a doanh nghi p

c đi m doanh nghi p là y u t n i t i c a doanh nghi p, đây là nh ng y u t quan

tr ng bên c nh 2 nhân t trên có ý ngh a trong quá trình phát tri n c a m t doanh nghi p

Cho dù nhân t kinh t và môi tr ng pháp lý có thu n l i th nào đi n a nh ng b n thân doanh nghi p y u kém thì c ng không th phát tri n đ c Y u t này đ c xem là đi u

ki n c n cho quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c ng nh phát tri n c a doanh nghi p

Nhân t đ c đi m doanh nghi p bao g m các y u t sau đây: n ng l c tài chính; công ngh ; ngu n nhân l c; h th ng thông tin; trình đ qu n lý…

H V n vay ngân hàng

R t nhi u cu c h i th o, đ i tho i DNNVV đ i v i các c quan qu n lý và NHTM,

h u h t các nhà qu n lý DNNVV đ u công nh n vai trò to l n c a ngu n v n tín d ng ngân hàng, b i hi n nay n c ta m c dù th tr ng ch ng khoán - m t kênh “t o v n”

hi u qu đã đi vào ho t đ ng th i gian dài nh ng v n ch a đáp ng nhu c u “t o v n” cho các DNNVV đ c bi t là kh i CTCP vì nhi u lý do

Vì v y, kênh cung c p v n ch đ o cho ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a ph n l n doanh nghi p trong n n kinh t v n là h th ng NHTM Có th nh n th y, ngu n v n vay

c a NHTM có tác d ng h tr “tích c c” ngu n l c tài chính cho DNNVV thay đ i công ngh , m r ng s n xu t, tìm ki m và khai thác th tr ng, đào t o ngu n nhân l c,…

V i nhân t v n vay ngân hàng, tác gi ti n hành xem xét các nhân t có tác đ ng mang tính quy t đ nh đ n vi c c p tín d ng c a các NHTM đ i v i các DNNVV Theo đó, các nhân t tác đ ng đ n vi c c p tín d ng xu t phát t hai phía là: ngân hàng và b n thân doanh nghi p

góc đ các NHTM, quy t đ nh c p tín d ng xu t phát t nh n th c là l i ích thu

đ c nh ti n lãi, m r ng th tr ng - khách hàng, cung c p thêm nhi u d ch v khác

ng v phía b n thân doanh nghi p thì bao g m: n ng l c tài chính DN; hi u qu ph ng

án s n xu t kinh doanh; thái đ và t cách ng i vay; tài s n đ m b o tín d ng; m i quan

h quen bi t; chính sách kinh doanh c a ngân hàng

ây là nh ng tiêu chu n xem xét vi c c p tín d ng c a h u h t các NHTM, trong đó

nh ng v n đ mà các NHTM đ t ra cho h s vay v n c a khách hàng nói chung và DNNVV nói riêng nh v n ch s h u c a DNNVV th nào? Ngu n v n vay đ c đ u t vào đâu và đ u t nh th nào? Tính thanh kho n c a tài s n đ m b o v.v… hàng lo t các

v n đ đ c đ t ra đ NHTM xem xét khá k đ tránh r i ro kho n v n tín d ng c a NHTM

Tuy nhiên, v n đ mà các NHTM quan tâm nh t khi xem xét ra quy t đ nh c p tín

d ng l i là hi u qu ph ng án kinh doanh vì đây m i chính là ngu n tr n vay M t

ph ng án kinh doanh hi u qu s làm cho đ ng v n đ u t sinh sôi n y n , và ng c l i doanh nghi p s m t đi hay hao t n ngu n l c v n v n đã “eo h p” l i càng “eo h p” h n

M t khi NHTM ra quy t đ nh c p tín d ng cho khách hàng bao gi c ng đ t ra câu h i ngu n tr n đâu ? B i l trên th c t thì NHTM c ng chính là “con n ” khi thông qua nghi p v huy đ ng v n ti n g i và ti n g i ti t ki m c a mình, cho nên đòi h i b n thân các NHTM đ u ph i b o toàn đ c v n vay

M t khác, tiêu chí v t cách và thái đ c a ng i đi vay c ng là m t trong nh ng tiêu chí các NHTM quan tâm Tiêu chí này đ c đ a ra các NHTM nh m m c đích xem xét v m c đ thi n chí tr n c a khách hàng nh th nào đ i v i kho n ti n vay ? Khách hàng có “hành vi” hay “liên quan” đ n đi u gì trái v i quy đ nh c a pháp lu t hay không?

ây đ c xem là tiêu chí c n cho quá trình ra quy t đ nh c p tín d ng c a ngân hàng

Hi n nay, h u h t các NHTM trong ho t đ ng c p tín d ng đ u th c hi n vi c đ m

b o kho n vay theo hình th c th ch p hay c m c mà h n ch th c hi n c p tín d ng d i hình th c tín ch p, đ c bi t là đ i v i các DNNVV Do đó, xem xét tài s n đ m b o là

đi u ki n không th thi u khi ra quy t đ nh c p tín d ng c a các NHTM

Ngoài các nhân t trên thì nhân t chính sách NHTM cho t ng th i k và m i quan

h quen bi t gi a ch DNNVV v i NHTM c ng có s tác đ ng ít nhi u đ n kh n ng ti p

c n ngu n v n vay ngân hàng c a DNNVV

ph c v đ tài, tác gi xin trình bày quy trình nghiên c u th hi n trang 21:

2.3 Cách th c xây d ng các nhân t thông qua b câu h i đánh giá

Tác gi ti n hành nghiên c u đ nh tính b ng k thu t ph ng v n sâu 20 khách hàng

nh m hi u ch nh thang đo phù h p v i DNNVV t i tp H Chí Minh Sau đó, tác gi hi u

ch nh l i l t b nh ng nhân t không phù h p ho c không th khai thác đ c thông tin

nh nhân t v doanh thu hay l i nhu n c a DNNVV trong 2 n m 2007 và n m 2008 B sung nhân t v l i ích thu đ c khi DNNVV ti p c n ngu n v n tín d ng c a ngân hàng Tác gi ti n hành thu th p thông tin l n 2 đ c 40 khách hàng và sau khi nh n

đ c k t qu kh o sát l n 2 tác gi ti n hành b sung thêm nhân t hình nh doanh nghi p; chi n l c marketing c a doanh nghi p d a trên ph n tr l i các y u t khác cho nhân t đ c đi m doanh nghi p

Sau khi hoàn thành b ng tham v n (ph n ph l c), tác gi đã ti n hành kh o sát r ng cho các DNNVV, NHTM, c quan nhà n c và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài trên đ a bàn tp H Chí Minh đ làm ngu n d li u s c p ph c v cho phân tích lu n v n

T t c các nhân t đ u đ c đo l ng b i thang đo Likert v i 7 m c trong đó (1):

R t quan tr ng và m c (7) : không quan tr ng ho c không nh h ng

2.4 Thi t k m u và k ho ch ch n m u

2.4.1 T ng th d ki n:

tài nghiên c u ng d ng cho DNNVV trên toàn đ a bàn Tp H Chí Minh Tuy nhiên, do đi u ki n không th cho phép trong vi c di chuy n c ng nh l t ng i ph ng

v n nên đ tài ch th c hi n vi c đi u tra nghiên c u đ i v i các DNNVV trên 05 qu n và

1 huy n c a thành ph H Chí Minh g m Qu n 3; Qu n 1; Qu n 11; Qu n Tân Bình;

Qu n 7 và huy n C Chi Vi c l a ch n g i Phi u tham v n thông qua các hình th c g i

tr c ti p, email và đi n tho i; ph ng v n đ c ti n hành m t cách ng u nhiên không l a

ch n

2.4.2 Quy mô m u và ph ng pháp ch n m u:

l a ch n kích th c (quy mô) m u nh m đáp ng đ c m c tiêu nghiên c u đ

ra, đ tài tính toán xác đ nh quy mô m u nh nh t mà t i đó đ tài có th ch p nh n đ c

đ th c hi n nghiên c u Quy mô m u đ c xác đ nh d a trên: sai s gi i h n cho phép;

đ l ch chu n cho phép; m c ý ngh a hay đ tin c y xác đ nh

Thông th ng, k t qu c a đ tài nghiên c u trên m u và suy r ng ra trên t ng th ( c l ng), Theo Poussart (2001), m c đ t ng ng gi a đ l ch chu n và ch t l ng

(Ngu n: Poussart (2001), Rapport d'enquête sur l'adoption du commerce électronique

par les PME québécoise, Institut de la statistique du Québec)

Theo m c tiêu nghiên c u, đ tài l a ch n m t đ l ch chu n là σ = 15% (Khá t t),

m c ý ngh a là 5% hay đ tin c y là 95% Khi đó, quy mô m u nh nh t ph i l a ch n

đ c tính theo công th c

2 1

138025

,0

96,115,0

2 2

2 975 , 0 2

2

2 1

=

×

=ΕΜ

Ζ

×

=ΕΜ

Vi c ch n m u nghiên c u hoàn toàn ng u nhiên nh m đ m b o tính đ i di n nh ng

đ c tr ng c a m u M u kh o sát bao g m các DNNVV và m t s cán b th m đ nh - tín

d ng c a NHTMCP Sacombank; ACB; ông Á; Techcombank và NHTMQD Viettinbank Th i gian ti n hành thu th p d li u t tháng 11/2008 đ n tháng 5/2009

T ng s phi u phát ra 250 phi u; s phi u thu v 235 phi u; s phi u h p l đ s

d ng phân tích là 165 phi u - các phi u không h p l ho c không tr l i đ y đ n i dung

c a Phi u tham v n ho c th c hi n cung c p thông tin không chu n xác b ng cách đánh

d u ch n vào m t m c nh nhau trong t t c các câu h i

Vì v y, m u dùng đ phân tích có 165 quan sát l n h n s l ng m u yêu c u đ c xác đ nh trên; s doanh nghi p - ngân hàng đ c đi u tra có th i gian ho t đ ng ít nh t

5 n m tr lên nên nghiên c u đ c ch p nh n

2.4.3 Công c nghiên c u

tài đã s d ng ph ng pháp th m dò d lu n ti n hành thông qua ph ng th c g i

tr c ti p t ng doanh nghi p; qua email và đi n tho i Công c nghiên c u c a đ tài đ c

th hi n thông qua b ng câu h i (c th là Phi u tham v n) đ c thi t k và xây d ng trên

c s tóm l c các lý thuy t c ng nh tham kh o ý ki n m t s chuyên gia ho t đ ng

trong l nh v c ngân hàng và ch các DNNVV

Công c nghiên c u đ c thi t k và phân bi t nh ng bi n s đo l ng: bi n s đ c

l p và bi n s ph thu c

å Bi n s ph thu c đ c tri n khai nh m đo l ng bi n s s phát tri n DNNVV Nhân

t đ i di n cho bi n s này là ích l i có đ c t vi c ti p c n ngu n v n tín d ng c a ngân hàng

å Bi n s đ c l p là nh ng bi n s đ c xây d ng trên c s nh ng nhân t bên ngoài

ho c bên trong các doanh nghi p có tác đ ng đ n s phát tri n c a DNNVV S thay đ i hay đi u ch nh nh ng bi n s này s tác đ ng đ n s phát tri n c a DNNVV Các nhân t

đ i di n cho các bi n s đ c l p bào g m : nhân t kinh t ; nhân t môi tr ng pháp lý; nhân t đ c đi m doanh nghi p và nhân t quy t đ nh c p tín d ng (hay v n vay ngân hàng)

2.5 Ph ng pháp phân tích (x lý s li u)

2.5.1 Th ng kê mô t :

- Tác gi th c hi n ph ng pháp ch n m u phi xác su t Sau khi thu th p các b ng

ph ng v n đ c xem xét và lo i đi nh ng b ng phóng v n không đ t yêu c u; sau đó mã

hóa, nh p li u và làm s ch d li u b ng ph n m m SPSS for Windown 16.0

- V i ph n m m SPSS, th c hi n phân tích d li u thông qua các công c nh các

th ng kê mô t ; b ng t n s ; đ th ; ki m đ nh đ tin c y c a các thang đo; phân tích nhân

t khám phá; phân tích h i quy và các phân tích khác nh ANOVA

V i 165 phi u tham v n h p l đ c s d ng phân tích, tác gi đã th c hi n tách ra

nh ng phi u tham v n mà ch th tham gia tr l i là các doanh nghi p đ tìm hi u xem

hi n nay có bao nhiêu doanh nghi p đã và đang s d ng ngu n v n vay c a ngân hàng

nh m nghiên c u các nhân t làm c n tr kh n ng ti p c n v n c a doanh nghi p

B ng 2.2 C quan công tác hi n t i c a ng i tham gia tr l i Phi u tham v n

2.5.2 Phân tích Cronbach’s Alpha

Cronbach’s Alpha là công c ki m đ nh đ tin c y c a t ng thành ph n c a các

thang đo lý thuy t v s phát tri n c a DNNVV Cronbach’s Alpha đánh giá xem xét các

item trong m i l a ch n c a có đ t đ ti n hành phân tích nhân t hay không? Nh ng item

nào không đ t yêu c u (Cronbach’s Alpha < 0.6) thì s b lo i ây đ c xem là b c th c

hi n lo i b nh ng item không phù h p đ th c hi n ti n hành phân tích nhân t

K t qu ki m đ nh đ tin c y c a các thang đo cho th y t t c các thang đo đ u đ t đ

tin c y cho phép sau khi lo i b các item “khác“ trong m i nhân t và m t s item có h s

t ng quan quá th p so v i các item còn l i nh m giúp cho k t qu phân tích đ t hi u qu

cao Do đó, t t c các thang đo đ u đ c s d ng trong các b c phân tích EFA và h i quy

2.5.3 Phân tích nhân t khám phá (EFA)

2.5.3.1 Các nhân t tác đ ng đ n s phát tri n doanh nghi p:

Phân tích nhân t khám phá là m t ph ng pháp phân tích th ng kê dùng đ rút gòn

m t t p g m nhi u bi n quan sát ph thu c l n nhau thành m t t p bi n (g i là các nhân

t ) ít h n đ chúng có ý ngh a h n nh ng v n ch a đ ng h u h t n i dung thông tin c a

t p bi n ban đ u (Hair & ctg, 1998)

Khi th c hi n phân tích EFA, các nhà nghiên c u th ng quan tâm đ n m t s tiêu chu n nh sau:

- Th nh t: H s KMO: là m t ch tiêu dùng đ xem xét s thích h p c a các EFA,

đi u ki n 0.5 ≤ KMO ≤ 1 thì phân tích nhân t đ c xem là thích h p V i m c ý ngh a

c a ki m đ nh Bartlett nh m xem xét gi thuy t v đ t ng quan gi a các bi n quan sát

b ng không trong t ng th , v i sig ≤ 0.05 có ngh a là Bartlett ≤ 0.05 có ngh a là các bi n quan sát có t ng quan v i nhau trong t ng th

- Th hai: H s t i nhân t (factor loading) là ch tiêu đ m b o m c ý ngh a thi t th c

c a EFA Factor loading > 0.3 đ c xem là đ t m c t i thi u, factor loading > 0.4 đ c xem là quan tr ng và factor loading > 0.5 đ c xem là có ý ngh a th c ti n Theo Hair và ctg (1998; 111) cho r ng n u ch n tiêu chu n factor loading > 0.3 thì c m u ít nh t 350,

n u c m u kho ng 100 thì nên ch n factor loading > 0.55

- Th ba: thang đo đ c ch p nh n khi t ng ph ng sai trích ≥ 50%

- Th t : h s eigenvalue có giá tr > 1 10

- Th n m: khác bi t h s t i nhân t c a m t bi n quan sát gi a các nhân t ≥ 0.3 đ

đ m b o giá tr phân bi t gi a các nhân t 11

D a vào các tiêu chu n phân tích EFA, tác gi s d ng ph ng pháp trích Principal Component Analysis v i phép xoay Varimax và đi m d ng khi trích các y u t có eigenvalue l n h n 1

Sau khi th c hi n phân tích Cronbach’s Alphal nh ng item không đ t đ c lo i ra, tác gi ti p t c s d ng các item đ t chu n ti n hành phân tích EFA

K t qu phân tích EFA cho th y 17 item quan sát đ c hình thành 4 nhân t v i h s

t i nhân t factor loading > 0.55 nên các item quan sát đ u có ý ngh a thi t th c M i item quan sát có sai s khác bi t gi a các nhân t đ u ≥ 0.3 nên đ m b o đ c s khác bi t gi a các nhân t H s KMO = 0.901 nên EFA phù h p v i d li u Th ng kê Chi-square c a

ki m đ nh Bartlett’s đ t giá tr 4.468,134 v i m c ý ngh a là sig = 0,000; do đó các bi n quan sát có t ng quan v i nhau xét trên ph m vi t ng th Ph ng sai trích đ t 82,698%

th hi n 4 nhân t rút ra gi i thích đ c 82,69% bi n thiên c a d li u, các nhân t rút ra

đ c ch p nh n i m d ng khi trích các y u t t i nhân t th 4 v i eigenvalue = 1,085 (ph l c)

B ng 2.4 K t qu EFA thang đo nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c a DNNVV

STT Bi n quan sát Nhân t Tên nhân t

sach cua Nha nuoc

dinh, van ban giua cac Bo nganh ban hanh

844

(NTPL)

Y u t đ c

đi m doanh nghi p (DDDN)

15 Loi ich viec cap tin dung cua

nguoi quan ly doanh nghiep va ngan hang

848

Quy t đ nh c p tín d ng (v n vay ngân hàng)(QDTD) (VVNH)

Extraction Method: Principal Component Analysis Rotation Method: Varimax with Kaiser Normalization

2.5.3.2 Nhân t s phát tri n doanh nghi p:

Sau khi th c hi n phân tích Cronbach’s Alpha, ta ti n hành phân tích EFA c a nhân t s phát tri n DNNVV và các item này đ c nhóm thành 1 nhân t K t qu cho th y các h

s t i nhân t c a 3 item quan sát đ u trên 0.5; h s KMO = 0.697 Th ng kê Chi-square

c a ki m đ nh Bartlett’s đ t giá tr 145,380 v i m c ý ngh a là sig = 0,000; do đó các bi n quan sát có t ng quan v i nhau xét trên ph m vi t ng th Ph ng sai trích đ t 70,426 % (ph l c)

2.6 Phân tích h i quy

B Phân tích k t qu và ki m đ nh nh ng gi thi t nh m hình thành Mô hình th c

ti n các nhân t tác đ ng đ n s phát tri n DNNVV và kh n ng ti p c n ngu n v n tín

d ng NHTM c a DNNVV d a trên các nhân t đ c xây d ng sau khi th c hi n phân tích nhân t EFA

B Phân tích nh ng nguyên nhân mà DNNVV g p ph i khó kh n trong vi c ti p c n ngu n v n tín d ng c a NHTM nh m thúc đ y s phát tri n c a DNNVV trong hi n t i

là b ng nhau

2.6.2 Thi t l p hàm nghiên c u:

Ki m đ nh các gi thi t và hình thành mô hình th c ti n d a trên mô hình lý thuy t

đ c đ a ra Vi c ki m đ nh gi thi t đ c th c hi n b ng ph ng pháp phân tích m i quan h t ng quan gi a các nhân t tài s ti n hành phân tích m i quan h d a trên

c s hàm lí thuy t m i quan h c a các nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c a DNNVV:

Y PTDN(i) = C 0i + α1i NTKT + α2i NTPL + α3i DDDN + α4i VVNH (QDTD) + (i)

Theo Hair và c ng s (1998), ph ng pháp phân tích m i quan h t ng quan gi a các nhân t có th s d ng đ tr l i nh ng v n đ gi thi t đ t ra ng th i, nó c ng giúp đ xác đ nh t m quan tr ng c a m i nhân t trong mô hình làm c s đ xu t nh ng

gi i pháp t ng ng

Bên c nh vi c ki m đ nh gi thi t đ c th c hi n b ng ph ng pháp phân tích m i quan h t ng quan gi a các nhân t , đ tài s d ng phân tích ph ng sai m t chi u ANOVA nh m xác đ nh m c đ tác đ ng c a m t s nhân t đ n quy t đ nh c p tín d ng

c a các NHTM đ i v i các DNNVV theo nh n th c c a các nhóm ng i công tác t i các

c quan khác nhau

g n nh 100% (m c ý ngh a này bi u hi n thông qua phân tích ANOVA t i B ng 2.6)

B ng 2.6 ANOVA (trong phân tích h i quy t ng quan)

là phù h p