Phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam Luận văn thạc sĩ

NewYork Securities Exchange PBOC Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa People Bank of China OTC Th tr ng giao d ch phi t p trung Over the Counter Market RMB ng nhân dân t c a Trung Qu c SOE Do

TR NG I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

gñh

LÊ TH MINH

PHÁT TRI N

Chuyên ngành: Kinh t tài chính – Ngân hàng

Mã s : 60.31.12

LU N V N TH C S KINH T

TP.H Chí Minh – N m 2010

Tôi xin cam đoan lu n v n “PHÁT TRI N TH TR NG TRÁI PHI U VI T NAM” là công trình nghiên c u c a b n thân, đ c đúc k t t quá trình h c t p và nghiên

c u th c ti n trong th i gian qua, d i s h ng d n c a TS.Nguy n Th Uyên Uyên

Tác gi lu n v n

Lê Th Minh

Chân thành c m n Ban giám hi u Tr ng i h c Kinh T TP.HCM đã t o đi u ki n thu n

l i cho tôi h c t p và nghiên c u

Chân thành c m n các Th y, Cô Khoa Sau đ i h c đã tham gia gi ng d y ch ng trình Cao

h c trong th i gian qua

Chân thành c m n TS.Nguy n Th Uyên Uyên đã t n tình h ng d n, nh ng ý ki n đóng góp quý báu c a Cô đã giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Xin trân tr ng c m n

Tác gi lu n v n

Lê Th Minh

CH NG 1: T NG QUAN TH TR NG TRÁI PHIÊU 1

1.1 Khái ni m và vai trò c a th tr ng trái phi u trong n n kinh t 1

1.1.1 Khái ni m th tr ng trái phi u 1

1.1.2 Vai trò c a th tr ng trái phi u 1

1.1.2.1 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i Chính ph 1

1.1.2.3 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i doanh nghi p 1

1.1.2.3 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i nhà đ u t 2

1.1.2.4 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i th tr ng v n 3

1.2 C u trúc vi mô c a th tr ng trái phi u 3

1.3 Các nhân t c u thành th tr ng trái phi u 4

1.3.1 Hàng hóa và công c trên th tr ng trái phi u 4

1.3.2 Ch th trên th tr ng trái phi u 6

1.4 N n t ng c b n c a m t th tr ng trái phi u phát tri n hi u qu 8

1.4.1 Chính ph và h th ng pháp lý 8

1.4.2 Tính thanh kho n c a th tr ng th c p 9

1.4.3 nh m c tín nhi m 10

1.4.4 ng cong lãi su t chu n 11

1.4.5 Ph ng pháp đ nh giá các hàng hóa trên th tr ng trái phi u 12

K T LU N CH NG 1 15

CH NG 2: NGHIÊN C U TH TR NG TRÁI PHI U M T S QU C GIA TRÊN TH GI I – BÀI H C KINH NGHI M CHO TH TR NG TRÁI PHI U VI T NAM M 16

2.1 Nghiên c u th tr ng trái phi u m t s qu c gia trên th gi i 16

2.1.1 Th tr ng trái phi u m t s qu c gia Châu Á 16

2.1.1.1 Th tr ng trái phi u Trung Qu c 16

2.1.1.2 Th tr ng trái phi u Hàn Qu c 19

2.1.1.3 Th tr ng trái phi u Nh t B n 26

2.1.1.4 Nh ng thành công và th t b i c a th tr ng trái phi u m t s qu c gia Châu Á 28

2.1.2 Th tr ng trái phi u Châu Âu 30

2.1.3 Th tr ng trái phi u M 33

2.2 Bài h c cho s phát tri n c a th tr ng trái phi u Vi t Nam 35

K T LU N CH NG 2 37

CH NG 3: TH C TR NG TH TR NG TRÁI PHI U VI T NAM M 38

3.1 T ng quan th tr ng tài chính Vi t Nam hi n nay 38

3.2 Th c tr ng th tr ng trái phi u Vi t Nam 43

3.2.1 C s pháp lý cho s phát tri n th tr ng trái phi u 43

3.2.2 Th c tr ng th tr ng trái phi u 44

3.2.2.1 Th c tr ng th tr ng trái phi u Chính ph 44

3.2.2.3 Các ho t đ ng phái sinh tín d ng trên th tr ng trái phi u 64

3.2.2.4 ánh giá chung v th tr ng trái phi u Vi t Nam .65

3.2.3 Nguyên nhân th tr ng trái phi u Vi t Nam ch a phát tri n 68

3.2.3.1 Hàng hóa và công c trên th tr ng trái phi u ch a đa d ng 68

3.2.3.2 T duy c a các nhà qu n lý tài chính v vi c s d ng công c trái phi u c ng nh nh n th c c a nhà đ u t v n còn h n ch 69

3.2.3.3 Ch a có nhà t o l p th tr ng (market maker) đúng ngh a trên th tr ng 70

3.2.3.4 Ch a hoàn thi n n n t ng c b n đ th tr ng trái phi u phát tri n hi u qu 70

3.2.3.4.1 Khung pháp lý cho ho t đ ng phát hành và giao d ch trái phi u ch a hoàn thi n 70

3.2.3.4.2 Ch a thi t l p đ c các y u t làm t ng tính thanh kho n c a th tr ng 72

3.2.3.4.3 Ch a có các t ch c đ nh m c tín nhi m chuyên nghi p, đ c l p 74

3.2.3.4.4 Ch a xây d ng đ c đ ng cong lãi su t chu n 75

K T LU N CH NG 3 75

CH NG 4: GI I PHÁP PHÁT TRI N TH TR NG TRÁI PHI U VI T NAM M 76

4.1 T m quan tr ng c a phát tri n th tr ng trái phi u 76

4.2 nh h ng phát tri n th tr ng trái phi u đ n n m 2020 78

4.3 Gi i pháp phát tri n th tr ng trái phi u Vi t Nam 78

4.3.1 T ng cung và đa d ng các lo i hàng hóa trái phi u và phát tri n các công c b o hi m 78

4.3.2 Nâng cao nh n th c, trình đ c a các ch th trên th tr ng trái phi u 81

4.3.3 Hình thành các nhà t o l p th tr ng 83

4.3.4 Hoàn thi n h th ng pháp lý, trong đó t p trung nh ng quyđ nh v vi c đ nh h ng xây d ng c s h t ng, d ch v h tr th tr ng trái phi u phát tri n 85

4.3.5 T ng tính thanh kho n c a th tr ng trái phi u 87

4.3.5.1 T ng c ng s minh b ch thông tin trên th tr ng trái phi u 87

4.3.5.2 Thi t l p h th ng giao d ch đi n t 90

4.3.6 Thành l p các CRAs đ c l p, chuyên nghi p 91

4.3.7 Xây d ng đ ng cong lãi su t chu n, thúc đ y toàn th tr ng trái phi u phát tri n 96

4.3.8 Các gi i pháp h tr khác 101

4.3.8.1 Duy trì môi tr ng kinh t n đ nh 101

4.3.8.2 Thành l p c quan giám sát s d ng ngu n v n huy đ ng t trái phi u 102

4.3.8.3 Xây d ng th tr ng ngo i h i phát tri n v ng m nh 102

4.4 L trình th c hi n các gi i pháp 103

K T LU N CH NG 4 104

K T LU N 105

ABS Ch ng khoán đ c đ m b o b ng tài s n

(Asset – Backed Security)

BIS Bank for International Settlements

BoK Ngân hàng Trung ng Hàn Qu c

(Bank of Korea)

CRA T ch c đ nh m c tín nhi m

(Creadit Rating Agency)

CSRC y ban Giám qu n Trung Qu c

(China Security Regulatory Commission)

GSO T ng c c th ng kê

EMU Liên minh ti n t và kinh t Châu Âu

(Economic and Monetary Union)

EU Liên minh Châu Âu

(European Uninion)

EC European Commission

FIM Th tr ng (các công c ) thu nh p c đ nh

(Fixed Income Market)

KBNN Kho b c nhà n c

KRW ng ti n Won c a Hàn Qu c

KSDA Hi p h i các nhà kinh doanh ch ng khoán Hàn Qu c

(Korea Securities Dealer Association)

NHNN Ngân hàng nhà n c

NHTM Ngân hàng th ng m i

MBS Ch ng khoán đ c đ m b o b ng tài s n th ch p

(Mortgage Backed Securities)

NDRC y ban c i cách và phát tri n qu c gia

(National Development & Reform Commission)

NHPTVN Ngân hàng phát tri n Vi t Nam

(NewYork Securities Exchange)

PBOC Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa

(People Bank of China)

OTC Th tr ng giao d ch phi t p trung

(Over the Counter Market)

RMB ng nhân dân t c a Trung Qu c SOE Doanh nghi p nhà n c

(State – owned Enterprise)

TTCK Th tr ng ch ng khoán

TPCP Trái phi u Chính ph

TPDN Trái phi u doanh nghi p

TTTP Th tr ng trái phi u

B ng 2.1: Các công c l u hành trên th tr ng trái phi u Trung Qu c

B ng 2.2: Công cu c c i cách th tr ng trái phi u Hàn Qu c

B ng 2.3: Giá tr giao d ch bình quân/ngày trên th tr ng TPCP

B ng 2.4: Giá tr giao d ch bình quân/ngày trên th tr ng TPDN

B ng 3.1: Quy mô th tr ng ch ng khoán

Hình 2.3: C c u trái phi u doanh nghi p Hàn Qu c

Hình 2.4: C c u trái ch c a trái phi u JGB (tháng 06/2007)

Hình 3.1: Di n bi n lãi su t n m 2008

Th tr ng trái phi u hình thành, h tr cho hai b ph n th tr ng tín d ng ngân hàng và th tr ng

c phi u trong vi c cung c p v n cho n n kinh t Ba b ph n này t ng tác, h tr l n nhau nh m hoàn thi n th tr ng v n, giúp th tr ng v n phát tri n v ng ch c Th tr ng trái phi u Vi t Nam

đã đ c hình thành, đã và đang phát tri n Tuy nhiên, do ch u nh h ng c a m t s t n t i đ n s phát tri n c a th tr ng trái phi u, nên tính đ n th i đi m hi n nay, th tr ng này v n ch a đ c phát huy h t tính hi u qu c a nó trong vi c cung ng v n cho n n kinh t Nh m thúc đ y tr ng trái phi u phát tri n b n v ng, góp ph n ch ng kh ng ho ng tài chính, tác gi đã th c hi n kh o sát

th c tr ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam, đúc k t kinh nghi m c a m t s qu c gia trên th

gi i T đó, tác gi đã m nh d n đ xu t nh ng gi i pháp đ “PHÁT TRI N TH TR NG TRÁI PHI U VI T NAM” hi u qu

2 M C ÍCH NGHIÊN C U

Trên c s kh o sát th c tr ng th tr ng trái phi u Vi t Nam, đ tài phân tích nh ng thành công

c ng nh nh ng t n t i c a th tr ng ng th i, k t h p v i vi c nghiên c u kinh nghi m c a các

n c có th tr ng trái phi u phát tri n, tác gi đ xu t m t s gi i pháp nh m thúc đ y th tr ng trái phi u Vi t Nam phát tri n hi u qu

i t ng nghiên c u c a đ tài là toàn b th c tr ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam Bên c nh

đó, tác gi tìm hi u quá trình hình thành và phát tri n c a th tr ng trái phi u m t s qu c gia (Trung Qu c, Nh t, Hàn Qu c, Khu v c Châu Âu, M )

Ph m vi nghiên c u:

+ Ph m vi không gian: ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam trên c n c, bao g m c

2 khu v c th tr ng trái phi u Chính ph và th tr ng trái phi u doanh nghi p

+ Ph m vi th i gian: tác gi kh o sát th c tr ng ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam t khi hình thành cho đ n th i đi m n m 2010

Ph ng pháp nghiên c u ch y u là ph ng pháp đ nh tính, th ng kê, so sánh đ đánh giá th c

tr ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam Ngoài ra, tác gi th c hi n kh o sát l ch s phát tri n c a

tri n TTTP Vi t Nam

gi i quy t v n đ , tác gi k t c u đ tài thành 4 ch ng, bao g m:

- Ch ng 1: Nêu lên t ng quan v th tr ng trái phi u Trong ch ng này, tác gi t p trung đ a

ra vai trò c a th tr ng trái phi u và nh ng n n t ng c b n c a m t th tr ng trái phi u phát tri n hi u qu

- Ch ng 2: T p trung nghiên c u v quá trình hình thành và phát tri n c a m t s th tr ng trái phi u Trung Qu c, Nh t b n, Hàn Qu c, khu v c Châu Âu và M đ đúc k t nh ng kinh nghi m thi t th c cho Vi t Nam

- Ch ng 3: T p trung kh o sát th c tr ng ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam đ th y

đ c nh ng thành công c ng nh t n t i c a th tr ng hi n nay, t đó có nh ng gi i pháp phù

h p gi i quy t nh ng t n t i này

- Ch ng 4: Tác gi đã đ xu t nh ng gi i pháp đ thúc đ y th tr ng trái phi u phát tri n hi u

qu Trong đó, tác gi t p trung vào m t s gi i pháp nh : xây d ng đ ng cong lãi su t chu n, thi t l p h th ng đ nh m c tín nhi m, t ng c ng s minh b ch thông tin, xây d ng h th ng các nhà t o l p th tr ng

CH NG 1:

1.1.1 Khái ni m th tr ng trái phi u

Th tr ng trái phi u (còn đ c bi t đ n là th tr ng n , th tr ng thu nh p c đ nh – fixed income market) là n i mà các thành ph n tham gia trên th tr ng mua bán các lo i ch ng khoán

n , th ng là trái phi u

1.1.2 Vai trò c a th tr ng trái phi u

1.1.2.1 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i Chính ph

¬ Th tr ng trái phi u (TTTP) là n i Chính ph có th huy đ ng l ng v n l n trong toàn xã

h i đ qi i quy t vi c cân đ i thu chi ngân sách qu c gia

TTTP là m t b ph n c a th tr ng ch ng khoán, là n i t p trung và tích l y v n nhà r i trong toàn

xã h i Thông qua phát hành TPCP ra TTTP, Chính ph có th tr c ti p (đ i v i TPCP, trái phi u

đ a ph ng, trái phi u đô th ) ho c gián ti p (đ i v i trái phi u đ c Chính ph b o lãnh) huy đ ng ngu n v n ti t ki m kh ng l trong toàn dân nh m giúp Chính ph th c hi n nh ng chi n l c phát tri n kinh t qu c dân, phát tri n c s h t ng, các ch ng trình qu c gia v xã h i, an ninh qu c phòng,….Ngu n v n l n t TPCP phát hành trong và ngoài n c là ngu n v n quan tr ng đ b sung vào ngân sách Nhà n c, gi i quy t nh ng v n đ thâm h t ngân sách Nhà n c, th c hi n

nh ng d án đ u t phát tri n kinh t - xã h i, quan tr ng nh t là h tr Chính ph ki m soát lu n

ti n l u thông trong n n kinh t và ki m soát l m phát

¬ TTTP là n i giúp Chính ph thi t l p c s đ ng cong lãi su t chu n

Giá c a TPCP đ c xem là ngu n thông tin t t nh t v k v ng l m phát và lãi su t trên th tr ng

T p h p lãi su t (lãi su t Zero coupon hay lãi su t giao ngay) c a các TPCP theo t ng k đáo h n hình thành nên đ ng c u trúc k h n c a lãi su t, g i là đ ng cong lãi su t chu n, mà trên c s này nh ng ng i tham gia th tr ng xác đ nh lãi su t cho các lo i ch ng khoán n khác

thi t l p đ ng cong lãi su t chu n cho TTTP, Chính ph ph i th c hi n vi c phát hành các công c chu n này ra TTTP Ngoài ra, thông qua TTTP, Chính ph có th n m b t thông tin v tình

tr ng l u hành c a các ch ng khoán khác và công c chu n trên th tr ng, t đó Chính ph có s

đi u ch nh l u l ng c a các ch ng khoán chu n sao cho phù h p v i s thích ng c a th tr ng

và nh m duy trì s t n t i liên t c c a đ ng cong lãi su t chu n

1.1.2.2 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i doanh nghi p

V n là m t trong nh ng y u t tiên quy t, đ c coi nh là “huy t m ch” đ doanh nghi p t n t i và phát tri n C c u ngu n v n c a doanh nghi p bao g m v n ch s h u và v n vay i v i ngu n

v n vay, doanh nghi p có th huy đ ng b ng cách vay v n t h th ng NHTM và b ng cách phát hành trái phi u V i ph ng th c vay v n ngân hàng, doanh nghi p r t khó kh n đ t đ c m c đích

huy đ ng đúng nhu c u v n đang thi u h t b i nh ng ràng bu c tín d ng, tiêu chí cho vay c a các NHTM, ch ng h n nh : ngu n tr n , th i h n vay, các d án hay ph ng án kh thi, tài s n đ m

b o cho v n vay,… B ng cách phát hành TPDN ra TTTP, doanh nghi p có th ch đ ng huy đ ng

đ c s l ng v n vay l n v i th i gian dài và rút ng n th i gian huy đ ng

Thêm vào đó, th i h n vay và lãi su t chi tr cho trái ch do chính b n thân doanh nghi p n đ nh

d a trên chính sách tín d ng c a mình nên doanh nghi p có th ch đ ng l p k ho ch ngân sách – chi phí trong su t quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh Trong khi đó, khi vay v n t ngân hàng, doanh nghi p không d ki n đ c m c lãi su t mà ngân hàng s áp d ng cho mình vào th i đi m thay đ i lãi su t nh th nào B i vì th i h n và lãi su t cho vay mà ngân hàng đ a ra ph thu c vào chính sách tín d ng, chính sách huy đ ng, ngu n l c v v n c a ngân hàng Bên c nh đó, TTTP còn giúp doanh nghi p đi u hành ho t đ ng s n xu t kinh doanh hi u qu h n

Ngoài ra, hình th c huy đ ng v n d a vào vi c phát hành trái phi u mang l i nhi u l i ích h n so

v i kênh huy đ ng thông qua c phi u nh :

- Doanh nghi p không s b chia s quy n l c ki m soát

- Lãi su t đ c tr cho trái ch th ng n đ nh theo m c lãi su t đ c n đ nh ngay khi phát hành trái phi u Do đó, doanh nghi p th ng không c n ph i chia s l i nhu n khi ho t đ ng kinh doanh t t, l i nhu n t ng cao

- Doanh nghi p đ c h ng l i ích t t m ch n thu thu nh p

1.1.2.3 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i nhà đ u t

Tính đ n th i đi m hi n nay, kênh đ u t mà các nhà đ u t (nh t là các nhà đ u t cá nhân) bi t

đ n nhi u nh t chính là th tr ng c phi u ho c ti n g i ti t ki m t i các h th ng NHTM TTTP ra

đ i đã m thêm m t h ng đi, m t kênh đ u t m i cho các nhà đ u t trên th tr ng tr ng v n,

an toàn h n đ u t trên th tr ng c phi u và t o ra thu nh p cao h n so v i l i t c ti n g i ti t

ki m S d , so v i c phi u, đ u t vào trái phi u s có m c đ r i ro th p h n, th hi n nh ng

u th do đ c tính c a trái phi u mang l i :

- Khi đ u t vào TPDN, b i vì trái phi u có tính đáo h n nên vào th i đi m đáo h n, trái ch s

đ c hoàn l i v n g c N u không tr đ c n khi đáo h n, trái ch có quy n thu gi tài s n,

th m chí bu c doanh nghi p ph i thanh lý, đ thu h i n Trái l i, đ i v i ch s h u c phi u,

n u mu n thu h i v n, h ch có th bán đ chuy n quy n s h u c phi u cho nhà đ u t khác

Tr ng h p đ u t vào TPCP, thì nhà đ u t l i càng an tâm h n v kh n ng hoàn v n b i vì

nh ng th m nh c a TPCP so v i TPDN

- Trái ch đ c h ng m c lãi su t t ng đ i n đ nh và đ c bi t tr c

- Trái quy n c a ch n đ i v i l i nhu n và đ i v i tài s n c a doanh nghi p đ c u tiên h n

so v i trái quy n c a ch s h u

Ngoài ra, thông qua giao d ch trên TTTP, nhà đ u t có thêm nhi u l a ch n đ thi t l p danh m c

đ u t sao cho t i u hóa l i nhu n và gi m thi u r i ro cho nh ng kho n đ u t c a mình

1.1.2.4 Vai trò c a th tr ng trái phi u đ i v i th tr ng v n

M t trong nh ng vai trò quan tr ng nh t c a TTTP là góp ph n ch ng kh ng ho ng tài chính Vì TTTP hình thành s h tr và làm gi m áp l c cho h th ng ngân hàng trong vi c cung ng v n vay cho doanh nghi p, đ ng th i làm gi m nh ng r i ro do ph thu c vào h th ng NHTM1

- V vai trò kh i thông ngu n v n trong toàn xã h i: TTTP đã h tr cho th tr ng c phi u và

h th ng NHTM trong vi c t p trung và tích l y l ng v n l n nhàn r i trong n n kinh t , luân chuy n v n t n i th a đ n n i thi u

- V vai trò t o tính thanh kho n: Kh n ng thanh kho n là m t trong nh ng đ c tính h p d n c a

ch ng khoán Nh có TTTP mà các t ch c phát hành có th đ a các lo i trái phi u đ n nhà đ u

t công chúng m t cách nhanh chóng H n n a, thông qua các nhà t o l p tham gia trên th

tr ng, các nhà đ u t có th chuy n đ i quy n s h u trái phi u, chuy n đ i các lo i trái phi u thành ti n m t ho c các ch ng khoán khác m t cách nhanh chóng khi h mu n

C u trúc vi mô th tr ng liên quan đ n các thành ph n bên trong th tr ng, mà ho t đ ng c a các thành ph n thành này s tác đ ng đ n vi c xác đ nh giá c , quy mô, chi phí giao d ch, hành vi giao

d ch Các th tr ng khác nhau s có c u trúc vi mô khác nhau, nh m đ m b o cho m i giao d ch

di n ra theo đúng nguyên t c, quy đ nh c a t ng th tr ng và đ m b o cho th tr ng ho t đ ng có

hi u qu C u trúc vi mô c a TTTP nhi u qu c gia trên th gi i hi n nay2 nh sau:

- TTTP c a nhi u n c trên th gi i ho t đ ng thiên v hình th c c a th tr ng OTC, m c dù trái phi u có th giao d ch trên c sàn giao d ch t p trung l n phi t p trung (OTC) OTC là th

tr ng phi t p trung, không có đ a đi m giao d ch t p trung gi a bên mua và bên bán nh th

tr ng t p trung Th tr ng này có th t n t i nhi u đ a đi m, t i b t k n i nào có th

th ng l ng giá c gi a các bên, mi n là thu n l i cho các bên tham gia

- TTTP đ c v n hành d i s tham gia c a các thành ph n nh : các nhà đ u t (t ch c tài chính, ngân hàng, b o hi m, qu đ u t , các nhà đ u t nh l khác,…), các nhà t o l p th

tr ng ho c/và các dealer, broker - dealer nh m làm t ng tính thanh kho n c a trái phi u B i vì đây là th tr ng phi t p trung, nên v i s h tr c a công ngh thông tin, các thành ph n tham gia trên th tr ng s th c hi n giao d ch thông qua h th ng m ng l i đi n t di n r ng, g i là

“sàn giao d ch đi n t ” H th ng đi n t này s đ c k t n i trên toàn n c và th m chí xuyên

qu c gia đ t o đi u ki n thu n l i, d dàng cho t t c các thành ph n kh p m i n i tham gia giao d ch trái phi u

- D nhiên, không ph i ch t n t i nh ng thành ph n tham gia (nhà phát hành, nhà đ u t ) và m t

“sàn giao d ch đi n t ” thì TTTP có th v n hành hi u qu TTTP ho t đ ng m t cách hi u

qu và ngày càng phát tri n thì c n có m t h th ng c s h t ng thi t y u C s h t ng đ c

đ c p bao g m nh ng y u t c b n c a TTTP (ch ng h n: lu t phát, đ ng cong lãi su t chu n đ làm tiêu chu n đ nh giá trái phi u phi chính ph , đ nh m c tín nhi m, các công c b o

hi m r i ro), h th ng công ngh thông tin, h th ng thanh toán và minh b ch thông tin giao

d ch (h th ng báo giá đi n t c a các dealer broker)

1.3.1 Hàng hóa và công c trên th tr ng trái phi u

¬ V hàng hóa trên th tr ng trái phi u

Hàng hóa trên TTTP là chính là trái phi u So v i c phi u, hàng hóa trái phi u đa d ng h n r t nhi u, v i nhi u ch ng lo i3 khác nhau D a vào nh ng tiêu chí phân lo i khác nhau, trái phi u bao

g m các lo i sau:

- C n c vào ch th phát hành:

+ TPCP, trái phi u đ c Chính ph b o lãnh, trái phi u chính quy n đ a ph ng

+ TPDN: bao g m các d ng nh trái phi u chuy n đ i, trái phi u không chuy n đ i; trái phi u

có b o đ m ho c có th ch p, trái phi u không b o đ m ho c không có th ch p; trái phi u có

th thu h i tr c h n; trái phi u thu nh p

- C n c vào th i h n c a trái phi u: trái phi u ng n h n (có th i h n t 1 đ n 5 n m), trái phi u trung h n (có th i h n t 5 đ n 15 n m), trái phi u dài h n (có th i h n trên 15 n m)

- C n c vào vi c ghi danh: bao g m trái phi u vô danh và trái phi u ký danh

- C n c vào tính ch t lãi su t c a trái phi u: trái phi u có lãi su t th n i và trái phi u có lãi su t

c đ nh

Ngoài ra còn trên th gi i còn có m t s lo i trái phi u sau: trái phi u chi t kh u, trái phi u qu c t , trái phi u đa ti n t , trái phi u có th chuy n đ i (đ i v i lãi su t), trái phi u ti n kép

¬ Công c trên th tr ng trái phi u

Công c đ c đ c p đây chính là các công c b o hi m r i ro tín d ng Tr phi đ u t vào nh ng công c đ c coi là phi r i ro4 v n nh TPCP (đ c coi là r i ro th p), trái phi u chính quy n đ a

ph ng, trái phi u đ c Chính ph b o lãnh, đ u t vào các lo i trái phi u khác thì nhà đ u t s

ph i đ i di n v i r i ro tín d ng Lo i r i ro phát sinh là do ng i phát hành trái phi u r i vào tình

3

Khái ni m v các lo i trái phi u: Xem ph l c 3

4M t s r i ro trong vi c đ u t trái phi u: Xem ph l c 4

tr ng v n Tình tr ng này th hi n vi c ng i phát hành trì hoãn, không th tr đ c lãi vay5 ,

ho c không th hoàn l i v n g c6 Vi c kéo dài nh ng r i ro này s tác đ ng r t l n đ n s thay đ i tình hình tài chính c a trái ch và th m chí làm bi n đ i tình hình c a n n kinh t

D u hi u c a r i ro tín d ng chính là phí r i ro tín d ng, là kho ng chênh l ch gi a lãi su t c a TPDN và TPCP d i cùng m t lo i ti n t Kho ng chênh l ch này chính là s đ n bù do các trái

ch đòi h i khi n m gi trái phi u có r i ro l n c a phí r i ro tín d ng này ph thu c vào s

nh n đ nh v tình hình s c kh e c a b n thân doanh nghi p phát hành, c a n n kinh t

Các công c b o hi m này còn đ c g i là các s n ph m phái sinh tín d ng Phái sinh tín d ng là

lo i h p đ ng tài chính song ph ng đ c thi t k nh m gi m ho c h n ch tình tr ng r i ro tín

d ng b ng cách cung c p s b o hi m ch ng l i s th t thoát do nh ng v n đ tín d ng gây ra Các kho n n vay ho c trái phi u mà ch a d ng nhi u r i ro tín d ng đ c xem là tài s n c s Ng i phát hành tài s n c s này là ng i đi vay Theo cách di n gi i khác, phái sinh tín d ng còn là m t

s th a thu n song ph ng nh m chuy n r i ro t đ i t ng này sang đ i t ng khác Giá tr c a phái sinh tín d ng phát sinh t giá tr c a nh ng tài s n c s nh giá, lãi su t, ch s ho c các công

c tài chính khác

Khi r i ro v n lãi hay v n v n x y ra, trái ch ch u nhi u m t mát, giá tr tài s n b s t gi m, trong tr ng h p x u nh t thì b m t v n hoàn toàn M c đ r i ro tín d ng khác nhau theo tình hình tài chính c a ng i đi vay và nh h ng b i s c kh e c a m t n n kinh t m nh Phái sinh tín

d ng đ c thi t k d a trên nh ng tài s n c s mà ng i phát hành tài s n này chính là ng i đi vay Do đó, phái sinh tín d ng g n k t v i nh ng đ c đi m liên quan đ n tài s n c s , ch ng h n

nh :

- Tình tr ng v n c a ng i phát hành tài s n c s

- C u trúc tài chính n m d i m c gi i h n đ có th b o v kh i tình tr ng v n

- Kh n ng v n lãi (m t kh n ng tr lãi)

- l ch tín d ng c a trái phi u so v i TPCP v t quá xa m c chu n

- ánh giá tín nhi m th p d i m c chu n

B t k t ch c tài chính nào (các ngân hàng đ u t và th ng m i, công ty b o hi m, qu n lý qu ,

qu b o hi m) mà mong mu n lo i b r i ro tín d ng thì có th s d ng các công c phái sinh tín

d ng Các công c phái sinh tín d ng giúp h th c hi n tái c u trúc l i ho t đ ng c a h gi m thi u

r i ro trong khi v n duy trì nh ng tài s n này trên b ng cân đ i Công c phái sinh tín d ng đ c bi t phù h p v i nh ng m c đích sau:

- T ch c phát hành công c n (tài s n c s ) ban đ u hay ng i đi vay không c n ph i tham gia vào quá trình chuy n nh ng r i ro tín d ng và c ng không c n bi t giao d ch chuy n nh ng

r i ro này, do đó cho phép s duy trì đ c m i quan h gi a ng i đi vay và cho vay

- Phái sinh tín d ng có th đáp ng nhu c u c a ng i c n mua “s b o v ”

- a d ng hóa các danh m c đ u t tín d ng: ngân hàng có th ch p nh n thêm r i ro tín d ng

b ng cách bán “s b o v trên tài s n c s ” cho m t ngân hàng hay nhà đ u t khác, do đó làm

t ng l i nhu n danh m c đ u t c a h H có th bán các công c phái sinh cho các t ch c phi ngân hàng nh ng ng i mu n có tài s n c s nh ng l i mu n lo i b r i ro tín d ng c a tài s n

c s Theo giao d ch này, ngân hàng đã th c hi n nh m t trung gian tín d ng

- Gi m thi u r i ro tín d ng: b ng cách mua “h p đ ng hoán đ i r i ro v n tín d ng”, ngân hàng có th gi m thi u r i ro tín d ng trên t ng tài s n riêng l ho c cho t ng nhóm tài s n Phái sinh tín d ng phát sinh t nhu c u c a các t ch c tài chính, mà ch y u là ngân hàng b i vì nó

là công c b o hi m r i ro bi n đ ng lãi su t và r i ro ti n t Các công c phái sinh tín d ng đ c

s d ng bi t đ n nh Credit default Swap (CDS) (hoán đ i r i ro v n tín d ng), Credit option, Credit – Linked Notes7

1.3.2 Ch th trên th tr ng trái phi u

Ch th c b n trên TTTP bao g m: t ch c phát hành, nhà đ u t , các ch th trung gian và các

ch th khác trên th tr ng

¬ T ch c phát hành

T ch c phát hành chính là các đ n v phát hành trái phi u ra th tr ng đ huy đ ng v n m t

ph ng di n khác, t ch c phát hành chính là nh ng ng i đi vay Vì v y h ph i th c hi n ngh a

v n vay đ y đ đ i v i trái ch vào th i đi m đáo h n c a trái phi u ho c t i m t th i đi m khác

đ c n đ nh (ch ng h n: th i đi m chuy n đ i trái phi u thành c phi u,….)

T ch c phát hành trên TTTP có th đ c phân thành 2 lo i là t ch c Chính ph và t ch c phi Chính ph (bao g m các t ch c tài chính nh ngân hàng, qu h u trí, các doanh nghi p,…) Các t

ch c phát hành đóng vai trò quan tr ng trong vi c t o ra cung hàng hóa trái phi u và các công c có liên quan trên TTTP, sao cho m t m t các s n ph m này v a thích h p v i nhu c u, th hi u c a th

tr ng, v a giúp h có th đáp ng nhu c u huy đ ng v n Nói m t cách khác, các t ch c này th c

hi n phát hành thành công trái phi u, công c ra th tr ng

Tùy thu c vào t ng th i đi m và đ nh h ng phát tri n TTTP khác nhau c a m i qu c gia mà quy

mô (đ c đo l ng b ng l ng và tr giá trái phi u đ c phát hành) vai trò c a các t ch c phát hành này khác nhau Nh ng nhìn chung, trong giai đo n đ u phát tri n c a TTTP, Chính ph

th ng chi m t tr ng l n trong t ng tr giá trái phi u đ c phát hành và c ng là t ch c gi vai trò

ch đ o trong vi c cung c p hàng hóa ra TTTP S d nh v y là do trong th i k đ u c a th tr ng

tr ng trái phi u, hàng hóa r t ít và các t ch c phi Chính ph th ng ch a m nh d n thâm nh p th

tr ng m i này Do đó, ngu n cung hàng hóa c a th tr ng r t th p và không đa d ng Chính ph

đi đ u trong vai trò c a t ch c phát hành v a t o ra cung hàng hóa ban đ u cho th tr ng v a đ nh

h ng cho s phát tri n c a th tr ng sau này Khi TTTP d n d n phát tri n cùng v i s tham gia

7

Khái quát m t s s n ph m phái sinh tín d ng: Xem ph l c 5

c a nhi u t ch c phát hành phi Chính ph , Chính ph phát hành trái phi u ch y u là đ ti p t c

th c hi n vai trò đ nh h ng phát tri n th tr ng TPCP đ c phát hành, ngoài m c đích là huy

đ ng v n theo k ho ch ngân sách qu c gia, ch y u là các công c chu n dùng đ thi t l p đ ng cong lãi su t chu n cho TTTP

¬ Nhà đ u t

S phát tri n b n v ng c a TTTP c ng nh b t k th tr ng ch ng khoán nào khác đ u d a trên

m t trong nh ng n n t ng là quan h cung – c u Trong đó, cung không ng ng l n m nh v s

l ng l n ch t l ng trong m i t ng quan phù h p v i c u Và nhà đ u t chính là y u t t o nên

“c u” hàng hóa các lo i ch ng khoán (trái phi u, c phi u, s n ph m phái sinh) trên th tr ng

ch ng khoán nh ng TTTP phát tri n, thành ph n các nhà đ u t c s r t đa d ng Các ngân hàng, qu đ u t và các t ch c ti t ki m theo các th a thu n h p đ ng (qu h u trí, công ty b o

hi m) đã t o nên nhà đ u t c s cho TTTP M c dù s hình và phát tri n các t ch c tài chính trung gian m i qu c gia có nh ng đi m khác nhau đáng k , nh ng nhìn chung nh ng qu c gia

có t ch c tài chính ch a phát tri n thì các nhà đ u t c s cho TTTP không đa d ng

Tùy thu c vào tình hình phát tri n c a h th ng các t ch c tài chính trung gian m i qu c gia mà các t ch c này th hi n s “h p th ” l ng trái phi u đ c phát hành trên TTTP khác nhau T i

H ng Kông, Trung Qu c ngân hàng t nhân là nhà đ u t l n vào l ng trái phi u đ c phát hành,

ph n còn l i là do các qu h u trí, công ty b o hi m và công ty ch ng khoán n m gi Trái ng c

v i tình tr ng c a Singapore, là qu c gia mà có các t ch c là các qu ti t ki m Nhà n c l i là

ng i mua l n nh t, còn các t ch c tài chính khác l i đóng vai trò th hai Trong khi Malaysia ph thu c vàc các qu thì Philippines ph thu c vào các NHTM t nhân Nh v y, nhìn vào s s c

m nh c a h th ng t ng lo i nhà đ u t (các t ch c tài chính trung gian, các qu , công ty b o

hi m, công ty ch ng khoán,…) c a mình mà m i qu c gia s h ng vào lo i nhà đ u t này đ làm

n n t ng thúc đ y toàn TTTP trong n c phát tri n, nh t là trong giai đo n đ u

Ngoài các nhà đ u t trong n c, s tham gia c a các t ch c tài chính (các qu và các NHTM)

n c ngoài c ng s làm đa d ng các nhà đ u t tham gia trên TTTP trong n c S tham gia c a các nhà đ u t n c ngoài này s góp ph n thúc đ y TTTP trong n c phát tri n

¬ Các ch th trung gian

Ngoài 2 thành viên ch đ o là t ch c phát hành và nhà đ u t t o ra cung – c u hàng hóa trên th

tr ng, TTTP còn có s tham gia c a các nhà môi gi i, nhà t doanh, nhà t o l p th tr ng Các thành viên này góp ph n làm t ng tính thanh kho n c a TTTP

- Nhà môi gi i (broker): là ng i trung gian th c hi n mua – bán ch ng khoán thay m t cho khách hàng và h ng hoa h ng Ho t đ ng c a m t broker ph i vì l i ích c a khách hàng mà mình đ i di n th c hi n mua bán Nhi m v c a broker là tìm ra m c giá t t nh t cho khách hàng c a mình trong quá trình mua – bán ch ng khoán

- Nhà t doanh: th c hi n giao d ch ch ng khoán mà mình có đ h ng l i v giá c b ng cách

n l c mua giá th p và bán giá cao

- Nhà t o l p th tr ng: Nhà t o l p th tr ng có th đ c hi u là t ch c môi gi i – t doanh

ch p nh n r i ro đ n m gi m t s l ng l n ch ng khoán nào đó đ h tr thúc đ y giao d ch

c a ch ng khoán nào đó Các nhà t o l p th tr ng c nh tranh đ nh n l nh c a khách hàng (là các nhà đ u t ) b ng cách đ a ra các m c giá chào mua và chào bán cho m t l ng ch ng khoán nào đó Ch ng h n, m i khi nh n đ c l nh, ngay l p t c, nhà t o l p th tr ng s bán

l ng ch ng khoán đang n m gi ho c tìm ki m m t l nh đ i ng Toàn b quá trình này di n

ra trong vài giây Khái ni m này đã cho th y m t nhà t o l p th tr ng v a mang tính ch t c a

m t nhà môi gi i và v a mang tính ch t c a m t nhà t doanh

¬ Các ch th khác trên th tr ng: các ch th này chính là các c quan qu n lý và giám sát

TTTP là th tr ng giao d ch các công c n , thông qua th tr ng này, các t ch c huy đ ng ngu n

v n vay đ đáp ng nhu c u ho t đ ng s n xu t kinh doanh ho c Chính ph đáp ng nhu c u chi tiêu cân đ i ngân sách qu c gia M t TTTP phát tri n hi u qu ph i đ m b o đ c 2 v n đ sau:

- m b o s d ng hi u qu ngu n v n vay đ c huy đ ng trong toàn xã h i nh m đáp ng nhu

c u phát tri n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p ho c đáp ng nhu c u ngân sách

c a Chính ph đ phát tri n n n kinh t qu c gia

- m b o s t i đa hóa phúc l i đ c t o ra thông qua vi c s d ng hi u qu ngu n v n vay Phúc l i này có th là s t ng l i nhu n, gi m chi phí, m r ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh,

ho c c s h t ng,… và không t o ra gánh n ng n cho th h t ng lai K t qu là thúc

đ y toàn n n kinh t phát tri n, t o ra “kháng th ” cho n n kinh t đ i v i nh ng bi n đ ng bên ngoài, ho c là n n kinh t không b r i vào cu c kh ng ho ng,… Nh ng phúc l i đ t đ c ph i

đ c duy trì liên t c và không đ c suy gi m theo th i gian c ng nh theo t ng giai đo n phát tri n c a n n kinh qua các th h

N n t ng c b n đ m t TTTP phát tri n hi u qu bao g m: Chính ph và h th ng pháp lý, tính thanh kho n c a th tr ng th c p, đ nh m c tín nhi m, đ ng cong lãi su t chu n và các ph ng pháp đ nh giá trái phi u M c dù nh ng n n t ng này không ph i là y u t quy t đ nh m i s thành công c a TTTP, nh ng thi u v ng chúng s gây c n tr s phát tri n c a th tr ng

1.4.1 Chính ph và h th ng pháp lý

Chính ph gi vai trò quan tr ng trong vi c xây d ng và phát tri n th tr ng ch ng khoán c a m t

qu c gia Vai trò c a Chính ph th hi n :

- phát tri n TTTP, Chính ph đi đ u nh là t ch c phát hành trái phi u ra th tr ng, thi t l p

đ ng cong lãi su t chu n đáng tin c y đ thúc đ y s phát hành trái phi u khu v c doanh nghi p, và t đó thúc đ y toàn TTTP phát tri n

- Chính ph là ng i ban hành khung pháp lý, là ng i đi u ti t th tr ng, t o đi u ki n thu n

l i, khuy n khích các nhà đ u t trong và ngoài n c tham gia th tr ng trong n c Chính ph

là trung gian nh m t ch t xúc tác thúc đ y s phát tri n c a TTTP, nh t là trong giai đo n đ u

c a s phát tri n

- B i vì trái phi u là m t công c huy đ ng v n vay, nên m t đi m quan tr ng trong quá trình thúc đ y TTTP phát tri n đó là Chính ph s cân đ i chính sách qu n lý n vay qu c gia v i chi n l c phát tri n TTTP

Khung pháp lý là h th ng nh ng v n b n pháp lu t và v n b n d i lu t đ c ban hành đ đi u ti t

nh ng ho t đ ng nào đó nh m đ t m c tiêu nh t đ nh c a Chính ph M c dù m i qu c gia có đi u

ki n và môi tr ng khác nhau nh ng khung pháp lý đ c các n c ban hành nh m thúc đ y TTTP phát tri n đ u h ng vào nh ng m c tiêu t ng đ ng nhau:

- B o v quy n l i c a các nhà đ u t , nh t là các nhà đ u t nh l Khung pháp lý đ a ra nh ng quy đ nh đ t ng c ng s minh b ch thông tin (quy đ nh v vi c công b thông tin, báo cáo tài chính c a các t ch c phát hành ch ng khoán, ), x lý tình tr ng thông tin b t cân x ng, xây

d ng nh ng chu n m c k toán – ki m toán theo tiêu chu n qu c t ,…

- Xây d ng c s h t ng h tr TTTP phát tri n nh : đ nh h ng phát tri n các t ch c đ nh m c tín nhi m, các nhà t o l p th tr ng, h th ng công ngh thông tin, trung tâm thông tin,…

- Xây d ng th tr ng v i đa d ng các s n ph m ch ng khoán (trái phi u, c phi u) và các lo i công c b o hi m r i ro (ch ng khoán phái sinh) cho c nhà phát hành và nhà đ u t

C s pháp lý ph i theo tiêu chu n qu c t , t o ra m t khuôn kh ch t ch , đ ng b đ th tr ng

v n, th tr ng ch ng khoán v n hành m t các hi u qu

1.4.2 Tính thanh kho n c a th tr ng th c p

Tính thanh kho n c a m t tài s n th hi n kh n ng nhanh chóng chuy n đ i tài s n đó thành ti n

m t Tài s n có tính thanh kho n cao nh t chính là ti n m t Tài s n có tính thanh kho n là tài s n

đ c xem là có th mua bán m t cách d dàng, nhanh chóng Nhà đ u t n m gi trong tay tài s n

có tính thanh kho n cao thì t ng đ i an toàn h n nhà đ u t n m gi tài s n có tính thanh kho n

th p vì h có th thu h i v n nhanh Và các nhà đ u t s luôn c m th y an toàn n u tài s n h n m

gi có th chuy n đ i thành ti n m t b t c lúc nào mà không s b nh h ng giá c Do đó,

ch ng khoán có tính thanh kho n cao th ng s có giá cao h n ch ng khoán có tính thanh kho n

th p Tính thanh kho n cao là m t trong nh ng tính h p d n c a ch ng khoán đ i v i các nhà đ u

t b i vì nó cho th y s linh ho t và an toàn c a v n đ u t

Y u t thanh kho n c a ch ng khoán nói chung th ng có liên quan m t thi t nhi u đ n tính đa

d ng c a các nhà đ u t , y u t tín nhi m c a t ch c phát hành, s minh b ch thông tin trên th

tr ng, liên quan đ n y u t c s h t ng c a th tr ng ch ng khoán mà trong đó quan tr ng nh t

là nhà t o l p th tr ng Các y u t này nh h ng r t l n đ n tính thanh kho n c a trái phi u trên TTTP

Vai trò c a y u t thanh kho n th hi n:

- Thanh kho n đ c xem nh là m t trong nh ng nhân t đ đ nh giá trái phi u, nh t là TPDN Ngh a là, nhà đ u t s đòi h i su t sinh l i, l i su t t ng thêm, c a lo i ch ng khoán kém thanh kho n cao h n ch ng khoán có tính thanh kho n cao đ mà bù đ p cho chi phí giao d ch trong quá trình giao d ch mua bán trái phi u Ph n l i su t t ng thêm này còn đ c coi nh là phí bù

đ p r i ro thanh kho n m t ph ng di n khác, giá trái phi u ph n nào th hi n m c đ r i ro thanh kho n c a trái phi u đó

- Ngoài ra, k t nh ng tháng cu i n m 2007 đ n nay, y u t thanh kho n đã đ c phát hi n ra

r ng nó đóng vai trò quan tr ng trong cu c kh ng ho ng tài chính Cu c kh ng ho ng tài chính

v a qua không ph i là cu c kh ng ho ng th a hàng hóa, kh ng ho ng do đình tr s n xu t,…

mà là cu c kh ng ho ng phát sinh t y u t thanh kho n kém c a tài s n th ch p, tài s n b o

đ m (b t ngu n t M ) Khái quát ng n g n nguyên nhân c a cu c kh ng ho ng này là do s

s t gi m nhanh chóng giá tr tài s n th ch p (b t đ ng s n) đ m b o cho các kho n vay và các

ch ng khoán (ch ng khoán này đ c g i là ch ng khoán đ c đ m b o b ng tài s n th ch p - MBS) Lãi su t vay đ c đ y lên cao t o áp l c l n lên kh n ng tr n vay, t o thành nh ng kho n vay d i chu n S s t gi m đ t ng t giá tr b t đ ng s n M kéo theo s suy gi m tính thanh kho n c a b t đ ng s n và t đó làm nh h ng đ n kh n ng thu h i các kho n n d i chu n và nh h ng đ n giá tr c a các ch ng khoán MBS trên th tr ng ch ng khoán i u đáng l u ý đây chính là hi u ng lan t a Trong m t th tr ng liên ngân hàng (trong n c và xuyên qu c gia), khi m t ngân hàng r i vào tình tr ng phá s n do không ch u đ ng n i cú s c hay ch n đ ng có th khi n cho các ngân hàng khác c ng ph i đ i đ u v i tình tr ng khó kh n

Và n u hi u ng lan t a đ l n, có th gây ra tình tr ng kh ng ho ng tài chính trong ph m vi

qu c gia đó và có th nh h ng đ n tình hình tài chính toàn c u Và khi kh ng ho ng tài chính

x y ra do m t m c xích nào đó c a th tr ng tài chính gây ra c ng s nh h ng đ n t ng c

c u bên trong c a th tr ng tài chính (th tr ng ti n t và th tr ng v n) Nh v y, có th

th y đ c r ng tính thanh kho n có tác đ ng khá l n đ n cu c kh ng ho ng tài chính

1.4.3 nh m c tín nhi m

T ch c đ nh m c tín nhi m (CRAs) là t ch c chuyên th c vi c vi c đánh giá m c tín nhi m c a các t ch c (bao g m c doanh nghi p, Chính ph ) phát hành ch ng khoán n CRAs ngày càng tr nên quan tr ng trong vi c qu n tr r i ro tín d ng c a các t ch c

Vai trò ch đ o c a CRAs là h tr vi c t ng c ng s minh b ch và hi u qu trên th tr ng n

b ng cách làm gi m tình tr ng thông tin b t cân x ng gi a ng i cho vay và ng i đi vay i u này

s t o phúc l i cho th tr ng b i s gia t ng ni m tin c a nhà đ u t , gi m chi phí giao d ch và cho phép t ch c vay v n có th ti p c n và huy đ ng đ c ngu n v n l n trong xã h i, qu ng bá

th ng hi u v i th tr ng trong n c, th tr ng qu c t Ngoài ra, đ nh m c tín nhi m còn t o ra

m t c ch ki m soát công khai, t o đ ng l c cho doanh nghi p xây d ng c c u tài chính, chính sách đ u t thích h p đ phát tri n doanh nghi p

CRAs th c hi n công vi c đánh giá đ nh m c tín nhi m b ng cách nghiên c u v nh ng ch ng khoán n và v t ch c phát hành ra ch ng khoán này đ đ a ra nh ng nh n đ nh “đ nh m c tín nhi m d ki n trong t ng lai” ra công chúng m t cách r ng rãi D a trên nh ng thông tin, d li u

k toán tài chính chính th c l n phi chính th c c ng nh nh ng y u t kinh t và chính tr , CRAs

đ a ra nh n đ nh v kh n ng th c hi n ngh a v n m t cách đ y đ và đúng th i h n trong t ng lai c a t ch c phát hành ch ng khoán n , ch ng h n nh trái phi u, các ch ng t th ng m i có giá,…T ch c th hi n nh ng quan đi m, đánh giá m c tín nhi m d i d ng nh ng ký t mà nh ng

ký t này s đ c phân lo i, x p h ng theo m c đ r i ro t ng ng8

Nguyên t c c t lõi c a t ch c đ nh m c tín nhi m:

- c l p, không ch u nh h ng hay s chi ph i nào đ c đ a ra b i b t c m t c quan nào, không có xung đ t hay có m i quan h “l i ích” nào v i các t ch c mà mình đ nh m c tín nhi m Có nh v y, k t qu đánh giá m i mang tính khách quan và đáng tin c y

- Không trì hoãn: t c là không cho phép s trì hoãn th ng xuyên khi th c hi n đánh giá tín nhi m c a các t ch c phát hành ch ng khoán n b i nh ng tác đ ng ti m n

- T ch c đ nh m c tín nhi m ch th c hi n vi c đánh giá t ch c phát hành, ch không vì nh ng

“l i ích mà t ch c cho” mà đ a ra nh ng “l i khuyên r ng hay đ ngh hay t v n” nhà đ u t

th c hi n đ u t vào s n ph m ch ng khoán (c phi u, trái phi u, ) nào đó c a t ch c phát hành

- Ch n l c và s d ng nh ng thông tin đáng tin c y đ c cung c p b i t ch c phát hành

- Cân nh c và đánh giá m t cách c n tr ng, sáng su t t t c nh ng tình hu ng liên quan đ n vi c đánh giá m c tín nhi m c a ng i phát hành

- H i đ ng đánh giá: vi c đ nh m c tín nhi m ph i đ c quy t đ nh b i m t h i đ ng ch không

ph i là quy t đ nh c a m t cá nhân nào đó Vì v y nó ph n ánh s kh n ng nh n th c, trình đ , kinh nghi m và s đánh giá c a c m t t ch c ch không ph i c a m t cá nhân riêng l

1.4.4 ng cong lãi su t chu n

ng cong lãi su t là đ ng th hi n m i t ng quan gi a lãi su t và k h n c a trái phi u hay

lo i ch ng khoán có thu nh p c đ nh t i m t th i đi m nh t đ nh N u th hi n trên đ th , chúng

có th đ c bi u di n lãi su t trên tr c Y và k h n trên tr c X

8

Bi u t ng đ nh m c tín nhi m cho kho n vay ng n h n và dài h n: Xem ph l c 6

M t đ ng cong lãi su t có th tr thành đ ng cong chu n khi nó đ c hình thành d a trên m i quan h t ng quan 2 y u t lãi su t và k h n c a công c chu n Tùy theo đ c đi m và đ nh

h ng phát tri n TTTP c a m i qu c gia mà các th tr ng này l a ch n công c chu n khác nhau (TPCP, TPDN, công c phái sinh) Tuy nhiên, nhìn chung ph n l n các qu c gia đã phát tri n TTTP

l a ch n TPCP nh là m t công c chu n đ thi t l p đ ng cong lãi su t chu n

lý gi i t i sao TPCP đ c xem là c s đ xây d ng đ ng cong lãi su t chu n, lãi su t c a các công c t o ngu n nhu nh p n đ nh này đ c phân thành 3 thành t hay 3 lo i phí khác nhau

Nh ng phí này k t h p l i v i nhau chính là “ph n bù đ p” mà ng i cho vay có đ c do: (1) ch p

nh n m t đi s c mua vì s thay đ i giá c b i l m phát và đ c g i là “phí bù đ p do gánh ch u l m phát”, (2) s s n lòng ch đ i đ c hoàn tr , đ c g i là “phí k h n”, (3) nh ng r i ro khác mà ch liên quan riêng bi t đ i v i t ng lo i công c tài chính đ c s d ng, g i là “đ l ch tín d ng” Trong khi 2 thành t “l m phát và k h n” là v n đ chung đ i v i t t c v n đ nghi p v tài chính

v i cùng m t k h n, trái l i “đ l ch tín d ng” l i ph thu c vào đ c đi m riêng đ i v i ng i phát hành, ch t l ng tín d ng c a ng i phát hành V i thành t th 3, ng i phát hành có th gi i

gi n nó N u ch t l ng tín d ng c a nhà phát hành m nh, ch ng khoán do h phát hành có tính thanh kho n cao thì “đ l ch tín d ng” s tr nên thu h p nh không đáng k Chính ph có th gi i quy t v n đ v đ l ch tín d ng t t h n nh ng t ch c phát hành khác b i vì có v th tín d ng

m nh nh t trong n n kinh t Nhu c u v n c a Chính ph khá l n, và vay n trong th i h n dài

Nh ng kho n n vay này đ c chuy n hóa thành s l ng l n ch ng khoán đ c chu n hóa

Nh ng ch ng khoán này l n l t thu hút đ c nhi u chuyên gia tài chính s n lòng giao d ch nó v i

đ l ch gi a giá mua và giá bán khá nh , và đ l ch này chính là “thanh kho n” nhi u qu c gia phát tri n, Chính ph c ng c thêm đi u thu n l i này b ng cách phát hành nh ng lo i trái phi u là hình th c mà đ c a thích b i h u h t các nhà đ u t Chính ph c ng ch t p trung huy đ ng v n

m t vài trái phi u v i s l ng l n phát hành, và các trái phi u này d n tr thành tiêu chu n cho

t t c ch ng khoán có thu nh p n đ nh khác có k h n t ng t c tính này đã t o nên tính thanh kho n không gì có th so sánh đ c cho TPCP trên th tr ng th c p

K t qu là, TPCP có th cung c p nhi u thu n l i v m t thông tin so v i nh ng lo i ch ng khoán

có thu nh p c đ nh khác B i vì TPCP có “đ l ch tín d ng” g n nh b ng 0, nên giá c c a TPCP

ph n ánh rõ nh t v k v ng l m phát và “phí k h n” H n n a, n u “phí k h n” này nh và g n

nh không thay đ i, thì s thay đ i k v ng v l m phát chuy n thành nh ng bi n đ ng có th th y

đ c g i là “c u trúc k h n c a lãi su t” ( term structure of interest rate ) Do đó, TPCP đ c l a

ch n đ thi t l p thành công c chu n ph c v cho vi c xây d ng đ ng cong lãi su t

ng cong lãi su t chu n đóng vai trò quan tr ng trên TTTP Nó chính là công c chu n đ các t

ch c phi Chính ph tham chi u trong vi c xác l p giá c c a các lo i công c do h phát hành (ch ng khoán có thu nh p n đ nh, các công c phái sinh) Hay nói cách khác, nó là m t công c phân tích cho th tr ng và cho ng i t o l p chính sách c ng nh cho vi c đ nh giá và qu n tr r i

ro hi u qu

1.4.5 Ph ng pháp đ nh giá các hàng hóa trên TTTP

¬ nh giá trái phi u thông th ng (Straight bond)

Trái phi u thông th ng có k h n và đ c h ng lãi đ nh k , s ti n lãi d a trên lãi su t danh ngh a (coupon rate) và m nh giá c a trái phi u C hai y u này đ u không thay đ i trong su t th i gian l u hành nên c ti n lãi coupon đ nh k là c đ nh

N u ta g i:

P: Giá trái phi u

n: S n m còn l i cho đ n khi đáo h n

n t

)1(

F)

1(

CP

Tr ng h p 1: Tr lãi đ nh k m t n m m t l n

n n

)1(Fr

)1(1C

−

++

Thông th ng, trái phi u đ c tr lãi đ nh k h ng n m, nh ng đ chi u theo th hi u c a nhà đ u

t , các TTCK trên th gi i c ng phát hành khá ph bi n lo i trái phi u tr lãi đ nh k n a n m 1

l n Vi c rút ng n chu k tr lãi s làm cho giá trái phi u thay đ i m t chút

n n

)2/r1(F2

/r

)2/r1(12

C

−

++

¬ nh giá trái phi u không tr lãi đ nh k (Zero coupon bond)

Trái phi u zero coupon không tr lãi đ nh k cho nhà đ u t , mà ch tr v n g c b ng m nh giá

cu i k đáo h n Do đó, dòng ti n nhà đ u t nh n đ c trên trái phi u trong t ng lai ch là m t kho n duy nh t v n g c b ng m nh giá đ c chi t kh u v hi n t i

n

)1(

FP+

=

¬ nh giá trái phi u có lãi su t th n i

Trái phi u có lãi su t th n i: Là lo i trái phi u mà lãi su t c a nó đ c đi u ch nh theo s thay đ i

c a th tr ng c đi m này đã đ m b o quy n l i c a nhà đ u t c ng nh c a doanh nghi p khi

th tr ng tài chính ti n t không n đ nh Thông th ng c sáu tháng m t l n, c n c vào lãi su t

ti n g i ng n h n c a ngân hàng l i đi u ch nh lãi su t trái phi u cho phù h p

Lãi su t đ nh k c a m t trái phi u th n i th ng đ c tái n đ nh trên c s lãi su t th tr ng

c ng thêm m t t l ph n tr m c đ nh Vì th dòng ti n c a trái phi u th n i có th chia làm hai

b ph n:

- Ph n th nh t là, m t dòng ti n có lãi su t th n i nh n đ c t lãi su t th tr ng không có

ph n chênh l ch Dòng ti n này bao g m c kho n thanh toán m nh giá vào lúc đáo h n ó là dòng ti n c a ch ng khoán tham chi u

- Ph n th hai là, m t dòng ti n đã bi t d a trên kho n chênh l ch gi a các kho n thanh toán c a trái phi u có lãi su t th n i Dòng ti n đã bi t này đ c đ nh giá theo các k thu t v giá tr

hi n t i

Giá c a trái phi u th n i lãi su t là t ng hai m c giá trên đây:

Ví d : Gi s ta có m t trái phi u th n i lãi su t m nh giá 1 tri u đ c y t lãi su t b ng LIBOR 6 tháng c ng thêm 25 đi m c b n

N u LIBOR t i th i đi m tái đ nh đ u tiên là 8,46% thì s ti n tr lãi 6 tháng sau s tính đ c theo

t l đó c ng v i 25 đi m c b n:

500.2300.42

%25,0x000.000.12

%46,8x000.000

%25,0x000.000.12

%8x000.000

Kho n ti n lãi trong m i dòng ti n s g m hai ph n: Ph n lãi th n i là ph n thay đ i theo t ng 6 tháng m t l n, và ph n do kho n ph tr i là không thay đ i Khi đáo h n, m nh giá đ c hoàn tr ngoài kho n ti n lãi

Ví d : Gi s m t nhà phát hành đ ng ý tr cao h n lãi su t LIBOR 6 tháng m t kho n là 100 đi m

c b n, trong 2 n m, 6 tháng tr lãi m t l n Gi s lãi su t chi t kh u hi n hành c a trái phi u 2

n m là 8,5% Giá c a ch ng khoán này là bao nhiêu?

- Trái phi u có m nh giá 100 USD

- Chênh l ch gi a công c th n i và công c tham chi u là 50 đi m (0,5% m nh giá) cho m i k

đi u ch nh lãi su t (6 tháng)

Các dòng ti n Giá + 6 tháng + 1 n m + 1,5 n m + 2 n m Công c tham chi u 100 LIBOR LIBOR LIBOR 100+LIBOR Công c đ nh giá 100 + D LIBOR +0,5 LIBOR+ 0,5 LIBOR+ 0,5 100+LIBOR + 0,5

Kho n ph tr i 100 đi m c b n m i n m tr thành 50 đi m c b n (0,5%) hay 50 (đ n v ti n t ) trên 100 m nh giá cho m i k tái đ nh lãi su t Dòng ti n c a công c c n đ nh giá đ c đ nh giá chênh 0,5 v i công c tham chi u cho m i k 6 tháng Vì th , giá c a công c th n i lãi su t này

là 100 + D, trongđó D chính là giá tr hi n t i c a các kho n thanh toán hàng n a n m 0,5% m nh giá

đ t d c m t k t qu t ng đ i chính xác, ta có th s d ng lãi su t th tr ng hi n hành c a

m t ch ng khoán có lãi su t c đ nh có cùng th i h n là 2 n m đ làm t l chi t kh u N u lãi su t

th tr ng hi n hành trái phi u th i h n 2 n m là 8,5%, ta s tính đ c D = 1,8

8,1)0425,01(

5,0)

0425,01(

5,0)

0425,01(

5,00425

,01

5,0

+

++

++

++

d ng và phát tri n TTTP c a m t s qu c gia trên th gi i s đ c đúc k t trong ch ng 2

CH NG 2

2.1.1.1 Th tr ng trái phi u Trung Qu c

TTTP Trung Qu c đ c hình thành t n m 1941 Th i k này, Chính ph Trung Qu c v p ph i sai

l m đó chính là phát hành trái phi u trong khi đang còn ph thu c vào ngu n vay m n c a n c ngoài mà đ c đ m b o b ng ngu n thu ngân sách (thu ) đang d n b c n ki t m t cách nghiêm

tr ng Do đó, Chính ph Trung Qu c r i vào tình tr ng v n , khi n tín nhi m c a Chính ph b t n

th ng Và qu c gia lâm vào tình tr ng l m phát, Chính ph ph i phát hành ti n t đ gi i quy t

nh ng kho n n vay t n đ ng và chi tr cho trái ch

C c u c a TTTP Trung Qu c nh sau:

- V th tr ng TPCP và s phát tri n c s h t ng: Trong su t giai đo n t 1981 đ n 1986, quy mô TPCP phát hành m c t ng đ i th p (ch a đ n 10 tri u RMB m i n m) và vi c phát hành, phân ph i đ c th c hi n theo m nh l nh hành chính nên không có th tr ng th c p t n

t i B t đ u n m 1987, Trung Qu c b c vào m t giai đo n m i c a s phát tri n c s h t ng

Và t n m 1987 đ n n m 1997, có m t s đ t phá nh sau:

+ Th tr ng s c p ho t đ ng theo h ng th tr ng: N m 1991, t ch c th c hi n b o lãnh phát hành đ c t ch c cho s phát hành trái phi u, theo sau đó là s thành l p h

th ng các dealer s c p đ m b o cho s “phân ph i” trái phi u m t cách hi u qu h n N m

1996, đ u giá công khai đ c ch p thu n m t cách r ng rãi nh m đ m b o ch c n ng công

b thông tin giá c c a th tr ng

+ Th tr ng th c p: S ch p thu n cho phép l u chuy n TPCP h th ng các ngân hàng

61 thành ph vào n m 1988 t ng tr ng cho m t TTTP th c p Hai th tr ng giao d ch trái phi u đã đ c thành l p vào n m 1990 và 1994

+ H th ng l u ký t p trung và thanh toán bù tr : Tháng 12/1996, t ch c China Government Depository Trust & Clearing (CDC) đ c thành l p đ chuyên v t p trung

th c hi n thanh toán bù tr N m 1997, c quan này đ c phân công ch u trách nhi m th c

hi n l u ký trái phi u N m 1998, TPCP không còn th c hi n ch c n ng duy nh t nh m t công c tài tr cho chi tiêu ngân sách, mà tr thành m t ph n thi t y u c a chính sách tài

chính T n m 1998 đ n n m 2003, TPCP đ c t ng t c phát hành sau th i k kh ng ho ng tài chính N m 2008, TPCP phát hành t ng đ n 796,5 t RMB so v i 1981 là 4,87 t RMB

- Phát tri n th tr ng TPDN:

Có r t ít nh ng quy đ nh cho TPDN vào nh ng n m c a th p niên 1980 Nhu c u huy đ ng

v n, c bên trong l n bên ngoài doanh nghi p, đã n i lên gi a gi a th p niên 1980 N m 1984, doanh nghi p nhà n c (SOE)đã đ c phê duy t cho phép phát hành TPDN Lãi su t ban đ u

là 40% cao h n lãi su t ti n g i ti t ki m k h n 1 n m c a ngân hàng, khi n cho TPDN tr nên thu hút các c h i đ u t đ i v i công chúng, b t ch p r i ro tín d ng

Nh ng n m đ u c a th p niên 1990, s t ng tr ng quá nóng c a n n kinh t và s phát hành quá m c c a TPDN không nh ng gây ra kh n ng v n cao mà còn làm phá v s phát hành TPCP c ng c l i lu t pháp, Chính ph đã s a đ i quy đ nh v s can thi p hành chánh, đó

là ch đ nh m t c quan nhà n c là SPC (State Planning Commission) và c quan NDRC (National Development & Reform Commission) nh là m t đ i di n cho vi c qu n lý TPDN vào n m 1993

SPC đ a ra h th ng quota mà ch các SOE m i đ c ti p c n h th ng này T t c TPDN

đ c phát hành có m c tín nhi m h s AAA b i vì 100% thông qua b o lãnh ngân hàng M c lãi su t cao g p 150 – 250 lãi su t ti n g i k h n 1 n m, mà không có m i t ng quan nào

đ n k h n trái phi u Nh đ a ra m t s l ng gi i h n và ki m soát nghiêm ng t mang tính

ch t hành chánh, th tr ng TPDN đã có b c phát tri n H n n a, vi c niêm y t TPDN đ u tiên di n ra vào n m 1994 trên sàn giao d ch ch ng khoán Shenzen, m t s đ t phá c a th

tr ng TPDN th c p

N m 1995, Chính ph ch p thu n m t s l ng TPDN v i t ng tr giá 15 t RMB, th tr ng TPDN h i sinh N m 1998, CDC đ c giao nhi m v nh là m t trung tâm l u ký TPDN hàng đ u và hình th c ghi s đ c ch p thu n cho s phát hành TPDN Trong th i gian này, quy mô th tr ng TPDN còn t ng đ i nh , vi c giao d ch ch đ c gi i h n trên sàn giao

d ch v i vòng luân chuy n th p Tháng 12/2004, quy đ nh đ c ban hành cho phép luân chuy n (t c là giao d ch) TPDN trên th tr ng liên ngân hàng khuy n khích doanh nghi p

có tín d ng t t đ ng lên th m dò kênh tài tr tr c ti p và gi m chi phí tài tr , Ngân hàng nhân dân Trung Hoa (PBOC) ban hành quy đ nh t t c nh ng trái phi u đ c phát hành ph i đ c đánh giá tín nhi m

N m 2006, trái phi u đ u tiên (Three Gorge Bond) đ c phát hành mà không c n s b o lãnh

c a ngân hàng Nh ng n m ti p theo, trách nhi m giám sát s phát hành TPDN đ c phân chia gi a NDRC và CSRC N m 2007, TPDN đ c niêm y t đ c đ a các sàn giao d ch và CSRC ban hành quy đ nh v t ch c đ nh m c tín nhi m trên th tr ng ch ng khoán Trung

Qu c nh m làm c ng c nh ng quy đ nh v ho t đ ng c a t ch c đ nh m c tín nhi m

- Trái phi u tài chính (Finacial Bond): ây là trái phi u do các t ch c tài chính phát hành

N m 2006, trái phi u v n lai ghép (hybird capital bond) c a NHTM đ c ra m t trên th

tr ng liên ngân hàng Cu i n m 2007, t ng tr giá 12,3 t trái phi u lai ghép này đ c phát

hành b i 3 NHTM

- C u trúc th tr ng: TTTP Trung Qu c đ c phát tri n đa hình th c,bao g m 3 phân khúc: th

tr ng liên ngân hàng qu c gia, th tr ng giao d ch, bank counter Trong đó, th tr ng

interbank market đóng vai trò quan tr ng ch đ o, chi m u th

+ Th tr ng “Interbank market”: là th tr ng OTC đ u giá theo giá (quote market), n i mà

giao d ch đ c th a thu n gi a các đ i tác thông qua h th ng giao d ch đi n t Th tr ng

này đ c qu n lý b i PBOC và ch c n ng là th tr ng bán s cho các nhà đ u t là t ch c

tài chính Các nhà đ u t tài chính là các thành ph n chính tham gia th tr ng này Cu i

tháng 02/2009, có 1219 t ch c tài chính và 7375 thành viên đ ng ký đã n m m t s l ng

khá l n công c giao d ch này so v i 2 th tr ng còn l i Th tr ng này là n i ngân hàng

Trung ng qu n lý ho t đ ng th tr ng m K phi u c a ngân hàng Trung ng, gi y t

th ng m i công ty và gi y b c là nh ng công c đ c giao d ch duy nh t trên th tr ng này

+ Th tr ng “Exchange market”: Th tr ng này là th tr ng đ u giá theo l nh (order

market) do CSRC qu n lý Quy mô th tr ng này đ t 300,9 t RMB theo m nh giá vào

31/12/2008 Thành ph n ch y u tham gia th tr ng này là các nhà đ u t nh , trung bình và

nhà đ u t cá nhân H u h t thành ph n tham gia th tr ng này thông qua d ch v môi gi i

đ c cung c p b i công ty ch ng khoán NHTM đ c không đ c giao d ch trên th tr ng

này

+ Thi tr ng “Bank counter market”: Th tr ng này là m t th tr ng b sung quan tr ng

cho 2 th tr ng kia b i vì m c tiêu c a nó là h ng v các nhà đ u t cá nhân Các công c

giao d ch trên th tr ng này không đa d ng, ch y u là TPCP

- Các lo i trái phi u và nhà đ u t ch y u:

Sau h n 20 n m phát tri n, nhà đ u t trái phi u Trung Qu c a thích các lo i ch ng khoán thu

nh p c đ nh (fixed income securities) có r i ro và thu nh p khác nhau Các công c trên th

tr ng là: TPCP, k phi u ngân hàng trung ng, trái phi u tài chính, trái phi u c a t ch c phi

tài chính, trái phi u đ m b o b ng tài s n (ABS), trái phi u Panda, công c Repos và công c

phái sinh Cu i n m 2008, t ng s l ng trái phi u l u hành là 15110,2 t RMB, trong s đó

TPCP, trái phi u tài chính và TPDN phi tài chính chi m l n l t là 32,3%, 27,1% và 8,4% t ng

giá tr th tr ng

B ng 2.1: Các công c l u hành trên TTTP Trung Qu c

Lo i trái phi u đang l u hành Tr giá (t RMB) T l %

Tín phi u NH trung ng 4812.10 31.85% Trái phi u NH chính sách 3672.01 24.30%

Trái phi u t ch c tài chính 424.82 2.81%

Th ng phi u doanh nghi p 420.31 2.78% Trái phi u đ m b o b ng tài s n (ABS) 55.11 0.36%

Trái phi u Panda 3.00 0.02%

Trái phi u khác 167.20 1.11%

Ngu n: Chinabond, d li u c a ngày 31.12.2008

Nhà đ u t ch y u trên TTTP Trung Qu c là NHTM, công ty b o hi m, qu t ng h , công ty

ch ng khoán, qu ch ng khoán qu c gia, qu h u trí, các t ch c tài chính phi ngân hàng, qu QFII

và nhà đ u t cá nhân Các nhà đ u t này khác nhau v ph m vi đ u t và s thích v k h n

2.1.1.2 Th tr ng trái phi u Hàn Qu c

¬ T ng quan th tr ng trái phi u Hàn Qu c

Th tr ng tài chính Hàn Qu c đã tr i qua m t th i k v i nh ng thay đ i l n sau cu c kh ng

ho ng Tr c th i k kh ng ho ng, th tr ng tài chính t ng đ i y u kém Nh ng ngay sau th i k

kh ng ho ng, trong khi th tr ng ch ng khoán suy gi m thì TTTP l i phát tri n đ t o ra ngu n l c

tài chính khôi ph c n n kinh t K t khi n n kinh t h i ph c, c TTTP và th tr ng c phi u đ u

t ng m nh c bi t, TTTP t ng m t cách nhanh chóng t 224,1 nghìn t KRW n m 1997 lên đ n

819,8 nghìn t KRW vào tháng 08/2007

Trong su t th i gian tr c kh ng ho ng, Hàn Qu c không có th tr ng TPCP B i vì chính sách

tài chính b o th nên vi c phát hành trái phi u không đ đáp ng cho ho t đ ng c a TTTP s c p

và th c p K t qu là, TPDN k h n 3 n m đ c xem là trái phi u chu n trên th tr ng, mà th

tr ng này không gi ng v i b t k TTTP nào c a các n c trên th gi i (nh ng n c s d ng

TPCP là trái phi u chu n) m t khía c nh khác, th tr ng TPDN khá l n so v i th tr ng TPCP

Và h u nh TPDN hoàn toàn đ c b o lãnh b i các ngân hàng, nên chúng đ c xem nh m t hình

th c vay khác c a ngân hàng (t c là không ph i nh m t công c trái phi u) Sau th i k kh ng

ho ng, th tr ng TPDN ph i đ i m t v i nhi u th thách nghiêm tr ng Kh ng ho ng tài chính

bùng n ra Hàn Qu c, ngân hàng tr thành m c tiêu chính c a cu c tái c u trúc Ngh a là, Chính

ph đã đánh giá tính v ng ch c c a h th ng ngân d a trên ngu n v n h tr c a ngân hàng BIS và

quy t đ nh s t n t i c a các ngân hàng Do đó, lúc này, các ngân hàng ng ng th c hi n b o lãnh

cho tránh phi u doanh nghi p đ đ i phó v i cu c kh ng ho ng, mà cu c kh ng ho ng đã làm s p

đ th tr ng TPDN

Sau kh ng ho ng, Chính ph Hàn Qu c nh n ra r ng m t TTTP ho t đ ng hi u qu r t c n thi t

cho s ng n ch n nh ng cu c kh ng ho ng khác có th x y, mà s ng n ng a này có th đ t đ c

b ng cách t ng c ng s v ng m nh c a h th ng tài chính, và b t đ u cu c c i cách, n đ nh

TTTP Ngân hàng Trung ng Hàn Qu c (BoK) đã phát hành trái phi u n đ nh ti n t (MSB –

Monetary Stability Bond) K t qu là, TTTP đã tr ng thành c v quy mô l n ch t l ng T ng tr

giá c a toàn th tr ng t ng t 334 ngìn t KRW cu i n m 1998 lên đ n 898,6 nghìn t KRW cu i

n m 2006 M t ghi nh n đáng k là TPCP t ng t 42,1 nghìn t KRW (12,6%) lên đ n 257,7 nghìn

t KRW (28,6%) trong giai đo n này Trái phi u MSB c ng t ng t 46,6 nghìn t KRW (13,9%)

lên đ n 158,3 KRW (17,6%) TPDN trong giai đo n t 1998 đ n 2006 c ng t ng t 119,4 nghìn t

KRW đ n 113,4 nghìn t Th t ra, sau kh ng ho ng, các doanh nghi p có nhu c u đ c tài tr ngày

càng l n l ng v n t TTTP b i vì ngân hàng đã ng n ng i n i r ng cho vay cho khu v c doanh nghi p Tình tr ng này đã t o nên m t s phát hành s l ng l n ch ng khoán đ c b o đ m b ng tài s n (ABS) trong su t th i gian sau cu c kh ng ho ng nh m th c hi n tái c u trúc tài chính Giai

đo n 1999 – 2002, TPDN t ng c c k nhanh nh vào s phát hành t lo i trái phi u ABS Công

cu c tái c u trúc tài chính k t thúc vào n m 2003 khi s phát hành trái phi u ABS suy gi m

1999

Cách th c phát hành TPCP

H th ng Inter – Dealer Broker

H th ng Reopening (hay còn g i h th ng Fungible issues System)

H th ng đ u giá Hà Lan (Dutch Aution System)

th c phát hành TPCP, phát hành TPCP k h n 10 n m và quy đ nh sàn giao d ch b t bu c cho tiêu chu n phát hành

+ H th ng Reopening đã t ng c ng tính thanh kho n c a trái phi u b ng cách gia t ng quy

mô c a m i l n phát hành H th ng này làm cho d dàng cho ho t đ ng giao d ch b ng cách

kh p nh ng trái phi u gi ng h t nhau v k h n và lãi su t N m 2003, Chính ph đã đi u ch nh thêm h th ng Reopening đ chu n hóa vi c đ nh giá TPCP theo tiêu chu n c a qu c t Chính

ph c ng đ a ra h th ng đ u giá DAS (Dutch Auction System) DAS là hình th c đ u giá mà ban đ u trái phi u đ c đ a ra v i m c giá cao sau đó d n d n th p xu ng cho đ n khi giá mua

đ c th c hi n và trái phi u đ c bán H th ng này đã t o xu h ng cho vi c đ t đ c m c giá theo ph ng th c đ u th u nh m đánh giá đ c giá tr n i t i c a hàng hóa đ c mua

+ Chính ph đã tính toán vi c phát hành TPCP cho m c đích c ng c và t ng c ng s phát tri n c a TTTP Ch ng h n, Chính ph thông báo l ng trái phi u phát hành c n thi t hàng tháng và hàng n m, phát sinh ngày càng chính xác k v ng n i t i c a th tr ng Ngoài ra, Chính ph phát hành trái phi u k h n 10 n m, 20 n m, ng ng phát hành KTB k h n 1 n m,

đã kéo dài c u trúc k h n c a th tr ng TPCP

+ H th ng PD (Primary Dealer) đ c thi t l p vào n m 1999 cùng v i s khánh thành 25 t

ch c tài chính,bao g m 13 công ty ch ng khoán và 12 NHTM H th ng PD đã thúc đ y th

tr ng th c p cho TPCP b ng cách t o tính thanh kho n và t o s hi u qu H th ng PD do

B tr ng Tài chính và kinh t tuy n ch n m i n m và đ c h ng nhi u quy n l i: đ c quy n tham gia vào vi c đ u giá TPCP, n m gi nh ng ch ng khoán đ th c hi n giao d ch th tr ng

th c p, t v n th ng xuyân và tr c ti p v i B tr ng tài Chính – Kinh t có đ c nh ng quy n l i, PD có ngh a v th c hi n nh là nhà t o l p th tr ng theo nh ng quy đ nh sau: (1)

t i thi u 5% giao d ch/6 tháng, (2) cung c p y t giá mua / bán v i s l ng t i thi u và t i đa, (3) 40% giao d ch có tính cách b t bu c, (4) báo cáo theo yêu c u tình hình và thông tin giao

d ch c a TPCP lên Nhà n c

+ Sàn giao d ch Hàn Qu c (KRX – Korea Exchange) bao g m: sàn giao d ch ch ng khoán (KSE), sàn giao d ch h p đ ng t ng và th tr ng KOSDQ (Korean Securities Dealers Automated Quotation) ti p s c cho th tr ng KRX, vào tháng 10/2002, Chính ph b t bu c

PD nên giao d ch trái phi u chu n c a Chính ph trên sàn giao d ch KSE Tr c tháng 01/2003, ngh a v c a PDs tr nên nghiêm ng t h n b i s gia t ng yêu c u t 20% đ n 40% và s l ng giao d ch t i thi u t 2% đ n 5%

- C i thi n th tr ng s c p và th c p

Chính ph c i cách đ đ t đ c s ti n b c a TTTP s c p và th c p bao g m m r ng gi i

h n phát hành TPDN, bãi b s ki m soát đ c quy n vi c phát hành trái phi u và đ a ra h

th ng IDB (Inter – dealer Broker) và th tr ng ABS V i nh ng c i cách này, Chính ph đã m

r ng gi i h n phát hành TPDN và m th tr ng TPDN cho nhà đ u t n c ngoài

H th ng IDB đã t o ra m t c u trúc th tr ng “l ng”, n i mà TPDN, trái phi u tài chính và các trái phi u đ c bi t khác đ c giao d ch IDB là m t t ch c môi gi i ho t đ ng trên TTTP,

mà th c hi n nh m t trung gian gi a các dealer l n đ t o ra m i liên k t d dàng gi a các dealer, t đó tái t o tính thanh kho n cho th tr ng Hàn Qu c, các công ty ch ng khoán đ m nhi m vai trò c a IDB

Cu i cùng là th tr ng ABS đ c đ a ra nh m t ph ng th c đ c i thi n th tr ng TPDN Sau Nh t B n, Hàn Qu c là th tr ng ABS l n nh t khu v c Châu Á Sau khi tái c u trúc tài chính, ABS đã t ng đ c s d ng đ làm xoa d u nh ng ch n đ ng, r n n t nh

- T ng cung trái phi u

T ng cung trái phi u là m t ph n quan tr ng trong công cu c c i cách TTTP Sau kh ng ho ng,

vi c m r ng th tr ng TPCP đ đáp ng nhu c u m i cho s phát hành tr nên u tiên hàng

đ u đ khôi ph c toàn b TTTP và n n kinh t Gi ng nh h th ng PD đã t o ra nhà t o l p th

tr ng, Chính ph đã khuy n khích các dealer m r ng ngu n cung c a trái phi u

Trong cu c c i cách khác h ng v m c tiêu t o ra TTTP ph c h p và r ng l n h n, Chính ph

đã gi i thi u STRIPS (Separate Trading Requirement Interest and Principal of Securities) ra th

tr ng S n ph m STRIPS tách trái phi u kho b c nhà n c (KTB – Korea Treasury Bond) thành 2 thành ph n: ph n lãi và ph n v n Sau đó h th ng này ch ng khoán hóa thành nh ng công c m i thành trái phi u Zero – coupon Ch ng h n, n u m t KTB có k tr lãi 6 tháng/l n

và đáo h n 3 n m đ c tách ra, k t qu thành 1 trái phi u “v n” Zero – coupon (Zero – coupon

“capital” bond) và 6 trái phi u lãi “Zero – coupon” (Zero – coupon “interest” bond) S ph c

h p này đã t o làm t ng tính thanh kho n c a th tr ng TPCP b ng cách cung c p nh ng công

c m i nh ng m c l i su t và k h n khác nhau Ngoài ra, vi c sáng t o ra nh ng s n ph m

m i này th hi n c h i kinh doanh cho nh ng chi n l c giao d ch tiên ti n L i su t đáo h n STRIPS c ng đ c xác đ nh tr c , ng n c n vi c tái đ u t c a lãi su t gi a k i u này t o

ra kh n ng cho các công ty b o hi m, qu h u trí t n d ng STRIPS nh m t ph ng ti n đ u

t dài h n Cu i cùng, b i h th ng này có chi phí giao d ch th p, nên nhu c u v STRIPS th t

s t p trung nh ng nhà đ u t cá nhân và các t ch c tài chính nh N m 2006, Chính ph đã thi t k s n ph m cho các nhà đ u t l , mà các nhà đ u t này s m r ng ra các nhà đ u t khác nhau

- Xây d ng c s h t ng

Công cu c c i cách đã h ng m c tiêu đ n vi c c i thi n c s h t ng c a toàn th tr ng bao

g m ch p thu n ph ng pháp đ nh giá giá tr trên c s giá th tr ng, đ a ra nh ng h p đ ng

t ng lai TPCP, và vi c cung c p h th ng “nguyên t c thanh toán ch ng khoán” (DVP)

+ Ph ng pháp đ nh giá theo giá tr th tr ng m r ng TTTP b ng cách t o ra nh ng nghi p v giao d ch đ n gi n d a trên bi n đ ng giá c th tr ng M t s chuy n bi n nh nhàng khác, Chính ph niêm y t “h p đ ng t ng lai TPCP” trên th tr ng t ng lai v i

m c đích b o hi m s thay đ i lãi su t dài h n

+ B ng cách đ a ra h th ng DVP, r i ro vi c thanh toán bù tr có th đ c gi m b ng cách

k t n i trung tâm l u ký ch ng khoán Hàn Qu c (Korean Securities Depository - KSD) v i ngân hàng Trung ng (BoK) c bi t tài kho n chuy n t tài kho n ký qu / l u ký c a khách hàng vào KSD đ c k t n i v i h th ng thanh toán Ngân hàng trung ng i u này t o ra m t kh n ng thanh toán giao d ch trái phi u hi u qu

¬ TTTP Hàn Qu c ngày nay

- V th tr ng TPCP

Th tr ng TPCP Hàn Qu c bao g m trái phi u KTB, trái phi u n đ nh th tr ng ngo i h i, trái phi u phát tri n nhà qu c gia L n nh t là TTTP KTB, t ng đ c s d ng đ tài tr cho chính sách tài chính qu c gia Chính ph phát hành KTB v i nh ng k h n 3, 5, 10 và 20 n m

đ c phân theo t l 25:40:25:10 (trái phi u 10 n m đ c đ a ra n m 2000, trái phi u 20 n m

đ c đ a ra n m 2006) Tháng 08/2007, t ng tr giá KTB là 386,2 KRW (88% t ng giá tr TPCP) Do KTB t ng nhanh, t l TPCP t ng t 12,6% n m 1998 lên 24,8% n m 2006

Hình 2.1: Quy mô giao d ch c a TPCP KSE

và th tr ng OTC

Trái phi u đ c giao d ch trên c sàn giao d ch KRX và th tr ng phi t p trung (OTC) Giao d ch trên KSE thì b gi i h n ch ng khoán, trong khi đó giao d ch trên th tr ng OTC l i dành cho c trái phi u niêm y t và ch a niêm y t H u h t TPCP đ c giao d ch trên th tr ng OTC, đ i di n cho 85,2% t ng giao d ch m i ngày B i vì h th ng PD có ngh a v th c hi n giao d ch trên KRX, nên s l ng giao d ch TPCP trên KRX l n h n TPDN

B ng 2.3: Giá tr giao d ch bình quân/ngày trên th tr ng TPCP

Ngân hàng, công ty b o hi m, qu h u trí, trung gian tài chính, nhà đ u t cá nhân trong n c, nhà

đ u t n c ngoài, BoK và khu v c doanh nghi p là nh ng nhà đ u t hàng đ u TPCP

Hình 2.2: C c u các nhà đ u t TPCP Hàn Qu c

- V th tr ng TPDN

Ngay sau cu c kh ng ho ng, khu v c doanh nghi p đã d ng nh không còn hy v ng gì đ có

th huy đ ng v n t h th ng ngân hàng hay th tr ng TPDN Do đó, khu v c doanh nghi p đã phát hành s l ng khá l n TPDN v i lãi su t c c k cao Ngoài ra, đ i đa s TPDN đ c phát hành d i hình th c trái phi u phi b o lãnh (non – guaranteed bond) K t qu là khi t p đoàn Deawoo s p đ vào n m 1999 càng làm tr m tr ng thêm th tr ng TPDN

N m 1999, s s p đ c a t p đoàn Deawoo cho th y t m quan tr ng c a h th ng đ nh m c tín nhi m và s minh b ch thông tin giao d ch Deawoo là t p đoàn l n th hai phát hành s l ng khá l n TPDN sau cu c kh ng ho ng B i vì th i gian đáo h n c a TPDN h u h t ch có 3 n m,

cu c kh ng ho ng v k đáo h n nghiêm tr ng đã t o ra ch n đ ng tín d ng m nh trong n m

2000 gi i quy t ch n đ ng này, Chính ph áp d ng h th ng ch ng khoán hóa và b o lãnh tín d ng thông qua Qu b o lãnh tín d ng hàn Qu c (Korea Creadit Guarantee Fund – KCGF)

H th ng này t o ra s b o lãnh tín d ng cho toàn b TPDN, k t h p v i c ch ABS v i b o lãnh tín d ng h tr cho doanh nghi p trong th i gian ng n Ngoài ra, s s p đ c a Deawoo cho th y c n ph i thi t l p h th ng đ nh giá và đ nh m c tín nhi m m i (KIS pricing, Korea Bond pricing, NICE) V i m c đích c i thi n s minh b ch sau giao d ch, KSDA b t đ u yêu

c u các dealer báo cáo t t c các giao d ch trái phi u lên trung tâm thông tin ch ng khoán KOSCOM CHECK đ nh k m i 30 phút sau m i l n giao d ch (KOSCOM – Korea Securities Computer corporation)

Khu v c doanh nghi p đã phát hành trái phi u phi b o lãnh t khi ngân hàng ng n ng i cho vay

và h tr d ch v b o lãnh cho khu v c doanh nghi p Ngo i tr vào n m 1999 do cu c kh ng

ho ng c a t p đoàn Deawoo, s l ng trái phi u phi b o lãnh t ng đáng k t 5,1 nghìn t KRW (15%) n m 1997 lên đ n 47,9 nghìn t KRW (99,4%) n m 2006

đ c y quy n cho các c quan qu n lý lu t pháp và t ch c qu n lý h th ng thanh toán ch ng

h n nh KRX thông qua đi u kho n quy đ nh v th tr ng ch ng khoán, Hi p h i kinh doanh

ch ng khoán (KSDA - Korea Securities Sealer Associtation) và c quan l u ký (KSD - Korea Securities Depository)

+ H u h t trái phi u đ c giao d ch thông qua th tr ng OTC và vi c thanh toán thông qua

h th ng “nguyên t c thanh toán ch ng khoán” (DVP) Ch c n ng c a h th ng này k t n i

h th ng thanh toán ch ng khoán gi a KSD và BoK

+ KSD đóng vai trò quan tr ng trong vi c thanh toán bù tr trên TTTP D ch v ch y u c a KSD bao g m l u ký tâp trung các ch ng khoán, k t chuy n bút toán ghi s , thanh toán bù

tr xuyên qu c gia

Hàn Qu c hi n có 4 t ch c đ nh m c tín nhi m: ánh giá tín d ng và thông tin qu c gia (NICE – National Information and Credit Evaluation), D ch v thông tin Hàn Qu c (KIS – Korea Information Service), đ nh m c tín nhi m Hàn Qu c (KR – Korea Ratings), Thông tin và

đánh giá tín d ng Seoul (SCI Seoul Creadit Rating and Information) Tr c th i k kh ng

ho ng, không h có đ nh m c tín nhi m chot t c trái phi u (bao g m c trái phi u đ c b o lãnh) Sau th i k kh ng ho ng, v i t c đ t ng lên m t cách nhanh chóng trái phi u phi b o lãnh và trái phi u ABS trên th tr ng TPDN, do đó th t c n thi t đ đ a ra nh ng đi u lu t phù

h p và h th ng giám sát đ t ng c ng vai trò c a CRA CRA Hàn Qu c đã n l c đ có th

đ ng hành cùng v i các t ch c đ nh m c tín nhi m trên th gi i (Fitch and Moody’s, Standars

& Poor) nh m c tín nhi m đ c các nhà đ u t s d ng nh m t chu n m c trong vi c c

c u danh m c đ u t c a h và có th b o v các nhà đ u t b ng cách làm gi m tình tr ng thông tin b t cân x ng và giám sát đ c t ch c phát hành N m 2006, B tr ng Tài chính lên

k ho ch gi m b t nh ng rào c n đ hình thành ngành đ nh m c tín nhi m, đ mà nh ng t

ch c đ nh m c tín nhi m th gi i (S&P, Fitch, Moody’s) tham gia TTTP Hàn Qu c

2.1.1.3 Th tr ng trái phi u Nh t B n

¬ T ng quan th tr ng trái phi u Nh t

S phát tri n TTTP Nh t B n có th đ c nhìn th y thông qua s phát tri n c a th tr ng TPCP

Nh t B n (JGB) JGB đóng vai trò tr ng tâm trên th tr ng tài chính, ch ng khoán Ch ng khoán

do Chính ph phát hành là công c tài chính đ c giao d ch trên th tr ng, có m c đ thanh kho n

và ch t l ng tín d ng cao Do đó, JGB đ c xem là tiêu chu n c a TTTP Nh n B n S phát tri n

th tr ng TPCP c a đ c tóm t t nh sau:

- Trái phi u tài tr cho thâm h t đ c phát hành vào th i gian sau đ i chi n th gi i th II Trong kho ng th i gian 1960 – 1970, trái phi u đ c bán cho các t ch c tài chính

- N m 1974, kh ng ho ng d u khí đ u tiên t o áp l c lên Chính ph bu c ph i phát hành càng nhi u TPCP Lúc này, Chính ph l thu c vào TPCP TPCP đ c mua b i m t nhóm các t

ch c tài chính, bao g m ngân hàng t nhân, công ty ch ng khoán, công ty b o hi m Tuy nhiên,

v i s l ng l n đ c phát hành đã t o ra nhi u khó kh n cho các t ch c tài chính này có th

n m gi toàn b trái phi u JGB N m 1997, trái phi u JGB đ c giao d ch đ u tiên trên th

tr ng N m 1982, trái phi u JGB lãi su t th n i k h n 15 n m đ c chào bán ra công chúng

- N m 1983, ngân hàng b t đ u bán TPCP cho nhà đ u t cá nhân N m 1989, ph ng th c đ u giá c nh tranh TPCP k h n 10 n m đ c đ a ra N m 2006, t t c trái phi u JGB đ c giao

d ch trên th tr ng tài chính

Trái ng c v i s t ng tr ng c a th tr ng TPCP, th tr ng TPDN thì ch a phát tri n N m

1905, quy đ nh phát hành TPDN phi b o đ m (không b o lãnh và không th ch p) đ c đ a ra và

s l ng TPDN đã t ng Tuy nhiên, v i s l ng l n TPDN đ c phát hành đã t o ra s s p đ c a TTTP N m 1935, ch t l ng tín d ng b t đ u đ c c ng c H n n a, tr c đó, ngân hàng Chính

ph Nh t cung c p nh ng kho ng vay dài h n cho doanh nghi p, đi u này góp ph n làm cho các doanh nghi p gi m b t s quan tâm đ n th tr ng TPDN Do đó, giao d ch c a TPDN trên TTTP

th p h n TPCP

Các lo i trái phi u: Chính ph phát hành các lo i trái phi u nh : ng n h n (trái phi u kho b c nhà

n c k h n 6 tháng – 1 n m), trung h n (trái phi u k h n t 2 đ n 5 n m), dài h n (trái phi u 10

n m), siêu dài h n (trái phi u lãi su t th n i k h n 15 n m, trái phi u 20 n m, 30 n m và 40 n m), trái phi u cho các nhà đ u t JGB cho các nhà đ u t cá nhân (k h n 5 n m và 10 n m), trái phi u theo ch s l m phát (k h n 10 n m)

C c u các nhà đ u t : C c u các nhà đ u t TPCP bao g m ngân hàng Nh t, t ch c tài chính,

b o hi m nhân th , …

Hình 2.6: C c u trái ch c a trái phi u JGB (tháng 06/2007)

¬ C ch ch y u cho s phát hành và giao d ch trái phi u

- V ph ng th c phát hành trái phi u 9: vi c phát hành trái phi u đ c th c hi n theo ph ng

th c đ u giá: u giá c nh tranh v giá ho c lãi su t , đ u giá phi c nh tranh, đ u giá c nh tranh phi giá

- V TTTP th c p: đ c chia ra b i giao d ch trên sàn t p trung và giao d ch thông qua th tr ng OTC, ch ng h n nh giao d ch t i các công ty ch ng khoán OTC là ph ng th c giao d ch trái phi u chi m u th h n b i vì trái phi u phát hành v i s l ng l n nên giao d ch, th t c có xu

h ng ph c t p, và b n thân nghi p v giao d ch c ng ph c t p Hi n nay, trái phi u JGB k

h n 2, 5, 10, 20, và trái phi u JGB lãi su t c đ nh 30 n m đ c niêm y t trên sàn giao d ch Tokyo, Osaka và Nagoya, giao d ch hàng ngày đ u đ c công b th tr ng OTC, theo nguyên t c, giá đ c th ng l ng gi a các thành viên tham gia Tuy nhiên, đ giao d ch trái phi u trên OTC đ m b o công b ng và bình đ ng, hi p h i dealer ch ng khoán Nh t b n đ a ra quy đ nh Fair Business Practice (th c hi n giao d ch công b ng), yêu c u các công ty ch ng khoán duy trì s công b ng c a các giao d ch b ng cách th c hi n m c giá thích h p H n

h a, đ c i thi n ch c n ng công b thông tin giá c c a TTTP OTC, hi p h i đ a ra giá tham chi u cho giao d ch trái phi u OTC vào m i ngày giao d ch, trên c s báo cáo t các thành viên công ty ch ng khoán ho c các t ch c tài chính N m 1997, Nh t quy đ nh kho ng th i gian

gi a giao d ch đ c th c hi n và thanh toán là “T+3”, ngh a là vi c thanh toán đ c th c hi n

9

Các ph ng th c phát hành trái phi u trên TTTP Nh t B n: Xem ph l c 7

vào ngày làm vi c th 3 k t ngày giao d ch đ c thành công Nh t đã có nhi u n l c đ rút

ng n th i gian thanh toán Tháng 01/2003, m t h th ng thanh toán m i đ c đ a ra và t ch c thanh toán bù tr TPCP đ c thành l p vào tháng 10/2003 và ho t đ ng vào ngày 02/05/2005

th c hi n thanh toán bù tr cho trái phi u JGB, h th ng m ng l i tài chính ngân hàng Nh t

b n (sau đây g i là BOJ – NET: Bank of Japan Network system) đ c s d ng D i BOJ – NET, ph ng th c thanh toán ch ng khoán DVP đ c đ a ra nh m gi m thi u r i ro thanh toán

- Nghi p v cho vay trái phi u: nghi p v này còn g i là nghi p v Repo V i nghi p v này,

TPCP đ c cho m n cùng v i ti n m t nh là kho n ký qu Sau kho ng th i gian nào đó,

ng i cho vay (trái phi u) nh n l i s l ng trái phi u và hoàn l i ti n ký qu cho ng i đi vay khía c nh khác, nghi p v Repo (nghi p v giao d ch trái phi u b ng h p đ ng mua l i) đ c

s d ng nh m t ph ng th c huy đ ng v n Tuy nhiên, m t đ xu t r ng th tr ng Repo Nh t

b n, mà trên c s h th ng duy nh t đ cho vay và cho m n có ký qu , s đ c thay th b i

m t lo i giao d ch đ c chu n hóa toàn c u Và Nh t, nghi p v giao d ch trái phi u gensaki

v i c ch xây d ng đ qu n lý r i ro đã đ c đ a ra vào tháng 04/2001 Trong t ng lai, nghi p v này đ c mong đ i đóng vai trò then ch t trên th tr ng ti n t ng n h n và không

ch là nghi p v trong n c mà s đ c ph bi n xuyên qu c gia

- Nghi p v hoán đ i lãi su t: là nghi p v mà các d ng thanh toán lãi su t khác nhau (ch ng h n

lãi su t th n i và c đ nh) đ c chuy n đ i trong th i gian nh t đ nh nào đó Nghi p v hoán

đ i lãi su t, nh m m c đích qu n lý đ c kho n n vay, đ c th c hi n theo quy đ nh c a lu t

v Special Account of Government Debt Consolidation Fund, và đ c s a đ i vào n m 2002

- Ch ng trình “Mua l i”: đây là ch ng trình Chính ph ch p d t kho n n b ng cách mua l i trái phi u ch a đáo h n Ch ng trình này t ng t nh chi t kh u/ kh u tr tr tr c Nh ng

th c t , nó khác v i th c hi n “chi t kh u tr tr c” V i chi t kh u tr tr c, n đ c tr tính trên v n theo m nh giá hoàn toàn không quan tâm đ n s s n lòng c a trái ch V i ch ng trình Buy – back, ch th c hi n khi trái ch s n lòng th c hi n giao d ch

2.1.1.4 Nh ng thành công và th t b i c a th tr ng trái phi u m t s qu c gia Châu Á

M c dù quá trình phát tri n TTTP 3 qu c gia Trung Qu c, Hàn Qu c, Nh t B n không th cho

th y h t toàn c nh TTTP khu v c Châu Á, nh ng vi c l a ch n 3 qu c gia này đ nghiên c u

c ng có th khái quát đ c m t s thành công và th t b i trong quá trình phát tri n TTTP Và

nh ng thành công, th t b i này có ý ngh a h t s c quan tr ng trong vi c rút ra nh ng bài h c kinh nghi m không ch cho b n thân các qu c gia này mà còn là nh ng bài h c cho các qu c gia xây

d ng phát tri n TTTP đi sau

¬ Nh ng th t b i trong quá trình phát tri n TTTP c a Trung Qu c, Hàn Qu c, Nh t B n

Trong quá trình xây d ng và phát tri n TTTP, các qu c gia này đ u v p ph i nh ng sai l m khi n gây ra nh ng th t b i hay làm t n th ng cho TTTP

- V i th tr ng trái phi u Trung Qu c

H ng đi c a qu c gia này là phát tri n th tr ng TPCP đ đ nh h ng phát tri n toàn TTTP Tuy nhiên, trong giai đo n đ u, Trung qu c coi vi c phát hành trái phi u đ n thu n là công c

đ vay v n bù đ p thi u h t c a ngân sách qu c gia Trung Qu c phát hành TPCP đ vay v n

mà không h cân đ i n vay khi n cho Trung Qu c d n đi đ n b v c c a s v n , gây t n

th ng đ n tín nhi m c a Chính ph

Trong giai đo n th c hi n công cu c c i cách kinh t g i là “k ho ch 5 n m”, Trung qu c không c n có s t n t i c a TPDN hay trái phi u tài chính nên trên TTTP ch t n t i duy nh t TPCP Thêm vào đó, vi c chuy n TPCP đ n ch s h u theo c ch m nh l nh hành chánh ch không ph i là s đ u t t nguy n nên không có s t n t i c a th tr ng th c p

n th i k Trung qu c cho phép TPDN đ c phát hành thì lãi su t TPDN ban đ u r t cao so

v i lãi su t ti n g i ti t ki m ngân hàng TTTP t ng tr ng quá nóng b i nó thu hút s đ u t

v i s b t ch p r i ro tín d ng i u này không nh ng gây ra kh n ng v n cao mà còn làm phá v s phát tri n c a th tr ng TPCP

- V i th tr ng trái phi u Hàn Qu c

Quá trình phát tri n c a TTTP khác v i các th tr ng c a các qu c gia khác khi Hàn Qu c l a

ch n th tr ng TPDN vào th i k tr c kh ng ho ng Do đó, hàng hóa trên TTTP lúc này không có TPCP, hay nói cách khác không có s t n t i c a th tr ng TPCP Hàng hóa c a th

tr ng th i k tr c kh ng ho ng không đáp ng đ cho th tr ng s c p và th c p

Bên c nh đó, TPDN đ c phát hành thông qua s b o lãnh c a các ngân hàng Nhìn m t góc

đ khác, TPDN không đ t đ c m c tín nhi m cao và nó đ c xem nh m t hình th c vay khác

c a ngân hàng, ch không ph i là công c trái phi u Th nh ng, lúc này, TPDN l i đ c l a

ch n nh là m t trái phi u chu n trên th tr ng và k h n c a trái phi u chu n này c c k ng n (ch có 3 n m) ây là m t s l a ch n công c chu n so sánh sai l m

- i v i th tr ng trái phi u Nh t B n: sai l m c a th tr ng này là ch p thu n cho phát hành

t TPDN phi b o đ m (n m 1905) mà không quan tâm đ n ch t l ng tín d ng c a t ch c phát hành nên đã gây ra s s p đ c a TTTP