Tác động của chính sách tiền tệ thắt chặc đến hoạt động kinh doanh của các chi nhánh ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn thành phố Hồ Chí Minh

QTDT Qu tín d ng nhân dân trung ng.. QU TD Qu tín d ng nhân dân trung ng... Nh v y, có th nói NHTM là nh ch tài chính trung gian quan tr ng trong n n kinh t th tr ng... Cùng ngày, NHT.

D ng ASEAN Hi p h i các Qu c gia ông Nam Á ATM Máy rút ti n t ng

BQ Bình quân

CAR Ch s an toàn v n CHI NHÁNH Chi nhánh Ngân hàng Nông nghi p và phát tri n Nông thôn

TP.HCM CPI Ch s giá tiêu dùng CSTT Chính sách ti n t DTBB D tr b t bu c

EUR ng ti n chung Châu Âu FDI V n u t tr c ti p FED C c d tr liên bang MGDP T ng s n ph m Qu c n i

GNP T ng s n l ng Qu c gia

H QT H i ng Qu n trICOR H s s d ng v n IPCAS D án hi n i hoá h th ng thanh toán và k toán khách hàng KCN Khu Công nghi p

KKH Không k h n

KH K h n

II

NHBL Ngân hàng bán lNHNN Ngân hàng Nhà n c NHNo&PTNT VN Ngân hàng Nông nghi p và phát tri n nông thôn Vi t nam NHNo&PTNT Ngân hàng Nông nghi p và phát tri n nông thôn

NHNO Ngân hàng Nông nghi p và phát tri n Nông thôn NHTMNN Ngân hàng Th ng m i Nhà n c

NHTM Ngân hàng Th ng m i NHTMCP Ngân hàng Th ng m i c ph n NHTMCPNT Ngân hàng th ng m i c ph n nông thôn

NHTM Ô TH Các Ngân hàng th ng m i Nhà n c (không bao g m

NHNo&PTNT Vi t nam, NHTMCP Ngo i th ng Vi t nam, NHTM c ph n ô th , NH liên doanh, Chi nhánh NH n c ngoài, Ngân hàng 100% v n n c ngoài, Công ty tài chính

NHT Ngân hàng Trung ng ODA H tr phát tri n chính th c POS i m ch p nh n th (máy cà th )

Q Quy t nh

QTDT Qu tín d ng nhân dân trung ng

QU TD Qu tín d ng nhân dân trung ng

ROA Thu nh p ròng trên tài s n ROE Thu nh p ròng trên v n RRTD R i ro Tín d ng

TCTC T ch c Tài chính TCTD T ch c Tín d ng

TCTD Ô TH Các Ngân hàng th ng m i Nhà n c (không bao g m

NHNo&PTNT Vi t nam, NHTMCP Ngo i th ng Vi t nam,

VND Vi t nam ng

VP D V n phòng i di n

WB Ngân hàng Th gi i WTO T ch c Th ng m i Th gi i XHCN Xã h i ch ngh a

IV

Bi u 2.1: Di n bi n lãi su t c b n b ng VND 32

Bi u 2.2: Di n bi n thay i lãi su t tái c p v n 33

Bi u 2.3: Di n bi n thay i lãi su t tái chi t kh u 33

Bi u 2.9: Di n bi n thay i biên mua, bán ngo i t giao ngay 39

S 2.1: Mô hình t ng th t ch c b máy qu n lý i u hành c a NHNo&PTNT

IV

Bi u 2.13: T c t ng tr ng tín d ng c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 53

Bi u 2.14: C c u d n theo thành ph n kinh t c a các chi nhánh

NHNo&PTNT TP.HCM 54

Bi u 2.15: T tr ng d n theo thành ph n kinh t c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 55

Bi u 2.16: Di n bi n t giá VND/USD c a NHNo&PTNT Vi t nam n m 2008 56

Bi u 2.17: K t qu ho t ng kinh doanh ngo i h i c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 57

Bi u 2.18: K t qu ho t ng kinh doanh c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 60

III

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: Th ng kê thay i lãi su t c b n b ng VND 31

B ng 2.2: Th ng kê thay i lãi su t tái c p v n và lãi su t chi t kh u 32

B ng 2.3: Th ng kê thay i t l d tr b t bu c i v i các TCTD 35

B ng 2.4: M t s ch tiêu c b n ho t ng kinh doanh NHNo&PTNT Vi t nam .46

B ng 2.5: M t s ch tiêu ho t ng chính c a NHNo&PTNT Vi t nam 47

B ng 2.6: M t s ch tiêu quan tr ng c a NHNo&PTNT Vi t nam 47 Báng 2.7: Ngu n v n huy ng c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 48

B ng 2.8: C c u ngu n v n huy ng c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 50

B ng 2.9: D n cho vay và n x u c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM 52

B ng 2.10: C c u d n theo th i gian c a các chi nhánh NHNo&PTNT

1

1 Tính c p thi t c a tài nghiên c u

N m 2008 khép l i v i nhi u s ki n, di n bi n ph c t p và khó l ng c a n n kinh t th gi i, c ng là n m h th ng ngân hàng Vi t Nam ph i i m t v i nh ng khó

kh n, thách th c ch a t ng có trong h n hai m i n m i m i N u nh trong 6 tháng

u n m, s gia t ng m nh c a giá d u, giá l ng th c, s gi m giá c a th tr ng b t

ng s n, th tr ng ch ng khoán, cùng v i nh ng b t n chính tr ã gây áp l c l m phát mang tính toàn c u và t ng tr ng kinh t c a các qu c gia g p khó kh n tr c áp l c

l m phát, thì nh ng tháng cu i n m, giá d u gi m m nh t m c k l c (t 147 USD/thùng vào gi a tháng 7, xu ng m c th p d i 40 USD/thùng vào trung tu n tháng 12), giá l ng th c c ng gi m m nh cùng v i t l th t nghi p t ng cao gây ra áp l c

gi m phát Kinh t th gi i chuy n t áp l c l m phát cao sang xu h ng thi u phát và

gi m phát cùng v i suy thoái kinh t toàn c u và d báo tình tr ng này s ti p t c di n ra trong n m 2009

N n kinh t Vi t Nam trong n m 2008, không nh ng ph i i m t v i nh ng di n

bi n khó l ng c a kinh t th gi i, mà còn ph i i m t v i nhi u khó kh n n i t i: l m phát t ng m nh, thâm h t cán cân th ng m i c ng t m c k l c (h n 14% GDP), th

tr ng ch ng khoán liên t c s t gi m Tr c tình hình ó, gi n nh kinh t v mô,

t o n n t ng cho t ng tr ng b n v ng, Chính ph ã i u ch nh t m c tiêu t ng tr ng cao sang m c tiêu ki m ch l m phát là u tiên hàng u và t ng tr ng duy trì m c

h p lý Tuy nhiên, nh ng tháng cu i n m, di n bi n kinh t và l m phát c a Vi t Nam

c ng n m trong xu h ng chung c a kinh t th gi i, nên các gi i pháp v mô c ng ã có

s thay i cho phù h p Tháng 11-2008, Chính ph ã a ra 5 nhóm gi i pháp nh m

ng n ch n suy gi m kinh t , n nh v mô, trong ó c bi t quan tâm n nhóm gi i pháp v chính sách tài khóa và chính sách ti n t theo h ng ch t ch , linh ho t, hi u qu

v a duy trì t c t ng tr ng, v a n nh kinh t v mô

Tr c b i c nh ph c t p c a kinh t th gi i và trong n c, trong 6 tháng u

n m, ngân hàng Nhà n c ã có nh ng ph n ng k p th i v m t ban hành chính sách, s

2

d ng ng b và quy t li t v i u hành CSTT th t ch t nh m ki m ch l m phát có hi u

qu và n nh kinh t v mô Các công c CSTT c i u hành linh ho t hút ti n t

l u thông, nh ng v n b o m tính thanh kho n cho n n kinh t và th tr ng, i u hành linh ho t t giá theo tín hi u th tr ng ng th i, NHNN t ng c ng công tác thanh tra, giám sát ho t ng c a th tr ng ngo i h i và c a các TCTD, h n ch t ng tr ng tín

d ng quá nóng có th gây m t an toàn h th ng c a các TCTD T tháng 7-2008 n nay, NHNN ã t ng b c n i l ng CSTT b ng các gi i pháp linh ho t thúc y phát tri n

s n xu t, kinh doanh và ch ng ng n ng a nguy c suy gi m kinh t

phân tích và ánh giá nh ng tác ng c a CSTT n ho t ng c a h th ng NHTM nói chung và các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM nói riêng, tác gi ã ch n

tài: Tác ng c a chính sách ti n t th t ch t n ho t ng kinh doanh c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM , v i mong mu n phân tích và ánh giá m t cách rõ nét

nh ng tác ng CSTT n ho t ng kinh doanh c a các chi nhánh, t ó nêu ra nh ng

3

Lu n v n c nghiên c u d a trên c s s d ng ph ng pháp duy v t bi n

ch ng, duy v t l ch s có k t h p s d ng các ph ng pháp phân tích h th ng; ph ng pháp th ng kê, t ng h p, thu th p, x lý tài li u; ph ng pháp i u tra kh o sát th c t ;

ph ng pháp ngo i suy và các ph ng pháp khác

s d ng các ph ng pháp trên, trong lu n v n ã s d ng các s li u th ng kê,

kh o sát th c t , các báo cáo chính th c, các chi n l c, các tài li u nghiên c u th c

ti n có liên quan c a Chính ph , NHNN Vi t nam, các B , ngành, UBND TP.HCM, NHNo&PTNT VN và các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM t n m 2006 n n m

2008

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a tài nghiên c u

ánh giá v trí, vai trò c a NHNo&PTNT VN và các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM trong th i gian qua, nghiên c u nh ng tác ng c a CSTT và th tr ng n

ho t ng kinh doanh c a các chi nhánh, nh ng nguy c ti m n r i ro trong ho t ng

T ó, nêu ra nh ng gi i pháp nh m h n ch s tác ng c a CSTT n ho t ng kinh doanh c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCN và i u hành CSTT c a NHNN Vi t nam trong th i gian t i

6 Nh ng i m n i b t c a lu n v n

Lu n v n ã nêu c v trí, vai trò c a CSTT và NHNo&PTNT VN trong công

cu c phát tri n kinh t t n c, óng góp vào nhi m v phát tri n nông nghi p và nông thôn, nh m góp ph n thúc y phát tri n s n xu t, kinh doanh ánh giá, phân tích nh ng tác ng c a CSTT n ho t ng kinh doanh c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM T ó, tìm nguyên nhân và xu t nh ng gi i pháp nh m h n ch nh ng tác

ng c a CSTT, ng th i có nh ng gi i pháp nâng cao hi u qu ho t ng kinh doanh

c a các chi nhánh NHNo&PTNT TP.HCM phù h p v i nh h ng phát tri n c a NHNo&PTNT VN trong giai o n m i; gi i pháp v i Chính ph và NHNN Vi t nam

trong i u hành CSTT

qu và hi u qu ho t ng kinh doanh c a các NHTM Bên c nh s phân tích, ánh giá

v m i chính sách c ng c n ph i lu n gi i nh ng v n t lý thuy t n th c ti n i u hành Tuy nhiên, trong khuôn kh và ph m vi c a lu n v n này ch t p trung vào phân tích m t s v n t ng quát nh t và ang di n ra trong th c ti n c a h th ng NHTM và NHNo&PTNT Vi t nam

Chính sách ti n t là m t công c qu n lý kinh t v mô và là t ng hoà các ph ng

th c mà ngân hàng Trung ng tác ng n kh i l ng ti n trong luu thông, nh m t

c các m c tiêu kinh t - xã h i c a t n c trong m t th i k nh t nh

Có th nh ngh a chính sách ti n t bao g m toàn th các công c c a Nhà n c

i u ti t vi c cung ng ti n và vi c s d ng ng ti n c a các ch th kinh t c n cvào l i ích t ng th , c c th hoá b ng các m c tiêu c a chính sách kinh t chung

1.1.2- c tr ng c a chính sách ti n t 1.1.2.1- CSTT là m t b ph n h u c c u thành c a chính sách kinh t

Trong t ng th các chính sách kinh t - tài chính c a m t qu c gia, m i chính sách

u có v trí và vai trò riêng c a nó, trong ó, CSTT luôn c coi là m t chính sách trung tâm, g n k t nhi u chính sách l i v i nhau Ti n t ã thâm nh p và tr thành m t

y u t h t s c quan tr ng trong n n kinh t hi n i và do v y, CSTT ã tr thành m t b

ph n c a các chính sách kinh t - tài chính

1.1.2.2- CSTT là công c thu c t m v mô

Mu n th c hi n m c tiêu kinh t thu c t m v mô Chính ph c n có nh ng công

c nh t nh N u xét riêng v chính sách kinh t thì có 4 lo i chính sách thông d ng ó

là, chính sách tài chính, chính sách ti n t , chính sách ngo i th ng và chính sách thu

nh p CSTT ch y u là làm thay i l ng ti n cung ng trên th tr ng nh m tác ng

n lãi su t và t ó, nh h ng n u t Vì v y, CSTT là m t chính sách thu c t m v

mô

1.1.2.4- n nh ti n t và nâng cao s c mua ng ti n

B t k n n kinh t nào, vai trò n nh ti n t và nâng cao s c mua c a ng ti n trong n c luôn c coi là m c tiêu có tính ch t dài h n M t trong nh ng ch c n ng c

b n c a NHT là phát hành ti n, vi c phát hành ti n vào l u thông c th c hi n thông qua nghi p v cung ng ti n cho n n kinh t , mà tr c h t là áp ng các ph ng ti n thanh toán cho n n kinh t phù h p v i vi c m r ng hay thu h p th tr ng hàng hoá hay

d ch v , ng th i cung ng v n cho các NHTM và qua các NHTM n các doanh nghi p Do v y, c s c a vi c m b o cho ti n t n nh là hàng hoá và d ch v , g n

ch t ti n t v i hàng hoá và d ch v , t ó nâng cao s c mua và n nh ti n t Trong

m t kho ng th i gian c th nào ó, CSTT c a m t qu c gia có th c xác nh theo

m t trong hai h ng:

- CSTT m r ng, nh m khuy n khích u t , m r ng s n xu t, t o công n vi c làm, trong tr ng h p này, CSTT nh m vào ch ng suy thoái

- CSTT th t ch t, nh m h n ch u t , kìm hãm s phát tri n nóng c a n n kinh

t , lúc này CSTT nh m vào ch ng l m phát

1.1.3- M c tiêu c a CSTT

Trong n n kinh t th tr ng, nhi m v chung c a CSTT là cung ng ti n cho

n n kinh t , m t khác, m b o s n nh giá tr i n i, i ngo i c a ng ti n, góp

ph n thúc y t ng tr ng kinh t i u này có ngh a là CSTT ph i t 4 m c tiêu sau:

1.1.3.1- Ki m soát l m phát

NHT luôn coi vi c ki m soát l m phát, n nh ti n t là m c tiêu hàng u c a CSTT Ki m soát l m phát nh m n nh giá c hàng hoá là ti n cho n n kinh t phát tri n, m b o i s ng cho ng i lao ng Giá tr i n i c a ng ti n là s c mua c a

7

nó i v i hàng hoá d ch v trong n c S c mua c a ng ti n bi n i ngh ch v i giá

c hàng hoá, d ch v

Giá tr i ngo i c a ng ti n c do b ng t giá h i oái, t giá h i oái là m t

i l ng so sánh giá tr gi a n i t và ngo i t Vì v y, t giá h i oái có liên quan n hàng lo t các y u t : giá thành xu t kh u và nh p kh u; t l l m phát làm thay i s c mua ng ti n trong n c; tình tr ng cán cân th ng m i và cán cân thanh toán qu c tlàm bi n i quan h cung c u ngo i t ; chính sách can thi p t giá c a Nhà n c T giá

b nâng lên quá s c mua th c t c a ng ti n trong n c, kéo theo nh ng h qu cho

n n kinh t Giá tr i n i và i ngo i c a ng ti n có m i liên quan tác ng qua l i

l n nhau Mu n n nh ti n t và kinh t trong n c, ph i có nh ng bi n pháp n nh giá c hàng hoá, d ch v và t giá h i oái

Cùng v i m c tiêu t ng tr ng kinh t , CSTT c ng h ng vào m c tiêu t o công

n vi c làm cho m i ng i nhi u h n, thông qua các tác ng m r ng u t , m r ng

ho t ng kinh t Mu n t c m c tiêu v công n vi c làm thì ph i ch ng suy thoái,

nh t là suy thoái kinh t chu k , t c m c t ng tr ng n nh

1.1.4- N i dung c b n c a CSTT

CSTT là m t b ph n c u thành trong chính sách kinh t v mô c a Nhà n c, vi c xây d ng và th c thi CSTT ph i ph c v c l c cho quá trình phát tri n kinh t V th c

ch t, CSTT h ng vào i u ch nh gi a t ng cung và t ng c u ti n t , gi a ti n và hàng trên 4 l nh v c quan tr ng sau:

ng th c trên có ý ngh a là, khi V và kh i l ng hàng hoá (Q) không i, n u

kh i l ng ti n (M) t ng lên thì giá c (P) s t ng theo và GNP danh ngh a t ng t ng

ng

Nh v y, khi th c thi CSTT ph i kh ng ch sao cho kh i l ng ti n t cung ng trong m t th i k nh t nh ph i cân i v i m c t ng t ng s n ph m qu c dân danh ngh a và vòng quay ti n t trong t ng th i k Kh i l ng ti n t cung ng thêm hàng

n m, v m t phía nh m áp ng ph ng ti n thanh toán, g m: ti n m t và các lo i

ti n g i ngân hàng và phía khác, nh m dành cho các nhu c u tín d ng ng n h n i v i

n n kinh t , t ng d tr ngo i h i và t m ng cho ngân sách Nhà n c (n u c n)

9

- i u hoà kh i ti n t t ng, gi m theo tín hi u th tr ng

Kh i l ng ti n t t ng thêm ch là ch tiêu nh l ng, i u quan tr ng là NHT

ph i theo dõi di n bi n c a ho t ng kinh t ; giá c và t giá h i oái T ó, NHT

i u ch nh k p th i vi c cung ng ti n sao cho kh i l ng ti n t t ng thêm hay gi m i không làm t ng giá c ho c t c ngh n l u thông vì thi u ph ng ti n thanh toán Hai y u

t ng nh t c a tín hi u ti n t là giá c và t giá h i oái, còn t c t ng tr ng và vòng quay ng ti n u bi n ng ti m ti n, khó bi t tr c chính xác

- D báo nhu c u ti n m t

ki m soát l m phát c n qu n lý ng ti n t g c, ch không ph i nh m vào cái

ng n c a nó là kh ng ch ti n m t Tuy nhiên, NHT c ng c n ch ng d ki n và chu n b tr c nhu c u ti n m t Nhu c u ti n m t th ng ph thu c vào thói quen c a dân chúng m i n c i v i ti n m t hay thanh toán không dùng ti n m t; trình phát tri n c a h th ng thanh toán qua ngân hàng; lòng tin c a dân chúng i v i h th ng ngân hàng và Nhà n c

- Thanh toán không dùng ti n m t, m t công c i u ti t kh i ti n t

T ch c thanh toán không dùng ti n m t t t hay không t t s nh h ng tr c ti p

và tác ng gián ti p n kh i l ng ti n, do làm t ng hay gi m vòng quay c a nó Làm

t t công tác thanh toán không dùng ti n m t không ch góp ph n thúc y l u thông hàng hoá mà còn có ý ngh a góp ph n ki m ch l m phát

1.1.4.2- Tài tr tín d ng cho n n kinh t

Kh i l ng tín d ng mà ngân hàng cung ng cho các doanh nghi p t hai ngu n huy ng ti n v n s n có trong l u thông cho vay; s d ng ti n qua quá trình tái c p

v n c a NHT Sau khi các NHTM cho vay s di n ra chu trình t o ti n g i và phát sinh

b i s tín d ng T kh i l ng ti n t có th cung ng thêm NHT s giành ch y u cho

ho t ng tín d ng ng n h n, phù h p v i m c t ng tr ng kinh t , có tính n l m phát

ã c kh ng ch trong m t th i k nh t nh Kh i l ng ti n t t ng thêm qua tín

d ng c hình thành t nhu c u th c s c a th tr ng ti n t , quan h vay v n gi a các doanh nghi p và các NHTM Khi các NHTM thi u ph ng ti n thanh toán thì n NHT xin tái c p v n NHT luôn là ng i cho vay cu i cùng, óng vai trò ch n ,

10

nh m ki m soát c ch t l ng và s l ng tín d ng, các ngu n ti n g i c a các NHTM

và t ch c tín d ng NHT thúc y các NHTM thu hút t t c các ngu n ti n g i c a các doanh nghi p và dân c b ng cách m tài kho n và thanh toán qua ngân hàng T ó, phát tri n các thành ph n khác c a kh i ti n t nh : séc và các công c l u thông tín

d ng khác bên c nh ti n m t Nh m t ng ngu n v n tín d ng c a các NHTM và gi m

kh n ng chi ph i c a NHT ; thay lãi su t th c âm b ng lãi su t th c d ng V i m t lãi

su t d ng v a ph i, s làm cho dân c chuy n t d ng ti t ki m phi tài chính (d trvàng, ngo i t , b t ng s n ) qua d ng ti t ki m tài chính, t ng ti n g i ngân hàng; thay CSTT th ng ph c v b ng CSTT ch ng i u khi n

1.1.4.3- Chính sách ngo i h i

n nh giá tr i ngo i c a ng ti n qu c gia, NHT th c hi n các nghi p

v giao d ch v tài chính và ti n t i ngo i trên các ph ng di n qu n lý ngo i h i; l p

và theo dõi di n bi n c a cán cân thanh toán qu c t ; th c hi n các nghi p v h i oái

T ch c và i u ti t th tr ng ngo i t liên ngân hàng và tham gia vào th tr ng h i oái; xây d ng và th ng nh t qu n lý d tr ngo i h i c a t n c; ph n u n nh tgiá h i oái ki m ch l m phát, n nh giá c trong n c; quan h v i NHT khác,

v i các t ch c tài chính - ti n t qu c t , nh m tìm ki m ngu n tài tr n c ngoài có

i u ki n u ãi, khuy n khích u t n c ngoài và thu hút ki u h i và t ch c qu n lý

n n c ngoài Trong các v n nêu trên thì chính sách h i oái, d tr ngo i h i, th

tr ng ngo i t liên ngân hàng và t giá h i oái là nh ng y u t tác ng m nh t i kh i

ti n t và giá tr ng ti n trong n c C th nh sau:

- Chính sách h i oái

M t chính sách h i oái c quy n, c ng nh c hay th n i s có nh ng tác ng

n l ng ngo i t ang l u hành ngoài h th ng ngân hàng và t t nhiên nh h ng l n

n kh i l ng ti n t Chính sách ngo i h i h ng vào vi c ng n ch n tích tr ngo i h i trong các pháp nhân và cá nhân, qu n lý vi c mua bán ngo i t , thu hút các ngu n ngo i

t vào NHT

11

- D tr ngo i h i

M i n c u có d tr ngo i h i, tu theo kh n ng c a n n kinh t n c ó D

tr ngo i h i ph c v cho nhu c u thanh toán qu c t và i u ch nh kh i l ng ti n ttrong n c NHT mua và gia t ng d tr ngo i h i s làm gia t ng kh i l ng ti n t

Ng c l i, khi NHT bán ngo i t ra, gi m d tr ngo i h i thì c ng ng th i gi m

kh i l ng ti n t Qua vi c mua bán ngo i h i NHT th c hi n can thi p th tr ng

- Th tr ng h i oái

Th tr ng h i oái là n i mua, bán ngo i h i Trong m t n c n u th tr ng h i oái không c qu n lý và t ch c thanh toán t p trung vào ngân hàng s khi n cho NHT không nh ng không tích lu c d tr ngo i h i, mà c ng không ch ng

c ngu n cung ng ti n t cho s n xu t kinh doanh Các n v SXKD mua ngo i ttrôi n i trên th tr ng b ng VND, h u qu là s l ng ti n ng l n luân chuy n ngoài

h th ng ngân hàng M t y u t làm t ng áp l c vay ti n ngân hàng, mà h th ng NHTM

l i thi u ti n T ó, áp l c trên nhu c u phát hành ti n s gia t ng

- T giá h i oái

T giá h i oái là t ng quan s c mua gi a n i t v i ngo i t , nó là òn b y i u

ti t cung c u ngo i t , c ng là òn b y tác ng m nh n các ho t ng SXKD và xu t

nh p kh u trong n c NHT can thi p gi cho t giá h i oái không bi n ng l n

và làm b t n cho tình hình kinh t trong n c NHT can thi p b ng cách tham gia mua hay bán ngo i t

duy trì t giá h i oái bi n i trong m t biên không quá l n nh

ó có th ki m ch tác ng i v i n n kinh t trong n c Khi giá ngo i t lên cao, NHT a ngo i t ra bán, làm ch m nh p t ng giá ngo i t và ng c l i

- Bi n pháp qu n lý và n nh t giá h i oái

Các NHT tìm cách can thi p cho t giá h i oái không b bi n ng quá

m nh, làm d u nh ng c n s t, t o s n nh ti n t và kinh t trong n c, vi c dùng nhi u bi n pháp n nh t giá h i oái là m t vi c quan tr ng, mu n n nh t giá

h i oái ph i th c hi n chính sách th ng d hay t i thi u là th ng b ng cán cân thanh toán qu c t b ng cách y m nh xu t kh u, s d ng ti t ki m và có hi u qu các ngu n ngo i t ; ki m soát và h th p t l l m phát n nh giá c và nâng cao s c mua i

12

n i c a ng ti n, t o s tác ng ng c l i i v i t giá h i oái; có chính sách lãi su t tín d ng thích h p thu hút các kho n ti t ki m và u t , k c b ng ngu n ngo i t tngoài vào t o qu d tr ngo i h i can thi p th tr ng h i oái khi c n thi t

1.1.4.4- Chính sách thu chi c a ngân sách Nhà n c

Mu n phát huy tác d ng CSTT c a NHT c n x lý m i t ng quan v i chính sách tài chính, tr c h t là chính sách thu và chi c a ngân sách Tùy theo tình tr ng ngân sách có cân b ng hay không s nh h ng tích c c hay tiêu c c v i nh ng m c khác nhau i v i l u thông ti n t

- Tr ng h p ngân sách cân b ng, kh i l ng ti n t không i vì nó c t ng

1.1.5.1- Tái c p v n

Ngân hàng Trung ng c p tín d ng cho các NHTM qua nhi u hình th c Hình

th c thông d ng và c i n nh t là chi t kh u các th ng phi u c a NHTM ho c tái chi t

kh u n u NHTM ã chi t kh u th ng phi u tr c ó Vi c nâng cao ho c gi m m c lãi

su t chi t kh u, tái chi t kh u, NHT có th khuy n khích gi m ho c t ng m c cung ng tín d ng c a NHTM i v i n n kinh t , ng th i thông qua ó c ng gi m ho c t ng

m c cung ng ti n Khi NHT h ng chính sách ti n t vào vi c th t ch t ti n t nh m

th c hi n ki m soát l m pháp thì NHT s nâng lãi su t chi t kh u và ng c l i, khi

13 NHT h ng chính sách vào vi c m r ng ti n t nh m giúp t ng tr ng kinh t , thì NHT h lãi su t chi t kh u Vi c nâng hay h lãi su t tái chi t kh u c a NHT v i NHTM, bu c NHTM t ng hay h lãi su t cho vay B ng nghi p v chi t kh u, NHT

mu n m r ng hay h n ch kh i l ng ti n t qua vi c v n d ng lãi su t chi t kh u, khuy n khích hay không khuy n khích các NHTM i vay NHT N u chính sách là khuy n khích, NHT s h th p lãi su t chi t kh u và ng c l i, khi mu n gi m b t c

h i t ng kh i l ng ti n t , NHT nâng lãi su t chi t kh u áp d ng cho vi c vay m n

c a NHTM, gián ti p gây áp l c NHTM nâng lãi su t cho vay ho c h n ch b t nh ng c

t cách là ng i i vay v n cho vay , khi v n kh d ng b e do , NHT là ch d a

vì NHTM có kh n ng i u ti t c v n kh d ng, ph c h i kh n ng s n sàng thanh toán b ng ti n trung ng v a c cung ng

c ng n nh m t tr n lãi su t t i a áp d ng cho ti n g i nh t là trong i u ki n s n

nh kinh t v mô ch a c thi t l p, thì Nhà n c có th qu n lý lãi su t

H n n a, vi c t p trung d tr c a NHTM NHT còn là ph ng ti n NHT có thêm quy n l c i u khi n h th ng ngân hàng, t o s l thu c c a NHTM i v i NHT V nguyên t c, khi n nh m t m c d tr b t bu c m c th p NHT mu n khuy n khích các NHTM m r ng m c cho vay, t c là mu n m r ng kh i l ng ti n t

Ng c l i, khi nâng cao m c d tr b t bu c, NHT gi i h n kh n ng cho vay c a NHTM, báo hi u m t chính sách ti n t th t ch t, hay gi m thi u kh i l ng ti n t , t ó tác ng n kh n ng thu l i c a ngân hàng cho NHTM không b l và c ng tác trong vi c th c thi CSTT, NHT có th tr lãi cho m c d tr th ng d c a NHTM, kèm theo m t chính sách lãi su t thích h p NHT có th v n d ng m c d tr b t bu c m t cách uy n chuy n, b ng cách phân bi t nhi u m c d tr b t bu c

Nh v y, d tr b t bu c là công c mang tính hành chính c a NHT nh m i u

ti t m c cung c u ti n t c a NHTM cho n n kinh t , thông qua h s t o ti n i v i

l ng tín d ng c a các NHTM cung ng cho n n kinh t D tr b t bu c là bi n pháp

ki m soát cung ng ti n, ch không ph i là cách n nh ti n t , nó có ý ngh a to l n

i u hoà cung c u trên th tr ng ti n t , th c hi n yêu c u c a CSTT

1.1.5.4- Th tr ng m

Nghi p v th tr ng m là nghi p v c a NHT

ti n hành các giao d ch mua, bán ch ng t có giá v i các NHTM và các thành viên khác c a th tr ng m

15

su t h xu ng kích thích doanh nghi p i vay, t c là m t cách t ng thêm kh i l ng ti n

t Ng c l i, mu n gi m b t kh i l ng ti n t NHT bán trái phi u Chính ph trên th

tr ng m i u ó làm d tr c a NHTM t i NHT gi m xu ng, kh n ng cho vay c a NHTM b thu h p, nh t là khi ti n mua trái phi u Chính ph do cá nhân hay doanh nghi p mua và tr b ng chi phi u s làm gi m thêm kh i l ng ti n t N u không có stham gia mua, bán c a NHT trên th tr ng này, mà ch có vi c mua bán gi a các NHTM v i nhau, thì kh i l ng ti n t nói chung không thay i

Chính sách th tr ng m là chính sách NHT mua bán gi y t có giá v i m c ích tác ng t i th tr ng ti n t , i u hoà cung c u v gi y t có giá, gây nh h ng

n kh i d tr c a các NHTM t i NHT , t ó tác ng n kh n ng cung c p tín

d ng c a các ngân hàng này Th tr ng m là m t trong nh ng c a ngõ NHT phát hành ti n vào gu ng máy kinh t ho c rút b t kh i l ng ti n l u thông, b ng cách mua hay bán nh ng trái phi u N u chính sách chi t kh u có tác d ng t ng h p và có nh ng

h n ch nh t nh, thì chính sách th tr ng m là công c tác ng nhanh và linh ho t Khi mua, bán gi y t có giá v i vi c quy nh m c giá có l i, NHT mu n tác ng t i ngu n v n c a các NHTM NHT và do ó tác ng t i m c cho vay c a các NHTM

i v i n n kinh t và dân c

1.1.5.5- Chính sách t giá và th tr ng h i oái

T giá h i oái có nh h ng r t l n n ho t ng ngo i th ng và các ho t ng giao d ch i ngo i khác S bi n ng c a t giá h i oái s tác ng m nh n các giao

d ch vãng lai, giao d ch v n và các giao d ch khác gi a các n c b n a v i n c ngoài

S d ng t giá ngo i h i nh là m t công c

th c thi CSTT qu c gia NHT có th

tr c ti p làm t ng c s ti n t , t c là làm t ng, gi m d tr và cung ng ti n, b ng các nghi p v trên th tr ng h i oái NHT can thi p vào t giá c ng là m t b ph n chính

c a công c i u ti t thông qua cung ng c s ti n t NHT can thi p vào th tr ng

h i oái m t cách linh ho t nâng giá ho c phá giá c a ng ti n n i t m t cách k p

th i khi tình hình tr lên c n thi t là m t nghi p v i u ti t c s ti n t

16

1.1.5.6- Ki m soát tín d ng ch n l c

Công c ki m soát tín d ng c áp d ng r t nhi u NHT , trong nh ng tr ng

h p kh n c p c a s c ép l m phát t ng nhanh, NHT ki m soát t t c các kho n cho vay

l n c a NHTM, h n ch cho vay tiêu dùng và cho vay tr ch m ho c cho vay c m c , cho vay u t vào ch ng khoán c ng b qu n lý Trong nh ng tr ng h p n n kinh

a các m c tiêu ch y u nh t trong khi không làm t n h i quá m c n các m c tiêu khác

c a toàn b công cu c phát tri n kinh t Ch ng h n, khi s d ng lãi su t cao nh m m c ích ti t ki m và ki m ch l m phát, thì ng th i c ng ph i gi m c cân b ng v m c

th i gian không ki m ch u t quá m c làm cho t c t ng tr ng c a n n kinh

t b kìm hãm l i Cách th c s d ng các công c c a CSTT c ng r t khác nhau m i

n c Hoàn c nh phát tri n c th c a m i n c nh ng giai o n phát tri n xác nh là khác nhau, do ó òi h i ph i áp d ng nh ng công c không gi ng nhau m b o m c phù h p cao nh t gi a chúng v i i u ki n và m c tiêu phát tri n Chính vì th , skhác bi t s th hi n t p trung nh t k t qu cu i cùng c a quá trình th c hi n CSTT

M i công c u có tính hai m t, vì v y tu theo m c c p thi t c a nh ng nhi m vtrong các giai o n khác nhau mà l a ch n m t nào có l i nhi u h n Có th nói r ng, không có m t ho t ng nào c a n n kinh t - xã h i mà công c CSTT không tác ng

n Song t o ra m t t ng l c gi i quy t các m c tiêu kinh t v mô, thì các công cCSTT ph i k t h p ch t ch v i các công c tài chính

1942 ã nh ngh a: ngân hàng th ng m i b t u b ng vi c nh n ti n t khách hàng theo nh ng ràng bu c ã oc chi ti t hoá theo lu t Ngân hàng m trách vi c hoàn trkhi có yêu c u ho c khi n h n

Theo Pháp l nh ngân hàng n m 1990 c a Vi t nam: ngân hàng th ng m i là m t

t ch c kinh doanh ti n t mà nghi p v th ng xuyên và ch y u là nh n ti n g i c a khách hàng v i trách nhi m hoàn tr và s d ng s ti n ó cho vay, chi t kh u và làm

ng kinh doanh khác có liên quan vì m c tiêu l i nhu n, góp ph n th c hi n các m c tiêu kinh t c a Nhà n c

Nh v y, có th nói NHTM là nh ch tài chính trung gian quan tr ng trong n n kinh t th tr ng Nh h th ng nh ch này mà ngu n v n nhàn r i s c huy ng,

t p trung l i c p tín d ng cho các doanh nghi p, các t ch c kinh t , cá nhân nh m

m c ích ph c v phát tri n kinh t - xã h i

18

1.2.1.2 - B n ch t c a NHTM

- NHTM là m t lo i hình doanh nghi p và là m t n v kinh t : vì nó ra i là kinh doanh, m c ích ho t ng là vì l i nhu n, có c c u, t ch c b máy nh m t doanh nghi p, bình ng trong quan h kinh t v i các doanh nghi p khác, t ch v tài chính, có ngh a v n p thu cho ngân sách Nhà n c và c u trúc tài chính c a NHTM

c ng nh các doanh nghi p khác

- Ho t ng c a NHTM là ho t ng kinh doanh: kinh doanh các NHTM ph i

có v n (v n c Nhà n c c p n u là NHTM Nhà n c, c c ông góp v n n u là NHTMCP ), ph i t ch v tài chính (l y thu nh p bù p chi phí), c bi t ho t

ng kinh doanh c n t n m c tiêu tài chính cu i cùng là l i nhu n, ho t ng kinh doanh c a NHTM không n m ngoài xu h ng ó

- NHTM là m t doanh nghi p c bi t: nét c bi t c a NHTM th hi n l nh v c kinh doanh c a NHTM là ti n t , tín d ng và d ch v ngân hàng; ngu n v n ch y u mà NHTM s d ng trong ho t ng kinh doanh là v n huy ng t n n kinh t , trong khi ó

v n riêng c a NHTM chi m t tr ng r t th p trong t ng ngu n v n kinh doanh; Trong

t ng tài s n c a NHTM, tài s n h u hình chi m t l r t th p mà ch y u là tài s n vô hình; ho t ng c a NHTM ch u s chi ph i r t l n b i CSTT c a NHT Tùy theo lo i hình s h u h th ng NHTM bao g m: ngân hàng th ng m i Nhà n c, ngân hàng

th ng m i t nhân, ngân hàng th ng m i c ph n, ngân hàng th ng m i liên doanh

ho c chi nhánh ngân hàng th ng m i n c ngoài

1.2.2 - Ch c n ng và nhi m v c a NHTM

1.2.2.1- Trung gian tài chính

Ch c n ng trung gian tài chính là ch c n ng c b n và quan tr ng nh t c a NHTM, ch c n ng này th hi n qua s sau:

19

NHTM m t m t thu hút ti n nhàn r i trong xã h i bao g m ti n c a doanh nghi p,

h gia ình, các nhân, t ch c oàn th M t khác, em cho vay l i n nh ng doanh nghi p, cá nhân có nhu c u c n ti n s d ng và s n xu t kinh doanh ho c tiêu dùng NHTM còn là trung gian gi a NHT v i các doanh nghi p, các d án phát tri n kinh t

V i ch c n ng này NHTM góp ph n quan tr ng vào vi c i u hoà l u thông ti n t , n

nh s c mua c a ng ti n, ki m soát l m phát M t khác, v i ch c trung gian tài chính NHTM có c ngu n v n ch l c không nh ng s c duy trì ho t ng mà còn m

b o s phát tri n không ng ng c a chính b n thân các ngân hàng

1.2.2.2- Trung gian thanh toán

Ngoài nghi p v huy ng, cho vay, chi t kh u NHTM còn t ch c thanh toán không dùng ti n m t, khi ngân hàng óng vai trò trung gian thanh toán cho khách hàng

Th c hi n ch c n ng này ngân hàng chuy n tr ti n t tài kho n c a ng i tr sang tài kho n ng i nh n và s thanh toán ó không xu t hi n ti n m t Các hình th c thanh toán qua ngân hàng bao g m séc, th thanh toán, gi y nh thu, u nhi m chi Ch c n ng trung gian thanh toán c th hi n qua s sau:

Ng i tr ti n,

ng i mua, (doanh nghi p,

t ch c kinh t ,

t ch c kinh t ,

cá nhân qua tài

Gi y báo

có

Doanh nghi p,

t ch c kinh t ,

t ch c kinh t ,

h gia ình Phát hành

k phi u, trái phi u

C p tín

d ng

kho n

20

1.2.2.3- Cung ng các d ch v ngân hàng

D ch v ngân hàng mà NHTM cung c p cho khách hàng không ch thu n tuý

h ng hoa h ng và d ch v phí, y u t làm t ng doanh thu và l i nhu n cho ngân hàng,

mà d ch v ngân hàng c ng có tác d ng h tr các m t ho t ng chính c a NHTM mà

tr c h t là ho t ng tín d ng D ch v ngân hàng r t a d ng nh d ch v ngân qu và chuy n ti n qu c n i, d ch v ki u h i và chuy n ti n qu c t , d ch v u thác (b o qu n, thu h , chi h mua bán h ), d ch v t v n u t , cung c p thông tin, d ch v môi

gi i, d ch v b o hi m, d ch v ngân hàng i n t , i ngo i

1.2.3.1- Huy ng v n

Huy ng v n c coi là ho t ng c b n, có tính ch t s ng còn i v i b t k

m t NHTM nào, vì ho t ng này t o ra ngu n v n ch y u c a các NHTM Theo Pháp

lu t cho phép, các NHTM c phép huy ng v n b ng các hình th c sau ây:

- Nh n ti n g i

Nh n ti n g i là hình th c huy ng v n ch y u c a các NHTM, bao g m nh n

ti n g i không k h n c a các t ch c và cá nhân; nh n ti n g i có k h n c a các cá nhân, t ch c oàn th xã h i; nh n ti n g i c a các t ch c tín d ng khác

- Phát hành gi y t có giá NHTM c quy n phát hành gi y t có giá (k phi u ngân hàng, trái phi u ngân hàng ) huy ng v n có k h n và có m c ích s d ng

- Các hình th c huy ng v n khác Vay v n các NHTM khác, vay v n c a NHNN

1.2.3.2- Ho t ng tín d ng

Ho t ng tín d ng là ho t ng c b n, có ý ngh a l n i v i n n kinh t xã h i,

vì thông qua ho t ng tín d ng mà h th ng NHTM cung c p kh i l ng v n tín d ng

r t l n cho n n kinh t , nh kh i l ng v n này mà n n kinh t s phát tri n nhanh h n

và b n v ng h n Ho t ng tín d ng c a NHTM g m cho vay ng n h n, trung và dài

h n; chi t kh u ch ng t có giá; cho thuê tài chính; b o lãnh ngân hàng; các hình th c khác nh th u chi, tr góp

21

1.2.3.3- Ho t ng d ch v thanh toán và ngân qu

ây là ho t ng quan tr ng và có tính c thù c a NHTM, nh ho t ng này mà các giao d ch thanh toán c a toàn b n n kinh t c th c hi n thông su t và thu n l i

ng th i, qua ho t ng này góp ph n gi m l ng ti n m t l u thông trong n n kinh t

Ho t ng d ch v thanh toán và ngân qu c a NHTM g m m tài kho n giao d ch cho các khách hàng là pháp nhân, ho c cá nhân trong và ngoài n c; cung ng các ph ng

ti n thanh toán cho khách hàng; th c hi n d ch v thanh toán trong n c và qu c t ; th c

hi n các d ch v thu h , chi h ; th c hi n các d ch v thanh toán khác; th c hi n d ch vngân qu nh thu phát ti n m t, ki m m, phân lo i, b o qu n v n chuy n ti n m t ; tham gia h th ng thanh toán bù tr trong n c và h th ng thanh toán qu c t

1.2.3.4- Ho t ng khác

Ngoài 3 m t ho t ng nói trên, các NHTM còn c th c hi n các ho t ng khác phù h p v i ch c n ng, nghi m v c a mình không b Pháp lu t c m Các ho t

ng khác g m góp v n mua c ph n các doanh nghi p và t ch c tín d ng khác; th c

hi n vi c mua bán ch ng t có giá trên th tr ng tài chính; kinh doanh ngo i h i và vàng; kinh doanh d ch v b o hi m; th c hi n các nghi p v u thác và i lý; cung ng các d ch v b o qu n, c m , cho thuê t két s t; cung ng d ch v t v n tài chính ti n t

1.2.4- Thu nh p, chi phí và l i nhu n c a NHTM

1.2.4.1- Thu nh p c a NHTM

Ho t ng c a NHTM trong n n kinh t th tr ng là ho t ng kinh doanh v i

m c ích l i nhu n Mu n thu c l i nhu n thì v n then ch t là qu n lý t t các kho n m c tài s n Có, nh t là kho n m c cho vay và u t , cùng các ho t ng trung gian khác Thu nh p c a NHTM bao g m 4 kho n m c l n:

- Thu v ho t ng tín d ng (thu lãi cho vay, thu lãi chi t kh u, phí cho thuê tài chính, phí b o lãnh )

- Thu v d ch v thanh toán và Ngân qu (thu lãi ti n g i, d ch v thanh toán, d ch

v Ngân qu )

Chi phí c a NHTM c phân lo i theo 5 nhóm:

- Chi v ho t ng huy ng v n: tr lãi ti n g i không k h n và có k h n c a các doanh nghi p và t ch c kinh t ; tr lãi ti n g i ti t ki m; tr lãi ti n vay; tr lãi kphi u, trái phi u

- Chi v d ch v thanh toán và ngân qu : chi v d ch v thanh toán; chi v ngân

qu (v n chuy n, ki m m, b o v , óng gói ti n ); chi c c phí b u i n, m ng vi n thông; chi v d ch v khác

- Chi v các ho t ng khác: chi v kinh doanh ch ng khoán; chi v kinh doanh ngo i t , vàng b c, á quý

- Chi n p thu , các kho n phí, l phí

- Chi cho nhân viên: l ng, ph c p l ng cho cán b , nhân viên; chi trang ph c,

b o h lao ng; b o hi m xã h i, kinh phí Công oàn, b o hi m y t ; tr c p khó kh n,

tr c p thôi vi c cho nhân viên; chi v công tác xã h i

1.2.4.3- L i nhu n c a NHTM

L i nhu n c a NHTM bao g m 2 ch tiêu:

- L i nhu n tr c thu = T ng thu nh p - T ng chi phí

- L i nhu n sau thu = L i nhu n tr c thu - Thu thu nh p

Các NHTM mu n t ng l i nhu n c n ph i t ng thu nh p b ng cách m r ng tín

d ng, t ng c ng u t và a d ng hoá các d ch v ngân hàng; t p trung qu n lý và ti t

ki m các chi phí

23

Nh v y ho t ng c a NHTM trong l nh v c ti n t tín d ng và d ch v ngân hàng c coi là m t nh ch tài chính c bi t và không th thi u c a n n kinh t th

tr ng Ho t ng c a NHTM ã và s góp ph n to l n trong vi c thúc y n n kinh tphát tri n

DOANH C A NHTM

1.3.1- Chính sách ti n t th t ch t: Tính thanh kho n c a các ngân hàng th ng m i b

s t gi m m nh, c bi t là các ngân hàng quy mô nh , m b o thanh kho n các NHTM s t ng lãi su t huy ng v n, d n n chi phí huy ng v n t ng cao, kéo theo lãi su t cho vay t ng và các n v vay v n là ng i gánh ch u, ti m n r i ro l n vlãi su t c a các NHTM

1.3.2- Chính sách ti n t n i l ng: Các NHTM chuy n t tr ng thái thi u h t thanh kho n sang d th a thanh kho n, d n n ngu n v n b

ng không cho vay c, lãi

su t cho vay gi m m nh và r i ro v lãi su t c a các NHTM thành hi n th c

L i nhu n và k t qu ho t ng kinh doanh c a các NHTM s gi m sút do:

- Chi phí huy ng v n t ng, ngu n v n huy ng không cho vay c; r i ro l n v lãi

su t cho các NHTM

- Lãi su t cho vay t ng, các doanh nghi p vay v n g p khó kh n v tài chính s không tr

n c vay cho ngân hàng, d n n n x u c a các NHTM t ng; chi phí trích l p dphòng r i ro tín d ng t ng cao

m i n c, cách th c s d ng các công c c a chính sách ti n t r t khác nhau,

tu thu c vào hoàn c nh phát tri n c th c a m i n c nh ng giai o n phát tri n xác

nh là khác nhau Do ó, òi h i ph i áp d ng nh ng gi i pháp công c khác nhau

m m c phù h p cao nh t gi a chúng t c m c tiêu phát tri n kinh t c a

m i n c Nh ng m t i m chung nh t là các n c trên th gi i th ng s d ng công c

24 lãi su t và d tr b t bu c th c thi chính sách ti n t , b i vì các công c này có tác

ng nhanh chóng n kh i l ng ti n t và n n kinh t

1.4.1- Kinh nghi m i u hành chính sách ti n t c a m t s n c trên th gi i

1.4.1.1- i u hành CSTT khi n n kinh t l m phát cao

- Ngân hàng Nhân dân Trung Qu c n m 2007 quy t nh áp d ng ng lo t nhi u gi i pháp ti n t nh m ki m ch l m phát m c cao nh t trong 11 n m qua và h n

ch tình tr ng phát tri n quá nóng c a n n kinh t N m 2007 n n kinh t Trung Qu c phát tri n v i t c chóng m t t ng s n l ng quý 2 t ng 11,9% sau khi ã t ng 11,5% trong quý 1; d báo c n m s không th p h n 11,5% ây là n m th 5 liên ti p kinh t Trung Qu c t ng tr ng m c hai con s áng chú ý là th ng d th ng m i c a Trung

lý và n nh các xu th l m phát Theo ó, b t u t ngày 15-9-2007, lãi su t c a Trung

Qu c t ng 0,27%; lãi su t vay th i h n 1 n m t ng t 7,02% lên 7,29%; lãi su t ti n g i 1

n m t ng 3,6% lên 3,87% ây là t t ng lãi su t th n m c a Trung Qu c tính t tháng

3 n m 2007 và là m c lãi su t cao nh t trong 9 n m qua Ngoài vi c t ng lãi su t, ngày 29/11/2007 NH Trung Qu c t ng t l d tr b t bu c c a các NHTM lên 13,5%,

gi m l ng nhân dân t trong l u thông nh m ki m ch l m phát, ây là l n th 9 NH Trung Qu c t ng t l d tr b t bu c trong n m 2007 Thêm vào ó là phát hành trái phi u hút b t ti n m t, ng th i khuy n khích u t ra n c ngoài; cho phép chuy n ngo i t ra n c ngoài d dàng h n ây là ng thái c Chính ph Trung Qu c a

ra nh m làm d u à t ng tr ng kinh t và nh m ki m ch l m phát

- C c d tr liên bang M (FED) và Ngân hàng trung ng Châu Âu, trong phiên giao d ch t i New York t i ngày 03/08/2006, giá d u ã lên m c 77,27 USD/thùng, x p

25

x m c k l c trong 25 n m là 78,40 USD/thùng t c h i trung tu n tháng 07/2006

Di n bi n này càng t ng thêm s c ép lên l m phát t i nhi u n c Xu th t ng giá các m t hàng v n ti p t c t ng lên ây là nguyên nhân chính các n c l a ch n gi i pháp

t ng lãi su t i u trong cu c ua t ng lãi su t là M , ngày 29/06/2006 c c d tr liên bang M (Fed) ã quy t nh t ng lãi su t c b n ng USD thêm 0,25% lên m c 5,25%, tính t tháng 06/2004 Fed ã 17 l n t ng lãi su t c b n v i m c tiêu ki m ch l m phát Trong các thông báo phát i ngay sau m i quy t nh t ng lãi su t, Fed u nh n m nh

n m c tiêu ng n ch n nguy c l m phát bùng phát, ây c coi nh m t công c h u

hi u các nhà c m quy n n c này ki m ch m c l m phát C ng v i m c tiêu nh m

ng n ch n l m phát ngày 03/07/2008, Ngân hàng Trung ng châu Âu (ECB) ã quy t

nh t ng lãi su t c b n ng Eurozone (EUR) lên m c 0,25 ph n tr m lên 4,25% m c cao nh t trong vòng 7 n m qua, khi l m phát khu v c ng Euro ang t ng lên m c k

l c 4% trong tháng 6 v a qua

- Ngân hàng Châu Á và ông Nam Á, bi n pháp t ng lãi su t v n c s d ng

nh m t công c không th thi u Ngày 14/07/2006, m u cho cu c ua lãi su t t i châu Á là quy t nh nâng m c lãi su t lên m c 0,25% c a Ngân hàng Trung ng Nh t

B n (BOJ), ch m d t 6 n m liên t c Nh t B n duy trì m c lãi su t 0% K t i ph i nói

n Australia, ngày 02/08/2007, NHT Australia ã kh i ng t ng m c lãi su t ng AUD, c ng nh m m c tiêu ng n ch n nguy c l m phát gia t ng, theo ó, m c lãi su t c

b n m i c a Australia là 6%, ây c ng là m c lãi su t cao nh t trong 5 n m qua và c ng

là l n th 2 trong n m 2007 Australia t ng lãi su t Ngày 06/08/2008 NHT Hàn Qu c

b t ng t ng m c lãi su t lên 5.25% m c cao nh t trong vòng 8 n m và cho r ng t c

l m phát cao nh t trong vòng 1 th p k ang là m i e do l n h n t c phát tri n Do

t l l m phát t ng cao b i giá d u t ng liên t c trong th i gian dài, các n c ông Nam

Á ang th c hi n bi n pháp th t ch t th tr ng ti n t ki m ch t kh ng ho ng này NHT các n c Philíppin, In ônêxia ã công b t ng lãi su t ti n g i, ngày 5/6/2008, NHT Philíppin ã quy t nh t ng 0,25% lãi su t c b n trong m t n l c ki m ch l m phát, sau khi Chính ph n c này công b l m phát trong tháng 5 ã t ng lên 9,6%, m c cao nh t k t n m 1999 Theo ó, lãi su t vay qua êm t ng lên 5,25% trong khi lãi su t cho vay t ng lên 7,25%, t t ng lãi su t cao nh t k t n m 2005 Cùng ngày, NHT

26

In ônêxia (BI) ã t ng lãi su t lên 8,5%, do t l l m phát t i In ônêxia lên t i 12% BI

c ng d ki n s t ng m c lãi su t ti n g i lên 2 con s nh m bình n th tr ng ti n t

có th i phó v i tình tr ng l m phát cao

1.4.1.2- i u hành CSTT trong b i c nh n n kinh t suy thoái

N m 2008, i vào l ch s nh m t trong nh ng th i gian khó kh n nh t i v i

n n kinh t toàn c u Kh i u là kh ng ho ng tài chính M , ti p ó nh ng h l y c a nó khi n cho c th gi i chao o v kinh t bu c Chính ph các n c ph i tìm cách c u vãn

s phát tri n c a chính t n c mình Các qu c gia trên th gi i u ch u chung khó

kh n và ph i ng u v i s suy thoái kh c nghi t nh t k t th chi n th II L n u tiên trong nhi u n m qua, hai trong s các ng l c chính c a s h i nh p kinh t toàn

c u là th ng m i và dòng luân chuy n v n ã cùng lúc b o ng c

- T i M , trong b i c nh kinh t M ã chính th c suy thoái t tháng 12/2007, t

l th t nghi p t ng t i m c cao nh t trong vòng 15 n m là 6,7% trong tháng 11, ng th i

xu t hi n m t r i ro m i là gi m phát Theo b Lao ng M , trong tháng 11, giá tiêu dùng M ã s t gi m v i t c k l c là 1,7% T tháng 09/2007 C c d tr liên bang

M (FED) ã 10 l n c t gi m lãi su t USD, a lãi su t này t m c 5,25% v kho ng lãi

su t 0% - 0,25% nh hi n nay Cùng v i vi c h lãi su t nói trên, FED c ng b m 1.400

t USD ti n cho vay kh n c p vào h th ng tài chính Nh ng n l c to l n này không gì khác nh m m c ích kh ng ch cu c kh ng ho ng tín d ng và a kinh t M thoát kh i suy thoái

- Các n c Châu Âu, trong n l c nh m gi m thi u tác ng c a cu c kh ng

ho ng tài chính toàn c u, thúc y t ng tr ng và a n n kinh t thoát kh i suy thoái, NHT Châu Âu (ECB) và m t lo t NHT các n c Châu Âu ã quy t nh h lãi su t

c b n Trong m t ng thái c cho là khá b t ng , ngày 07/11/2008 NHT Anh ã

c t gi m m c lãi su t xu ng còn 3%, ây là m c c t gi m lãi su t l n nh t c a NHTAnh k t n m 1981 và t m c lãi su t cho vay c b n c a Anh xu ng m c th p nh t trong vòng h n m t n a th k qua Ngày 06/11/2008 NHT Châu Âu (ECB) tuyên b

c t gi m lãi su t c b n t 3,75% xu ng còn 3,25% Ch t ch NHT Châu Âu cho r ng,

ng thái này c a ra tr c nh ng lo ng i v kh n ng x y ra m t cu c suy thoái

27 kinh t Ngày 07/11/2008, các ngân hàng: c ng hòa Czech thông báo gi m lãi su t c b n 0,75% i m xu ng còn 2,75%; NHT Th y S quy t nh gi m lãi su t c b n 1% i m

gi m có th lên t i 4% Ngày 25/2/2009, NHT Thái Lan ã h lãi su t c b n ng Bath thêm 0,5%, a lãi su t ng ti n này v m c 1,5% trong t c t gi m lãi su t

m nh nh t t tr c t i nay c a n c này

1.4.2- Bài h c kinh nghi m i v i Vi t Nam

Vi c th c thi CSTT trong b i c nh kh ng ho ng tài chính mang tính toàn c u,

m c , li u lu ng c a chính sách và th i i m quy t nh thích h p có ý ngh a vô cùng quan tr ng trong vi c h tr tích c c ch ng suy gi m kinh t và ki m ch l m phát theo

m c tiêu ã nh NHT các n c trên th gi i ã s d ng công c i u hành CSTT m t cách linh ho t, phù h p v i t ng th i k và nh ng di n bi n c a n n kinh t , ph n nào ã

h n ch c nh ng tác ng c a cu c kh ng ho ng i v i n n kinh t m i n c ây

là bài h c kinh nghi m quý báu i Vi t nam

- Kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u c coi là nh ng bi n ng khó ki m soát v i nh ng tác ng không th d báo tr c c, các c quan qu n lý tài chính t i các qu c gia h u nh không th ki m soát c m t cách chính xác nh ng y u

t phát sinh r i ro h th ng mà ch có kh n ng h n ch tác h i c a nó i u này òi h i

ph i xây d ng c m t c c u qu n lý phù h p, m b o tính linh ho t trong xu th toàn

c u hoá v i môi tr ng phát tri n nhanh chóng và n ng ng ng th i, c n t ng c ng

h p tác qu c t , t o ra m t c ch ki m soát h u hi u các t ch c tài chính qu c t , có

kh n ng phong to kh ng ho ng và suy thoái kinh t trong m t ph m vi nh trong h

th ng tài chính qu c t

28

- i v i NHNN nói riêng và h th ng tài chính nói chung, c n xây d ng c h

th ng giám sát tài chính h u hi u, có kh n ng l ng tr c c nh ng nguy c e do tính n nh c a h th ng, thi t l p c h th ng c nh báo s m nh ng kh ng ho ng và suy thoái kinh t nh m t ng c ng kh n ng ki m soát nh ng r i lo n c a th tr ng,

t ng c ng qu n lý các thành viên th tr ng và nh ng ho t ng tài chính xuyên su t các b ph n c a th tr ng tài chính, nâng cao hi u l c qu n lý và giám sát các lu ng v n vào, ra, i u ch nh linh ho t t giá h i oái nh m gi m thi u nh ng tác ng t bên ngoài Theo ó, NHNN c n theo dõi di n bi n, cân i kh i l ng ti n t th c và can thi p trên th tr ng ngo i h i trong tr ng h p c n thi t nh m m b o giá tr n i t và duy trì c l ng ti n cung ng phù h p v i nhu c u v ti n t

- Chính sách ti n t là m t trong nh ng công c ch y u c a chính sách qu n lý kinh t v mô c a Nhà n c Thông qua CSTT tác ng n t ng cung, t ng c u c a n n kinh t , t ó nh h ng n l m phát, s n l ng và công n vi c làm CSTT ngày càng

có vai trò, v trí quan tr ng trong n n kinh t th tr ng, nh t là trong th i k ki m ch

l m phát, n nh kinh t v mô Bài h c kinh nghi m rút ra t th c ti n nhi u n c cho

th y, CSTT có hi u qu góp ph n t c các m c tiêu cu i cùng ra, c n ph i xác

nh rõ ràng các m c tiêu CSTT v i t ng giai o n phát tri n kinh t , l a ch n, xây d ng

và i u hành có hi u qu h th ng các công c CSTT Ngoài ra, còn có m t s i u ki n

h tr CSTT hi u qu nh : tính c l p, trách nhi m và minh b ch c a NHT trong

i u hành CSTT, s phát tri n c a các nh ch tài chính và th tr ng ti n t , s ph i

h p c a các chính sách v mô (chính sách tài khoá, chính sách u t )

Trong ch ng 1, lu n v n ã t p trung nghiên c u t ng quan v CSTT và h

th ng NHTM N i dung quan tr ng nh t c a CSTT là vi c cung ng ti n cho n n kinh t ,

vi c cung ng ti n có th thông qua con ng tín d ng, c ng có th thông qua ho t ng

29 luôn bi n ng không ng ng H th ng các NHTM ho t ng d i s ki m soát và i u hành v mô c a NHT , do v y s thay i c a CSTT s tác ng tr c ti p n ho t ng

c a NHTM và h th ng NHTM s có nh ng ph n ng v i nh ng thay i ó

c a CSTT theo tiêu chu n qu c t Trong giai o n u, phù h p v i i u ki n n n kinh t th tr ng ch a th c s phát tri n, NHNN ã l a ch n và s d ng nhi u các công

c tr c ti p nh h n m c tín d ng trong i u hành CSTT Tuy nhiên, t n m 1998 NHNN ã chuy n sang s d ng các công c gián ti p nh nghi p v th tr ng m , công

c tái c p v n, công c d tr b t bu c, c ch i u hành lãi su t, c ch t giá, c ch

qu n lý ngo i h i, c ch tín d ng

t c m c tiêu t ng tr ng kinh t , CSTT ã c n i l ng liên t c theo

h ng lãi su t n nh (t 01/12/2005 -01/02/2008 lãi su t c b n luôn gi

m c 8,25%/n m), t giá n nh nh ng tín d ng l i m r ng Trong th i gian 10 n m, t n m

1998 n h t n m 2007, bình quân t c t ng tr ng tín d ng hàng n m kho ng 25%, riêng n m 2007, con s này t k l c (cao nh t trong 10 n m) là 37,8% Bên c nh ho t

ng tín d ng, kh i l ng ti n còn c a vào l u thông qua chi tiêu ngân sách, thu mua ngo i t Vì v y, ã y t ng ph ng ti n thanh toán m i n m t ng thêm h n ¼ s

ti n c a n m tr c T n m 1996 n h t n m 2007 t ng ph ng ti n thanh toán t ng thêm bình quân m i n m là 26,2%, riêng n m 2007 con s này là 37%, trong khi t n m

1997 n h t n m 2007, bình quân m i n m GDP ch t ng lên kho ng 7,2% Su t m t

th i gian dài kho ng cách gi a t c t ng t ng ph ng ti n thanh toán và t c t ng

31 GDP luôn m c trên d i 20%, mà trong ó t c t ng t ng ph ng ti n thanh toán luôn biên cao h n so v i GDP Qua ó cho th y, trong su t th i gian này r t nhi u

ti n ã c a vào l u thông, nh ng ã không t o ra m t l ng GDP t ng ng Th

tr ng b t ng s n, th tr ng ch ng khoán trong nh ng n m ó ã tr thành kênh d n cho các l ng ti n và vì th cho n khi các th tr ng này th t l i, lu ng ti n th a th c

s phát huy tác d ng và l m phát t t y u s x y ra

2.1.2- i u hành CSTT c a NHNN Vi t nam trong n m 2008

Khi phân tích v i u hành CSTT và ho t ng ngân hàng n m 2008, không thkhông xem xét di n bi n tình hình kinh t - xã h i trong n c và qu c t B i vì, ây là nhân t tác ng m nh nh t n vi c xây d ng c ng nh i u hành CSTT hay th c hi n chi n l c kinh doanh c a các NHTM

2.1.2.1- Tình hình kinh t qu c t và trong n c

- B t ngu n t kh ng ho ng tài chính M cu i n m 2007, cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u hi n nay c ánh giá là tr m tr ng nh t trong vòng

80 n m qua Cu c kh ng ho ng b t u t kh ng ho ng tín d ng th c p nhà t i M , ã làm cho g n 20 ngân hàng quy mô l n nh khác nhau t i M phá s n, b thôn tính, ph i bán l i, sáp nh p, chính ph M ph i tri n khai k ho ch tr giúp tài chính tr giá 700 tUSD và b m thêm 780 t USD c u n n kinh t Nhi u ngân hàng khác t i Châu Âu

c ng trong tình tr ng t ng t Các qu c gia Châu Âu ph i a ra kho n c u tr c gói lên t i 2.500 t USD T i Châu Á, m t t p oàn b o hi m lâu i c a Nh t B n c ng bphá s n Chính ph các n c: Nh t B n, Hàn Qu c c ng tung ra các kho n c u tr th

tr ng tài chính và kích thích kinh t giá tr hàng ch c, hàng tr m t USD Trong n a u

n m 2008, l m phát trên th gi i t ng m nh, lên m c cao nh t trong g n 20 n m qua

H u h t các NHT các n c th c hi n CSTT th t ch t, t ng lãi su t ch o và t ng t l

d tr b t bu c Nh ng t tháng 09/2008, do lo ng i suy thoái kinh t b i cu c kh ng

ho ng tài chính, NHT các n c nhanh chóng chuy n sang th c hi n CSTT n i l ng,

ng th i c t gi m m nh lãi su t ch o, gi m t l d tr b t bu c và a ra các gi i pháp tài chính m nh m khác thúc y s phát tri n kinh t Th tr ng ngo i t , th

tr ng hàng hoá di n bi n ph c t p Trong 7 tháng u n m 2008, USD gi m m nh so

32

v i EURO và các lo i ngo i t ch ch t khác, lúc xu ng th p nh t 1 EURO i c trên 1,6 USD, nh ng t tháng 08/2008 t ng tr l i và n cu i tháng 10/2008, 1 EURO chcòn i c h n 1,4 USD T ng t giá d u thô lên cao nh t tháng 07-2008 t t i 147 USD/thùng, nh ng u tháng 12/2008 gi m còn kho ng 44-46 USD/thùng, th p nh t trong vòng 4 n m qua Giá vàng lúc cao nh t t i 940 USD/ounce, cu i n m gi m còn h n

700 USD/ounce Giá g o lúc cao nh t lên t i 1.200 USD/t n, cu i n m còn h n 400 USD/t n Giá gas, thép, cao su, cà phê c ng di n bi n t ng t , t ng cao trong 7 tháng

u n m và gi m m nh trong nh ng tháng cu i n m 2008

- Trong n c, thiên tai di n ra trên di n r ng, t bi t u n m 2008 x y ra t rét

m nh t và kéo dài trong l ch s hàng ch c n m qua các t nh phía B c, gây thi t h i

l n cho mùa màng, gia súc, gia c m Do giá c trên th tr ng th gi i t ng cao, bi n

ng c a USD, giá vàng, th tr ng ch ng khoán toàn c u, c ng v i m t s y u t khác, nên trong 7 tháng u n m 2008, giá l ng th c, c bi t là giá g o, giá vàng, d u, s t thép, cao su, h t i u, cà phê, xi m ng .t ng m nh, ch s giá t ng cao nh t trong 16