Phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

VIETINBANK Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam... Tuy nhiên, các NHTM là ch th th ng xuyên phát hành trái phi u doanh nghi p nh t.. Tuy nhiên, Vi t Nam tình hình môi tr ng chính sách... T

PHÁT TRI N D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U

PHÁT TRI N VI T NAM

LU N V N TH C S KINH T

Thành Ph H Chí Minh – N m 2010

PHÁT TRI N D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U

Thành Ph H Chí Minh - N m 2010

L i c m n

Tôi chân thành cám n Ban giám hi u Tr ng i H c Kinh T TPHCM đã t o

đi u ki n thu n l i cho tôi trong su t quá trình h c t p và nghiên c u

Tôi chân thành c m n các Th y Cô trong Khoa Sau đ i h c đã tham gia gi ng

d y và truy n đ t các ki n th c quý báu cho tôi trong su t ch ng trình cao h c th i gian qua

c bi t, tôi xin g i l i c m n chân thành đ n PGS.TS Ph m V n N ng – hi u

tr ng Tr ng i H c Kinh T TPHCM - đã t n tình h ng d n, truy n đ t các ki n

th c quý báu giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Và tôi c ng xin c m n t t c các anh ch BIDV, gia đình và b n bè đã giúp đ tôi trong th i gian qua

Xin trân tr ng c m n

Ph m ng Tu Quang

L p Cao H c êm 1 - Khóa 15 - Tr ng i H c Kinh T TPHCM

VI T NAM” là công trình nghiên c u c a b n thân, đ c đúc k t t quá trình

h c t p và nghiên c u th c ti n trong th i gian qua, d i s h ng d n khoa h c

c a Th y PGS TS Ph m V n N ng

Tác gi lu n v n

Ph m ng Tu Quang

M C L C

DANH M C CH VI T T T

DANH M C B NG, HÌNH

CH NG 1 - T NG QUAN V D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U

DOANH NGHI P T I NGÂN HÀNG 1

1.1 T ng quan v trái phi u 1

1.1.1 Khái ni m 1

1.1.2 c đi m 1

1.1.3 Phân lo i trái phi u 2

1.1.4 Vai trò, tác d ng c a trái phi u 6

1.1.5 Các lo i trái phi u Vi t Nam hi n nay 7

1.2 Trái phi u doanh nghi p 7

1.2.1 Khái ni m 7

1.2.2 c đi m chung c a trái phi u doanh nghi p 8

1.2.3 L i ích c a vi c phát hành trái phi u đ i v i doanh nghi p 8

1.2.4 M t s khó kh n, thách th c đ i v i doanh nghi p khi phát hành trái phi u đ huy đ ng v n .12

1.2.5 Th c tr ng th tr ng trái phi u Vi t Nam hi n nay 13

1.2.5.1 Trái phi u chính ph 13

1.2.5.2 Trái phi u doanh nghi p 14

1.3 T ng quan v d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p t i các t ch c tín d ng18 1.3.1 Khái ni m 18

1.3.2 Các d ch v tiêu bi u 18

1.3.3 i u ki n phát hành trái phi u doanh nghi p 18

1.3.4 Các đ i t ng tham gia vào quá trình phát hành trái phi u doanh nghi p 19

1.3.5 Quy trình cung c p d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p t i các t ch c tín d ng 20

1.3.6 Chính sách phí 24

K t lu n ch ng 1 25

CH NG 2 – TH C TR NG D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U DOANH NGHI P T I BIDV HI N NAY 26

2.1 Gi i thi u v Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam 26

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a BIDV: 26

2.1.2 Mô hình t ch c 26

2.1.3 Các ch tiêu tài chính ch y u 2004 – 2008 30

2.1.4 V th c a BIDV trên th tr ng tài chính ngân hàng Vi t Nam 34

2.2 Tình hình cung ng d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p t i BIDV 36

2.2.1 Các d ch v cung c p 36

2.2.2 i u ki n cung c p d ch v 37

2.2.3 Quy trình th c hi n 39

2.2.4 Chính sách phí d ch v 40

2.2.5 L i ích c a vi c cung ng d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p 40

2.2.6 ánh giá tình hình th c hi n d ch v t i BIDV đ n 30/09/2009 43

2.2.6.1 V các d ch v cung c p……….43

2.2.6.2 Nh ng k t qu đ t đ c……… 44

2.2.6.3 M t s t n t i, h n ch và nguyên nhân ………47

2.3 Tình hình cung ng d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p t i các t ch c tín d ng và bài h c kinh nghi m rút ra cho BIDV 52

2.3.1 Tình hình cung ng d ch v t i các t ch c tín d ng 52

2.3.2 Bài h c kinh nghi m 55

K t lu n ch ng 2 57

CH NG 3 – CÁC GI I PHÁP PHÁT TRI N D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U DOANH NGHI P T I BIDV 58

3.1 nh h ng phát tri n d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p c a BIDV giai đo n 2010 – 2015 58

3.2 Các gi i pháp đ xu t đ i v i H i s chính BIDV 58

3.2.1 T ng c ng ti p th qu ng bá d ch v 59

3.2.2 M r ng quan h h p tác v i các qu đ u t , các t ch c tài chính trong và n c ngoài t o c u v trái phi u 60

3.2.3 T ng c ng công tác t p hu n nghi p v phát hành trái phi u doanh nghi p cho cán b t i các Chi nhánh 61

3.2.4 Xây d ng chính sách phí d ch v c nh tranh, nâng cao ch t l ng d ch v , đa d ng hóa các s n ph m d ch v tài chính tr n gói cho Doanh nghi p 62

3.2.5 T ng c ng h p tác v i các Ngân hàng n c ngoài đang ho t đ ng t i Vi t Nam trong vi c đ ng t v n phát hành trái phi u 63

3.2.6 Nghiên c u, đi u ch nh các đi u ki n cung c p d ch v đ i v i doanh nghi p .64

3.3 Ki n ngh đ i v i các c quan qu n lý Nhà n c 66

K t lu n ch ng 3 72

K T LU N 73

TÀI LI U THAM KH O 74

PH L C 75

VIETINBANK Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam

Hình 2.6 : Bi u đ ho t đ ng huy đ ng v n giai đo n 2004 – 2008

Hình 2.7 : Bi u đ l i nhu n tr c thu giai đo n 2004 – 2008

th ng ngân hàng thì hi n nay các Doanh nghi p Vi t Nam còn có m t kênh huy

đ ng v n h u hi u khác đ ph c v cho nhu c u s n xu t kinh doanh và đ u t

c a mình là th tr ng ch ng khoán v i hai hình th c huy đ ng v n ch y u là phát hành c phi u (ch ng khoán v n) và phát hành trái phi u doanh nghi p (ch ng khoán n ) V i nh ng u đi m nh t đ nh, cùng v i xu th c a th tr ng, hình th c phát hành trái phi u doanh nghi p đ huy đ ng v n đang nh n đ c

s quan tâm c a nhi u doanh nghi p và đang h a h n phát tri n m nh trong th i gian t i

Ngày 19/05/2006, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh s 52/2006/N -CP

h ng d n và t o hành lang pháp lý cho ho t đ ng phát hành trái phi u doanh nghi p n nay, m t s doanh nghi p nh T p đoàn đi n l c Vi t Nam, T p đoàn công nghi p tàu th y Vi t Nam, T ng Công ty c ph n Vinaconex, Công

ty c ph n Vincom… đã phát hành trái phi u đ huy đ ng v n áp ng nhu c u này c a các doanh nghi p, hi n nay nhi u t ch c tín d ng nh Ngân hàng u

t và Phát tri n Vi t Nam, Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn Vi t Nam, Công ty c ph n ch ng khoán Sài Gòn (SSI), Ngân hàng TMCP Phát tri n Nhà Hà N i… đã đ a ra m t s s n ph m d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p ây là m t lo i d ch v tài chính cao c p mà các Ngân hàng đ u t l n trên th gi i đang th c hi n r t thành công và mang l i ngu n thu nh p đáng k V i ti m n ng phát tri n c a n n kinh t Vi t Nam, ngày càng

có nhi u doanh nghi p s d ng hình th c huy đ ng v n b ng phát hành trái phi u doanh nghi p thay cho hình th c vay v n ngân hàng ho c phát hành c phi u V i uy tín và v trí là m t trong b n ngân hàng th ng m i hàng đ u

Vi t Nam hi n nay, Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam (BIDV) có nhi u

ti m n ng cung c p các d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p, góp ph n t o hình nh c a m t ngân hàng đ u t đúng ngh a và mang l i ngu n thu nh p đáng k cho ngân hàng Tuy nhiên, do các nguyên nhân khách quan và

ch quan, d ch v này trong th i gian qua ch a mang l i hi u qu t ng ng v i

ti m n ng mà BIDV đang có V y trong th i gian t i BIDV c n th c hi n các

gi i pháp nh th nào đ phát tri n d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p Các g i ý chính sách nào Nhà n c c n th c hi n đ khuy n khích, h tr vi c phát hành trái phi u doanh nghi p Xu t phát t th c tr ng

trên, tác gi đã nghiên c u đ tài “Phát tri n d ch v phát hành trái phi u doanh

nghi p t i Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam”

2 XÁC NH V N NGHIÊN C U

Vi c phát hành trái phi u c a các doanh nghi p đ huy đ ng v n r t ph bi n các n c phát tri n ng th i, các Ngân hàng đ u t các n c phát tri n đã cung c p các d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p r t thành công và mang l i kho n thu nh p đáng k cho b n thân ngân hàng Hi n t i, so

v i m t s t ch c tín d ng khác đang có cung c p d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p, Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam t m

đ c đánh giá là m t trong nh ng t ch c cung c p d ch v này khá t t Tuy nhiên, k t qu th c hi n ch a t ng x ng v i ti m n ng c a BIDV ng tr c tình hình nh v y, v n đ nghiên c u c a đ tài này là tìm ra các gi i pháp nh m phát tri n d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p t i BIDV đ góp ph n c i thi n ngu n thu d ch v , nâng cao uy tín và v th c a BIDV trên

th tr ng tài chính ngân hàng Vi t Nam, đ a BIDV tr thành m t t p đoàn ngân hàng đ u t đúng ngh a

3 CÂU H I VÀ M C TIÊU NGHIÊN C U:

 Các lo i trái phi u đang có trên th tr ng tài chính Vi t Nam hi n nay?

Vai trò, tác d ng, l i ích c a vi c phát hành trái phi u đ i v i các doanh nghi p? Câu h i này s đ c tr l i trong ch ng 1

 Tình hình phát hành trái phi u c a các Doanh nghi p Vi t Nam hi n nay

nh th nào? Nh ng u đi m và h n ch c a hình th c huy đ ng v n

b ng cách phát hành trái phi u doanh so v i các hình th c khác nh th nào? Câu h i này s đ c tr l i trong ch ng 1

 Tình hình cung c p d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh

nghi p các t ch c tín d ng khác nh th nào? Th c tr ng BIDV trong th i gian qua? Tình hình th c hi n các TCTD khác t i Vi t Nam

nh th nào? Câu h i này đ c tr l i trong ch ng 2

 C n th c hi n các gi i pháp nào đ phát tri n các d ch v liên quan đ n

phát hành trái phi u doanh nghi p t i BIDV? Câu h i tr ng tâm c a đ tài này s đ c tr l i trong ch ng 3

Trong quá trình đi tìm l i gi i cho nh ng câu h i nghiên c u v a nêu trên đ

gi i quy t v n đ nghiên c u đ t ra, đ tài này nh m vào các m c tiêu nghiên

c u c th sau đây:

 Khái quát v các lo i trái phi u trên th tr ng tài chính, ch ra u nh c

đi m c a hình th c huy đ ng v n b ng trái phi u so v i các hình th c huy đ ng v n khác

 Phân tích tình hình phát hành trái phi u c a các doanh nghi p Vi t Nam

trong th i gian qua sau khi có Ngh đ nh 52/2006/N -CP c a Chính ph v/v h ng d n phát hành trái phi u doanh nghi p Nêu b t lên ti m n ng phát tri n c a th tr ng trái phi u doanh nghi p Vi t Nam

 ánh giá th c tr ng tình hình cung ng các d ch v liên quan đ n phát

hành trái phi u doanh nghi p t i các t ch c tín d ng khác nói chung và

t i BIDV nói riêng

 a ra m t s gi i pháp t phía BIDV H i s chính nói chung và các

Chi nhánh BIDV nói riêng c ng nh các chính sách h tr khuy n khích

c a Nhà n c nh m phát tri n d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p t i BIDV

4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U:

Tác gi đã v n d ng lý thuy t các môn h c Lý thuy t th tr ng Tài chính, Tài chính doanh nghi p hi n đ i, Tài chính qu c t làm n n t ng lý lu n ng

th i tác gi s d ng ph ng pháp th ng kê và ph ng pháp t ng h p s li u đ đánh giá v tình hình hình thành và phát tri n c a th tr ng trái phi u doanh nghi p, tình hình phát tri n d ch v liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p t i BIDV; ti p thu kinh nghi m cung c p d ch v c a các t ch c tài chính trên th tr ng trong và ngoài n c và t kinh nghi m tr c ti p làm công tác tín d ng c a tác gi làm c s đ xu t các gi i pháp phù h p

Ch ng 1:

T NG QUAN V D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U

DOANH NGHI P T I NGÂN HÀNG

1.1 T ng quan v trái phi u:

1.1 1 Khái ni m:

Trái phi u là m t lo i ch ng khoán quy đ nh ngh a v c a ng i phát hành (ng i vay ti n) ph i tr cho ng i n m gi ch ng khoán (ng i cho vay) m t kho n ti n xác đ nh, th ng là trong nh ng kho ng th i gian c th , và ph i hoàn tr cho kho n vay ban đ u khi nó đáo h n

Trong tài chính, trái phi u là m t ch ng khoán n , theo đó ng i phát hành

n ng i n m gi trái phi u m t kho n ti n, và có ngh a v thanh toán c g c

l n lãi vào nh ng th i đi m đ nh tr c trong t ng lai

Trái phi u đ n gi n ch là m t kho n n , nh ng có d ng m t ch ng khoán, cho dù tên g i có khác nhau thì b n ch t c a chúng c ng ch là m t Ng i phát hành là ng i đi vay, ng i n m gi trái phi u là ng i cho vay, trái t c chính

là lãi ti n vay Phát hành trái phi u là m t bi n pháp hi u qu giúp ng i phát hành tài tr cho các kho n đ u t dài h n c a mình b ng ngu n v n bên ngoài Trái phi u là lo i ch ng khoán xác nh n quy n và l i ích h p pháp c a ng i

s h u đ i v i m t ph n v n n c a t ch c phát hành

1.1.2 c đi m:

 M t trái phi u th ng có ba đ c tr ng chính:

 M nh giá: M nh giá là giá tr danh ngh a c a trái phi u đ c ghi trên t trái

phi u M nh giá trái phi u là s v n g c mà trái ch s đ c nh n khi trái phi u đ n h n và m nh giá c a trái phi u th ng là b i s c a m t s ti n

nh t đ nh (ví d 100.000 VND ho c 100USD)

 Lãi su t đ nh k (coupon): chính là l i t c mà trái ch đ c h ng đ nh k

(hàng quý ho c hàng n m) khi đ u t vào trái phi u, đ c bi u hi n b ng

con s ph n tr m (%) c th i v i m t s lo i trái phi u đ c thù nh trái phi u zero coupon (hay còn g i là trái phi u chi t kh u) thì không có lãi su t

đ nh k , trái ch h ng l i t c chính là chênh l ch gi a giá mua trái phi u và

m nh giá nh n đ c khi đáo h n

 Th i h n: trái phi u th ng có th i gian đáo h n c th (5 n m, 10 n m hay

30 n m …) đ c ghi rõ trên t trái phi u C ng có th có lo i trái phi u v nh

vi n, t c là không có th i gian đáo h n, trái ch mua trái phi u này s đ c

h ng m t dòng l u kim (trái t c) mãi mãi t ch th phát hành cho đ n khi

ch th phát hành không còn t n t i n a

 Trái phi u th hi n quan h ch n - con n gi a ng i phát hành và nhà

đ u t Phát hành trái phi u là đi vay v n Mua trái phi u là cho ng i phát

hành vay v n và nh v y, trái ch là ch n c a ng i phát hành Là ch n ,

ng i n m gi trái phi u (trái ch ) có quy n đòi các kho n thanh toán theo cam k t v th i h n và kh i l ng, song không có quy n tham gia vào nh ng

v n đ đi u hành c a bên phát hành

1.1.3 Phân lo i trái phi u:

- C n c vào vi c có ghi danh hay không:

 Trái phi u vô danh: là lo i trái phi u không ghi tên ng i th h ng, b t k

cá nhân ho c t ch c nào n m gi trái phi u s là trái ch và đ c h ng

m i quy n l i do trái phi u mang l i

 Trái phi u ghi danh (ký danh): là trái phi u có ghi tên c th trái ch trên t

trái phi u Ch t ch c/cá nhân đ ng tên trên trái phi u m i đ c h ng m i quy n l i do trái phi u mang l i Tuy nhiên, trái ch có th d dàng chuy n

nh ng trái phi u l i cho đ i t ng khác b ng th t c ký h u trái phi u (th ng đ c in m t sau t trái phi u)

- C n c vào đ i t ng phát hành trái phi u

 Trái phi u chính ph (bao g m Trái phi u chính ph - B Tài chính phát

hành, trái phi u do Ngân hàng trung ng phát hành): là lo i trái phi u do Chính ph (thông qua B Tài chính ho c Ngân hàng trung ng) phát hành

ây là lo i trái phi u chi m t l l n l u hành trên th tr ng ( Vi t Nam trái phi u Chính ph luôn chi m t l trên 90% trên th tr ng) Trái phi u Chính ph luôn có lãi su t (coupon) th p nh t trong các lo i trái phi u đang

l u hành do đ c đ m b o b ng kh n ng chi tr c a Chính ph nên r i ro

h u nh không có Lãi su t trái phi u Chính ph còn là c n c đ quy t đ nh lãi su t các trái phi u khác trên th tr ng

 Trái phi u đô th (hay còn có tên g i khác là trái phi u công trình): là lo i

trái phi u do chính quy n đ a ph ng (bang/thành ph /t nh) phát hành d i

s cho phép c a chính quy n trung ng đ huy đ ng v n th c hi n các công trình d án đ a ph ng ây c ng là lo i trái phi u có m c lãi su t th p trên th tr ng (ch sau trái phi u Chính Ph ) do r i ro th p và đ c s ng m

b o lãnh c a chính quy n trung ng

 Trái phi u doanh nghi p: đây là lo i trái phi u đa d ng và phong phú nh t,

do các doanh nghi p phát hành đ huy đ ng v n ph c v cho ho t đ ng s n

xu t kinh doanh – d án đ u t c a mình Lo i trái phi u này th ng có lãi

su t cao nh t trên th tr ng (lãi su t cao th p còn tùy thu c vào uy tín và

n ng l c tài chính c a doanh nghi p phát hành nh ng đ i đa s đ u cao h n lãi su t trái phi u Chính ph m t t l ph n tr m nh t đ nh) Tuy nhiên,

th ng đây c ng là lo i trái phi u có r i ro thanh toán cao nh t

 Trái phi u qu c t : là lo i trái phi u do Chính ph m t n c, doanh nghi p

ho c t ch c qu c t nh World Bank, IMF phát hành và đ c l u hành trên

th tr ng ch ng khoán qu c t Lãi su t c a trái phi u này tùy thu c vào nhi u y u t nh lãi su t c a trái phi u Chính ph hi n t i trên th tr ng

qu c t c a qu c gia có đ ng ti n đ c ghi trên trái phi u, uy tín và n ng l c

c a Ch th phát hành, tình hình n đ nh c a kinh t th gi i, th hi u c a Nhà đ u t … nh ng th ng thì lãi su t huy đ ng t trái phi u qu c t s

th p h n lãi su t huy đ ng trong n c c a Ch th phát hành

- Theo th i h n:

 Trái phi u tr lãi sau hàng n m, g c thanh toán khi đáo h n

 Trái phi u thanh toán c g c và lãi m t l n khi đáo h n

- Phân lo i trái phi u theo vi c b o đ m:

 Trái phi u không có b o đ m (Naked Bond): là lo i trái phi u c p th p,

không đ c đ m b o b ng tài s n c a doanh nghi p, ch đ c b o đ m

kh n ng thanh toán b ng uy tín c a doanh nghi p Trong tr ng h p doanh nghi p phát hành phá s n, trái ch ch đ c thanh toán t tài s n thanh lý tr c c đông u đãi và c đông th ng

 Trái phi u đ c đ m b o (Secured Bond): Doanh nghi p đem tài s n c

th c a mình đ m b o cho vi c thanh toán g c và lãi c a trái phi u khi

đ n h n

 Trái phi u đ c b o lãnh (Guaranted Bond): Là trái phi u đ c m t

doanh nghi p khác (th ng là m t t ch c tài chính có uy tín) đ ng ra

b o lãnh thanh toán trái t c và v n c a trái phi u đó khi trái phi u không

đ c thanh toán đúng h n

 Trái phi u tín thác th ch p (Collateral Trust Bond): Là trái phi u đ c

phát hành d a vào các ch ng khoán c a doanh nghi p khác làm v t th

ch p

 Trái phi u c m c (Mortgage Bond): là trái phi u đ c phát hành trên c

s v t c m c c a doanh nghi p

- Các lo i trái phi u đ c bi t khác:

 Trái phi u zero coupon: là lo i trái phi u không thanh toán lãi su t đ nh

k Nhà đ u t đ c h ng l i su t khi đ u t trái phi u b ng chênh l ch

gi a giá mua trái phi u ban đ u (còn g i là giá chi t kh u) và giá tr nh n

đ c khi đ n h n trái phi u

Trái phi u chuy n đ i: là m t lo i trái phi u có kh n ng chuy n đ i

thành c phi u công ty theo m t t l công b tr c và vào m t kho ng

th i gian xác đ nh tr c Thông th ng bao gi ng i phát hành trái phi u chuy n đ i c ng dành cho ng i mua quy n quy t đ nh có chuy n

đ i sang c phi u hay không Ng i n m gi trái phi u chuy n đ i có quy n không chuy n sang c phi u n u t i th i đi m chuy n đ i, công ty làm n không t t Trái phi u chuy n đ i có th đ c coi là s k t h p

gi a m t trái phi u th ng và m t quy n ch n mua c phi u Thông

th ng, trái phi u lo i này có t su t trái t c t ng đ i th p so v i các

lo i trái phi u khác, song bù l i, nó h a h n đem l i cho nhà đ u t l i nhu n l n h n t kh n ng mua đ c c phi u v i m c giá u đãi trong

 Trái phi u có đi u kho n thanh toán lãi th n i: là trái phi u mà lãi su t

đ nh k th ng đu c tái n đ nh trên c s lãi su t th tr ng c ng thêm

m t t l ph n tr m c đ nh (đu c g i là kho n chênh l ch)

 Trái phi u tài kho n (Book-entry Bond): Là lo i trái phi u không t n t i

d i hình th c ch ng ch ch ng khoán, ti n mua trái phi u đ c chuy n vào tài kho n trái phi u đ ng tên trái ch

 Trái phi u kh hoán (Exchangeable bond): Là lo i trái phi u có th

chuy n sang c phi u th ng c a m t doanh nghi p khác Ví d Cty m

(Holding company) đã và đang s h u nhi u c phi u th ng c a các công ty con (Subsidiaries), có th s phát hành trái phi u kh hoán sang

c phi u th ng c a các công ty con

 Trái phi u hoàn v n (Callable Bond): v i lo i trái phi u này, Doanh

nghi p có th hoàn v n cho trái ch tr c h n

 Trái phi u ch s (Indexed Bond): trái t c đ c đi u ch nh theo ch s giá

sinh ho t hàng tháng, n a n m, và đi u ch nh m nh giá khi hoàn v n cho trái ch

1.1.4 Vai trò, tác d ng c a trái phi u:

 i v i n n kinh t

Th tr ng trái phi u là kênh huy đ ng v n nhanh chóng và hi u qu Th

tr ng trái phi u là m t b ph n c a th tr ng v n dài h n, th c hi n ch c n ng

c a th tr ng tài chính là cung c p ngu n v n trung, dài h n cho n n kinh t ây

là th tr ng có kh n ng huy đ ng các ngu n v n phân tán, t m th i nhàn r i trong toàn xã h i vào công cu c đ u t

Th tr ng trái phi u phát tri n làm cho th tr ng v n hoàn thi n và đa

d ng h n Th tr ng trái phi u có quy mô và đ sâu đ h tr t t h n nhu c u v n

đ u t dài h n trong n n kinh t , góp ph n t o ra m t c u trúc th tr ng v ng ch c

mà nó d a trên c s cân đ i gi a th tr ng vay n ngân hàng, th tr ng trái phi u

và th tr ng c phi u trong t ng lai Th tr ng trái phi u thúc đ y s phát tri n

Th tr ng trái phi u góp ph n làm đa d ng hoá các s n ph m tài chính, cung

c p cho các nhà đ u t ngày càng nhi u l a ch n đ đa d ng hóa danh m c đ u t phù h p v i nh ng kh u v r i ro khác nhau Trái phi u chính ph v i đ an toàn cao nh ng lãi su t không h p d n b ng TPDN Bên c nh đó, đ u t vào c phi u s

đem l i cho nhà đ u t t su t l i nhu n cao h n t ng ng v i m c r i ro cao h n

Th tr ng trái phi u v i các lo i trái phi u và k h n khác nhau t o thêm cho nhà

đ u t l a ch n ph ng án đ u t phù h p

i v i nhà đ u t , trái phi u có tính n đ nh và ch a đ ng ít r i ro h n c phi u Trái phi u luôn có m t th i h n nh t đ nh và khi đáo h n trái ch đ c nh n

l i v n góp ban đ u c a mình Thu nh p ch y u c a trái phi u là ti n lãi, đây là kho n thu c đ nh Khi đ u t vào TPDN, trái ch nh n ti n lãi không ph thu c vào tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p phát hành, đ c đi m này không

gi ng v i c đông ch nh n đ c c t c khi doanh nghi p kinh doanh có lãi Thêm

m t đ c đi m n a, n u công ty b gi i th ho c phá s n thì trái ch đ c u tiên tr

n tr c các c đông Vì v y đây là d ng đ u t phù h p v i các nhà đ u t có kh u

v đ u t không thích m o hi m

1.1.5 Các lo i trái phi u Vi t Nam hi n nay:

C n c vào ch th phát hành, Vi t Nam hi n nay có các lo i trái phi u sau:

- Trái phi u Chính ph : là trái phi u do Chính ph phát hành đ huy đ ng v n

cho các công trình, d án c a Chính ph ph c v m c tiêu phát tri n kinh t -

xã h i c a đ t n c ví d công trái giáo d c, trái phi u chính ph khác

- Trái phi u c a Ngân hàng Nhà n c: là trái phi u do Ngân hàng Nhà n c

phát hành đ ph c v cho chính sách ti n t c a qu c gia

- Trái phi u đô th : hay còn g i là trái phi u chính quy n đ a ph ng đ c

chính quy n đ a ph ng phát hành d i s cho phép c a chính ph Hi n nay

m i ch có Hà N i, thành ph H Chí Minh và ng Nai phát hành trái phi u chính quy n đ a ph ng đ huy đ ng v n Các t nh thành đ c phép phát hành đ n 30% t ng nhu c u chi tiêu và ph i đ c chính ph cho phép phát hành

- Trái phi u doanh nghi p: là lo i trái phi u do các doanh nghi p thu c các

thành ph n kinh t phát hành đ huy đ ng v n đáp ng nhu c u s n xu t kinh doanh – đ u t c a chính doanh nghi p

1.2 Trái phi u doanh nghi p:

1.2.1 Khái ni m:

Trái phi u doanh nghi p là các lo i trái phi u (ch ng khoán n ) do các doanh nghi p phát hành đ vay v n ng n h n, trung h n ho c dài h n nh m m c đích huy đ ng v n đ u t các d án hay m r ng qui mô ho t đ ng s n xu t kinh doanh

1.2.2 c đi m chung c a trái phi u doanh nghi p:

 Trái ch đ c tr lãi đ nh k và tr g c khi đáo h n, song thông th ng trái

ch không đ c tham d vào các quy t đ nh trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p C ng có lo i trái phi u nh trái phi u chi t kh u (trái phi u zero coupon) không tr lãi đ nh k , ng i mua đ c mua d i

m nh giá và khi đáo h n đ c thanh toán l i b ng m nh giá ho c giá tr thanh toán đ c ghi trên trái phi u

 M c đ u tiên trong tr ng h p ph i thanh lý tài s n c a doanh nghi p do doanh nghi p gi i th ho c phá s n: trái ch đ c u tiên thanh toán tr c các c đông (k c c đông th ng và c đông u đãi) t giá tr còn l i c a doanh nghi p

 Chi phí tr lãi trái phi u: phát hành trái phi u là m t hình th c đi vay (huy

đ ng v n t ng i mua trái phi u) do đó t t c các qu c gia thì chi phí tr lãi trái phi u đ c h ch toán vào chi phí ho t đ ng c a doanh nghi p và

đ c kh u tr thu

 Trái phi u doanh nghi p là lo i trái phi u đa d ng nh t và r t phong phú v

ch ng lo i đáp ng nhu c u và th hi u c a các nhà đ u t , là ngu n huy

đ ng v n trung – dài h n ch y u cho các doanh nghi p các n c phát tri n

1.2.3 L i ích c a vi c phát hành trái phi u đ i v i doanh nghi p:

Phát hành trái phi u doanh nghi p là m t hình th c huy đ ng v n ph bi n đ i

v i nhi u doanh nghi p các n c phát tri n nh các l i ích sau:

 Là m t kênh huy đ ng v n h u hi u bên c nh các kênh huy đ ng khác nh vay ngân hàng ho c phát hành c phi u t ng v n

 T n d ng đ c l i ích mang l i t t m ch n thu : do chi phí tr lãi trái phi u

t ng t nh chi phí tr lãi vay ngân hàng, đ c ghi nh n vào chi phí ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p trong k do đó làm gi m s thu thu nh p mà doanh nghi p ph i n p t đó t o ra đòn b y tài chính giúp các

c đông công ty gia t ng t su t sinh l i trên v n ch s h u Tuy nhiên, doanh nghi p ch t n d ng đ c l i ích t t m ch n thu trên trong tr ng

h p t su t l i nhu n c a doanh nghi p l n h n lãi su t c a trái phi u Sau đây ta s so sánh ví d v 02 doanh nghi p có t ng tài s n b ng nhau, có cùng m t t su t l i nhu n tr c thu trên t ng tài s n; hai doanh nghi p ch khác nhau v c u trúc v n, m t bên hoàn toàn s d ng v n t có, bên kia có

s d ng v n huy đ ng b ng trái phi u v i t l ví d là 30%:

T su t l i nhu n tr c thu và lãi vay trên t ng tài s n > 10% (là lãi

su t trái phi u), ví d là 15%:

Ch tiêu Doanh nghi p A Doanh nghi p B

L i nhu n tr c thu và lãi vay

(EBIT)

T su t l i nhu n sau thu /v n c

đông

10,8% 12,3%

T su t l i nhu n tr c thu và lãi vay trên t ng tài s n = 10% (b ng lãi

su t trái phi u):

Ch tiêu Doanh nghi p A Doanh nghi p B

L i nhu n tr c thu và lãi vay

(EBIT)

T su t l i nhu n sau thu /v n c

đông

7,2% 7,2%

T su t l i nhu n tr c thu và lãi vay trên t ng tài s n < 10% (nh h n

lãi su t trái phi u), ví d là 5%:

Ch tiêu Doanh nghi p A Doanh nghi p B

L i nhu n tr c thu và lãi vay

(EBIT)

T su t l i nhu n sau thu /v n c

đông

3,6% 2,06%

Qua các ví d trên cho th y ch khi t su t l i nhu n tr c thu và lãi vay trên

t ng tài s n l n h n lãi vay (lãi su t trái phi u) thì vi c s d ng v n vay (trái phi u) m i làm gia t ng t su t sinh l i ròng cho các c đông c a doanh nghi p

v n khi giá c phi u c a mình trên th tr ng đang đ c giá)

 i v i nh ng DN kinh doanh t t thì phát hành trái phi u có l i h n v

qu n tr đi u hành do các trái ch không tham gia vào các quy t đ nh

qu n tr đi u hành DN, ban lãnh đ o DN có th toàn tâm toàn ý đi u hành

DN theo chính sách c a mình ng th i khi ho t đ ng kinh doanh có l i nhu n t t h n thì trái ch c ng ch đ c h ng l i t c c đ nh, không

đ c chia thêm l i nhu n

 T n d ng các u đi m so v i hình th c vay n ngân hàng:

 Huy đ ng v n v i th i gian dài, lãi su t th ng th p h n lãi su t vay ngân hàng

 Có th huy đ ng đ c ngay m t kho n v n l n khi k t thúc đ t phát hành trái phi u Trong khi vay ngân hàng th ng ch đ c gi i ngân theo ti n

đ đ u t d án

 Có th huy đ ng đ c m t kh i l ng v n l n mà không nh t thi t ph i

có tài s n đ m b o (trong khi h u h t các ngân hàng đ u h n ch cho vay

v n không có đ m b o b ng tài s n ho c n u vay đ c thì m c vay

th ng không đáp ng đ nhu c u c a doanh nghi p và c ng th ng ch

có m t s doanh nghi p nhà n c l n có m i quan h truy n th ng v i ngân hàng m i đ c cho vay không có đ m b o b ng tài s n) Trong khi doanh nghi p có th phát hành trái phi u không đ c đ m b o b ng tài

s n c a doanh nghi p v i s l ng t ng đ i l n ph thu c vào uy tín,

n ng l c tài chính và tính hi u qu c a d án đ u t

 Doanh nghi p có th linh ho t l a ch n hình th c hoàn tr g c và lãi trái phi u h n so v i vay ngân hàng: khi phát hành trái phi u doanh nghi p

có th l a ch n hình th c tr lãi nh tr hàng n m/l n, hàng sáu tháng/l n, tr lãi m t l n vào cu i k …c ng nh có th tr g c hàng n m hay tr m t l n vào ngày đáo h n c a trái phi u… Trong khi vay ngân hàng thì các doanh nghi p h u nh đ u ph i tr g c và lãi đ nh k theo

ti n đ dòng ti n ho t đ ng, r t hi m khi doanh nghi p đ c l a ch n hình th c tr g c và lãi m t l n khi đáo h n

 T o ra m t s n ph m tài chính đáp ng nhu c u đ u t đa d ng c a các ch

th tham gia trên th tr ng tài chính:

 Các nhà đ u t tham gia mua bán trái phi u đ đa d ng hóa danh m c đ u

t , góp ph n mang l i thu nh p n đ nh h n so v i hình th c đ u t c phi u

 áp ng kh u v t su t sinh l i và r i ro c a các nhà đ u t

1.2.4 M t s khó kh n – thách th c đ i v i doanh nghi p khi phát hành

trái phi u đ huy đ ng v n:

 Gánh n ng chi phí tài chính c đ nh, gây áp l c lên tình hình tài chính

c a doanh nghi p, th m chí có th d n doanh nghi p đi đ n phá s n trong

tr ng h p không có đ ngu n ti n m t đ thanh toán g c ho c lãi trái phi u

 M t s qu c gia có th đ a ra nh ng tiêu chu n kh t khe h n đ i v i vi c huy đ ng v n b ng hình th c phát hành trái phi u doanh nghi p so v i tiêu chu n vay ngân hàng (ví d , Vi t Nam hi n nay đ đ c phát hành trái phi u, doanh nghi p ph i đáp ng đi u ki n là đã ho t đ ng t 2 n m

tr lên, có v n đi u l t i thi u 10 t đ ng…), ph i minh b ch và công b thông tin đ y đ v tình hình ho t đ ng s n xu t kinh doanh, các k

ho ch, d án d ki n đ u t …cho nhà đ u t

1.2.5 Th c tr ng th tr ng trái phi u Vi t Nam hi n nay:

Th tr ng trái phi u Vi t Nam bao g m tín phi u kho b c, trái phi u chính ph , trái phi u chính quy n đ a ph ng (các lo i trái phi u trên g i chung là trái phi u chính ph ), trái phi u doanh nghi p (bao g m c trái phi u c a ngân hàng

th ng m i), ch ng ch ti n g i và các ch ng khoán n có giá tr khác (g i chung là trái phi u doanh nghi p) Cho đ n nay, th tr ng trái phi u Vi t Nam

v n còn trong giai đo n đ u phát tri n, trong đó trái phi u chính ph chi m t

tr ng áp đ o Trái phi u doanh nghi p chi m t l còn r t khiêm t n So v i các

n c khác trong khu v c, th tr ng trái phi u Vi t Nam có c u trúc và đ c t

ch c khá đ n gi n, nh v qui mô, nghèo nàn v s n ph m, kém v thanh kho n, thi u t ch c x p h ng tín nhi m và ho t đ ng thi u chuyên nghi p c v c ch xác đ nh lãi su t th tr ng l n c ch xác đ nh giá trái phi u c nh tranh Tính

đ n cu i n m 2008, t ng d n trái phi u c a Vi t Nam t ng đ ng 14,2% GDP, trong khi t l này các n c trong khu v c luôn m c cao, nh

Singapore 66,8%, Thái Lan 52,4% hay Philippines 34,2% (ngu n: Asia Bond

Monitor 2009) Trong đó, trái phi u Chính ph chi m t tr ng ch y u, trái

phi u doanh nghi p ch chi m t tr ng khá nh trong t ng d n trái phi u trên

th tr ng

1.2.5.1 Trái phi u Chính ph :

Th tr ng trái phi u Chính ph chi m m t t l áp đ o trên th tr ng trái phi u

Vi t Nam Tính đ n đ u n m 2009 có h n 500 lo i tín phi u kho b c và trái phi u chính ph đang đ c l u hành,v i t ng giá tr g n 217.000 t đ ng Vi t

Nam (t ng đ ng 12,4 t USD), t l 13,7% GDP (ngu n: Asia Bond Monitor

2009), chi m t i 90% th ph n trên th tr ng trái phi u Vi t Nam So v i n m

2007 thì l ng trái phi u chính ph phát hành t ng g n 30% Trái phi u Chính

ph đóng vai trò th ng l nh, d n d t th tr ng ngay t khi ra đ i và phát tri n

Lãi su t trái phi u Chính ph đ c xem là lãi su t chu n cho các công c n trên

th tr ng tài chính Vi t Nam Trái phi u Chính ph là m t kênh huy đ ng v n quan tr ng nh t c a Chính ph đ đ m b o ngân sách cho chi đ u t phát tri n

Hi n nay trái phi u chính ph ch y u đ c phát hành thông qua b o lãnh, hay

đ u th u qua các trung tâm giao d ch ch ng khoán và Trung tâm giao d ch c a Ngân hàng Nhà n c Th tr ng trái phi u chính ph g n nh ch ho t đ ng trong th tr ng c p m t, không ph i th tr ng c p hai Sau khi đ c phát hành

l n đ u, trái phi u th ng đ c các ngân hàng th ng m i và các công ty l n

n m gi cho đ n khi đáo h n nh m m c đích qu n lý kh n ng thanh kho n

1.2.5.2 Trái phi u Doanh nghi p:

Tr c n m 2006, vi c phát hành trái phi u doanh nghi p đ c th c hi n theo Ngh đ nh s 120/CP ngày 17/9/1994 c a Chính Ph v phát hành c phi u, trái phi u c a doanh nghi p Nhà n c Khi đó, vi c phát hành trái phi u doanh nghi p ch t p trung các t ch c tín d ng phát hành trái phi u,

s doanh nghi p phát hành trái phi u r t ít, đa s có quy mô phát hành nh Các doanh nghi p đ u tiên phát hành trái phi u là: Nhà máy xi m ng Anh

S n phát hành 7,7 t đ ng (n m 1994), Công ty C đi n l nh REE phát hành

5 tri u USD (n m 1996), Công ty C ph n Công ngh Thông tin EIS phát hành 10 t đ ng (n m 1998), T ng công ty D u khí phát hành 300 t (n m 2003), T ng công ty i n l c phát hành 300 t (n m 2003), T ng công ty Xi

m ng 200 t đ ng (n m 2003) Trong th i gian này các doanh nghi p g n

nh d a hoàn toàn vào v n vay ngân hàng khi thi u v n đ đ u t phát tri n

s n xu t ng th i, theo quy đ nh t i Ngh đ nh s 120/CP ngày 17/9/1994

c a Chính Ph thì ch có doanh nghi p Nhà n c m i đ c phát hành trái phi u Ngoài ra, đi u ki n đ đ c phát hành trái phi u doanh nghi p khá khó

kh n, c th doanh nghi p nhà n c đó ph i đáp ng các đi u ki n nh sau:

 ã đ c c p gi y phép s n xu t - kinh doanh

 D án đ u t có hi u qu , đ c t ch c b o lãnh xem xét ch p thu n

Do các khó kh n trên nên th tr ng trái phi u doanh nghi p trong th i gian này

h u nh không phát tri n t phát hành trái phi u tr giá 700 t đ ng vào tháng 6/2006 c a Công ty Tài chính D u khí (PVFC) là đ t phát hành trái phi u doanh nghi p cu i cùng theo Ngh đ nh s 120/CP ngày 17/9/1994

Tuy nhiên, k t gi a cu i n m 2006 tr l i đây, th tr ng trái phi u doanh nghi p đã có b c phát tri n m i sau khi có Ngh đ nh 52/2006/N -CP ngày 17/05/2006 v vi c phát hành trái phi u doanh nghi p theo hình th c riêng l Theo đó, ch th phát hành trái phi u đ c m r ng, bên c nh các doanh nghi p nhà n c còn có các công ty trách nhi m h u h n, công ty c ph n và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài i u ki n đ c phát hành trái phi u doanh nghi p thông thoáng h n, theo nguyên t c t vay, t tr và th c hi n các quy

đ nh v công khai minh b ch thông tin Do đó, th tr ng trái phi u doanh nghi p đã có s phát tri n đ t bi n khi hàng lo t doanh nghi p phát hành trái phi u v i quy mô l n T ng giá tr trái phi u doanh nghi p phát hành n m 2006 lên đ n g n 9.000 t đ ng, trong đó EVN phát hành 5.000 t đ ng, Vinashin 800

t đ ng, T ng Công ty Sông à 300 t đ ng N m 2007 xu h ng phát hành trái phi u doanh nghi p ti p t c gia t ng v i kho ng trên 23.000 t đ ng trái phi u

đ c phát hành b i các doanh nghi p N m 2008 do kinh t lâm vào tình tr ng

kh ng ho ng nên giá tr trái phi u doanh nghi p phát hành suy gi m, ch đ t kho ng trên 4.000 t đ ng Tuy nhiên, t đ u n m 2009 đ n nay xu h ng phát hành trái phi u doanh nghi p kh i s c tr l i v i kho ng trên 8.000 t đ ng trái

phi u đ c phát hành m i (ngu n: t ng h p t internet) So v i các n c thì quy

mô c a th tr ng TPDN c a Vi t Nam còn khá khiêm t n N m 2008, d n TPDN ch chi m kho ng 0,6% GDP và chi m kho ng 10% th tr ng trái phi u,

m t con s còn quá khiêm t n so v i Thái Lan kho ng 10,4 % GDP và 20% th

tr ng trái phi u, Singapore kho ng 32% GDP và 43% th tr ng trái phi u, Hàn

Qu c kho ng 47 % GDP và 55% th tr ng trái phi u (ngu n: Asia Bond Monitor 2009)

B ng 1.1: M t s th ng v phát hành TPDN t n m 2006- 30/09/2009 STT T ch c phát hành

N m phát hành

1 NH u t và Phát tri n Vi t Nam 2.205 10-15 2006

3.000 5 2007 1.362 10 2009

7 Công ty Ch ng khoán Sài Gòn (SSI) 500 24tháng 16- 2006

8 NH Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn Vi t Nam 3.000 10-15 2006

9 NH Phát tri n Nhà ng B ng sông C u Long 150 2 2006

10 T ng Công ty L p Máy Vi t Nam 500 5 2007

1.500 3 2007

14 T ng Công ty CP Xu t nh p kh u và Xây D ng Vi t Nam 1.000 2 2007

15 T ng Công ty Tàu Th y Vi t Nam 800 5 2006

29 Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai 1.000 2-3 2008

30 T ng Công ty u t Phát tri n Nhà và ô th (HUD) 500 5 2009

Ngu n: T ng h p c a tác gi t báo chí và internet

Ch th phát hành TPDN th ng là nh ng doanh nghi p đ u ngành, có uy tín ho c các DNNN đã c ph n hóa Tuy nhiên, các NHTM là ch th th ng xuyên phát hành trái phi u doanh nghi p nh t Các doanh nghi p này th ng phát hành thông qua t ch c b o lãnh phát hành có uy tín

Các trái phi u đ c phát hành v i k h n thông th ng t 2 n m đ n 10

n m i v i m t th tr ng tài chính phát tri n, trái phi u th ng có th i h n t trên 20 n m đ n 30 n m Tuy nhiên, Vi t Nam tình hình môi tr ng chính sách

không đ m b o, n m trong đi u ki n l m phát cao, ch u tác đ ng v i các bi n

đ ng kinh t qu c t đã t o tâm lý thi u tin t ng c a các nhà đ u t khi đ u t vào trái phi u có k h n dài

1.3 T ng quan v d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p:

1.3.1 Khái ni m:

Các d ch v ngân hàng liên quan đ n phát hành trái phi u doanh nghi p là các

d ch v do ngân hàng cung c p cho doanh nghi p trong phát hành trái phi u doanh nghi p và các d ch v liên quan khác (nh b o lãnh thanh toán g c và lãi trái phi u, đ i lý thanh toán, đ i lý đ ng ký l u ký trái phi u…)

1.3.2 Các d ch v tiêu bi u g m:

 T v n phát hành: h ng d n doanh nghi p các th t c và các b c th c

hi n trong phát hành trái phi u;

 B o lãnh phát hành: cam k t v i t ch c phát hành v vi c th c hi n các

th t c tr c khi phát hành trái phi u, phân ph i l i trái phi u cho các nhà

đ u t , nh n mua trái phi u đ bán l i ho c mua s trái phi u còn l i ch a phân ph i h t;

 i lý phát hành: t ch c th c hi n vi c bán trái phi u cho nhà đ u t theo

 Là doanh nghi p thu c các lo i hình: Công ty c ph n, công ty nhà n c trong th i gian chuy n đ i thành công ty trách nhi m h u h n ho c công

ty c ph n theo quy đ nh c a Lu t Doanh nghi p và doanh nghi p có v n

đ u t n c ngoài trên ph m vi lãnh th n c C ng hòa xã h i ch ngh a

 T ch c phát hành: là các doanh nghi p có nhu c u phát hành trái phi u và

th a mãn các đi u ki n theo quy đ nh c a pháp lu t

 T ch c t v n thu x p phát hành: là t ch c cung c p d ch v t v n, thu

x p phát hành, đ i lý phát hành trái phi u cho Doanh nghi p

 T ch c b o lãnh là t ch c cung ng d ch v b o lãnh phát hành trái phi u cho Doanh nghi p

 T ch c t v n lu t: là đ n v có ch c n ng t v n pháp lu t đ c l a ch n

đ t v n pháp lý cho toàn b giao d ch phát hành trái phi u T ch c t v n

lu t có th là t ch c t v n lu t đ c l p (Công ty/V n phòng Lu t) đ c thuê đ cung c p d ch v t v n pháp lý cho giao d ch phát hành trái phi u

ho c Ban/Phòng Pháp ch c a Ngân hàng trong tr ng h p không thuê t

v n lu t đ c l p

 T ch c ki m toán: là công ty ki m toán đ c l p c a t ch c phát hành đ phát hành th xác nh n ki m toán đ i v i các thông tin tài chính nêu trong

b n công b thông tin (n u c n)

1.3.5 Quy trình cung c p d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p t i các

t ch c tín d ng:

Quy trình v cung c p d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p t i các t ch c tín d ng thông th ng g m các b c nh sau:

 Ti p nh n nhu c u và đánh giá doanh nghi p

Sau khi tìm hi u thông tin, doanh nghi p đ t nhu c u v phát hành trái phi u v i

t ch c cung ng d ch v phát hành trái phi u (g i t t là TCTVPH) TCTVPH

ti p nh n và đánh giá v DN và nhu c u c a DN, các đi u ki n mà DN đã đáp

ng, đánh giá v ph ng án phát hành TP N i dung đánh giá g m: đánh giá v

ph ng án phát hành TP nh m c đích phát hành, các thông tin v ngành ngh

l nh v c kinh doanh và k t qu ho t đ ng c a DN, lo i trái phi u, lãi su t, kh i

l ng, tài s n b o đ m…; đánh giá chung v khách hàng, v tình hình tài chính

và ho t đ ng kinh doanh, đánh giá v ph ng án s n xu t kinh doanh, d án đ u

t , kh n ng tr n ; đ xu t m c phí d ch v … Sau khi đã phân tích, đánh giá

h u, ho t đ ng c a các công ty con/thành viên, thông tin v tài chính, qu n tr

đi u hành… Vi c kh o sát có th ti n hành m t trong hai ph ng th c ho c k t

h p c hai ph ng th c là ph ng v n tr c ti p doanh nghi p ho c yêu c u DN

tr l i b ng v n b n Tùy t ng giao d ch, vi c kh o sát có th ti n hành m t ho c nhi u l n trong su t quá trình phát hành Thông tin thu đ c khi ti n hành kh o

sát DN đ c s d ng đ xây d ng tài li u phát hành, c u trúc đi u kho n đi u

ki n trái phi u và xây d ng tài li u ti p th ph c v chào bán trái phi u

 Xây d ng tài li u phát hành

ây là giai đo n t n khá nhi u th i gian và công s c trong quá trình phát hành

TP TCTVPH, DN, t ch c t v n lu t và các bên có liên quan khác ph i h p xây d ng các tài li u sau:

Các h p đ ng c n thi t trong giao d ch: th ch đ nh t ch c cung c ng

d ch v đ c ký k t gi a t ch c phát hành và t ch c cung ng d ch v

t v n, thu x p, đ i lý ho c b o lãnh phát hành; H p đ ng thuê t v n

lu t đ c l p (n u có); h p đ ng đ t mua trái phi u (ký gi a DN và t

ch c b o lãnh); h p đ ng đ i lý bao g m các h p đ ng gi và qu n lý tài kho n trái phi u và tài kho n d phòng tr n trái phi u, h p đ ng đ ng

ký l u ký trái phi u; các h p đ ng khác

B n công b thông tin phát hành (b n cáo b ch): đây là tài li u c b n

c a m t đ t phát hành trái phi u do t ch c cung ng d ch v và t ch c phát hành ph i h p xây d ng N i dung ch y u c a b n công b thông tin bao g m: các thông tin tóm t t v TCPH nh mô hình t ch c b máy,

ho t đ ng kinh doanh, tình hình tài chính, Ban lãnh đ o c a Công ty; các thông tin v đ t phát hành trái phi u và trái phi u chào bán bao g m đi u

ki n chào bán, các y u t r i ro, d ki n v k ho ch l i nhu n c a các

n m s p t i, ph ng án phát hành và ph ng án s d ng ti n thu đ c t

đ t phát hành B n công b thông tin đ c l p đ ph c v cho vi c chào bán riêng l trái phi u và không đ c đ ng ký ho c phê duy t t i b t k

c quan, t ch c có th m quy n nào Tùy theo yêu c u c a đ t phát hành

nh m đ n đ i t ng nhà đ u t trong ho c ngoài n c mà B n công b thông tin đ c l p b ng ti ng Vi t và/ho c ti ng Anh

Tài li u ti p th : do t ch c t v n thu x p phát hành (và/ho c t ch c

đ ng t v n thu x p phát hành) ph i h p v i TCPH xây d ng bao g m: tài li u thuy t trình cho nhà đ u t bao g m các thông tin v t ch c phát

ki n, quan đi m c a Công ty Ki m toán đ i v i các báo cáo tài chính

c a TCPH nêu trong b n công b thông tin

 Ý ki n pháp lý v đ t phát hành do T ch c t v n lu t đ c l p phát hành nh m đ a ra ý ki n pháp lý đ m b o các y u t nh : ph m vi trách nhi m/công vi c đã th c hi n, các phê duy t pháp lý, không có tranh ch p hay mâu thu n và các kh ng đ nh tuân th các quy đ nh

c a pháp lu t

 Xây d ng c c u trái phi u:

TCPH cùng TCTVPH ph i h p xác đ nh c c u trái phi u v v i các n i dung chính g m: i) hình th c trái phi u phát hành – trái phi u đ c phát hành d i hình th c ch ng ch , bút toán ghi s ho c d li u đi n t ; ii) đ i

t ng nhà đ u t là ai – các t ch c, cá nhân Vi t Nam hay các t ch c và cá nhân n c ngoài ho c t t c các đ i t ng khách hàng trên; 3i) b o đ m thanh toán cho trái phi u – trái phi u có b o đ m ho c trái phi u không có

b o đ m, ph ng th c b o đ m (n u có); 4i) K h n c a trái phi u – đ c xác đ nh trên c s k t qu d ng s phù h p v i nhu c u c a t ch c phát hành, dòng ti n c a TCPH và nhu c u đi u ki n c a th tr ng; 5i) Lãi su t trái phi u – đ c xác đ nh trên c s k t qu d ng s ph thu c vào m c đ

uy tín c a TCPH, hi u qu c a d án đ u t và tình hình th tr ng tài chính – lãi su t c đ nh ho c th n i, ph ng th c thanh toán lãi đ nh k hay thanh toán lãi m t l n; 6i) i u kho n mua l i trái phi u (n u có); 7i) Trái phi u có

đ c đ ng ký, l u ký t i các t ch c l u ký hay không; 8i) Các đi u kho n

và đi u ki n khác c a trái phi u (n u có) nh h n ch bán, th ch p tài s n hình thành t ngu n v n phát hành trái phi u, h i ngh ng i s h u trái phi u, quy n thay đ i và mi n tr …

 Chào bán trái phi u

ây là giai đo n quan tr ng nh t quy t đ nh s thành công hay th t b i c a

đ t phát hành trái phi u, và do TCTVPH th c hi n là ch y u Giai đo n này

s quy t đ nh kh i l ng và giá tr trái phi u đ c phát hành, lãi su t, k h n

c a trái phi u TCTVPH th c hi n ho t đ ng chào bán trái phi u b ng các cách chính nh sau: i) T ch c bu i gi i thi u r ng rãi (roadshows) cho các nhà đ u t ; ii) G p g tr c ti p các nhà đ u t ti m n ng d a trên ngu n đ i tác s n có ho c t tìm ki m c a TCTVPH; 3i) Ti p th trái phi u qua các

ph ng ti n vi n thông, đi n t nh qua đi n tho i, email, fax, m ng internet, báo chí

Sau đó, TCTVPH m s t ng h p (d ng s ) nhu c u đ ng ký và ph n h i

c a nhà đ u t S chào bán đ c c p nh t v i TCPH hàng ngày đ đ m b o các bên n m đ c tình hình và ch đ ng đ a ra các quy t đ nh k p th i Th i

đi m đóng s do TCTVPH và TCPH quy t đ nh và d ki n ngay sau khi chào bán Trên c s k t qu d ng s và đ xu t c a TCTVPH, TCPH s ra quy t đ nh cu i cùng v kh i l ng phát hành, k h n và lãi su t trái phi u

B c cu i cùng trong giai đo n này là quy t đ nh phân b trái phi u cho các nhà đ u t đã đ ng ký mua phù h p v i yêu c u và m c tiêu c a đ t phát hành

 Thanh toán và đóng giao d ch

Sau khi đã th c hi n giai đo n chào bán, các nhà đ u t (ho c t ch c b o lãnh phát hành) chuy n ti n thanh toán trái phi u cho TCPH theo ch d n thanh toán t tr c vào ngày thanh toán TCPH thanh toán phí và các chi phí cho TCTVPH và các bên liên quan theo th a thu n t phát hành trái phi u

c a TCPH xem nh hoàn t t

 Cung c p các d ch v sau phát hành

Tùy vào th a thu n gi a TCTVPH và TCPH mà TCTVPH có th th c hi n cung c p các d ch v sau phát hành trái phi u nh d ch v đ i lý thanh toán

g c/lãi trái phi u; d ch v xác nh n chuy n nh ng, th ch p trái phi u; niêm

y t, đ ng ký, l u ký trái phi u; c p l i gi y ch ng nh n quy n s h u trái phi u

1.3.6 Chính sách phí cung ng d ch v :

Tùy theo chính sách v phí c a t ng t ch c tín d ng, quy mô c a đ t phát hành trái phi u (giá tr l n hay nh ), các d ch v cung c p (nh ch cung c p

d ch v t v n và đ i lý phát hành, cung c p c d ch v t v n thu x p và b o lãnh phát hành hay cung c p d ch v tr n gói t t v n thu x p phát hành đ n

b o lãnh phát hành, đ i lý thanh toán g c lãi trái phi u…), m c đ tín nhi m

và uy tín c a doanh nghi p phát hành mà phí cung ng d ch v khác nhau Nhìn chung, đ i v i các t ch c tín d ng Vi t Nam thì m c phí cung ng

d ch v bao g m t v n thu x p phát hành, đ i lý phát hành, b o lãnh phát hành, phí thuê t v n lu t dao đ ng trong kho ng t 1,5% đ n 3,0% trên t ng giá tr phát hành N u do các Chi nhánh Ngân hàng n c ngoài/các Ngân hàng có v n đ u t n c ngoài t i Vi t Nam cung ng thì m c phí trên dao

đ ng trong kho ng t 2,0% đ n 4,0%/t ng giá tr phát hành Các kho n phí trên ch a bao g m chi phí t ch c roadshow (bu i gi i thi u trái phi u), chi phí cho vi c phát hành th xác nh n ki m toán và các chi phí khác

t t h n Xu th huy đ ng v n b ng phát hành trái phi u c ng đang d n tr nên ph bi n trong các doanh nghi p V i vi c cung ng d ch v phát hành trái phi u doanh nghi p đang r t có ti m n ng này, các t ch c tín d ng s thu đ c nhi u l i ích nh góp ph n gia t ng ngu n thu nh p v i r i ro th p

t phí d ch v , gia t ng ngu n ti n g i t khách hàng, t o ra c c u s n

ph m phong phú và đa d ng h n cho khách hàng, góp ph n xây d ng hình

nh và kh ng đ nh v th c nh tranh c a t ch c tín d ng trên th tr ng

Ch ng 2:

TH C TR NG D CH V PHÁT HÀNH TRÁI PHI U

DOANH NGHI P T I BIDV HI N NAY

2.1 Gi i thi u v Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam:

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a BIDV:

Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam (Bank for Investment and Development of Vietnam – BIDV), ti n thân là Ngân hàng Ki n thi t Vi t Nam,

đ c thành l p theo ngh đ nh s 177/TTg ngày 26/04/1957 c a Chính ph L ch

s hình thành và phát tri n c a BIDV đã tr i qua nhi u l n đ i tên nh sau:

 Th i k 1957 – 1981: Ngân hàng Ki n thi t Vi t Nam

 Th i k 1981 – 1990: Ngân hàng u t và Xây d ng Vi t Nam

 Th i k t tháng 11/1990 đ n nay: Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

2.1.2 Mô hình t ch c hi n t i:

Hi n nay BIDV đã chính th c v n hành mô hình t ch c m i trên toàn h th ng theo án h tr k thu t giai đo n 2 (TA2) do Ngân hàng Th gi i (World Bank) tài tr nh m chuy n đ i mô hình t ch c ho t đ ng giai đo n 2007 – 2010

T i tr s chính g m 34 ban, trung tâm và phân tách theo 7 kh i ch c n ng:

Kh i Ngân hàng bán buôn (04 ban), Kh i Ngân hàng bán l và m ng l i (03 ban),

Kh i v n và kinh doanh v n (01 ban), Kh i qu n lý r i ro (03 ban), Kh i tác nghi p (03 ban), Kh i Tài chính – k toán (03 ban) và Kh i h tr (16 ban)

T i các Chi nhánh: các đ n v thành viên đ c s p x p, đi u ch nh ch c n ng nhi m v các Phòng/T (tùy theo quy mô c a đ n v thành viên mà thành l p Phòng hay T ) theo mô hình m u đ c thi t k g m 5 kh i:

 Kh i quan h khách hàng: g m các Phòng quan h khách hàng, Phòng/t

tài tr d án

 Kh i qu n lý r i ro: g m Phòng qu n lý r i ro