Một số giải pháp hoàn thiện khả năng hội nhập của kế toán Việt Nam Luận văn thạc sĩ

Nh ng có th chia thành hai tr ng phái, đó là h th ng tính thu theo tr ng phái Anglo Saxon Anh - M hay theo tr ng phái Châu Âu l c đ a... Hành lang pháp... Thêm vào đó, khi th tr ng ch n

TR NG I H C KINH T TP.HCM

j -

M T S GI I PHÁP HOÀN THI N KH N NG H I NH P C A

Tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n PGS.TS Võ V n Nh , ng i đã t n tình h ng d n và giúp đ tôi hoàn thành t t lu n v n này Cám n các th y, các

cô Khoa K toán - Ki m toán Tr ng i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

đã truy n đ t cho tôi nh ng ki n th c quý báu trong th i gian tôi h c t p t i

Tôi xin cam đoan lu n v n này là công trình nghiên c u khoa h c c a riêng tôi Các phân tích, s li u và k t qu nêu trong lu n v n là hoàn toàn trung

th c và có ngu n g c rõ ràng

Tác gi

Lê Th Th ng Th ng

GAAP : Nguyên t c k toán đ c ch p nh n chung

IFRS : Chu n m c báo cáo tài chính qu c t

US.GAAP : Nguyên t c k toán đ c ch p nh n chung c a Hoa K

IASB : H i đ ng chu n m c k toán qu c t

FASB : H i đ ng chu n m c k toán tài chính M

IFAC : Liên đoàn k toán qu c t

VACPA : H i ki m toán viên hành ngh Vi t Nam

WTO : T ch c th ng m i th gi i

I M U

CH NG 1: T NG QUAN V H TH NG K TOÁN VÀ QUÁ TRÌNH HOÀ

H P, H I T C A K TOÁN QU C T

1.1 T ng quan v h th ng k toán 04

1.1.1 nh ngh a k toán 04

 M t s đ nh ngh a v k toán trên th gi i 04

 nh ngh a v k toán Vi t Nam 04

1.1.2 H th ng k toán và các y u t c u thành k toán 05

1.1.3 B n ch t c a k toán và thông tin k toán 05

1.1.4 Vai trò c a thông tin k toán và nhu c u s d ng thông tin k toán 06

1.1.5 Các nhân t tác đ ng đ n thông tin k toán qu c gia 08

1.1.5.1 Môi tr ng v n hoá 08

1.1.5.2 Chính sách thu 09

1.1.5.3 H th ng pháp lu t 10

1.1.5.4 Môi tr ng kinh doanh 11

1.2 Quá trình h i t và hoà h p c a k toán trên th gi i 12

1.2.1 Lch s c a h th ng thông tin k toán trên th gi i 12

1.2.1.1 Th i C đ i 12

 K toán khu v c L ng Hà 12

 K toán Ai C p, Trung Hoa, Hy L p và Roma c đ i 13

1.2.1.2 Th i Trung i 14

1.2.1.3 Th i C n đ i và đ ng đ i 14

1.2.2 Quá trình hoà h p và h i t c a k toán trên th gi i 15

1.2.2.1 Quá trình h i t k toán toàn c u c a Hoa K 17

1.2.2.2 Quá trình h i t k toán toàn c u c a Châu Âu 19

1.2.2.3 Quá trình h i t k toán c a các n n kinh t m i n i, và n n kinh t chuy n đ i 19

1.3 C s lý thuy t, th c ti n và pháp lý c a quá trình h i t và hoà h p 22

1.3.1 Chu n m c k toán qu c t 22

1.3.2 Các t ch c k toán qu c t 23

1.3.2.1 H i đ ng chu n m c k toán qu c t 23

1.3.2.2 Liên đoàn K toán Qu c T IFAC (International Federation of Accountants) 24 1.3.2.3 H i đ ng chu n m c k toán tài chính (M )- FASB (Finalcial Accounting Standard Board) 25

1.3.2.3 Liên đoàn k toán các n c ông Nam Á - AFA (Asia Foundaton Accounting) 26

1.3.3 S cam k t c a các qu c gia 26

K T LU N CH NG 1 28

CH NG 2: ÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH H I NH P C A K TOÁN VI T NAM 2.1 Khái quát l ch s hình thành và phát tri n c a k toán Vi t Nam 29

2.1.1 K toán Vi t Nam giai đo n 1954-1986 29

2.1.2 K toán Vi t Nam giai đo n 1986 đ n nay 30

2.2 ánh giá H th ng k toán Vi t Nam qua t ng giai đo n 34

2.2.1Giai đo n tr c 1986 34

2.2.2 Giai đo n t n m 1986 đ n nay 35

2.3 Quá trình h i nh p c a H th ng k toán Vi t Nam so v i s phát phát tri n chung c a Th gi i 36

2.3.1 Xét trên khía c nh môi tr ng pháp lý 36

2.3.2 Xét trên khía c nh l p, trình bày Báo Cáo Tài Chính 39

2.3.2.1 Nh ng quy đ nh chung 39

2.3.2.2 Trình bày và công b Báo cáo tài chính 40

2.3.3 Xét trên khía c nh đánh giá ch t l ng thông tin đ c công b 40

2.3.4 Xét trên khía c nh trách nhi m pháp lý đ i v i thông tin đ c công b 43

h h i nh p v i k toán qu c t 46

2.4.1 Nh ng thành t u đ t đ c c a h th ng k toán Vi t Nam trong nh ng n m qua 46

 H th ng khuôn kh pháp lý đang trong quá trình xây d ng và hoàn thi n 46

 Phát tri n ho t đ ng ngh nghi p 47

 Thành l p th tr ng ch ng khoán 48

 Gia nh p các t ch c k toán qu c t 48

2.4.2 Nh ng t n t i c n gi i quy t và nguyên nhân nh ng t n t i 48

 H th ng k toán 48

 Chu n m c k toán 50

 H i ngh nghi p 51

 ào t o nhân l c 51

K T LU N CH NG 2 53

CH NG 3: M T S GI I PHÁP HOÀN THI N KH N NG H I NH P C A K TOÁN VI T NAM 54

3.1 Các m c tiêu h i nh p k toán Vi t Nam 54

3.1.1 M c tiêu t ng quát 54

3.1.2 M c tiêu c th 55

3.2 Các gi i pháp t ng c ng kh n ng h i nh p c a k toán Vi t Nam 55

3.2.1 Gi i pháp liên quan đ n v n đ pháp quy v k toán áp d ng chung …55

3.2.1.1 Lu t k toán 56

3.2.1.2 Chu n m c k toán 57

3.2.1.3 Ch đ k toán …59

 H th ng tài kho n 60

 H th ng ch ng t 62

3.2.2 L p, trình bày, công b thông tin k toán 65

3.2.3 Ki m soát và đánh giá ch t l ng thông tin Báo cáo tài chính 65

3.2.4 Gi i pháp liên quan vai trò ho t đ ng ngh nghi p 69

3.2.5 Giáo d c đào t o ngu n nhân l c ngành k toán 69

3.2.6 Nghiên c u các chính sách 70

3.3 Ki n ngh 70

3.3.1 B tài chính 70

3.3.2 H i ngh nghi p 71

3.3.3 Các cá nhân, t ch c hành ngh k toán 72

3.3.4 Chính sách đào t o 72

K T LU N CH NG 3 74

K T LU N 75 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Ph l c 1: L h i t k toán Hoa K ( Theo Donald T Nicolaisen)

Ph l c 2: Danh m c các chu n m c báo cáo tài chính qu c t (IFRS - International financial reporting standards)

Ph l c 3: Danh m c các chu n m c k toán qu c t (IAS – International Accounting standards)

Ph l c 4: Danh m c các h ng d n, gi i thích chu n m c k toán Qu c t (SIC –

Standing Interpretations Committee)

Ph l c 5: Danh m c 26 chu n m c k toán Vi t Nam

Ph l c 6: H th ng tài kho n k toán Vi t Nam (Ban hành theo Quy t đinh s 15/2006/Q -BTC ngày 20/03/2006)

Ph l c 7: So sánh các kho n m c trên b ng cân đ i k toán Vi t Nam và IFRS

Ph l c 8: So sánh các kho n m c trên báo cáo kinh doanh Vi t Nam và IFRS

Ph l c 9: So sánh các kho n m c trên Báo cáo l u chuy n ti n t Vi t Nam và IFRS

h i t v i các chu n m c qu c t (IAS/IFRS), các nguyên t c k toán qu c t đ c

ch p nh p chung (GAAP), nh m t n d ng nh ng l i th mà toàn c u hóa mang l i cho qu c gia mình

Vi t Nam đ ng tr c b i c nh n n kinh t đang trong quá trình h i nhâp v i

n n kinh t qu c t , v n hành theo c ch th tr ng, ph n đ u hoàn thi n n n kinh

t th tr ng i u đó cho th y khung pháp lý và các nguyên t c chi ph i ho t đ ng kinh t là m t y u t vô cùng quan tr ng Phát tri n kinh t v ng m nh là m c tiêu

c a h u h t các qu c gia trên th gi i, đ i v i Vi t Nam con đ ng ti n đ n phát tri n kinh t có ngh a không ng ng “m c a”, thu hút v n đ u t n c ngoài, gia

nh p th tr ng th gi i, cùng tham gia vào sân ch i chung bình đ ng K toán là công c qu n lý n n kinh t , vi c hoàn thi n h th ng k toán Vi t Nam đ có th

h i nh p v i k toán qu c t là m t y u t đóng vai trò quy t đ nh trong vi c thúc

đ y th c hi n các m c tiêu c a nhà n c đ ra trong giai đo n ti n phát tri n này

C i cách đ có m t h th ng k toán ho t đ ng hi u qu , minh b ch, phù h p v i các quy t c, thông l k toán qu c t , giúp cho Vi t Nam tr thành đi m đ n h p

d n đ i v i các nhà đ u t c ng nh giao th ng v i th gi i hi u qu và thu n l i

h n ây không ch vì m c đích h i nh p kinh t mà còn là đi u ki n b t bu c đ tham gia th tr ng qu c t Vi c c i cách k toán, h i nh p v i k toán th gi i làm nâng cao ch t l ng công tác k toán ng th i đánh giá hi u qu kinh t chính xác và minh b ch h n Quá trình h i nh p c a k toán Vi t Nam là m t quá trình dài đ y th thách, vi c đ xu t các gi i pháp hoàn thi n kh n ng h i nh p c a k

toán Vi t Nam đ i v i k toán qu c t đóng vai trò quan tr ng trong ti n trình h i

nh p n n kinh t ó là lý do tôi ch n đ tài: “M t s gi i pháp hoàn thi n kh

n ng h i nh p c a k toán Vi t Nam” làm đ tài lu n v n c a mình

2 M c tiêu nghiên c u

Tìm hi u v h th ng k toán qu c t , chu n m c k toán qu c t , quá trình

h i nh p và h i t c a k toán trên th gi i, phân tích và đánh giá h th ng k toán

Vi t Nam nh m tìm ra nh ng h n ch và đ xu t các gi i pháp hoàn thi n kh n ng

h i nh p c a k toán Vi t Nam

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

tài nghiên c u m t cách v mô các chính sách và ch đ k toán Do h n

ch v th i gian và kinh phí đ tài này ch t p trung nghiên c u v k toán doanh nghi p

tài t p trung nghiên c u các v n đ sau:

 Tóm l c v quá trình phát tri n c a h th ng k toán trên th gi i

 Phân tích th c ti n quá trình xây d ng chu n m c k toán qu c t , quá trình hoà h p và h i t c a k toán trên th gi i

 Phân tích các nhân t nh h ng đ n thông tin k toán c a các qu c gia

 Tóm l c v quá trình phát tri n c a k toán Vi t Nam, đánh giá quá trình này khía c nh chính sách k toán áp d ng và s phù h p

 Phân tích, đánh giá th c tr ng quá trình h i nh p c a k toán Vi t Nam

 xu t các gi i pháp t ng c ng kh n ng h i nh p k toán Vi t Nam

4 Ý ngh a khoa h c - th c ti n c a đ tài

Nghiên c u v k toán qu c t , chu n m c k toán qu c t , ho t đ ng và vai trò c a các h i ngh nghi p k toán trên th gi i t đó có cái nhìn t ng quát v quá trình hoà h p và h i t c a k toán qu c t ánh giá h th ng k toán Vi t Nam t

vi c phân tích và xây d ng các nguyên t c k toán, đ n tình ho t đ ng c a đ i ng

k toán, vai trò c a các t ch c ngh nghi p xu t các gi i pháp thích h p nh m hoàn thi n kh n ng h i nh p v i k toán qu c t

5 Ph ng pháp nghiên c u

- S d ng ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ng đ gi i quy t và suy lu n các

v n đ liên quan t các v n đ trong b i c nh c a nó t đó đánh giá các m i quan

h nh m rút ra k t lu n v v n đ đang đ c đ c p

- S d ng ph ng pháp phân tích, so sánh, đ i chi u các s li u, các s ki n đ nghiên c u

- Th ng kê các s li u đ minh ch ng cho các v n đ đ c đ c p

- S d ng ph ng pháp t ng h p đ đ a ra các ý ki n đ xu t theo m c tiêu nghiên c u c a đ tài

Ch ng 2: ánh giá quá trình h i nh p c a k toán Vi t Nam

Ch ng 3: M t s gi i pháp đ hoàn thi n kh n ng h i nh p c a k toán Vi t

Nam

- Ph n k t lu n

- Tài li u tham kh o

- Ph l c

- Theo Sokolov, m t chuyên gia hàng đ u v k toán t i Nga: “K toán là ngôn

ng c a các ký hi u c ng nh quy c s d ng và đ c t o ra v i m c đích làm thay th các đ i t ng th c t b ng các ký hi u, các bi u t ng cho phép ph n ánh trung th c ho t đ ng kinh doanh cùng các k t qu c a ho t đ ng kinh doanh đó”

- Hi p h i K toán Hoa K thì cho r ng: “K toán là m t ti n trình ghi nh n,

đo l ng, cung c p các thông tin kinh t nh m h tr cho các đánh giá và các quy t

đ nh c a ng i s d ng thông tin”

- Liên đoàn k toán qu c t (IFAC): “K toán là ngh thu t ghi chép, phân

lo i, t ng h p theo m t cách riêng nh ng kho n ti n, các nghi p v và các s ki n

mà chúng có ít nh t m t ph n tính ch t tài chính và trình bày k t qu c a nó”

 nh ngh a v k toán Vi t Nam

K toán là vi c thu th p, x lý, ki m tra, phân tích và cung c p thông tin kinh

t tài chính d i hình th c giá tr , hi n v t và th i gian lao đ ng

K toán tài chính là vi c thu th p, x lý, ki m tra, phân tích và cung c p thông tin kinh t tài chính b ng báo cáo tài chính cho đ i t ng có nhu c u s d ng thông tin c a đ n v k toán

K toán qu n tr là vi c thu th p, x lý, ki m tra, phân tích và cung c p thông tin kinh t , tài chính theo yêu c u qu n tr , quy t đ nh kinh t , tài chính trong n i b

đ n v [Lu t K toán - s 03/2003/QH11 ngày 17/06/2003]

Theo tôi m c dù có nhi u cách ti p c n k toán nhi u ph ng di n khác nhau song nó đ u bao hàm chung là các ho t đ ng thu th p, x lý thông tin nh m đ a ra các báo cáo v tình hình tài chính và kinh doanh c a các t ch c, các doanh nghi p

1.1.2 H th ng k toán và các y u t c u thành h th ng k toán

H th ng k toán là t t c các nhân t có tác đ ng đ n thông tin k toán c a

đ n v k toán Bao g m các nhân t sau:

1.1.3 B n ch t c a k toán và thông tin k toán

B n ch t k toán m i qu c gia tùy thu c vào hình thái kinh t xã h i qu c gia đó Tuy nhiên, nó bao g m các b n ch t đ c tr ng sau:

- K toán đ c coi là ngôn ng kinh doanh hay kênh giao ti p thông tin tài

chính (communicate financial information) K t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p đ c th hi n trên báo cáo tài chính, nó là “b c tranh” minh ho tình hình v n đ ng c a các ngu n v n, tài s n, doanh thu, chi phí…hay hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a đ n v k toán Ngôn ng k toán là y u t quan tr ng b c

nh t trong truy n thông kinh doanh D a vào kênh truy n thông này mà các nhà kinh doanh có th g p nhau, b t tay nhau cùng h p tác B n ch t k toán là ngôn

ng kinh doanh, đ c lý gi i vì vai trò c a nó trong vi c duy trì và x lý các thông tin tài chính có liên quan, đáp ng yêu c u c a đ n v k toán Ngoài vi c ph n ánh

s d ch chuy n c a các dòng ti n, giám sát các kho n doanh thu, chi phí, tài s n… trong m t k k toán nh t đ nh, k toán còn là m t h th ng các nguyên t c và công

c, bên c nh ch c n ng thi t l p các báo cáo tài chính, ghi chép các nghi p v kinh t , nó còn đóng vai trò to l n trong vi c tính hi u qu , chi phí, l i nhu n cho các giao dch hi n đ i nh sát nh p, mua l i, qu n lý ch t l ng, phát tri n, s d ng các h th ng thông tin tài chính đ theo dõi hi u qu ho t đ ng kinh doanh, chi n

l c thu …Ngày nay, thu t ng “k toán là ngôn ng kinh doanh” đ c r t nhi u các t ch c ngh nghi p trên th gi i th a nh n

- B n ch t k toán là h th ng thông tin, ho t đ ng k toán là quá trình mã hoá các quan sát theo ngôn ng k toán thành các ký hi u thông qua các báo cáo c a h

th ng và gi i mã chúng đ truy n đ t các k t qu v tình hình ho t đ ng c a doanh nghi p Quá trình này bao g m:

+ Giai đo n thu th p thông tin: Thu th p và ghi nh n thông tin ban đ u vào

ch ng t k toán

+ Gia đo n x lý thông tin: D a vào ch ng t k toán ti n hành phân lo i, x

lý và h th ng hóa thông tin k toán

+ Giai đo n cung c p thông tin: D a vào thông tin k toán đã x lý đ l p báo cáo ph c v cho đ i t ng s d ng thông tin

H th ng thông tin k toán giúp cho nhà qu n lý xác đ nh đ c h đã đâu, đang đi đ n đâu và s đi v đâu Quan đi m xem k toán là h th ng thông tin nh n

m nh vai trò truy n đ t thông tin c a h th ng k toán

- Ph ng ti n ph n ánh th c tr ng kinh t : K toán c ng đ c xem xét nh là

m t ph ng ti n ph n ánh th c tr ng kinh t hi n hành D a vào báo cáo k toán, báo cáo tài chính mà nhà đi u hành, nhà đ u t và các đ i t ng liên quan có th đánh giá đ c th c tr ng tình hình kinh doanh c a doanh nghi p c ng nh ti m

n ng phát tri n ho c các y u t d n đ n r i ro trong t ng lai

1.1.4 Vai trò c a thông tin k toán và nhu c u s d ng thông tin k toán

K toán ra đ i g n li n v i quá trình tái s n xu t xã h i Nguyên lý k toán

đ c hình thành t nh ng quan sát và đo l ng c a con ng i Vai trò c a nó b t

đ u hình thành khi con ng i chú ý đ n ho t đ ng th ng m i K toán th c hi n ghi chép các nghi p v kinh t phát sinh, hình thái s khai nh t là ghi l i s l ng

hàng hóa đ c bán, ti n công ph i tr cho lao đ ng… K toán hình thành tr c c

s ra đ i c a h th ng s h c, chính s giao th ng buôn bán và nh ng ghi chép k toán đã phôi thai cho s ra đ i c a h th ng s h c Quá trình kinh doanh c a loài

ng i t khi con ng i trao đ i hàng hóa qua l i v i nhau cho đ n khi hình thành

v t ngang giá chung là m t quá trình phát tri n lâu dài S ra đ i c a ti n t t o đi u

ki n cho kinh doanh, th ng m i c a loài ng i phát tri n Ti n đ c dùng đ đ nh giá tr c a tài s n và là ph ng ti n thanh toán thu n ti n nh t Vì đ c ng d ng

r ng rãi nên vi c s d ng đ n v ti n t đ làm c s chung là y u t c b n trong quá trình phân tích kinh t , chính tr và xã h i Do đó, t t c các ngành khoa h c xã

h i đ u đòi h i thông tin đ nh l ng K toán đáp ng nhu c u đ i v i thông tin

đ nh l ng và nh t là thông tin v tài chính

+ Các nhà qu n tr doanh nghi p: Báo cáo k toán cung c p thông tin v tình

hình kinh doanh c a doanh nghi p, các thông tin v doanh thu, chi phí…giúp cho nhà qu n lý có th đánh giá kh n ng kinh doanh c a đ n v t ra các m c tiêu và các bi n pháp đ đ t đ c m c tiêu m t cách h p lý D a vào thông tin k toán, các nhà qu n lý doanh nghi p c ng có th đánh giá đ c hi u qu ho t đ ng c a t ng

b ph n, t đó có quy t đ nh phù h p cho vi c phát tri n b ph n nào và c t gi m

b ph n nào nh m đ m b o cho hi u qu c a t ng th

+ Ch s h u doanh nghi p: D a vào thông tin k toán h có th đánh giá

đ c m c đ sinh l i c a đ ng v n, t đó có quy t đ nh đ u t hi u qu ng th i thông qua thông tin mà b ph n k toán cung c p h có th đánh giá đ c n ng l c

c a các nhà qu n lý doanh nghi p t t hay x u

+ Các nhà cho vay và cung c p d ch v : i u mà các Ngân hàng cho vay

ho c các nhà cung c p d ch v quan tâm là kh n ng thanh toán c a đ i tác Ch có thông tin k toán đáng tin c y m i có th cho h đ c câu tr l i chính xác

+ Các nhà đ u t : Thông tin v tình hình kinh doanh c a doanh nghi p giúp

cho nhà đ u t có quy t đ nh đúng đ n khi quy t đ nh b v n đ u t i u này làm

h n ch r i ro cho các nhà đ u t và nâng cao hi u qu ho t đ ng c a n n kinh t

+ C quan thu và nhà n c: C quan thu d a vào thông tin k toán đ tính

thu Các c quan ch c n ng khác nh th ng kê, th ng m i, đ u t …dùng s li u

k toán t ng h p t các doanh nghi p c a toàn b n n kinh t đ đ a ra chính sách kinh t v mô phù h p v i chi n l c phát tri n

1.1.5 Các nhân t tác đ ng đ n thông tin k toán qu c gia

M i qu c gia có hoàn c nh kinh t , xã h i, v n hoá riêng, đ ng th i quá trình phát tri n và m c đ phát tri n c ng không gi ng nhau Do đó, h th ng th ng thông tin k toán m i qu c gia, khu v c, lãnh th đ u phát tri n theo h ng khác nhau và nó b tác đ ng b i nhi u nhân t Vì v y, vi c nghiên c u v các nhân t tác đ ng đ n h th ng thông tin k toán qu c gia đ có cái nhìn hoàn thi n h n cho

v n đ h i nh p k toán là r t c n thi t S khác bi t c a k toán gi a các qu c gia

là do s khác bi t v v n hóa, h th ng pháp lu t, h th ng chính tr , quan đi m v môi tr ng kinh doanh…

Hình:1 Các nhân t nh h ng đ n thông tin k toán qu c gia

1.1.5.1 Môi tr ng v n hoá

Có r t nhi u cách nh n đ nh v v n hoá, m i qu c gia, m i th i đ i thì cách nhìn nh n v khái ni m v n hoá c ng khác nhau Nh ng m t cách chung nh t

v n hoá là t t c các phong t c, t p quán t n t i trong th i gian dài m i qu c gia

ã có r t nhi u nghiên c u v s tác đ ng c a v n hóa qu c gia lên h th ng thông tin k toán K t qu cho th y các qu c gia có n n v n hóa khác nhau thì đ nh

h ng phát tri n k toán có xu h ng ph thu c r t nhi u v đ c tr ng v n hóa c a

qu c gia đó C ng đ ng k toán qu c t th t s quan tâm đ n nhân t v n hóa nh

h ng nh th nào đ n h th ng k toán, khi mà m c đích h ng đ n m t b k

Môi tr ng kinh doanh

H th ng pháp lu t

Chính sách thu

N n v n hóa

H th ng thông tin k toán qu c gia

toán toàn c u ngày càng c p bách, vi c xem xét s du nh p c a m t h th ng k toán (IAS, IFRS) khác t bên ngoài t ng tác nh th nào v i h th ng k toán đã

t n t i t i các qu c gia, có l đi u này ch đ c gi i thích khi nghiên c u nhân t

v n hóa tác đ ng nh th nào đ n thông tin k toán qu c gia

T nh ng n m 1980, hàng lo t các nghiên c u đã đ c th c hi n mà tiêu bi u

là nghiên c u c a Geert Hofstede (1980), d a trên nghiên c u c a Hofstede, Gray (1988) nghiên c u và đ a ra khuôn m u lý thuy t v s nh h ng c a nhân t v n hóa đ n k toán, ti p đó là các nghiên c u c a Willett m r ng thuy t lý c a Gray (1995) H u h t các nghiên c u đ u ch ra r ng nhân t v n hóa nh h ng r t l n

đ n k toán Có m t s đ ng thu n r ng k toán c n ph i đ c nghiên c u trong b i

c nh v n hóa, xã h i c a nó Theo nghiên c u c a Gray, d a trên đánh giá v v n

h c và th c hành k toán ông k t lu n r ng k toán ch u nh h ng c a c u trúc xã

h i, nh h ng c a các giá tr xã h i, hay các thành viên c a xã h i là các gia đình,

t ng l p xã h i, c c u, h th ng chính tr , quy n s h u t ch c kinh doanh và h

th ng giáo d c D a trên lý thuy t c a Hofstede, ông đ a ra các c p nhân t đ i ngh ch nh h ng đ n thông tin k toán khác nhau:

+ Tính chuyên nghi p so v i tính ki m soát theo lu t đ nh (Professionalism versus Satatutory control)

+ Tính th ng nh t so v i tính linh ho t (Uniformity versus Flexibility)

+ Tính b o th so v i tính l c quan ( Conservatism versus Optimism)

+ Tính bí m t so v i tính minh b ch (Secrecy versus Transparency)

M t ví d đi n hình trong nghiên c u c a Gray là Ai C p, theo ông xã h i Ai

C p có kho ng cách quy n l c l n, né tránh các v n đ không rõ ràng, vì v y h

th ng k toán Ai C p có s ki m soát m nh, mang tính th ng nh t và b o th Các nhà nghiên c u ngày nay c ng n l c nghiên c u v nhân t v n hóa nh h ngthnào đ n k toán nh m tìm ra l trình t t nh t cho quá trình h i t v i k toán qu c

t m i qu c gia

1.1.5.2 Chính sách thu

Thông tin k toán còn ph thu c vào chính sách thu , m i qu c gia xây d ng

m t h th ng tính thu đ c tr ng riêng cho qu c gia mình Nh ng có th chia thành hai tr ng phái, đó là h th ng tính thu theo tr ng phái Anglo Saxon (Anh - M ) hay theo tr ng phái Châu Âu l c đ a H th ng thu Anglo Saxon (Anh-M ) tách

b ch các quy đ nh thu v i các nguyên t c k toán và tính thu theo các ph ng pháp báo cáo lãi l , còn h th ng thu Châu Âu l c đ a coi tr ng quy t c thu , nguyên t c k toán nh nhau và tính thu theo ph ng pháp B ng cân đ i k toán + i v i h th ng thu theo tr ng phái Anglo Saxon thì h th ng thông tin

k toán qu c gia ít ph thu c vào h th ng tính thu c a nhà n c Do đó, nó mang tính linh đ ng và m m d o h n T i các qu c gia s d ng h th ng thu theo

ph ng pháp này vai trò c a t ch c ngh nghi p đ c đ cao Ch c n ng so n

th o và ban hành các nguyên t c k toán c ng nh các chu n m c k toán th ng không thu c v các c quan nhà n c mà do các h i ngh nghi p đ m nh n

+ Trong khi đó, các qu c gia có h th ng thu theo tr ng phái Châu Âu l c

đ a thì h th ng k toán b ràng bu c vào cách th c tính thu c a nhà n c Do đó,

th ng có tính c ng nh c và b u n theo m c đích tính thu K toán ít ph n ánh

đ c ch c n ng c a nó mà b h ng theo h th ng thu

1.1.5.3 H th ng pháp lu t

S khác bi t v h th ng chính tr , pháp lý c ng là nhân t nh h ng đ n k toán các qu c gia Tuy m i qu c gia đ u có h th ng pháp lu t khác nhau nh ng

có th chia làm hai h th ng lu t khác nhau trên th gi i, đó là h th ng lu t d a trên lu t La Mã và h th ng lu t d a trên Thông lu t c đi m khác nhau c a hai

h th ng lu t này là s khác bi t v m c đ chi ti t trong các quy đinh, ch d n

đ c ban hành H th ng lu t có m c đ chi ti t càng cao thì m c đ tuân th pháp

lu t c a k toán càng l n và nhà n c h u nh chi ph i m i nguyên t c k toán Chính m c đ tuân th pháp lu t đã t o ra các h th ng k toán khác nhau

+ i v i h th ng lu t d a trên lu t La Mã nh các n c Pháp, Ý, c…m c đ tuân th pháp lu t tuy t đ i t o ra h th ng k toán pháp lý, h th ng

k toán mà chính ph áp đ t nguyên t c k toán chung cho toàn h th ng

+ i v i h th ng lu t d a trên Thông lu t nh các n c Anh, M , n

thì ng c l i m c đ tuân th pháp lu t t ng đ i t o ra h th ng k toán không ràng bu c pháp lý, cho phép k toán viên đ c ch n các ph ng pháp k toán khác nhau đ áp d ng

1.1.5.4 Môi tr ng kinh doanh

+ Các y u t c a môi tr ng kinh doanh nh h ng tr c ti p đ n h th ng k toán c a t ng qu c gia Các t ch c kinh t ho t đ ng trong các môi tr ng kinh doanh khác nhau b nh h ng b i nhân t c a môi tr ng kinh doanh nh nhà cung c p v n, tình hình tài chính c a qu c gia, hành lang pháp lý, tình hình lao

đ ng… khác nhau Do đó, k toán không ch b chi ph i b i các nguyên t c chung

đ c ràng bu c theo quy đ nh c a pháp lu t mà còn b chi ph i b i các c u trúc c a

n n kinh t t i các th i đi m khác nhau

 Nhà cung c p v n: các qu c gia mà ngu n v n ch y u đ c huy đ ng

t các nhà đ u t cá nhân, t ch c, ngân hàng, công ty tài chính…b t bu c h th ng thông tin tài chính c a các qu c gia đó ph i rõ ràng, trung th c và có đ tin c y cao,

nh v y m i đ m b o hi u qu ho t đ ng c a th tr ng tài chính i u này nâng cao kh n ng huy đ ng c a th tr ng v n vì h th ng thông tin k toán dành đ c lòng tin c a nhà đ u t Ng c l i, các qu c gia mà ngu n v n ch y u đ c huy

đ ng t ngân sách nhà n c thì ch t l ng c a thông tin k toán kém h n, vì lúc này đ ng l c cho vi c c i thi n thông tin k toán y u h n

 H th ng thông tin k toán qu c gia còn ph thu c vào tình hình tài chính

c a qu c gia đó t i các th i đi m khác nhau Tình hình tài chính t t t o đi u ki n cho h th ng thông tin k toán phát tri n Y u t tài chính v a là nhân t thúc đ y phát tri n k toán qu c gia v a là ph ng ti n h tr phát tri n T i các qu c gia có

n n tài chính m nh, h th ng thông tin k toán c ng theo đó có trình đ phát tri n cao h n v c ch t l ng l n k thu t, đi u này ng c l i các qu c gia có n n tài chính kém phát tri n

 K toán c ng nh các nhân t khác c a m t qu c gia đ u b chi ph i b i h

th ng pháp lu t c a qu c gia đó Hành lang pháp lý thông thoáng t o đi u ki n cho các qu c gia phát tri n n n kinh t , thu hút v n đ u t n c ngoài Hành lang pháp

lý c a m t qu c gia nh h ng r t l n đ n hi u qu c a quá trình h i nh p kinh t

qu c t c a qu c gia đó trên t t c các l nh v c, trong đó có h th ng thông tin k toán qu c gia

Ngoài các y u t chính đã phân tích trên thì nhân t l ch s , quan đi m chung v kinh doanh, tình hình chính tr …c ng là các nhân t có t m nh h ng l n

đ n thông tin k toán qu c gia

S khác bi t v h th ng k toán c a các qu c gia có khi còn là mâu thu n

gi a hai tr ng phái k toán khác nhau gây ra nhi u khó kh n cho quá trình toàn

c u hóa n n kinh t , c n tr dòng l u chuy n v n t do Các doanh nghi p c ng g p khó kh n trong vi c ti p c n v n trên các th tr ng ch ng khoán vì báo cáo tài chính đ c l p d a trên h th ng chu n m c k toán c a qu c gia này không đ c

ch p nh n trên th tr ng ch ng khoán c a các qu c gia khác Nghiên c u nh ng nhân t nh h ng đ n h th ng thông tin k toán qu c gia giúp cho các qu c gia

ch n l a đ c cách th c h i nh p v i k toán qu c t phù h p

1.2 Quá trình h i t và hoà h p c a k toán trên th gi i

1.2.1 L ch s c a h th ng thông tin k toán trên th gi i

Khác v i các ngành ngh hi n đ i, l ch s c a ngh k toán v n là v n đ còn nhi u tranh c i, là đ tài th o lu n c a nhi u h i ngh chuyên đ trên th gi i Vi c nghiên c u l ch s phát tri n c a k toán nhân lo i mang l i cho chúng ta cái nhìn

t ng quát v quá trình t ng tr ng và phát tri n c a k toán c ng nh t ng tr ng

và phát tri n c a n n kinh t nhân lo i L ch s k toán phát tri n t lâu đ i, “cha

đ ” c a ngh k toán hi n đ i là nhà toán h c ng i Ý Luca Pacioli, ng i cho ra

đ i ph ng pháp k toán kép đánh d u móc quan tr ng trong quá trình phát tri n ngh k toán Có th khái quát quá trình phát tri n c a k toán qua các giai đo n sau:

1.2.1.1 Th i C đ i

 K toán khu v c L ng Hà

N m ngàn n m tr c khi xu t hi n c a k toán kép N n v n minh t i khu v c

thung l ng Mesopotamian (L ng Hà sau này đ c g i là Ba T và ngày nay là các

n c Iran và Iraq) ây là khu v c c c k giàu có, h ng th nh, giao th ng, buôn bán nh n nh p Tuy nhiên, các th ng nhân g p ph i r t nhi u khó kh n trong vi c

v n chuy n hàng hóa qua l i gi a các con sông B i vì đòi h i ph i tin t ng các

ch thuy n tuy t đ i, khi mà vi c giao hàng hóa không có b t k m t v n b n nào làm ch ng đ i phó v i v n đ này các th ng nhân đã ngh ra m t cách là h làm ra các th đ t sét có các hình dáng khác nhau đ th hi n cho các lo i s n ph m khác nhau, t ng đ ng v i m t v n đ n ngày nay Các th đ t sét đ c b c l i thành các qu bóng đ t sét g i là bollea, sau khi hàng c p b n các khách hàng đ p các bollea này ra và đ i chi u v i mã thông báo v i mã thông báo mà ng i bán đã cung c p H th ng các bollae đã t n t i g n 5.000 n m Sau đó, có l trong quá trình v n chuy n m t bollae b t và th đ t sét b cán qua bollae, làm in d u các

mã thông báo lên b m t các bollae Các th ng nhân đã ngh ra vi c in các mã thông báo lên b m t b ng ph ng c a đ t sét m t và v n b n đ c sinh ra t đây Các v n b n k toán đ u tiên ch đ n gi n là ghi chép l i s l ng đ c tr , thu , các tài s n cho các v vua

 K toán Ai C p, Trung Hoa, Hy L p và Roma c đ i

+ K toán Ai C p c đ i c ng có quá trình phát tri n theo cách t ng t nh Mesopotamia Tuy nhiên, ng i Ai C p s d ng gi y làm t cói đ ghi l i các s

li u thay vì đ t sét nh vùng Mesopotamian do đó vi c ghi chép chi ti t tr nên

d dàng h n và h s đ c l u gi t t h n

+ K toán Trung Qu c tr c công nguyên ch y u đ c s d ng nh m t

ph ng ti n đ đánh giá hi u qu c a chính ph , đ t nhi u thành t u vào tri u đ i nhà Chu (1122-256 TCN), tuy nhiên nó ch d ng m c đ này cho đ n th k 19

m i th c s phát tri n

+ th k th 5 tr c Công Nguyên, ng i Hy L p đã áp d ng “k toán công

c ng” cho phép dân chúng c a mình duy trì quy n l c th c t và có th giám sát tình hình tài chính c a chính ph Ph i k đ n s đóng góp quan tr ng nh t c a Hy

L p là vi c sáng t o ra ti n kim lo i vào kho ng n m 600 tr c công nguyên Vi c

s d ng r ng rãi ti n kim lo i trong m t th i gian dài đã có tác đ ng m nh m đ n

s phát tri n c a k toán

+ K toán Roma phát tri n b t đ u t h s ghi chép c a ch các gia đình

Vi c ghi chép này ch y u là các s ghi chép ti n m t nh m m c đích ph c v cho

vi c tính thu và xác đ nh v th c ng nh quy n l c c a m i gia đình M t trong

nh ng cách tân c a k toán La Mã là vi c s d ng ngân sách th ng niên nh m

ph i h p các ho t đ ng tài chính khác nhau c a nhà n c, h n ch chi tiêu đ đ t

đ c m c thu mong mu n và s thu thu đ c trong m t đ n v qu n lý sau khi xem xét kh n ng chi tr c a dân c

1.2.1.2 Th i Trung i

Kho ng th i gian k t khi đ qu c La Mã s p đ cho đ n tr c th i đi m ra

đ i c a cu n sách đ u tiên c a Luca Pacioli mang tên “The Summa” kéo dài hàng ngàn n m và đ c coi là th i k đình tr c a k toán Nhi m v tr ng tâm c a k toán th i k này là cho phép chính ph và các ch s h u tài s n theo dõi ho t đ ng

c a các b ph n d i quy n đi u hành ho t đ ng kinh t M c dù ch s R p

đ c ra đ i r t lâu, song chính ng i Ý là ng i đ u tiên s d ng chúng đ theo dõi các tài kho n kinh doanh H chính là nh ng ng i đ u tiên đ t n n móng cho s ra

đ i c a s sách k toán và s ra đ i c a k toán kép

 Luca Pacioli và “The Summa”- S ra đ i c a ph ng pháp ghi s kép

Luca Pacioli đ c coi là cha đ c a ngành k toán hi n đ i Là ng i đ t n n móng đ u tiên cho n n k toán kép Hình th c k toán mà chúng ta v n s d ng cho

đ n ngày nay Ông không th c s phát minh ra h th ng k toán song ông đ c coi

là cha đ c a ngh k toán nh vào các các phát minh v toán h c trong cu n “ The Summa” xu t b n n m 1494

1.2.1.3 Th i C n đ i và đ ng đ i

Scotland đ c coi là kh i ngu n c a k toán hi n đ i Nh ng phát hi n v

b ng ch ng k toán công c ng cho th y đây là n i s n sinh các nguyên t c k toán,

c ng là n i có nh ng h i k toán công khai lâu đ i nh t

Sau Scotland, k toán phát tri n m nh m nhi u n c trên th gi i N m

1880, k toán t i Anh và x Wales đã thành l p t ch c k toán chuyên nghi p đ u tiên v i tên g i là FCA (Fellow Chartered Accounting) quy t đ c t t c các t

ch c k toán đ ng th i thành l p t ch c ACA (Associate Chartered Accounting) t

ch c ngh nghi p k toán đ u tiên cho nh ng ng i hành ngh k toán Vào cu i

nh ng n m 1800, Anh t p trung đ u t vào các ngành công nghi p phát tri n Hoa

K , do đó b t bu c Anh và Scotland ph i đ n Hoa K đ ki m toán các ho t đ ng

đ u t đây M t s h đã thành l p nên các h th ng k toán th c hành t i Hoa

K Các công ty k toán b t đ u đ c thành l p, d n d n các t ch c này k t h p

v i nhau t o thành h th ng k toán chuyên nghi p t i Hoa K

Ngày nay, d i s phát tri n v t b c c a công ngh thông tin, đã t o đi u

ki n vô cùng thu n l i cho công tác k toán Có th nói thông tin k toán đ c c p

nh t liên t c và đ chính xác cao h n r t nhi u so v i tr c đây Các t ch c k toán chuyên nghi p đ c thành l p các qu c gia cho th y t m quan tr ng c a công tác k toán ngày càng đ c chú tr ng K toán ngày nay đã phát tri n không biên gi i, không d ng l i t ng qu c gia mà xu th xây d ng b k toán toàn c u

nh m đáp ng nhu c u phát tri n c a n n kinh t th i đ i toàn c u hóa

1.2.2 Quá trình hoà h p và h i t c a k toán trên th gi i

Quá trình hoà h p và h i t k toán đã di n ra nhi u n m v i s t n t i c a các IAS, nh ng đ c chú tr ng và đ y m nh sau cu c kh ng ho ng kinh t n m 1998 Lúc này các t ch c tài chính l n nh Ngân hàng th gi i (WB), t ch c Ti n t th

gi i (IMF) đ a ra sáng ki n c ng c tài chính toàn c u, nâng cao tính minh b ch c a báo cáo tài chính, nâng cao tính hoà h p c a các chu n m c đ h tr cho th

tr ng tài chính v i m c đ c u hoá ngày càng cao WB yêu c u các c quan qu n

lý nhà n c kh n tr ng u tiên ch p nh n các chu n m c k toán qu c t h n là s

d ng các quy t c k toán c a t ng qu c gia b i vì chu n m c k toán qu c t đ c

ch p nh n r ng rãi và có s linh ho t trong vi c h p nh t nh ng t p quán trên th

gi i ng th i WB c ng yêu c u các khách hàng s d ng các kho n vay, tín d ng

c a WB l p báo cáo tài chính d a trên IAS Thêm vào đó, khi th tr ng ch ng

khoán th gi i phát tri n, các chu n m c k toán qu c t còn đ c h tr b i t

ch c ch ng khoán qu c t (IOSCO) Các n c phát tri n là các n c tiên phong trong quá trình hoà h p và h i t k toán toàn c u

Kh ng ho ng kinh t n m 2008 m t l n n a t o nên yêu c u s d ng các chu n m c k toán chung toàn c u B tài chính M , các n c G20 và các n c th

tr ng m i n i đã nhóm h p nh m đ y m nh ti n đ h i t các tiêu chu n k toán

cu i n m 2009 Cu c kh ng ho ng tài chính này cho th y s minh b ch và nh t quán c a báo cáo tài chính là y u t c n h ng đ n đ ng n ng a các cu c kh ng

ho ng t ng t M t h th ng chu n m c k toán chung cho toàn c u s c t gi m chi phí cho các công ty đa qu c gia b i vì đã lo i b các chi phí đ có th tuân th các h th ng chu n m c khác nhau ng th i d dàng h n cho nhà đ u t trong

vi c so sánh các công ty Ông Donald T Nicolaisen- k toán tr ng y Ban giao dich ch ng khoán Hoa K (SEC) đã nói v h i t k toán th gi i nh sau: “M t b

tiêu chu n k toán toàn c u đã lan r ng nhi u n i, l i ích m nh m t IFFS đã

nh c nh nhi u n c t ng c ng theo đu i h i t Tôi tin r ng nh ng hành đ ng

t ng c ng h i t v i b tiêu chu n k toán đ c ch p nh n toàn c u c a h tôi luôn chào đón M i qu c gia có m t chi n thu t c th khác nhau….tôi tin r ng th

tr ng s có các y u t thúc đ y thành công quá trình h i t Tuy trong quá trình

th c hi n m i n c s g p các khó kh n riêng Nh ng l i ích t vi c s d ng m t

b tiêu chu n k toán là r t l n, qua th i gian tôi tin các tr ng i s đ c kh c

ph c H u h t nh ng th có giá tr không ph i d dàng đ t đ c Vì v y tôi hi v ng

v i s h p k t h p c a đ ng l c con ng i và s h p tác qu c gia, qu c t s thúc

đ y vi c m r ng s d ng IFRS”

Hi n nay có h n 100 qu c gia s d ng tiêu chu n báo cáo tài chính qu c t IFRS, trong đó có 8.000 công ty 27 qu c gia EU Nh t B n, Hàn Qu c, n , Canada đang trên ti n trình chu n b h i t và s hoàn t t vào kho ng n m 2011

M là qu c gia c ng qu c v kinh t , m c đ chi ph i n n kinh t th gi i c a

qu c gia này r t l n Do đó đ đ t đ c toàn c u hoá k toán thì M ph i là n c đi

đ u trong ti n trình h i t

1.2.2.1 Quá trình h i t k toán toàn c u c a Hoa K

M các công ty b t bu c ph i l p BCTC theo US.GAAP, các công ty n c ngoài đ c phép l p BCTC theo IFRS ho c theo GAAP riêng c a n c h , song

ph i kèm theo b n chuy n đ i sang US GAAP Do đó, h ng đ n m t b tiêu chu n chung nh m gi m b t chi phí l p BCTC cho các công ty n c ngoài, đ ng

th i gi m chi phí ki m toán, thay vì ph i đào t o nhân viên ki m toán đ h có th

hi u đ c nhi u b tiêu chu n khác nhau L i ích t vi c h i t là r t to l n, nó thúc

đ y, kh i thông th tr ng v n Hoa K

* H i t gi a IFRS và US.GAAP

M là m t c ng qu c kinh t , h i t k toán c a M đ a ra nh ng c h i phát tri n kinh t toàn c u Quá trình h i t c a M đ c IASB xúc ti n m nh nh t IASB tích c c làm vi c v i FASB đ xây d ng b chu n m c k toán có hi u l c

m nh trên toàn c u

th ng nh t gi a các IFRS và US.GAAP, tháng 9 n m 2002 IASB và FASB đã ký hi p đ nh Norwalk trong đó tho thu n các đi u kho n h i t Hi p

đ nh này là s cam k t h p tác gi a hai bên nh m thúc đ y vi c h i t gi a hai h

th ng quy t c, d n đi đ n s t ng thích gi a chúng ng th i m t khi đ t đ c s

th ng nh t thì ph i có k ho ch duy trì Theo Ông Harvey Pitt, ch t ch y ban

ch ng khoán Hoa K (SEC) “Hi p đ nh Norwalk là m t b c ti n tích c c cho các

nhà đ u t t i M và trên th gi i”

Tháng 4 n m 2005, IASB và FASB l i nhóm h p nh m tái kh ng đ nh cam k t

h i t gi a IFRS và US.GAAP H ng đ n các tiêu chu n k toán toàn c u ch t

l ng cao v n là chi n l c lâu dài và u tiên c a c IASB và IFRS Chi n l c này

t p trung vào nghiên c u c i thi n US.GAAP đ “g n g i” v i IFRS h n đ ng th i

lo i b s khác bi t gi a hai h th ng tiêu chu n này[Ph L c 1]

D án h i t đ c th c hi n t ng ph n, v i các chi n l c ng n h n đ đ m

b o thành công t ng b c N m 2008, FASB th c hi n c i cách 05 l nh v c:

 Chi phí hàng t n kho (inventory costs);

 Giao d ch tài s n (asset exchanges);

 Các thay đ i k toán (accounting changes);

 Thu nh p trên c phi u (earnings per share);

 Phân lo i b ng cân đ i (balance sheet classification)

Các d án ng n h n v n đ c ti p t c th c hi n, m c tiêu t ng th c a các d

án ng n h n là c i thi n báo cáo tài chính t i hoa K , gi m s khác bi t gi a IFRS

và US.GAAP M c dù n l c rút ng n kho ng cách gi a hai b tiêu chu n song v n

t n t i s khác bi t Và đ i v i m i s khác bi t h i đ ng đ a ra th o lu n và l y ý

ki n đ đi u ch nh và s a đ i Vì m c đích h i t và xây d ng m t b chu n m c

ch t l ng cao, hai bên làm vi c theo nguyên t c sau:

- N u h i t xung quanh gi i pháp ch t l ng cao có th đ t đ c mà không

c n xem xét toàn di n v n đ M t trong hai bên đ c đ ngh thay đ i GAAP c a mình đ đ t đ n h i t

- N u t n t i m t s khác bi t mà yêu c u xem xét toàn di n v n đ thì h i

đ ng s lo i b các khác bi t trong ph m vi d án

- N u h i đ ng xác đ nh c n b sung các tiêu chí đ đi đ n h i t thì h có thêm các tiêu chí này vào ph m vi c a d án

N m 2006, k toán tr ng SEC, ông Donalson và ch t ch EU đã th o lu n v

d th o t ng b c ti n đ n vi c xóa b yêu c u các công ty n c ngoài niêm y t t i Hoa K ph i chuy n đ i t IFRS sang US.GAAP C hai bên đ u mu n ti n đ n

m t báo cáo tài chính v i thông tin minh b ch, gi m b t gánh n ng chi phí cho kho ng 250 công ty Châu Âu đang niêm y t trên th tr ng Hoa K

H i t gi a US.GAAP và IFRS là h i t song ph ng, b i n n tài chính phát tri n m nh c a Hoa K chi ph i r t l n đ n tài chính qu c t C hai đ u mong

mu n xây d ng m t b chu n m c ch t l ng cao nh m m c đích t i đa hóa l i ích

t th tr ng v n Có th nói h i t k toán c a Hoa K đ c nhi u ng i mong

đ i S đ u t c a các t ch c kinh t th t nhân vào th tr ng Hoa K (nh t là các công ty châu Âu) c ng nh s đ u t c a Hoa K ra th tr ng th gi i là r t

l n K t qu h i t c a Hoa K v i IFRS s mang l i l i ích cho nhi u nhà đ u t trên th gi i

1.2.2.2 Quá trình h i t k toán toàn c u c a châu Âu

Châu Âu là n i quan tâm đ n h i t k toán nhi u nh t trên th gi i, các chu n

m c k toán qu c t c ng nh các t ch c k toán qu c t đ u có ngu n g c t l c

đ a này Nhu c u h i t c a các n c châu Âu là r t l n, đáp ng đ c quá trình toàn c u hóa đang di n ra c a toàn th gi i c ng nh toàn khu v c, khi châu Âu là châu l c đ u tiên hình thành m t th tr ng chung cho toàn châu l c (EU)

Ngày 01 tháng 01 n m 2005, theo quy ch 1606/2002 y ban châu Âu (EC) yêu c u các công ty niêm y t ph i s d ng IFRS cho vi c l p báo cáo tài chính ây

là m t quy t đ nh quan tr ng thúc đ y h i t nhanh h n châu Âu, yêu c u h p

nh t k toán, s d ng IFRS đ i v i các công ty niêm y t đ c hoan nghênh r ng rãi

EU đã thi t l p quá trình xây d ng chu n m c thông qua nhi u t ch c đ đ m

b o tính khách quan, phù h p và đ c ch p nh n r ng rãi trong EU u tiên, t

ch c EFRAG (European Financial Reporting Advisory Group), m t t ch c t nhân

ho t đ ng đ c l p đ c thành l p b i các h c gi , nhà phân tích, chuyên viên k toán, ki m toán, ng i s d ng BCTC, có nhi m v đánh giá các tiêu chu n m i sau đó đ trình lên EC ch p nh n m t tiêu chu n m i t i thi u hai ph n ba s thành viên c a EFRAG ph i tán thành m i đ c thông qua Tháng 7/2006, đ khách quan h n trong vi c đánh giá, EC thành l p SARG đ xem xét các ý ki n mà EFRAG đã đ xu t Sau đó EC đ trình các tiêu chu n đó lên ARC (European Parliament and the Accounting Regulatory Committee), là t ch c đ i di n cho các

n c thành viên Châu Âu Sau khi đ trình, n u đa s các n c thành viên ng h ,

t c là đ c ARC phê chu n EC chính th c đ a chu n m c k toán qu c t đã đ c

đi u ch nh vào s d ng trong EU Các tiêu chu n IFRS m i này đ c công b r ng rãi ra công chúng trên t p chí chính th c c a EU Các tiêu chu n này đ ng th i

đ c d ch ra 20 ngôn ng c a các n c thành viên EU

1.2.2.3 Quá trình h i t k toán c a các n n kinh t m i n i, và n n kinh

t chuy n đ i

N n kinh t m i n i và n n kinh t chuy n đ i không th n m ngoài xu h ng

phát tri n toàn c u Nh ng n l c cho vi c phát tri n m t b tiêu chu n k toán toàn

c u, ch t l ng cao ngày càng đ c chú trong h n bao gi h t H u h t các n c

đ u nh n th c đ c l i ích t vi c áp d ng m t b tiêu chu n k toán chung, là chìa khóa đ phát tri n n n kinh t Nh ng do đi u ki n n n kinh t c a các qu c gia này

th ng ch a đ l c đ th c hi n h i t nh các qu c gia l n, có thành t u phát tri n kinh t m nh Do đó, vi c t o n n t ng cho h i t c ng nh h c h i kinh nghi m h i

t t các qu c gia đi tr c là đi u c n thi t đ rút ng n th i gian c ng nh kho ng cách trong l trình h i t c a mình

Tháng 7/2007, các h i ngh chuyên đ v h i t k toán cho các n c có n n kinh t m i n i và kinh t chuy n đ i đã đ c t ch c B c Kinh-Trung Qu c v i

s tham gia c a IASB, CASC (H i đ ng chu n m c k toán Trung Qu c), WHO,

đ i di n các n c có n n kinh t m i n i, chuy n đ i cùng nhau th o lu n chi n

l c h i t k toán khu v c kinh t này ng th i đánh giá các thách th c có th

g p ph i trên con đ ng h i t

H i ngh này đ ng th i nh n đ nh vi c t ng c ng h p tác c a các qu c gia

c ng nh nâng cao giáo d c, đào t o các chu n m c k toán qu c t nh m thúc đ y

vi c tham gia vào quá trình h i nh p k toán toàn c u c a khu v c kinh t này, đáp

ng nhu c u toàn c u hóa kinh t H i ngh đã đ ra m t s gi i pháp nh m t ng

c ng h i t nh sau:

+ Các qu c gia có n n kinh t m i n i và chuy n đ i c n xây d ng m t khái

ni m rõ ràng v h i t k toán và có m t k ho ch tích c c v h i t k toán v i IFRS

+ Khuy n khích vi c áp d ng nguyên m u IFRS cho m i qu c gia Tuy nhiên,

v n công nh n s h i t là t ng tác hai chi u gi a tiêu chu n qu c gia và tiêu chu n qu c t

+ Khuy n khích các n c đi tr c chia s kinh nghi m v i các n c đi sau

c bi t l u ý tr ng h p c a Trung Qu c, thành t u c a Trung Qu c là kinh nghi m quý giá cho các n c có n n kinh t m i n i và chuy n đ i

1.2.2.4 So sánh quá trình h i t k toán c a các qu c gia trong khu v c và trên th gi i, rút ra bài h c cho Vi t Nam

Hi n nay có r t nhi u qu c gia quan tâm đ n h i nh p k toán qu c t Tuy nhiên, m i qu c gia có m t h th ng k toán phù h p v i đ c đi m, trình đ và t p quán c a t ng n c trên c s nh ng nguyên lý chung và lý thuy t v k toán Ví

d M , Hà Lan h th ng chu n m c k toán đ c thi t l p b i khu v c kinh t t nhân, đ c v n hành khá t do và ràng bu c pháp lý l ng l o Ng c l i, các

n c nh Hy L p, Pháp k toán b chi ph i nhi u b i nhà n c, các ràng bu c v pháp lu t, lu t thu m t cách ch t ch Do đó, l trình h i nh p k toán đ c các

qu c gia l a ch n theo các cách khác nhau phù h p v i đi u ki n riêng bi t c a

t ng qu c gia

Hi n nay có các cách ti p c n v i chu n m c k toán qu c t nh sau:

- Áp d ng toàn b h th ng chu n m c k toán qu c t cho qu c gia

- D a trên chu n m c k toán qu c t đ xây d ng chu n m c k toán qu c gia

- Xây d ng chu n m c k toán qu c gia, đi u ch nh kho ng cách v i chu n m c

k toán qu c t ây là cách ti p c n c a các n c có n n kinh t m nh B i vì h xây d ng h th ng k toán tr c c s ra đ i c a chu n m c k toán qu c t

Qua nh ng phân tích trên, chúng ta có th rút ra bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam trong vi c l a ch n con đ ng h i t và ti p c n chu n m c k toán qu c t

nh sau:

M i qu c gia có m t cách th c khác nhau, chúng ta là m t n c đang phát tri n,

có đ c thù phát tri n kinh t riêng, do đó chúng ta không th ti p c n b ng cách áp

d ng toàn b chu n m c k toán qu c t Càng không th t xây d ng h th ng chu n m c riêng, cách này ch phù h p v i các qu c gia có ngu n l c kinh t m nh

V y cách ti p c n d a trên h th ng chu n m c k toán qu c t đ xây d ng h

th ng chu n m c k toán cho qu c gia mình là l a ch n t i u cho Vi t Nam V i cách này chúng ta có th ti t ki m đ c chi phí xây d ng các chu n m c k toán

c ng nh k th a thành t u c a chu n m c k toán qu c t ng th i có th ch

đ ng đi u ch nh các chu n m c phù h p v i hoàn c nh kinh t hi n t i

1.3 C s lý thuy t, th c ti n và pháp lý c a quá trình hòa h p, h i t k toán

1.3.1 Chu n m c k toán qu c t

Các chu n m c k toán là c s c t y u cho quá trình h i t c a k toán th

gi i U ban chu n m c k toán qu c t (IASC) ti n hành nghiên c u và th nghi m nh m ban hành b chu n m c k toán ch t l ng cao, áp d ng đ c cho nhi u n n kinh t h ng đ n h th ng k toán th ng nh t trên toàn th gi i Các chu n m c k toán qu c t (IAS) hi n nay g i là các chu n m c báo cáo tài chính

qu c t IFRS (International financial reporting standards)[ Ph L c 2] Các IFRS

đ c ban hành b i H i đ ng chu n m c k toán qu c t (IASB - international

accountant standards Board) Cho đ n nay IASB đã ban hành đ c 08 chu n m c IFRS, 31 chu n m c IAS [ Ph L c 3] và 11 h ng d n gi i thích (SIC) [ Ph

L c 4]

Tiêu chu n k toán qu c t IFRS đ c phát tri n qua m t quá trình tham v n

qu c t r ng rãi Ti n hành qua 6 giai đo n:

+ Thi t l p ch ng trình ngh s

+ L p k ho ch d án

+ Phát tri n b n th o

+ Phát tri n d th o ti p xúc công chúng

+ Phát tri n và xu t b n các tiêu chu n

+ Áp d ng tiêu chu n ra th c t , gi i thích các IFRS đ m b o nh t quán trong áp d ng

M t chu n m c đ c đ a ra đ u d a trên tiêu chí ch t l ng cao và phù h p

v i quá trình h i t c a k toán th gi i Ngoài IFRS đ c ban hành chính th ng, còn có h th ng “IFRS for SME” (small and medium-sized entities), là h th ng

chu n m c đ c thi t k trên n n t ng c a IFRS Song đ n gi n h n nhi u so v i IFRS, nó đ c thi t k cho h th ng k toán doanh nghi p v a và nh Theo th ng

kê trên th gi i có kho ng 95% là doanh nghi p v a và nh Các “IFRS for SME”

có nhi u u đi m vì nó phù h p v i các công ty c a c hai n n kinh t là n n kinh t

phát tri n và n n kinh t m i n i H th ng này c c k quan tr ng đ i v i các doanh nghi p v a và nh c a các qu c gia trong quá trình toàn c u hoá, khi h mu n tham gia vào th tr ng v n toàn c u, n i mà IFRS là b t bu c áp d ng Vi c phát tri n SME vô cùng kh t khe, có 40 nhóm thành viên tham gia vi t d th o, d th o đ c

đ a ra vào n m 2007 c d ch ra nhi u th ti ng và thông qua 50 vòng ki m tra SME đ c coi nh là “h chi u” giúp các doanh nghi p nâng cao v n đ u t khi

đ u t vào m t qu c gia khác trên th tr ng th gi i

Chu n m c k toán qu c t là c s lý thuy t cho h i t k toán qu c t , các IFRS luôn đ c b sung s a đ i đ phù h p v i ti n trình phát tri n kinh t nói chung c ng nh phù h p v i yêu c u h i t c a các qu c gia trên th gi i

1.3.2 Các t ch c k toán qu c t

S ra đ i và phát tri n không ng ng c a các t ch c k toán qu c t có ph m

vi toàn c u c ng nh c a khu v c v a là minh ch ng, v a là c s th c ti n cho quá trình hòa h p và h i t c a k toán qu c t Sau đây, tôi xin l c qua m t s các t

ch c k toán qu c t tiêu bi u

1.3.2.1 H i đ ng chu n m c k toán qu c t - IASB (International Accounting Standards Board)

H i đ ng chu n m c k toán qu c t - IASB đ c thành l p n m 2001 thay

th cho U Ban chu n m c k toán qu c t (IASC), là m t t ch c t nhân ho t

đ ng đ c l p v i ch c n ng so n th o, s a đ i, b sung và ban hành các chu n m c

k toán qu c t T ch c này có tr s t i Anh v i s tham gia c a 15 thành viên

đ n t 9 qu c gia trong đó các qu c gia chính là M , Anh, Úc, New Zealand, c,

n

Ch c n ng chính c a t ch c này là nghiên c u, so n th o và ban hành các chu n m c k toán Qu c t , ph bi n các h th ng các chu n m c k toán th ng

nh t mang tính toàn c u m t cách d hi u và mang tính kh thi cao Bên c nh đó, t

ch c này còn h p tác v i các t ch c k toán các qu c gia nh m t p trung và

đ ng nh t các chu n m c k toán trên toàn th gi i S ra đ i c a t ch c này đã giúp cho đ u t đa qu c gia thu n l i h n, thúc đ y th tr ng v n đ u t phát tri n

minh b ch, hi u qu V n d ng các nguyên t c chu n m c k toán qu c t là vô cùng c n thi t, nó đang ngày càng phát tri n d i s h tr c a các t ch c đ u t

1.3.2.2 Liên đoàn K toán Qu c T IFAC (International Federation of Accountants)

c thành l p vào ngày 7 tháng 11 n m 1997 t i Munich c a c trong i

h i k toán th gi i l n th 11 Tr s đ t t i thành ph New York c a M

Thành viên sáng l p: Hi n pháp đ u tiên c a IFAC đ c ký b i 63 t ch c k toán chuyên nghi p đ n t 51 qu c gia trên th gi i

M c đích thành l p c a t ch c này nh m t ng c ng hi u qu ho t đ ng k toán chuyên nghi p c a các t ch c k toán trên th gi i H tr các n c trên th

gi i phát tri n ho t đ ng k toán chuyên nghi p qu c gia mình, phát tri n ch t

l ng ho t đ ng k toán theo ch t l ng qu c t

Qua nhi u n m ho t đ ng IFAC đã m r ng ho t đ ng c a mình nh t ng

c ng vai trò trong các t ch c qu c t chuyên nghi p, thi t l p kênh thông tin v i

chu n m c k toán ch t l ng toàn c u

IFRS for SMEs

Là m t d ng đ n gi n c a IFRS đ c thi t k cho các cty v a và nh

các nhà đi u hành trên th gi i, xây d ng các chu n m c n n t ng, nâng cao ch t

l ng c a báo cáo tài chính và báo cáo qu n lý thông qua vi c phát tri n các chu n

c a các nhà đ u t , ch n …nh m t o ra thông tin báo cáo tài chính trung th c, chính xác, minh b ch

Nhi m v c a FASB là c i thi n các tiêu chu n báo cáo tài chính, đ nh h ng

ph bi n các tiêu chu n ra công chúng th c hi n nhi m v c a mình, FASB

ph i th c hi n các ch c n ng c th sau:

+ C i thi n tính h u ích c a BCTC b ng cách t p trung vào các đ c tính ch

y u, các y u t đánh giá ch t l ng BCTC nh s phù h p, đáng tin c y, có th so sánh đ c…

+ V n gi l i các tiêu chu n hi n hành đ ph n ánh s thay đ i v ph ng

th c kinh doanh và s thay đ i v môi tr ng kinh t

+ Thi t l p các quy trình đ hoàn thi n BCTC hi n hành

+ Thúc đ y s h i t c a các tiêu chu n k toán qu c t , c i thi n ch t l ng BCTC, nâng cao kh n ng đ c, hi u BCTC c a ng i dùng công chúng

FASB là m t t ch c ho t đ ng đ c l p c a các doanh nghi p và các t ch c chuyên nghi p T ch c ti n thân c a FASB là t ch c AICPA c a Hoa K

1.3.2.3 Liên đoàn k toán các n c ông Nam Á- AFA (Asia Foundaton Accounting)

Thành l p tháng 3 n m 1977, d i hình th c là Hi p h i các h i ngh nghi p

k toán, ki m toán các n c ông Nam Á, AFA l n đ u tiên có 5 t ch c thành viên chính th c, đó là H i K toán qu c gia các n c: Indonexia, Malaysia, Philipin, Singapore và Thái Lan N m 1989, H i K toán Công ch ng Prunei (BICPA) gia nh p AFA, nhi m k 1998-1999, k t n p 2 h i viên là: H i K toán

Vi t Nam và H i K toán Myanma Sau đó k t n p H i K toán Công ch ng Lào và

H i K toán Campuchia

Th i gian đ u AFA d đ nh ch cung c p và h tr các k n ng chuyên môn cho các t ch c thành viên Tuy nhiên, v i s phát tri n nhanh và đ y bi n đ ng c a ngh k toán, ki m toán trên th gi i, AFA đã khuy n khích các H i ngh nghi p

v a xây d ng các chu n m c ngh nghi p, quy đ nh hành ngh và đ o đ c hành ngh phù h p v i quy đ nh chung trong h th ng chu n m c c a Ban so n th o chu n m c qu c t (IASB) và liên đoàn K toán qu c t ( IFAC)

1.3.3 S cam k t c a các qu c gia

Rõ ràng ngày nay, nhi u qu c gia đã nh n th c đ c vai trò to l n c a h i t

k toán S n l c c a các qu c gia c ng nh các t ch c ngh nghi p cho s phát tri n chung c a n n kinh t toàn c u, đ ng ngh a v i vi c phát tri n và h i nh p n n kinh t c a qu c gia h ây là xu th chung không th nào đi ng c l i

Hi p đ nh Norwalk tháng 9 n m 2002, đánh d u s cam k t c a Hoa K trong

ti n trình h i t k toán Qua đây FASB và IASB cam k t xây d ng m t b tiêu chu n k toán ch t l ng cao, t ng thích và phù h p h n Ti n d n t i vi c xóa b ranh gi i qu c gia c a Báo Cáo Tài Chính Hai t ch c này cam k t n l c h t s c cho m c tiêu chung N m 2005, IASB và FASB tái kh ng đ nh cam k t c a h thông qua xây d ng các chi n l c ng n h n đ th ng nh t IFRS và US.GAAP M

là c ng qu c kinh t , đ u tàu c a th gi i, do đó m c tiêu h i t k toán Hoa K

đ c IASB và FASB đánh giá là m c tiêu quan tr ng hàng đ u trong quá trình h i

t k toán chung c a toàn c u

Châu Âu không ng ng thúc đ y h i t , các n c trong khu v c này n m trong

c ng đ ng chung EU và b chi ph i b i EU, các ràng bu c pháp lý đ c EU đ a ra

nh m h ng đ n vi c tuân th IFRS trong th i gian s m nh t có th

Các cam k t h i t c a các n c có n n kinh t m i n i cho th y xu th toàn

c u hóa k toán đang lan r ng Ngày 15 tháng 02 n m 2006, t i h i ngh B c Kinh, b tài chính Trung Qu c đã cam k t h i t v i IFRS S ki n này đ c IASB đánh giá cao vì s n l c c a Trung Qu c trong vi c đóng góp m nh m v m c tiêu xây d ng m t b tiêu chu n k toán toàn c u Bên c nh đó Canada, n ,

Nh t B n, Hàn Qu c c ng đang thi t l p l i h th ng k toán qu c gia và cam k t tuân th IFRS vào kho ng n m 2011

Chính nh ng cam k t này là c s pháp lý quan tr ng đ th c hi n h i t k toán gi a các qu c gia trong khu v c c ng nh toàn c u Nh ng cam k t này t o nên s h tr , đ ng th i t o c s ki m soát quá trình h i t nh m đ t đ c các m c tiêu đã đ ra

K T LU N CH NG 1

Lch s k toán phát tri n t lâu đ i, t các v n b n k toán đ u tiên đ n nay

đã tr i qua nhi u giai đo n phát tri n S phát tri n c a k toán g n li n v i quá trình tái s n xu t c a xã h i K toán đ c coi là kênh thông tin tài chính, là ph ng

ti n đ qu n lý và đi u hành n n kinh t Hi n nay, v i quá trình toàn c u hóa di n

ra r ng rãi, s h i nh p n n kinh t là xu th t t y u các qu c gia i u này d n

đ n s ra đ i c a các t p đoàn kinh t , quá trình liên doanh, liên k t di n ra m nh

m B t bu c ph i có s th ng nh t trong k toán, nh m h ng đ n nhi u đ i t ng

s d ng Báo cáo tài chính nhi u qu c gia khác nhau Trong quá trình giao th ng

qu c t đã n y sinh các v n đ , ví d nh m t công ty đ c thành l p n c này

nh ng l i niêm y t n c khác, m t công ty thành l p Châu Âu hi n nhiên ph i tuân th IFRS, song khi niêm y t t i Hoa K b t bu c ph i tuân th US GAAP, s khác bi t c a IFRS và US GAAP b t bu c ph i ti n hành chuy n đ i báo cáo gi a hai h th ng nguyên t c k toán này i u này làm t n khá nhi u chi phí và gây c n

tr cho vi c đ c và hi u BCTC c a các đ i t ng s d ng Do đó, vi c s d ng m t

h th ng nguyên t c k toán chung trên toàn c u t o đi u ki n đ các qu c gia t n

d ng l i th c a toàn c u hóa vào vi c phát tri n n n kinh t c a qu c gia mình V i vai trò là “ngôn ng kinh doanh”, k toán c ng c n có m t “ngôn ng ” chung đ s

d ng cho t t c các qu c gia

CH NG 2

ÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH H I NH P C A

2.1 Khái quát l ch s hình thành và phát tri n c a k toán Vi t Nam

L ch s phát tri n c a k toán Vi t Nam g n li n v i l ch s phát tri n kinh t chính tr c a đ t n c H th ng k toán tr c đây ch u nh h ng c a k toán Pháp trong th i k Pháp thu c Vào nh ng n m 1960, khi Vi t Nam gia nh p kh i các

n c Xã H i Ch Ngh a, h th ng k toán Vi t Nam là h th ng k toán du nh p t Liên Xô, Trung Qu c H th ng k toán Vi t Nam tr i qua nhi u giai đo n và đã có

nh ng c i cách tích c c Có th chia quá trình phát tri n c a k toán Vi t Nam thành hai giai đo n nh sau:

2.1.1 K toán Vi t Nam giai đo n 1954-1986

H th ng k toán luôn g n li n v i trình đ phát tri n c a n n kinh t Giai

đo n này h th ng k toán g n li n v i n n kinh t k ho ch hoá t p trung, nên nó

c ng có nh ng đ c tr ng r t riêng

N m 1954, đ t n c chia làm hai mi n nam b c Mi n nam t m th i v n còn ách th ng tr c a th c dân Pháp N n kinh t c a mi n B c theo mô hình kinh t c a Liên Xô Do đó, các h th ng k toán giai đo n này ch ph c v cho lo i hình kinh

t t p trung, bao c p

N m 1961, v n b n pháp lu t k toán đ u tiên đ c ban hành đó là ngh đ nh 175CP ngày 28/10/1961, sau đó đ c thay th b i ngh đ nh 25-H BT ngày 18/03/1989, các v n b n này đ u quy đ nh v k toán nhà n c Vào giai đo n này

s li u k toán ch y u nh m m c đích ph c v công tác th ng kê và giám sát c a Chính Ph

N m 1970, ban hành quy t đ nh 425-TC/C KT ngày 04/12/1970 đánh d u s

ra đ i c a h th ng tài kho n k toán đ u tiên, h th ng tài kho n này áp d ng cho

t t c các thành ph n kinh t Sau đó m t lo t các thông t h ng d n cho quy t

đ nh này c ng ra đ i

Hình 3: Quá trình hình thành h th ng tài kho n k toán Vi t Nam

2.1.2 K toán Vi t Nam giai đo n 1986 đ n nay

N m 1986, đánh d u cho quá trình đ i m i n n kinh t chuy n t n n kinh t

t p trung bao c p sang n n kinh t th tr ng T n m 1986, chính s thay đ i c a chính sách kinh t , s đa d ng hoá c a nhi u thành ph n kinh t đã d n đ n nhi u thay đ i trong l nh v c k toán Nhà n c ban hành các v n b n đi u ch nh v k toán phù h p v i nhi u lo i hình doanh nghi p Thông t s 10-TC/C KT ngày 07/02/2987 đ t ra nh ng quy đ nh v k toán cho các thành ph n kinh t Thông t

s 26-TC/C KT ngày 01/04/1978 b sung các quy đ nh v h th ng tài kho n k toán đã đ c quy đ nh trong Quy t đ nh 425 n n m 1989, các quy đ nh v k toán c a doanh nghi p FDI c ng đ c ban hành

Xây d ng h th ng k toán phù h p v i chính sách kinh t m i là c c k quan

tr ng, đây là m t trong các y u t tiên quy t cho vi c xây d ng n n kinh t th

tr ng Pháp l nh th ng kê ban hành n m 1988 và ngh đ nh s 25-H BT v đi u

l t ch c k toán nhà n c thay cho ngh đ nh 175-CP n m 1961 là hai v n b n v

k toán quan tr ng c a th i k này

N 175-CP (28/10/1961)

Quy đ nh đi u l t ch c KTNN

Q 425-TC/C KT (4/12/1970)

Quy đ nh v h th ng TKKT h p nh t

TT34-B sung h

th ng TK k toán

TC/C KT (16/05/1985)

TT24-B sung v công tác KT

TC/C KT (07/02/1985)

TT10-B sung v KTDN có BCTC đ c l p

TC/C KT (16/05/1985)

TT26-B sung h

th ng TKKT

h p nh t

* Pháp l nh th ng kê ra đ i nh m ph c v m c đích giám sát c a chính ph v công tác k toán và th ng kê Trong đó quy đ nh các yêu c u v k toán nh :

+ H th ng ghi chép ho ch toán

+ H th ng l u gi s sách

+ Bi u m u và báo cáo

+ Niên đ báo cáo và th ng kê

Pháp l nh này đ a ra các quy đ nh v k toán nh m m c đích thu , t c là bi n

k toán thành công c qu n lý thu Do đó, nó ch a giúp đ c doanh nghi p trong

vi c ghi chép và x lý s li u thông tin k toán nh m m c đích qu n lý

* Ngh đ nh 25-H BT v đi u l t ch c k toán nhà n c, đ a ra các quy

đ nh nh m duy trì m t h th ng k toán th ng nh t cho m i lo i hình kinh t Tuy

đã gi m s ki m soát c a nhà n c m t vài l nh v c kinh t song các quy đ nh v

k toán v n đ t n ng v n đ ki m soát c a nhà n c h n là m c đích k toán cho

vi c qu n lý thông tin c a doanh nghi p Quy đ nh chi ti t v k toán nhà n c bao

qu c doanh đ c ban hành Ti p theo đó n m 1994, H i k toán Vi t Nam (VAA)

đ c thành l p S ra đ i c a VAA ghi nh n s xu t hi n c a ngh k toán chuyên nghi p Vi t Nam

Hình: 4: S đ quá trình hình thành c a h th ng k toán DN th ng nh t t n m

1988 đ n n m1994

C i cách k toán là yêu c u c p bách, n u Vi t Nam không mu n trì hoãn quá trình h i nh p n n kinh t Nh ng áp l c c a các t ch c qu c t và các qu c gia liên quan trong vi c gia nh p các t ch c kinh t c a th gi i, c ng nh đòi h i c a các nhà đ u t , tài tr làm cho chính ph Vi t Nam ph i hoàn thi n h th ng pháp

lu t c ng nh h th ng thông tin k toán chính xác, đáng tin c y

Nh ng n m 1980, các công ty qu c t đ n Vi t Nam, các công ty này áp d ng các chu n m c k toán đ c ch p nh n chung (GAAP),do đó h th ng k toán chuyên nghi p c ng đ c du nh p vào Vi t Nam

Quy t đ nh 1141-TC/Q /C /C KT đ c ban hành ngày 01/11/1995 đã t o ra

m t s c i bi n quan tr ng đ i v i h th ng k toán doanh nghi p Vi t Nam Nó

ph n ánh xu th h i nh p và phát tri n c a k toán Vi t Nam v i khu v c và toàn

c u ây là b c phát tri n quan tr ng c a h th ng k toán Ch đ k toán đ c ban hành theo quy t đ nh này t o c s cho s ra đ i c a các ch đ k toán thu c các lnh v c khác nhau trong n n kinh t sau đó:

+ K toán l nh v c tài chính, ngân hàng

H th ng TKKT

áp d ng cho m i ngành ngh

Q TC/C KT 18/04/1990

224-Ch đ k toán

DN

Q TC/C KT 18/04/1990

224-Ch đ k toán

DN