Giải pháp hoàn thiện chính sách tỷ giá ở Việt Nam Luận văn thạc sĩ

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.HCM ------ LÊăTHIăHỌNGăMINH GI IăPHÁPăHOÀNăTHI NăCHÍNHăSÁCHă T ăGIÁăC AăVI TăNAM LU NăV NăTH CăS ăKINHăT TP... TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.HCM ------ LÊăTHIăH

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.HCM

- -

LÊăTHIăHỌNGăMINH

GI IăPHÁPăHOÀNăTHI NăCHÍNHăSÁCHă

T ăGIÁăC AăVI TăNAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP H Chí Minh – N m 2010

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.HCM

- -

LÊăTHIăHỌNGăMINH

GI IăPHÁPăHOÀNăTHI NăCHÍNHăSÁCHă

T ăGIÁăC AăVI TăNAM

Chuyên ngành: Kinh t Tài chính – Ngân hàng

L IăCAMă OAN

Tác gi cam đoan Lu n v n Th c s kinh t này do chính tác gi nghiên c u và th c

hi n Các thông tin, s li u đ c s d ng trong lu n v n này là trung th c và đ c

t ng h p t các ngu n đáng tin c y

Tác gi : Lê Thi Hông Minh

L iăcamăđoan

M căl c

Danhăm căcácăt ăvi tăt t

Danh m căcácăb ng

Danhăm căcácăđ ăth

Danhăm căcácăhìnhăv

Trang

PHÂNăM ă ÂU 1

CH NGă1 LụăLU NăCHUNGăVÊă T ăGIÁăH Iă OÁIăVÀăCHÍNH SÁCHă T ăGIÁ 3

1.1 LỦălu năchungăvêătyăgiaăh iăđoaiă 3

1.1.1 Khái ni m t giá h i đoái 3

1.1.2 Vai trò c a t giá h i đoái 4

1.1.3 T giá và s c c nh tranh th ng m i qu c t 5

1.2 C h́nhăsáchăt ăgiá hôiăđoai 7

1.2.1 Khái ni m chính sách t giá h i đoái 7

1.2.2 M c tiêu c a chính sách t giá h i đoái 7

1.2.3 Các công c đi u hành chính sách t giá 9

1.2.4 Các ch đ t giá h i đoái 11

1.2.5 Nh ng cách th c đi u ch nh s m t cân b ng t giá 12

1.3 Kinhănghiêmăđi uăhƠnhăch́nhăsáchăt ăgiáătrênăth ăgi i 18

1.3.1 Kinh nghiêm điêu hanh ty gia c a Trung Quôc 18

1.3.2 Chính sách đi u hành t giá c a Malaysia 22

1.3.3 Chính sách phá giá ti n t c a các n c ông Á n m 1997-1998 và Venezuela n m 2009 24

1.3.4 Bài h c kinh nghi m ŕt ra cho Vi t Nam 26

KÊTăLUÂNăCH NGă1 28

VIÊTăNAM 29

2.1 Ch́nhăsáchăđi uăhƠnhăt ăgiáăc aăVi tăNam 29

2.1.1 Chính sách t giá trong giai đo n kh ng ho ng ti n t 1997-1999 29

2.1.2 Chính sách t giá sau kh ng ho ng tài chính ti n t 1997-1998 và đ n tr c khi Viêt Nam gia nhâp WTO (1999-2006) 31

2.1.3 Chính sách t giá giai đoan sau khi gia nh p WTO 2007-2009 33

2.1.4 ánh giá chính sách t giá c a Vi t Nam trong th i gian qua 37

2.2 ánhăgiáăch́nhăsáchăt ăgiáăc aăVi tăNamăthôngăquaăphơnătốchătacăđôngă c aăch́nhăsáchăt ăgiáăđ năcánăcơnăth ngăm i c aăViêtăNam 42

2.2.1 M i quan h gi a t giá h i đoái th c song ph ng (RER) và cán cân th ng m i 43

2.2.2 M i quan h gi a t giá h i đoái th c đa ph ng hay ty gia th c hiêu l c (REER) và cán cân th ng m i 45

2.2.3 Ki m đ nh quan h gi a t giá và can cân th ng mai giai đoan 1999-2009 49

2.3 Cácătháchăth căđ tăraăđ iăv iăch́nhăsáchăt ăgiáăthôngă quaăphân tích tr ngătháiăc aăn năkinhăt ăVi tăNamăquaăs ăđ ăSwan 51

2.3.1 Phân tích cac yêu tô kinh t v mô đ i n i 52

2.3.2 Phân tích yêu tô kinh t v mô đ i ngo i 58

2.4 Cơnănh căl iắch ậ chiăphốăkhiăpháăgiáăVND 62

2.4.1 Phá giá và xu t nhâp khâu 63

2.4.2 Phá giá và khu v c nông nghi p 64

2.4.3 Phá giá và l m phát 65

2.4.4 Phá giá và n n c ngoài 66

2.4.5 Phá giá và y u t tâm lý 67

KÊTăLUÂNăCH NGă2 68

VIÊTăNAM 69

3.1 nhăh ng chính sách t giáătrongăgiaiăđo n hi n nay 69

3.1.1 Chính sách t giá ph i đ c đi u hành theo h ng khuy n khích xu t kh u, c i thi n cán cân thanh toán, ng n ch n suy gi m kinh t 69

3.1.2 Chính sách t giá v a đáp ng m c tiêu ng n h n v a h ng t i n đ nh kinh t trong dài h n 70

3.1.3 nh h ng chính sách t giá n m 2010 73

3.2 Cácăgi iăpháp hoƠnăthiênăchính sách t ăgiáăhi năhƠnh 75

3.2.1 C i thi n tình tr ng thâm h t th ng m i 75

3.2.2 Th c hi n chính sách đa ngo i t 77

3.2.3 Ph i h p đ ng b gi a các chính sách 78

3.2.4 X lý t t m i quan h gi a lưi su t và t giá 79

3.2.5 i u hành chính sách t giá theo t giá th c – Lô trinh linh hoat hoa c chê ty gia trong nh ng n m t i 80

3.2.6 Nâng cao tính chuy n đ i cho đ ng Vi t Nam va x ly tinh trang đôla h́a 80

3.2.7 X lý các v n đ thông tin, nâng cao tinh minh bach cua thi tr ng 82 3.2.8 Gi i pháp khác 84

KÊTăLUÂNăCH NGă3 87

KÊTăLUÂN 88

ADB : Ngân hang phat triên Châu A

AUD : ô la Uc

CNY : Nhân dân tê

CPI : Ch s giá tiêu d̀ng

EUR : ng Euro

FDI : Vôn đâu t tr c tiêp n c ngoài

FPI : Vôn đâu t gian tiêp n c ngoai

GDP : Tông san phâm quôc nôi

GPB : B ng Anh

HKD : ô la Hông Kông

IMF : Qu ti n t th gi i

JPY : Yên Nhât

KRW : Won Han Quôc

NEER : T giá danh ngh a đa ph ng

NHNN : Ngân hang nha n c

NHTM : Ngân hang th ng mai

NHTW : Ngân hang trung ng

NK : Nhâp khâu

ODA : Vôn hô tr phat triên chinh th c

REER : T giá th c đa ph ng

RER : T giá danh ngh a song ph ng

SGD : ô la Singapore

TGH ă : T giá h i đoái

THB : Baht Thai Lan

TKVL : Tài kho n vưng lai

Trang

B ngă1.1 : Tình hình kinh t Trung Qu c giai đo n 1990-2009 21

B ngă1.2 : Tình hình kinh t Malaysia giai đo n 1997-2008 23

B ngă2.1 : B ng tính t giá danh ngh a song ph ng c a VND và USD giai đoan 1999- 2009 44

B ngă2.2 : Ch s REER giai đo n 1999-2009 47

B ngă2.3 : Cán cân vưng lai và l m phát c a Vi t nam giai đo n 1999-2009 và S đô Swan 52

B ngă2.4 : S li u t l đ u t /GDP 56

B ngă2.5 : M c đ́ng ǵp m t s nhân t vào t ng tr ng kinh t 57

B ngă2.6 : Ti t ki m t nhân và chính ph so v i GDP 60

Trang

ăth 1.1 : Cán cân m u d ch c a Trung Qu c giai đo n 1990-2009 21

ăth 2.1 : So sánh RER – USD/VND, REER va ty lê xuât khâu /nhâp khâu c a Vi t Nam 48

ăth 2.2 : T ng tr ng GDP va lam phat khu v c ông Nam A 53

ăth 2.3 : ICOR c a Vi t Nam qua các giai đo n 56

ăth 2.4 : Thâm h t ngân sách Vi t Nam giai đoan 2002-2009 61

ăth ă3.1 : REER và NEER c a Vi t Nam giai đo n 1999-2009 75

Trang

Hình 1.1 : S đô Swan 13

Hình 1.2 : Hiêu ng đ ng cong J khi pha gia đông nôi tê (J-curve) 16

Hìnhă2.1 : Tr ng thái kinh t Vi t Nam theo s đ Swan 51

PH N M U

1 Lý do ch n đ tài

T giá h i đoái là bi n s có vai trò quan tr ng vào lo i b c nh t trong n n kinh t m và vi c ho ch đ nh chính sách t giá là m t trong nh ng tr ng tâm c a nhi m v đi u hành kinh t v mô Phân tích chính sách t giá nh m rút ra các hàm

ý v m t đi u hành chính sách có ý ngh a quan tr ng trong phân tích kinh t v mô

đ i v i n n kinh t m Vì v y trong đi u ki n hi n nay, các qu c gia luôn s d ng

t giá tr c h t là công c h u hi u nh m tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t

và h ng đ n phát tri n kinh t b n v ng Trong giai đo n hi n nay, n n kinh t

Vi t Nam đang trên đà tìm đ nh h ng ph c h i sau nh ng t n th ng t cu c

kh ng ho ng tài chính toàn c u thì vi c ti p t c nghiên c u gi i pháp hoàn thi n chính sách t giá là c n thi t Vì v y tác gi ch n đ tài đ th c hi n lu n v n t t nghi p là ch đ : “Gi i pháp hoàn thi n chính sách t giá c a Vi t Nam”

2 M c đích nghiên c u

Th c ti n cho th y, s bi n đ ng c a t giá h i đoái có quan h m t thi t v i

k t qu c a n n kinh t v mô ây là m t bi n s quan tr ng nh h ng đ n s

c nh tranh c a hàng hoá ngo i th ng và nh ng bi n s khác trong n n kinh t i

v i Vi t Nam, vi c nghiên c u và th o lu n v chính sách t giá h i đoái trong th i gian qua là m t v n đ nh y c m, không nh ng vì chính b n thân t m quan tr ng

c a nó mà còn vì nh h ng l n lao c a nó đ n n n kinh t Do v y, qua phân tích

nh ng v n đ liên quan đ n chính sách t giá có th đ xu t nh ng h ng đi trong

ng n h n l n dài h n c a chính sách đi u hành t giá nh m n đ nh kinh t v mô,

ph c v t ng tr ng kinh t trong b i c nh toàn c u hoá và h i nh p kinh t qu c t ngày càng sâu s c c a Vi t Nam trong th i gian t i

3 Ph ng pháp nghiên c u

tài v n d ng t ng h p các ph ng pháp th ng kê, h i quy, duy v t bi n

ch ng, ph ng pháp logic, v n d ng kinh nghi m v chính sách đi u hành t giá các n c trên th gi i, mà ch y u các n c đang phát tri n K t h p nh ng kinh nghi m này v i các đ c thù c a n n kinh t Vi t Nam, đ t đó đ xu t các khuy n ngh phù h p nh m đi u hành chính sách t giá trong gian đo n t i

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u chính c a đ tài là chính sách t giá c a Vi t Nam trong giai đo n v a qua, nghiên c u các lý thuy t ti p c n t giá và th c ti n v chính sách t giá c a các n c nh m đ a ra đ nh h ng phù h p trong vi c đi u hành t giá đ ng th i tránh nh ng chi phí, t n th ng mà n n kinh t có th ph i

đ i m t trong vi c l a ch n chính sách đi u hành này

5 Ý ngh a th c ti n c a đ tài nghiên c u

Trên c s phân tích nh ng đ c đi m, vai trò, t m quan tr ng c a t giá đ n

s n đ nh kinh t v mô nh m m t l n n a kh ng đ nh vai trò c a nhân t v mô này đ n Thách th c v đi u hành chính sách t giá trong giai đo n hi n nay càng

đ c quan tâm h n trong b i c nh n n kinh t đã th c s h i nh p vào đ i s ng kinh t toàn c u Và vi c s d ng t giá s là lá ch n b o v n đ nh kinh t và con

đ ng r ng m cho đà t ng tr ng kinh t s ph n nào đ c lý gi i thông qua vi c xem xét và đánh giá hi u qu chính sách t giá đ n n n kinh t

6 K t c u lu n v n

N i dung c a lu n v n ngoài ph n m đ u và k t lu n bao g m 3 ph n:

CH NG 1 LÝ LU N CHUNG V T GIÁ H I OÁI VÀ CHÍNH SÁCH T GIÁ

CH NG 2 TH C TR NG CHÍNH SÁCH T GIÁ T I VI T NAM

CH NG 3 CÁC GI I PHÁP HOÀN THI N CHÍNH SÁCH T GIÁ C A

VI T NAM

CH NG 1 LÝ LU N CHUNG V T GIÁ

H I OÁI VÀ CHÍNH SÁCH T GIÁ 1.1 Lý lu n chung v t giá h i đoái

1.1.1 Khái ni m t giá h i đoái

 T giá h i đoái xu t hi n cùng v i s ra đ i và phát tri n c a th ng m i

qu c t , nó đ c gi i thích b i m t hi n t ng đ n gi n là hàng hoá không có biên

gi i qu c gia trong khi ti n ch đ c ch p nh n trên lãnh th qu c gia phát hành ra

nó Ngày nay, trong đi u ki n c a m t n n kinh t m , th ng m i qu c t , các ho t

đ ng đ u t và giao d ch tài chính qu c t tr thành ph bi n, vi c thanh toán gi a các qu c gia và mua bán các ngo i h i trên th tr ng đòi h i ph i có s chuy n đ i

đ ng ti n n c này sang n c khác th c hi n vi c chuy n đ i ti n t gi a các

n c, các qu c gia ph i d a vào t giá h i đoái

Nh v y, t giá h i đoái là h s quy đ i c a m t đ ng ti n n c này sang

đ ng ti n n c khác Hay nói cách khác, t giá h i đoái là giá c đ n v ti n t c a

Ví d : Trên th tr ng ngo i h i c a Vi t Nam, t giá gi a USD và VND

đ c niêm y t nh sau: 1USD = (X) VND

 Ph ng pháp gián ti p: t c là y t giá đ ng n i t b ng kh i l ng đ ng ngo i t Thông qua ph ng pháp này thì giá c c a m t d n v ngo i t ch a đ c

bi u hi n tr c ti p mu n bi t giá c đó là bao nhiêu thì c n ph i ti n hành th c

hi n phép tính chuy n đ i Ví d : Trên th tr ng ngo i h i c a Anh, t giá gi a GBP và USD đ c niêm y t nh sau: 1 GBP = (Y) USD, suy ra 1 USD = (1/Y) GBP

Trên th c t , vi c l a ch n đ ng ti n nào là đ ng y t giá và đ ng ti n nào là

đ ng đ nh giá không ph thu c v trí đ a lý c a các qu c gia có đ ng ti n đó mà

th ng theo thông l th tr ng, c th nh do vai trò n i b t nên đ ng đô la M (USD) th ng là đ ng ti n y t giá trong các giao d ch ngo i h i Ngoài ra v i t p quán trong quá kh , vai trò l n m nh c a n n kinh t Liên minh Châu Âu… nên

đ ng b ng Anh (GBP), đô la Úc (AUD), đô la New Zealand (NZD), đ ng Euro (EUR) và Quy n rút v n đ c bi t (SDR) – m t hình th c đ ng ti n ghi s , c ng là các đ ng ti n đ c y t giá tr c ti p

1.1.2 Vai trò c a t giá h i đoái

T giá h i đoái là bi n s có vai trò quan tr ng vào lo i b c nh t trong n n kinh t m , vì s bi n đ ng c a t giá h i đoái s có nh h ng sâu s c đ n quan h kinh t đ i ngo i, tr ng thái cán cân thanh toán, t ng tr ng kinh t , l m phát và

th t nghi p

Thông th ng, khi giá tr đ ng ti n c a m t qu c gia gi m so v i các đ ng

ti n khác thì giá c xu t kh u c a qu c gia đó trên th tr ng qu c t tr nên r h n

và s c c nh tranh s đ c nâng cao, m c c u m r ng và kh i l ng hàng hóa xu t

kh u s gia t ng N n kinh t thu đ c nhi u ngo i t và cán cân thanh toán đ c

c i thi n ng th i v i vi c gia t ng xu t kh u s t o tác đ ng lan truy n thúc đ y

s n xu t trong n c phát tri n và t o vi c làm n đ nh cho ng i lao đ ng Tuy nhiên đ ng n i t gi m giá s làm cho m t b ng giá c trong n c t ng cao và s c

ép l m phát trong n c tr nên m nh m h n

Ng c l i, khi giá tr đ ng ti n c a m t qu c gia t ng so v i các đ ng ti n khác s làm cho xu t kh u gi m đi nh ng nh p kh u thì l i t ng lên, cán cân thanh toán tr nên x u đi Hàng hóa nh p t n c ngoài tr nên r h n làm cho l m phát trong n c gi m th p vì nh ng hàng hóa đó đ u đ c tính vào trong ch s giá c trong n c Th nh ng s n xu t trong n c s thu h p và th t nghi p gia t ng cùng

v i s đi xu ng c a ho t đ ng xu t kh u

T tác đ ng tr c ti p đ n cán cân th ng m i, b ph n đóng vai trò ch ch t

c a cán cân vãng lai, t giá còn có tác đ ng t i cán cân v n thông qua vi c t o môi

tr ng kinh t v mô n đ nh cho các giao d ch v n nh vay n và đ u t Thông qua nh h ng quan tr ng đ n hai thành ph n chính trong cán cân thanh toán c a

m t n c, t giá s tác đ ng đ n d tr ngo i h i và kh n ng thanh toán qu c t

c a qu c gia đó

T giá còn tác đ ng m nh đ n ho t đ ng c a các doanh nghi p Các ho t

đ ng xu t nh p kh u, vay n , liên doanh, liên k t đ u t … có liên quan đ n ngo i

t và n u thi u ho c không quan tâm s d ng công c phòng ng a r i ro t giá thì tình hình tài chính, kh n ng thanh kho n và có th c kh n ng thanh toán c a doanh nghi p s g p khó kh n khi t giá bi n đ ng quá m c d đoán

Ngoài ra, t tác đ ng t i xu t nh p kh u, t giá c ng tác đ ng tr c ti p vào GDP c a n n kinh t N n kinh t có đ m (kim ng ch xu t nh p kh u/GDP) càng cao thì kh n ng tác đ ng c a t giá vào GDP càng l n

Tóm l i, trong m t n n kinh t m , t giá là lo i giá c quan tr ng nh t có tác đ ng toàn di n đ n m i ho t đ ng kinh t đ i ngo i l n đ i n i c a các qu c gia

1.1.3 T giá và s c c nh tranh th ng m i qu c t

T giá là m t bi n s kinh t tác đ ng đ n h u h t các m t ho t đ ng c a n n kinh t nh ng hi u qu nh h ng c a t giá lên các ho t đ ng khác nhau là r t khác nhau Trong đó hi u qu tác đ ng c a t giá đ n ho t đ ng xu t nh p kh u và

s c m nh c nh tranh th ng m i là rõ ràng và nhanh chóng ng th i th ng d hay thâm h t cán cân tài kho n vãng lai có ý ngh a quan tr ng vì tình tr ng cán cân vãng lai luôn là m t b ph n không th thi u đ c trong phân tích kinh t v mô đ i v i

n n kinh t m Vì v y trong đi u ki n hi n nay, các qu c gia luôn s d ng t giá

tr c h t là công c h u hi u nh m tác đ ng tích c c đ n ho t đ ng xu t nh p kh u hàng hóa d ch v , là b ph n ch y u c u thành cán cân tài kho n vãng lai

Khi phân tích tác đ ng c a t giá c n ph i đ c p đ n y u t t giá th c vì đây là bi n s th c có tác đ ng c c k quan tr ng đ n n n kinh t T giá h i đoái danh ngh a là t giá không xét đ n t ng quan giá c hay t ng quan l m phát gi a hai n c T giá h i đoái th c là t giá có xét t ng quan giá c hay l m phát gi a hai n c T giá th c t ng hay gi m đ ng ngh a v i s gia t ng hay gi m s c c nh tranh th ng m i, do đó t giá h i đoái th c là m t ph m trù kinh t đ c thù và r t

T giá th c song ph ng (Bilateral real exchange rate - RER) và t giá th c

đa ph ng hay t giá th c hi u l c (Real Effective Exchange Rate - REER) là các nhân t th ng đ c tính toán đ đánh giá tác đ ng c a t giá đ n ho t đ ng ngo i

th ng c a m t qu c gia V ý ngh a c a REER tác đ ng đ n ho t đ ng xu t nh p

kh u c ng t ng t nh t giá th c song ph ng, nh ng REER th hi n t ng quan

s c mua c a n i t v i t t c các đ ng ti n c a các đ i tác th ng m i chính, do đó

nó ph n ánh v th t ng h p v s c c nh tranh th ng m i qu c t c a m t n c v i

t t c các n c còn l i; trong khi đó, t giá th c song ph ng đ n thu n ch đ c p

đ n v th c nh tranh th ng m i qu c t c a 2 qu c gia mà thôi

T giá th c có ý ngh a quan tr ng:

Xét tr ng thái t nh:

 N u t giá th c > 1, thì n i t đ c coi là đ nh giá th c quá th p và ngo i t

đ c coi là đ nh giá th c quá cao i u này có ngh a là: (i) n u chuy n đ i n i t ra ngo i t ta ch mua đ c ít hàng hóa h n n c ngoài so v i trong n c; và (ii)

N u chuy n đ i m i đ ng ngo i t ra n i t ta s mua đ c nhi u hàng hóa h n trong n c so v i n c ngoài Do đó khi t giá th c >1 thì s giúp c i thi n cán cân th ng m i

 N u t giá th c < 1, thì n i t đ c coi là đ nh giá th c quá cao và ngo i t

đ c coi là đ nh giá th c quá th p Khi t giá th c nh h n 1 s làm cho cán cân

th ng m i tr nên x u đi

 N u t giá th c = 1, thì s c mua đ i n i và s c mua đ i ngo i c a hai đ ng

ti n là nh nhau, t c hai đ ng ti n là ngang giá s c mua, do đó tác đ ng làm cho cán cân th ng m i cân b ng

Xét tr ng thái đ ng:

 N u t giá th c t ng, có tác đ ng kích thích t ng xu t kh u và h n ch nh p

kh u, giúp c i thi n cán cân vãng lai

 N u t giá th c gi m, có tác d ng kích thích t ng nh p kh u và h n ch xu t

kh u làm cho cán cân vãng lai tr nên x u đi

 N u t giá th c không đ i, thì cán cân vãng lai là không đ i

1.2 Chính sách t giá h i đoái

1.2.1 Khái ni m chính sách t giá h i đoái

Chính sách t giá h i đoái là t p h p các bi n pháp s d ng t giá nh m t công c đ th c hi n các m c tiêu kinh t đã đ ra V c b n, chính sách t giá h i đoái t p trung chú tr ng vào hai v n đ l n là:

 L a ch n ch đ (h th ng) t giá h i đoái (c ch v n đ ng c a t giá h i đoái): là t ng h p các quy t c xác đ nh c ch đi u ti t t giá c a m t qu c gia

 i u ch nh t giá h i đoái

1.2.2 M c tiêu c a chính sách t giá h i đoái

Trong m t n n kinh t m , m c tiêu c a chính sách kinh t v mô r t đa

d ng, song có 2 m c tiêu quan tr ng nh t là nh ng m c tiêu cân đ i bên trong và cân đ i bên ngoài Trong khi đó, t giá h i đoái l i là m t y u t có kh n ng nh

h ng tr c ti p đ n nh ng cân đ i này nên c ng có th nói r ng vi c ho ch đ nh

c ng ph i tr c ti p nh m đ n hai m c tiêu này

1.2.2.1 M c tiêu cân b ng n i (cân b ng bên trong)

Toàn d ng lao đ ng và n đ nh giá c Khi các ngu n l c kinh t c a m t

qu c gia đ c s d ng đ y đ và m c giá c a qu c gia đó n đ nh thì qu c gia đó

đ c xem là trong tình tr ng cân b ng n i M t s lãng phí và khó kh n s xu t

hi n khi các ngu n l c không đ c s d ng đ y đ ho c quá m c s d n đ n tình

tr ng “quá nóng” và các ngu n l c b s d ng quá m c thì s lãng phí m t d ng khác (m c dù ít tác h i h n) Vi c s d ng th p quá hay cao quá các ngu n l c còn

d n đ n nh ng bi n đ ng v m c giá chung, làm gi m hi u qu c a n n kinh t

b ng cách làm cho giá tr th c t c a đ n v ti n t kém n đ nh và nh v y làm cho tính ch t h ng d n đ i v i các quy t đ nh kinh t kém hi u qu Do ti n l ng và giá c trong n c t ng khi các nhu c u v lao đ ng và s n l ng v t quá ti m n ng

và gi m trong tr ng h p ng c l i, nên chính ph ph i ng n ch n nh ng bi n đ ng

l n trong t ng c u so v i m c có vi c làm đ y đ c a nó đ duy trì m t m c giá n

đ nh, có th d ki n tr c M c giá không n đ nh còn gây ra m t tác đ ng đ c bi t

có h i đ i v i giá tr th c t c a các kh c vay n Vì các kho n vay m n có xu

h ng đ c xác đ nh theo đ n v ti n t nên nh ng thay đ i v m c giá c không

đ c d ki n tr c làm cho thu nh p b phân ph i l i gi a các ch n và con n V

m t lý thuy t, m t chi u h ng t ng hay gi m giá có th đoán tr c đ c m t cách hoàn h o s không nhi u t n th t vì m i ng i đ u có th tính đ c m t cách d dàng gía tr th c t c a đ ng ti n vào b t k th i đi m nào trong t ng lai Nh ng trong th c t , r t khó có th đoán tr c đ c t l l m phát Th c ra, kinh nghi m cho th y r ng tính ch t không th đoán tr c đ c c a m c giá chung b phóng đ i

r t nhi u trong nh ng th i k có s thay đ i m c giá nhanh chóng

Cho nên, đ tránh tình tr ng m t n đ nh m c giá, chính ph ph i ng n ch n

s dao đ ng l n trong t ng s n ph m, chính b n thân s dao đ ng này c ng là đi u không đáng mong mu n Thêm vào đó, chính ph ph i ng n ch n tình tr ng l m phát và gi m phát kéo dài b ng cách b o đ m vi c cung ng ti n không t ng lên nhanh chóng ho c quá ch m

1.2.2.2 M c tiêu cân b ng ngo i (cân b ng bên ngoài)

Cân b ng ngo i khó xác đ nh h n nhi u so v i cân b ng n i vì không có

nh ng tiêu chu n t nhiên nh “vi c làm đ y đ ” ho c “giá c n đ nh” đ đ a vào các ho t đ ng giao d ch qu c t c a m t n n kinh t

Ph n l n nh ng nhà kinh t th ng đ ng nh t cân b ng ngo i v i s cân đ i trong tài kho n vãng lai c a m t n c Cách xác đ nh này thích h p trong m t s

tr ng h p, nh ng nó không ph i là nh m t quy t c chung c đ nh vì tình hình thâm h t hay th ng d tài kho n vãng lai không ph i lúc nào c ng là không đáng mong mu n Vì m t n c có thâm h t tài kho n vãng lai s đi vay m n ngu n l c

c a các n c khác trên th gi i Nh ng c h i đ u t ngu n l c đi vay m n c a

m t n c có th h p d n h n đ i v i các c h i s n có trong các n c khác trên th

gi i Trong tr ng h p này, vi c thanh toán n vay c a n c ngoài không đ t ra

v n đ gì b i vì vi c đ u t có l i s t o ra m t l i t c cao đ hoàn tr ph n lãi và

n g c T ng t , m t kho n th ng d tài s n vãng lai có th không gây ra v n đ

gì n u các kho n ti t ki m trong n c đ c đ u t ngoài có lãi h n so v i trong

n c

Tuy nhiên, m t s thâm h t hay d th a quá l n trong tài kho n vãng lai

th ng d n đ n nh ng b t l i nh :

 ôi khi nh ng thi u h t tài kho n vãng lai th hi n m c tiêu dùng cao m t cách t m th i do h u qu c a các chính sách sai l m c a chính ph ho c các sai l ch khác trong n n n n kinh t c bi t, m t s thi u h t tài kho n vãng lai l n là h u

qu c a m t chính sách tài khóa m r ng song l i không đ ng th i t o ra nh ng c

h i đ u t trong n c có hi u qu h n Tr ng h p này th ng th y nh ng n c đang phát tri n và hoàn toàn là m t tr ng h p không nên có

 M t khác, m t s d th a trong tài kho n vãng lai nói lên r ng m t n c đang tích t tài s n c a h n c ngoài M t lý do ti m tàng phát sinh t th c t là

đ i v i m c ti t ki m qu c gia đã cho, m t s d th a t ng lên trong tài kho n vãng lai bao hàm s đ u t th p h n v nhà x ng và thi t b trong n c N u nh m t

d th a l n trong tài kho n vãng lai c a m t n c ph n ánh s vay m n qu c t quá l n c a n c ngoài thì trong t ng lai n c ch nhà s không có kh n ng thu

đ c s ti n mà h cho vay Nói cách khác, n c ch nhà có th m t m t ph n c a

c i c a h n c ngoài n u các n c ngoài th y r ng h đã đi vay nhi u h n kh

n ng tr n c a h Ng c l i, vi c không thanh toán n gi a nh ng ng i trong

n c d n đ n s phân ph i l i c a c i qu c gia bên trong n c ch nhà, nh ng không gây ra s thay đ i nào v m c c a c i qu c gia

Tóm l i, m c tiêu c a cân đ i bên ngoài là m t tài kho n vãng lai cho phép

th c hi n đ c nh ng l i ích quan tr ng t nh ng dòng v n đ u t dài h n mà không ph i m o hi m đ i phó v i nh ng v n đ đã nêu Trong th c t , th ng là không th bi t chính xác m c thâm h t hay th ng d tài ho n vãng lai này nên là bao nhiêu Vì v y, các qu c gia th ng c g ng tránh thâm h t ho c d th a quá

l n

1.2.3 Các công c đi u hành chính sách t giá

Do t m quan tr ng c a t giá trong n n kinh t m nên h u h t các chính ph

đ u tác đ ng tr c ti p hay gián ti p đ n t giá Trong th c t , vi c tác đ ng vào t giá h i đoái có th đ c th c hi n b ng nhi u công c và cách th c khác nhau, vì

m i thay đ i trong các y u t kinh t v mô ít nhi u đ u có tác đ ng đ n nh ng giao

d ch c a c dân và Chính ph n c đó v i th gi i bên ngoài và nh v y s có tác

đ ng đ n t giá h i đoái

1.2.3.1 Nhóm công c tác đ ng tr c ti p lên t giá

Là ho t đ ng c a NHTW trên th tr ng ngo i h i thông qua vi c mua bán

đ ng n i t l y các ngo i t khác nh m xác l p m t m c t giá m c tiêu ti n hành hành vi can thi p này bu c NHTW ph i có m t l ng d tr ngo i h i đ

m nh Bên c nh đó do hi u ng thay đ i cung ng ti n trong l u thông có th t o ra

áp l c l m phát hay thi u phát không mong mu n cho n n kinh t nên NHTW

th ng ph i s d ng thêm nghi p v th tr ng m đ h p th l ng d cung hay

b sung ph n thi u h t ti n t trong l u thông (hành vi can thi p vô hi u hóa)

Ngoài ra còn có các bi n pháp can thi p hành chính mà chính ph có th áp

d ng là: bi n pháp k t h i; quy đ nh h n ch v đ i t ng, s l ng, th i đi m đ c mua ngo i t ; quy đ nh h n ch m c đích s d ng ngo i t … nh m h n ch đ u c ngo i t và gi t giá n đ nh V i vi c m c a n n kinh t , t do hóa th ng m i

và t do hóa tài chính thì xu th hi n nay là ngày càng h n ch s d ng bi n pháp can thi p hành chính và chuy n sang s d ng các công c th tr ng

1.2.3.2 Nhóm công c tác đ ng gián ti p lên t giá

 Can thi p gián ti p thông qua chính sách c a chính ph : NHTW có th tác

đ ng đ n giá tr đ ng n i t m t cách gián ti p b ng cách tác đ ng đ n các y u t có

nh h ng đ n đ ng n i t nh l m phát, lãi su t, thu nh p qu c dân

Trong nhóm can thi p này thì công c lãi su t tái chi t kh u th ng đ c s

d ng nhi u nh t v i mong mu n có nh ng thay đ i c p th i v t giá C ch tác

đ ng c a công c này đ n t giá nh sau: Trong c ch cân b ng ban đ u c a cung -

c u ngo i t trên th tr ng, khi lãi su t tái chi t kh u thay đ i, s kéo theo s thay

đ i cùng chi u c a lãi su t trên th tr ng T đó, tác đ ng đ n xu h ng d ch chuy n c a các dòng v n qu c t làm thay đ i tài kho n v n ho c ít nh t c ng làm

nh ng ng i s h u v n trong n c chuy n đ i đ ng v n c a mình sang đ ng ti n

có lãi su t cao h n đ thu l i t đó làm thay đ i t giá h i đoái C th , n u lãi su t

t ng s d n đ n là m t dòng v n vay ng n h n trên th tr ng th gi i s đ vào trong n c và nh ng ng i s h u v n ngo i t trong n c s có xu h ng chuy n

đ i đ ng ngo i t c a mình sang n i t đ thu lãi cao h n K t qu là t giá gi m (đ ng n i t t ng) Trong tr ng h p ng c l i, n u mu n t giá t ng thì s gi m lãi

su t chi t kh u

 Can thi p gián ti p qua các hàng rào c a chính ph : Chính ph c ng có th tác đ ng m t cách gián ti p đ n các t giá h i đoái b ng cách áp đ t các hàng rào

đ i v i tài chính (ki m soát v n tr c ti p và gián ti p) và m u d ch qu c t (thu quan, h n ng ch, tr giá…)

đ t giá khác nhau H u nh ít có qu c gia nào áp d ng ch đ t giá c đ nh ho c

th n i thu n túy mà thay vào đó là m t h th ng t giá k t h p gi a th n i và c

đ nh v i nh ng đ c tr ng đa d ng phù h p v i đ c đi m t ng qu c gia

Theo phân lo i c a IMF vào tháng 01/1999, các ch đ t giá (Exchange Rate Regimes) đ c chia làm 3 nhóm chính g m:

a) Nhóm neo đ u c ng (Hard pegs):

- Ch đ t giá không có đ ng ti n pháp đ nh riêng (No Separate Legal Tender)

- Ch đ t giá chu n ti n t (Currency Board Arrangements)

b) Nhóm neo đ u m m (Soft pegs):

- Ch đ t giá c đ nh thông th ng (Conventional Fixed Peg Arrangements)

- Ch đ t giá c đ nh v i biên đ dao đ ng r ng (Pegged Exchange Rates within Horizontal Bands)

- Ch đ t giá c đ nh tr t – con r n ti n t (Crawling Pegs)

- Ch đ t giá c đ nh tr t có biên đ (Exchange Rates within Crawling Bands)

c) Nhóm th n i (Floating):

- Ch đ t giá th n i có đi u ti t không thông báo tr c (Managed Floating with No Predetermined Path for the Exchange Rate)

- Ch đ t giá th n i đ c l p (Independently Floating)

Ngoài v n đ l a ch n m t ch đ t giá phù h p thì v n đ ch y u th hai

là xác đ nh và đi u ch nh t giá h i đoái nh m đ m b o các cân b ng kinh t v mô tùy thu c vào ch đ t giá đ c ch n M t cách t ng quát, trong ch đ t giá th

n i thu n túy, v n đ xác đ nh và đi u ch nh t giá s không c n ph i đ t ra và hoàn toàn do th tr ng quy t đ nh Vi c l a ch n ch đ t giá càng g n v i thái c c c

đ nh bao nhiêu thì v n đ xác đ nh m c t giá cân b ng h p lý và đi u ch nh t giá khi có nh ng thay đ i trong n n kinh t v mô càng quan tr ng b y nhiêu

Trong th c t , c ng nh trong lý thuy t, h u nh không có m t c s ch c

ch n nào trong vi c xác đ nh m c t giá cân b ng h p lý là bao nhiêu Tiêu th c

t ng đ i đ c ch p nh n trong vi c xác đ nh t giá cân b ng h p lý là m t m c

th ng d ho c thâm h t c c u trong cán cân vãng lai đ có th t n d ng nh ng u

th trong s chu chuy n v n, k t h p v i m t s toàn d ng lao đ ng v i l m phát

th p

1.2.5 Nh ng cách th c đi u ch nh s m t cân b ng t giá

1.2.5.1 Mô hình t giá cân b ng trên c s mô hình Swan

Các khái ni m cân b ng bên trong và cân b ng bên ngoài đã đ c Trevor Swan (1955) mô t b ng đ th và đ c bi t đ n là “Swan Diagram” Do không đ

c p đ n lu ng chu chuy n v n qu c t nên mô hình Swan Diagram coi đi u ki n bên ngoài chính là trang thái cân b ng cán cân vãng lai

Hình 1.1: th Swan

Tr c tung c a đ th bi u di n t giá Tr c hoành bi u di n chi tiêu trong

n c, bao g m: tiêu dùng (C), đ u t (I), và chi tiêu c a chính ph (G)

ng IB có đ nghiêng đi xu ng t trái sang ph i là vì khi t giá gi m (nâng giá n i t ) d n đ n xu t kh u gi m, nh p kh u t ng, do đó đ duy trì công n

vi c làm đ y đ thì c n thi t ph i t ng chi tiêu trong n c, đ c gi i thích nh sau:

Khi n n kinh t có công n vi c làm đ y đ , thì thu nh p qu c dân đ t giá tr

t i đa t i Y( là m t h ng s ), X là xu t kh u, M là nh p kh u

Y = (C+I+G) + (X-M)

Chi tiêu trong n c : (C+I+G) = Y +(M-X)

Y không đ i, nên (M-X) t ng thì (C+I+G) c ng ph i t ng đ tr ng thái luôn cân b ng Nh ng đi m n m bên ph i đ ng IB đ u thu c vùng áp l c l m phát lên

n n kinh t , b i vì ng v i m i m c t giá nh t đ nh, nhu c u chi tiêu trong n c là

l n h n so v i m c chi tiêu đ duy trì công n vi c làm đ y đ Trái l i, bên trái IB

là vùng áp l c gi m phát (suy thoái) b i vì t i đó nhu c u chi tiêu nh h n so v i

m c chi tiêu đ duy trì công n vi c làm đ y đ

ng EB có đ nghiêng đi lên t trái sang ph i là vì: khi t giá t ng (phá giá n i t ), d n đ n xu t kh u t ng, nh p kh u gi m, do đó đ cán cân vãng lai không tr nên th ng d , thì chi tiêu trong n c ph i t ng đ kích thích t ng nh p

kh u đ đ h p th ph n xu t kh u t ng thêm Bên ph i đ ng EB th hi n chi tiêu trong n c l n h n m c chi tiêu mà t i đó cán cân vãng lai cân b ng, do đó cán cân vãng lai tr nên thâm h t Trong khi đó, bên trái đ ng EB là vùng cán cân vãng lai

th ng d

Nh v y, Swan Diagram đ c chia thành 4 vùng, chúng mô t nh ng tr ng thái khác nhau có th c a n n kinh t :

Vùng (1): Tr ng thái l m phát và thâm h t tài kho n vãng lai

Vùng (2): Tr ng thái l m phát và th ng d tài kho n vãng lai

Vùng (3): Tr ng thái gi m phát (th t ngh p) và thâm h t tài kho n vãng lai Vùng (4): Tr ng thái gi m phát (th t ngh p) và th ng d tài kho n vãng lai

T i đi m A, n n kinh t đ t đ c đ ng th i cân b ng bên trong và bên ngoài

Gi s n n kinh t t i đi m B, v a có l m phát, v a có thâm h t tài kho n vãng lai N u chính ph mu n duy trì đ ng th i t giá c đ nh và gi m thâm h t cán cân vãng lai b ng cách c t gi m chi tiêu trong n c, thì n n kinh t s duy chuy n

v đi m C i u này s đ a n n kinh t đ n tình tr ng đình tr và th t nghi p

Ph ng án 2, đ đ t đ c cân b ng bên ngoài thông qua phá giá đ ng n i t

nh m kích thích t ng xu t kh u và h n ch nh p kh u, t c đ a n n kinh t đ n đi m

D thì n n kinh t ph i đ i m t v i áp l c l m phát l n h n

Có th rút ra bài h c t mô hình trên: vi c s d ng ch m t công c duy nh t,

ho c là m r ng tài khoá ho c là phá giá ti n t nh m đ t đ c đ ng th i hai m c tiêu là cân b ng bên trong và cân b ng bên ngoài là không th

1.2.5.2 Phá giá đ ng ti n:

Theo th ng kê c a Qu Ti n T Qu c T IMF, trong h u h t các tr ng h p các n c đang phát tri n, s m t cân b ng trong t giá h i đoái x y ra d i d ng lên giá th c c a đ ng n i t làm m t kh n ng c nh tranh qu c t th hi n vi c

t ng giá hàng xu t kh u và gi m giá hàng nh p kh u, d n đ n m t s thâm h t ngày càng l n trong cán cân thanh toán vãng lai K t qu là m t s m t cân b ng ngo i t

đã x y ra Vi c quay tr l i m c tiêu cân b ng ngo i đ c ti n hành b ng s đi u

ch nh t ng quan giá c gi a hàng hóa xu t nh p kh u thông qua bi n pháp c b n

là th c hi n phá giá

V nguyên lý m c đích c a phá giá ti n t là đ t ng kh n ng c nh tranh

qu c t và đ c i thi n tình hình cán cân th ng m i trong tài kh a vãng lai Phá giá

s giúp t ng giá hàng nh p kh u và gi m giá hàng xu t kh u Tuy nhiên, đ th c

hi n v c phá giá thành công c ng c n ph i có hàng lo t nh ng đi u ki n kèm theo

Khi phá giá đ ng ti n s có hai lo i nh h ng ng c nhau t i t ng tr giá hàng hóa xu t, nh p kh u:

 nh h ng c a giá: hàng hóa xu t kh u tính theo ngo i t s r h n, hàng hóa nh p kh u tính theo n i t s đ t h n, vì v y nh h ng c a giá s làm cho cán cân vãng lai x u đi

 nh h ng c a l ng: hàng hóa xu t kh u r h n s d n t i t ng kh i l ng hàng xu t kh u, hàng hóa nh p kh u đ t h n s làm gi m kh i l ng hàng nh p

kh u, vì v y nh h ng c a l ng s c i thi n cán cân vãng lai nh h ng c a

l ng c n có th i gian vì nó ph thu c vào nhu c u c a bên ngoài

Vì v y, nh h ng thu n c a phá giá đ ng ti n đ i v i cán cân vãng lai ph thu c vào nh h ng c a giá hay nh h ng c a l ng n i tr i h n

Theo lý thuy t Marshall – Lerner thì không ph i bao gi vi c phá giá làm

t ng xu t kh u, gi m nh p kh u c ng đ u c i thi n tài kho n vãng lai i u ki n Marshall – Lerner ch ra r ng: Khi nào đ co giãn c a đ ng c u xu t kh u c ng

v i đ co giãn c a đ ng c u nh p kh u l n h n 1 ( xk + nk > 1) thì phá giá m i giúp c i thi n cán cân th ng m i

M t qu c gia khi đi u ki n Marshall – Lerner và các đi u ki n khác n u thu n l i, thì trong th c t có th ti n hành vi c phá giá nh m giúp c i thi n cán cân thanh toán vãng lai, ti n t i l p l i m c tiêu cân b ng ngo i Tuy nhiên, khi th c

hi n phá giá cán cân thanh toán vãng lai s càng b x u đi trong th i gian đ u và ch

h i ph c trong m t kho n th i gian nh t đ nh

Tình hình bi n đ ng trong cán cân vãng lai khi m t qu c gia ti n hành phá giá v i đi u ki n Marshall – Lerner đã th a mãn đ c các nhà khoa h c th ng kê và

mô t t ng quát thành m t đ ng cong ch J ng cong J hàm ý trong th i gian

đ u khi ti n hành phá giá c n thi t ph i có m t chính sách ti n t th t ch t và m t

l ng d tr ngo i t đ l n đ can thi p nh m duy trì m c t giá m i vì cán cân thanh toán vãng lai x u đi s t o ra m t áp l c ti p t c làm t ng t giá và làm n n

kinh t r i vào m t vòng l n qu n c a phá giá và l m phát Quan đi m truy n th ng

v d tr ngo i h i pháp đ nh nh n m nh t m nh h ng đ n tài kho n vãng lai, theo nh ng nghiên c u c a WB thì d tr ngo i h i c n ph i đ m c đ tài tr t 3

đ n 6 tháng nh p kh u D tr ngo i h i c n ph i tính toán bao g m c kh n ng hoàn tr các kho n n đáo h n không th th ng l ng đ c

Hình 1.2 Hi u ng đ ng cong J khi phá giá đ ng n i t (J-curve)

Tuy nhiên, khi đ nh giá quá th p đ ng n i t (dù do s ch đ ng c a chính

ph v i hy v ng kích thích xu t kh u, ho c do s b đ ng g n v i vi c bu c ph i gia t ng phát hành n i t bù đ p thâm h t ngân sách nhà n c hay đ mua ngo i t trên th tr ng n i đ a cho nhu c u tr n c a chính ph ) thì s c ép l m phát gia

t ng, chi phí d ch v n b ng ngo i t t ng nhanh, đ ng th i giá hàng nh p kh u

c ng b đ y lên cùng chi u v i t c đ m t giá n i t , c ng nh làm thu h p ngu n

v n ch y vào và đ y nhanh dòng v n đ u t ch y ra n c ngoài, t ng nguy c phá

s n các doanh nghi p, t ng th t nghi p và s b t n đ nh lan truy n trong toàn b

đ i s ng kinh t - xã h i

H n n a, do phá giá n i t th ng d n đ n t ng giá hàng trong n c và gi m giá tr tài s n tính b ng n i t , tác d ng x u t i cán cân vãng lai, đ tránh hi n t ng dòng v n đ o chi u, ng i ta th ng ph i t ng lãi su t sau khi t ng t giá Vi c t ng lãi su t d n đ n h u qu gi m kh n ng đ u t trong n c, giá hàng n i đ a t ng, kém c nh tranh h n so v i hàng nh p kh u Vi c phá giá n i t còn làm gi m l ng thu nh p và m c s ng c a ng i lao đ ng, s làm gi m t ng c u, thu h p th tr ng

tiêu th , gi m s n xu t N u t ng l ng danh ngh a đ bù đ p thi t h i v thu nh p này s l i đ y giá t ng, l m phát và kh ng ho ng kinh t

H n n a, khi đ nh giá n i t cao, th ng kéo theo s gia t ng lãi su t tín

d ng trong n c, c ng nh kho ng cách chênh l ch l n gi a lãi su t trong n c v i lãi su t ngoài n c, kích thích vay n n c ngoài d dãi, nh t là các kho n vay

th ng m i ng n h n theo lãi su t cao, t đó n y sinh nh ng r i ro ti m tàng g n

li n v i vi c đáo h n các kho n cho vay l i d dãi b ng n i t , k c cho vay kinh doanh có tính đ u c b t đ ng s n và nh ng r i ro g n v i bi n đ ng v t giá n i t trong t ng lai (chi phí d ch v n s t ng do t giá n i t t ng lên đe d a làm m t

kh n ng thanh toán kho n n đã vay c a các con n )

ng th i, vi c đ nh giá quá cao và kéo dài đ ng n i t s làm tri t tiêu các

đ ng l c phát tri n s n xu t trong n c, tr c h t là s n xu t và kinh doanh xu t

kh u, gia t ng liên t c s thâm h t cán cân th ng m i, cán cân thanh toán tài kho n vãng lai c a n n kinh t và hao h t nhanh chóng d tr qu c gia đ gi giá

n i t Nh ng c s kinh t b o đ m cho giá tr cao và n đ nh c a đ ng n i t b suy ki t

N n kinh t kém s c c nh tranh, ngu n thu ngo i t b c n ki t trong khi n

n c ngoài không ng ng t ng lên, s c ép đáo h n n gia t ng, nhu c u mua ngo i

t đ tr n t ng v t, đ y giá ngo i t lên, đ ng th i kh i đ u cho s gi m giá đ ng

n i t không th kìm gi kéo theo m t lo t h qu tiêu c c khác Kh ng ho ng tài chính ti n t có th n ra m t khi Chính ph không đ d tr ngo i t đ can thi p

và thi u nh ng thi t ch th tr ng t đ ng đi u ti t có hi u qu đe do t o ra c n bùng phát ho ng lo n và s đ v dây chuy n trong toàn b n n kinh t , mà tr c

h t khu v c tài chính ngân hàng

 Phá giá có nh h ng t i c lãi su t trong n c

 Phá giá không nh h ng t i thu chi tài chính

 Phá giá h u nh nh h ng đ n m i m t c a n n kinh t

 Chính sách thu nh p và ti t ki m:

Vi c gi m thu nh p ho c t ng t l ti t ki m n i đ a có tác đ ng làm thay đ i nhu c u tiêu dùng đ i v i hàng hóa và s làm thay đ i m t b ng giá n i đ a so v i giá th gi i nên c ng s có tác đ ng nh phá giá Tuy nhiên, s có tác đ ng làm

h i đoái theo các giai đo n sau:

 T n m 1979 đ n 1984: Trung Qu c th c hi n ch đ hai t giá: t giá chính

th c và t giá n i b v i m c tiêu đ a đ ng nhân dân t (CNY) v sát v i t giá

th c

 T n m 1985 đ n 1993: chuy n t ch đ t giá g n c đ nh v i m t ngo i t (USD) sang g n c đ nh v i m t r ti n t T giá h i đoái l n đ u tiên đ c coi

nh m t đòn b y kinh t , đ c s d ng đ đ y m nh xu t kh u và đóng vai trò l n trong phân b các ngu n l c

 T n m 1994 đ n 1997: Sau m t th i gian th c hi n chính sách t giá h i đoái c đ nh g n v i đ ng USD, giá tr danh ngh a c a đ ng CNY luôn cao h n giá

tr th c c a nó i u này khi n cho hàng xu t kh u kém c nh tranh, m t cân đ i nghiêm tr ng trong n n kinh t , ngân sách hàng n m ph i bù l cho c s n xu t và

tiêu dùng đ y m nh xu t kh u và th c hi n các c i cách kinh t , Trung Qu c đã

c i cách ch đ t giá h i đoái qua nhi u b c, v i m c tiêu h p lý hóa m c t giá, phát huy vai trò c a t giá nh m t đòn b y kinh t h u hi u Ngày 1/1/1994, đ ng CNY tuyên b b phá giá m nh v i biên đ phá giá 50% t 5,75 CNY/USD n m

1993 lên thành 8,7 CNY/USD và th ng nh t các m c giá thành m t t giá chung Cùng v i vi c thay đ i chính sách t giá, ch đ qu n lý ngo i h i c a Trung Qu c

c ng đ c c i cách m nh m : t giá chính th c th ng nh t v i m c t giá hoán đ i

hi n hành; ch đ gi l i ngo i t đ c bãi b , th tr ng ngo i h i liên ngân hàng

đ c thành l p D i s th ng nh t v ch đ t giá h i đoái đ u n m 1994, t giá

h i đoái danh ngh a c a CNY so v i USD dao đ ng trong m t ph m vi h p tr c khi đ c neo gi m c 8,28 CNY/USD vào n m 1996

Vi c c i cách ch đ t giá (th c ch t là th ng nh t các lo i t giá đi li n v i

Khi cu c kh ng ho ng tài chính châu Á x y ra, Trung Qu c c ng nh các

n c trong khu v c ch u s c ép l n v đi u ch nh và phá giá đ ng CNY Tuy nhiên, Chính ph Trung Qu c đã duy trì s n đ nh c a CNY b t ch p áp l c suy gi m trong t ng tr ng xu t kh u và kinh doanh ngày m t l n Trong th i gian này, chính ph Trung Qu c đã th c hi n s ph i h p khá linh ho t và m m d o gi a chính sách t giá v i các công c c a chính sách ti n t , đ ng th i v i vi c qu n lý

ch t ch th tr ng ngo i h i N m 1998, đ b o v đ ng CNY tr c tác đ ng c a

cu c kh ng ho ng tài chính ti n t khu v c, Trung Qu c quay tr l i qu n lý ch t

ch th tr ng ngo i h i, gi m nguy c g m gi ngo i t , t ng d tr và gi m tâm lý phá giá CNY Cùng v i vi c qu n lý ch t ch th tr ng ngo i h i, chính ph Trung

Qu c còn ph i h p v i các chính sách khác nh n i l ng chính sách ti n t và kích

c u Không gi ng nh các qu c gia trong khu v c ch u nh h ng n ng n t cu c

kh ng ho ng tài chính ti n t , t c đ t ng kim ng ch xu t nh p kh u và thu hút FDI

c a Trung Qu c v n t ng nhanh chóng Nh s n đ nh c a n n kinh t mà chính sách t giá đóng m t vai trò quan tr ng, Trung Qu c đã th hi n s c h p d n c a mình v i các nhà đ u t n c ngoài v i t u th : chi phí th p, s c c nh tranh cao

Trung Qu c đã đi u ch nh nâng giá CNY lên kho ng 7,5 CNY/USD vào tháng 10/2007 tr c s c ép c a M và các n c châu Âu nh ng v i t giá này đ ng CNY đ c đánh giá là v n y u so v i USD Chính đi u này đã đem l i cho Trung

Qu c nh ng l i th c nh tranh không công b ng v i các qu c gia giao th ng v i Trung Qu c

ng th i, m u d ch hàng hóa gia công chi m kho ng m t n a ho t đ ng

m u d ch c a Trung Qu c nên vi c nâng t giá dù có nh h ng làm gi m giá tr

nh p kh u và nh ng c ng l m gi m đáng k giá tr hàng nh p kh u Theo công trình

nghiên c u c a Alicia Garcia-Herrero và Tuuli Koivu b ng cách c l ng đ co giãn trong dài h n c a xu t kh u và nh p kh u Trung Qu c đ i v i s thay đ i trong t giá th c hi u l c c a CNY trong giai đo n t 1994 đ n cu i 2005, tác gi tìm ra đ c ch ng c m nh m cho th y r ng s t ng giá th c t c a CNY làm

gi m xu t kh u trong dài h n m t cách đáng k ây là tr ng h p cho c xu t

kh u hàng hoá gia công và xu t kh u thông th ng Tuy nhiên, s t ng t giá h i đoái th c c ng gi m l ng nh p kh u, đ c bi t là t n m 2000, nên s s t gi m trong th ng d th ng m i c a Trung Qu c gi m khi CNY t ng giá là h u h n

Và t tháng 7/2008, đ ng CNY đ c neo tr l i m c 6,83 CNY/USD

nh m n đ nh cán cân th ng m i và giúp n n kinh t Trung Qu c ph c h i v t qua cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u

Nh ng thành t u đ t đ c t chính sách đi u hành t giá c a Trung

qu c:

Vi c phá giá đ ng CNY v i quy mô 50% d n t i k t qu t c thì: cán cân

th ng m i t ch thâm h t 12,2 t USD n m 1993 chuy n thành cán cân th ng d 5,4 t USD n m 1994 K t đó cho đ n khi Trung Qu c gia nh p WTO (2001), xu

h ng này luôn đ c gi v ng v i m c th ng d th ng m i cao n đ nh Bên c nh

đó, hành đ ng phá giá m nh đ ng CNY vào đã làm cho s c c nh tranh v giá c a hàng xu t kh u t Trung Qu c tr thành m t s đ t phá m nh, khi n dòng FDI đ vào l p t c t ng nhanh Và b c sang th k 21, Trung Qu c tr thành m t trong

nh ng n n kinh t thu hút nhi u FDI nh t trên th gi i, v i l ng FDI đ vào hàng

USD) 53,345 132,084 225,094 659,953 791,461 955,950 1,133,086 1,005,603

Ngu n: ADB và www.mofcom.gov.cn

th 1.1 Cán cân m u d ch c a Trung Qu c giai đo n 1990-2009

K t h p v i m t s y u t khác (nh s t ng tr ng FDI, là m t k t qu khác

tr c ti p b t ngu n t s bi n đ i t giá CNY), n n kinh t Trung Qu c b c vào

nh p t ng tr ng m i, v i hai đ ng l c m nh m nh t là xu t kh u và đ u t n c ngoài tr c ti p N n kinh t Trung Qu c phát tri n nhanh chóng t n m 1992 v i

t c đ t ng tr ng GDP hàng n m trung bình 9,5% và không n m nào d i 7,5%

Th ng m i Trung Qu c v i các n c trên th gi i ngày càng gia t ng đ a Trung

Qu c tr thành qu c gia xu t kh u đ ng th 2 th gi i sau c Trong su t giai

đo n này, d tr ngo i t c a Trung Qu c t ng lên nhanh chóng và hi n đang d n

Ngu n: ADB và www.fdi.gov.cn

Trung Qu c đã th c hi n h t s c thành công chính sách t giá h i đoái phù

h p v i m c tiêu phát tri n kinh t Vi c duy trì đ ng n i t y u trong su t m t kho ng th i gian h n 10 n m đã đem l i cho Trung Qu c nh ng l i th mà c th

gi i ph i nhìn nh n Bên c nh đó, vi c ph i h p chính sách kinh t v mô khác cùng

v i chính sách t giá h i đoái đã giúp các chính sách này phát huy m nh h n, đ a

1.3.2 Chính sách đi u hành t giá c a Malaysia

Maylaysia là n c duy nh t trong s các n c b kh ng ho ng n ng n ông Nam Á đã đi ng c l i các quan đi m tài chính chung trên th gi i đ v a n i

l ng chính sách ti n t v a m nh d n áp d ng m t ch đ qu n lý ngo i h i m i và

đã t ch i các gói h tr kinh t t IMF và WB

T ng t nh các qu c gia khác b nh h ng t cu c kh ng ho ng ti n t

n m 1997, đ ng ringgit lên t c b gi i đ u c qu c t bán kh ng và gi m t m c 3,75 MYR/USD xu ng còn 4,2 MYR/USD, ch s t ng h p Th tr ng Ch ng khoán Kuala Lumpur m t g n 1300 đi m xu ng g n m c 400 sau vài tu n, dòng

v n liên t c ch y ra kh i qu c gia, nh h ng nghiên tr ng đ n n đ nh kinh t H i

đ ng Hành đ ng Kinh t Qu c gia đ c thành l p đ gi i quy t cu c kh ng ho ng

ti n t Tháng 9/1998, NHTW Malaysia đã n đ nh t giá đ ng ringgit (MYR)

m c 3,8 MYR/USD và đ a ra hàng lo t các quy đ nh ki m soát ngo i h i nghiêm

ng t nh m ng n ch n s đ o chi u đ t ng t c a các dòng v n, nh các kho n ngo i

t đ vào th tr ng ch ng khoán Malaysia ch đ c rút ra sau th i h n 12 tháng, bãi b các giao d ch b ng đ ng MYR n c ngoài, các du khách ch đ c mang ra

kh i Malaysia l ng ti n t ng đ ng v i m c đã mang vào, h n ch t i đa l ng

ti n dan c đ c mang ra n c ngoài… Các bi n pháp qu n lý trên đi kèm v i ch

đ t giá c đ nh nh m gi m thi u nh ng tác đ ng c a cu c kh ng ho ng kinh t và khôi ph c tính đ c l p c a đ ng ringgit

N n kinh t Malaysia v n duy trì đ c t c đ t ng tr ng ngay sau kh ng

ho ng M t b ng lãi su t trong n c m c v a ph i nh đó doanh nghi p có th

gi m đ c chi phí vay v n và ho t đ ng hi u qu Các s li u kinh t v mô c a Malaysia t th i đi m sau kh ng ho ng kinh t n m 1997-1998 đ u đ t các con s

n t ng: Kim ngh ch xu t kh u t ng m nh, tài kho n vãng lai th ng d l n, t c đ

t ng tr ng GDP cao, l m phát bình n, d tr ngo i h i liên t c gia t ng

B ng 1.2 Tình hình kinh t Malaysia giai đo n 1997-2008

Ngu n: Key Indicators for Asia and the Pacific 2009 - ADB

Chính ph Malaysia kh ng đ nh các chính sách đi u hành kinh t đ c bi t là chính sách t giá đã đi đúng h ng và là s l a ch n t t nh t NHTW Malaysia v n luôn c ng c ni m tin c a các nhà đ u t vào đ ng ringgit đ ng th i c ng kh ng

đ nh tính c nh tranh c a hàng hóa Malaysia không ch ph thu c chính sách t giá

vì b t c m t s thúc đ y nào đ c nh tranh th ng m i qu c t trên c s gi m giá

đ ng n i t đ u không b n v ng và ch mang tính t m th i

Sau 7 n m th c hi n ch đ t giá c đ nh, tr c s phát tri n c a n n kinh t trong n c và tác đ ng c a th tr ng tài chính toàn c u, tháng 7/2005 Malaysia quy t đ nh chuy n sang ch đ t giá th n i có qu n lý c a nhà n c trong th i

đi m Trung Qu c công b cùng m t đ ng thái V lý thuy t đ ng MYR m nh h n

s giúp ph c h i đ u t trong n c, ki m soát l m phát và t ng kh n ng cân b ng ngân sách Chính ph Malaysia c ng nh n m nh vi c chuy n đ i ch đ t giá s làm cho giá c a đ ng ringgit t ng nh ng m c đ cho phép và t giá th c t s không chênh l ch quá l n so v i t giá c đ nh 3,8 MYR/USD Bên c nh đó Malaysia c ng tuyên b s có các bi n pháp qu n lý ti n t nh m đ m b o t giá trao đ i gi a đ ng ringgit v i các đ ng ti n khác mà Malaysia s d ng trong trao

đ i th ng m i s luôn n đ nh và ch đ t giá m i s không nh h ng tiêu c c

đ n kinh t v mô

1.3.3 Chính sách phá giá ti n t c a các n c ông Á n m 1997-1998 và Venezuela n m 2009

1.3.3.1 Các n c ông Á trong cu c kh ng ho ng ti n t n m 1997-1998

Cu c kh ng ho ng tài chính – ti n t khu v c ông Nam Á đã x y ra cách đây h n 10 n m nh ng khi nhìn l i v n có r t nhi u v n đ c n quan tâm M t trong nh ng v n đ đó là vi c đ ng lo t phá giá ti n t c a các qu c gia khu v c ông Nam Á nh m ng n ch n s tháo ch y c a các nhà đ u t n c ngoài vào

m c 1000KRW/USD; còn Indonesia v i biên đ đi u ch nh t giá liên t c đã giúp qu c gia này c m c qua c n bão trong m t th i gian Nh ng cu i cùng, Indonesia c ng ph i ch p nh n phá giá đ ng ruphiah c a mình h n 95% t 2.000 IDR/USD xu ng 8.000 IDR/USD

N u nh Trung Qu c v i s ch đ ng phá giá nh m khuy n khích xu t

kh u, k t h p v i các chính sách kinh t , tài chính v mô h p lý đã khi n n n kinh

t Trung Qu c không ng ng phát tri n thì h u h t các n c trong khu v c ông Nam Á giai đo n 1997 - 1998 đã ti n hành phá giá đ ng n i t v i m c đích ng n

ch n s chuy n v n ra n c ngoài , nh ng v i c c u n n kinh t còn non y u, chính sách, công c đi u hành kinh t v mô ch a th t s hi u qu đã khi n n n kinh t c a các qu c gia này r i vào tình tr ng h n lo n không ch trong ng n h n

mà c trong trung và dài h n

 Sau khi phá giá thì ngay l p t c m c l m phát các qu c gia ông Nam Á

đã t ng lên đáng k : Indonesia phá giá h n 95% n m 1997, 72,6% n m 1998 đã

đ y m c l m phát n m 1997 lên m c 60,7%; 22,7% n m 1998, đ ng th i m t b ng lãi su t c ng t ng r t cao nh 40% Indonesia, 31% Philippin và 15% Thái Lan gây khó kh n l n cho các doanh nghi p vì làm t ng chi phí ti p c n v n

 Xu t kh u c a các qu c gia này đã t ng nh ng không đáng k , th m chí

gi m sút (tr Hàn Qu c ngay sau khi phá giá đ ng won, xu t kh u c a Hàn Qu c

đã t ng đ t m c 21,3% n m 1997, 13,3% n m 198 so v i m c 3,6% n m 1996), thêm vào đó l i kéo c u trong n c gi m xu ng, d n đ n t c đ t ng tr ng kinh t

c a các qu c gia này ch m l i, th m chí không t ng tr ng ho c âm nh tr ng

h p c a Indonesia

 Gánh n ng n n c ngoài c a Indonesia, Hàn Qu c,Thái Lan tr c khi

kh ng ho ng v n d đã cao, sau khi phá giá đã tr thành nh ng kho n n kh ng l , khó có kh n ng hoàn tr , nh Indonesia đã làm cho t c đ t ng tr ng n n c ngoài lên 60% n m 1997 và g n 30% n m 1998

 Th t nghi p t ng cao trong giai đo n 1997- 1998: t l th t nghi p các

n c Indonesia, Thái Lan, Hàn Qu c, Philipin l n l t là 20%, 50%, 7%, 13,3%

1.3.3.2 Phá giá ti n t c a Venezueal n m 2009

Ngày 08/01/2010, T ng th ng Venezuela Hugo Chavez đã tuyên b phá giá

đ ng Bolivar c a n c này và công b ch đ hai t giá Theo đó, m c t giá 4,3

Bolivar đ i 1 USD, so v i m c 2,15 Bolivar t ng đ ng 1 USD tr c khi phá giá

- đ c áp d ng cho vi c nh p kh u h u h t các m t hàng t xe h i t i v t li u xây

d ng Trong khi đó, m c t giá 2,6 Bolivar t ng đ ng v i 1 USD s đ c áp

d ng cho vi c nh p kh u các m t hàng thi t y u nh th c ph m, thi t b y t và máy móc.L n g n đây nh t, đ ng Bolivar b phá giá là vào tháng 3/2005 Tuy nhiên, trong n m 2009 v a qua, do nh h ng c a kh ng ho ng và suy thoái toàn c u, n n kinh t Venezuela đã suy gi m 2,9%, giá d u thô, m t hàng xu t kh u chính s t

gi m m nh t m c đ nh n m 2008 do tác đ ng c a kh ng ho ng tài chính toàn c u, gây ra nh ng áp l c v tài chính bu c ph i đi t i quy t đ nh phá giá đ ng n i t ,

nh m m t m c tiêu là đ a n n kinh t ph c h i Vi c phá giá đ ng Bolivar nh m

m c đích giúp các m t hàng xu t kh u c a Venezuela nh cà phê và cacao t ng s c

c nh tranh, đ ng thái này c ng s giúp t ng kim ng ch xu t kh u d u thô tính b ng

đ ng n i t cho Venezuela, cho phép t ng c ng chi tiêu cho các ch ng trình xã

h i

Tuy nhiên, vi c phá giá đ ng ti n có kh n ng khi n l m phát t i Venezuela leo thang m nh h n, vì s làm giá các m t hàng xu t kh u tr nên đ t đ h n Thêm

vào đó, chính sách hai t giá có th t o c h i cho gi i đ u c ti n t tr c l i T l

l m phát t i Venezuela n m 2009 là m c cao nh t trong khu v c M Latin, lên t i 25% ng th i, ho t đ ng mua bán ti n t t i th tr ng t do phát tri n r t m nh Trong ngày 8/1/2010, t giá USD t i th tr ng này đã lên t i 6,25 Bolivar đ i đ c

1 USD khi có xu t hi n tin s p có phá giá Trong khi đó, các doanh nghi p t nhân,

v i n i lo v nh ng v qu c h u hóa và xung công có th b t ng x y ra, r t dè d t trong vi c t ng đ u t , khi n n n kinh t càng thêm khó kh n gi a lúc t c đ t ng

tr ng trì tr mà t l l m phát l i cao

1.3.4 Bài h c kinh nghi m rút ra cho Vi t Nam

1.3.4.1 Kinh nghi m rút ra t Trung Qu c

 Kh ng đ nh thêm m t l n n a chính sách t giá là m t b ph n c a h th ng các chính sách kinh t và s ph i h p linh ho t đ ng b các chính sách có tác d ng

r t to l n trong đi u hành t giá nói riêng và đi u hành n n kinh t nói chung.Trung Qu c đã có s đi u ch nh k t h p t ng b ph n trong h th ng chính sách có liên quan đ n t giá h i đoái, th tr ng ngo i h i và th tr ng ti n t m t cách

ch t ch và linh ho t, đem l i hi u qu cao h n cho chính sách t giá h i đoái và

gi m thi u đ c nh ng h u qu r i ro đ i v i n n kinh t

 S thành công trong vi c phá giá ti n t là th i đi m và m c đ phá giá

Vi c phá giá đ ng n i t th ng d n đ n nguy c l m phát cao Trong khi th c

hi n ch đ t giá h i đoái có l i cho xu t kh u nh ng nh có s ph i h p v i các chính sách kinh t khác, đ c bi t là chính sách ti n t nên Trung Qu c v n đ y

m nh đ c xu t kh u nh ng m c l m phát không quá cao Quy t đ nh phá giá

m nh CNY n m 1994 đã đem l i cho Trung Qu c nh ng l i ích dài h n r t l n trong lúc các qu c gia trong khu v c đang duy trì chính sách t giá c đ nh Trung

Qu c đã c ng c thêm k t lu n c a các nhà kinh t cho r ng v i các n c đang phát tri n, phá giá đ ng ti n trong nh ng đi u ki n cho phép có th là m t gi i pháp góp ph n t ng tr ng t t h n mà ph i tr m t giá th p h n, xét c trong ng n

h n và dài h n, đó là: thông qua phá giá n c đó có th t o cho mình l i th so sánh m i, t ng c nh tranh qu c t , thay đ i c c u xu t nh p kh u, m r ng quan

h ngo i th ng, thu hút đ u t có hi u qu và thúc đ y kinh t t ng tr ng nhanh

 C n cân nh c v m t đ c và m t t phá giá, tránh ch u tác đ ng nhi u t

s c ép bên ngoài Hai cu c kh ng ho ng tài chính châu Á 1997 và kh ng ho ng tài chính toàn c u 2008 n ra gây s c ép phá giá lên các đ ng ti n trong khu v c mà Trung Qu c không ph i là ngo i l Tuy nhiên, chính ph Trung Qu c đã duy trì

đ ng CNY n đ nh m c cho s c ép phá giá là r t l n vì n u không phá giá n i t thì hàng hóa Trung Qu c s tr nên đ t đ so v i hàng hóa các n c khác và ngu n

v n n c ngoài c ng không đ vào Trung Qu c n a Th c ch t, nh ng tác đ ng

c a cu c kh ng ho ng đ i v i n n kinh t Trung Qu c và c n n kinh t th gi i ít nghiêm tr ng h n khi chính ph Trung Qu c n đ nh đ ng CNY so v i vi c đ

m c cho CNY b phá giá Trung Qu c đã gi m b t đ c s c ép đi u ch nh phá giá CNY b ng s ph i h p m m d o v i các chính sách ti n t , tài khóa khác B ng các bi n pháp qu n lý ch t th tr ng ngo i h i, n i l ng chính sách ti n t và kích

c u đã giúp n n kinh t Trung Qu c ch u ít tác đ ng h n c a cu c kh ng ho ng và

v n là đi m đ n an toàn c a dòng v n FDI i u đó cho th y r ng tr c nh ng cú

s c t bên ngoài, các nhà đi u hành chính sách ph i bình t nh và ch đ ng đ tránh

ch u nh h ng t tác đ ng bên ngoài đó mà ph i đi u hành chính sách d a trên

n i t i c a n n kinh t

 i u hành chính sách t giá thành công c n thi t có m t l ng d tr ngo i

t đ l n và đ c tích l y liên t c theo th i gian M c tiêu mà các nhà đi u hành chính sách t giá h ng t i là s n đ nh trong cán cân thanh toán và h tr xu t

kh u, h ng t i phát tri n b n v ng Vi c d tr ngo i h i c a các n c là đ can thi p t giá khi c n thi t, đáp ng thanh kho n v thanh toán qu c t và đ tr n

n c ngoài V i m t l ng d tr ngo i t đ l n, NHTW có nhi u s l a ch n

h n trong đi u hành chính sách t giá tr c nh ng cú s c c a n n kinh t h n là

m t l ng d tr h n h p

1.3.4.2 Kinh nghi m rút ra t các n c trong khu v c ông Á và Venezuela

 T th c ti n đi u hành chính sách t giá c a Malaysia cho th y không ph i lúc nào vi c phá giá ti n t c ng h p lý mà c n đ t trong m i quan h chí phí l i ích và th c tr ng n n kinh t Maylaysia đã r t thành công khi duy trì ch đ t giá

c đ nh, ph c h i kinh t sau kh ng ho ng i u này có đ c là do chính ph Malaysia đã t o đ c ni m tin c a công chúng và gi i đ u t vào các quy t sách

c a chính ph , phát huy n i l c c a qu c gia ng th i chính sách t giá c ng c n

có s linh ho t theo các giai đo n phát tri n c a n n kinh t , không c ng nh c, b o

th

 Phá giá v i nh ng n n kinh t còn non y u r t d g p ph i nguy c r i lo n,

do đ i s ng c a ng i dân đ t ng t b gi m sút, làm xói mòn thu nh p, th t nghi p

t ng, t đó kéo theo s b t bình trong dân chúng c ng t ng lên c bi t là ni m tin

c a dân chúng vào chính ph b gi m sút Do đó c n h t s c c n tr ng khi ti n hành phá giá đ ng n i t

 Phá giá trong giai đo n n n kinh t đang b t n th ng c n ph i có s tính toán c n tr ng nh ng h l y đi kèm

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 c a đ tài đ a ra cái nhìn t ng quan v m t lý thuy t v khái ni m

t giá, chính sách t giá và các y u t tác đ ng đ n các nhân t này S n đ nh và cân b ng bên trong c ng nh bên ngoài n n kinh t ch u nh h ng và tác đ ng

m nh m c a vi c đi u hành t giá h i đoái Do v y mu n phân tích rõ tác đ ng

th c s c a nhân t t giá đ n kinh t v mô c a m t qu c gia c n thông qua m t

ch s c b n là t giá th c, đ ng th i c ng c n tìm hi u tr ng thái th c s c a n n kinh t và kh n ng đ a n n kinh t v đi m cân b ng thông qua vi c k t h p chính sách t giá và các chính sách v mô khác K t h p gi a lý thuy t và các bài

h c kinh nghi m trong vi c s d ng “bàn tay h u hình” này qua th c ti n đi u hành t giá c a các n c đang phát tri n và các n n kinh t m i n i, có nh ng

đi m t ng đ ng v i Vi t Nam s là n n t ng c b n đ phân tích m i quan h , tác

đ ng c a chính sách t giá và tài kho n vãng lai c a Vi t Nam m t cách hi u qu

CH NG 2 TH C TR NG CHÍNH SÁCH

I U HÀNH T GIÁ C A VI T NAM

2.1 Chính sách đi u hành t giá c a Vi t Nam

2.1.1 Chính sách t giá trong giai đo n kh ng ho ng ti n t 1997-1999

Trong cu c kh ng ho ng tài chính-ti n t trong khu v c n m 1997, h u h t

đ ng ti n c a các n c trong khu v c b m t giá nghiêm tr ng, n n đ u c ngo i t

t ng lên Trong b i c nh đó, Vi t Nam đang trong quá trình chuy n đ i sang n n kinh t th tr ng, quan h th ng m i m i đang đ c m c a t ng ph n, th tr ng tài chính – ti n t ch a đ c phát tri n đ y đ nên không b kéo ngay vào làn sóng

c a cu c kh ng ho ng Tuy nhiên, Vi t Nam c ng không n m ngoài t m nh h ng

c a cu c kh ng ho ng, mà tr c tiên là s tác đ ng c a nó đ n t giá h i đoái Trong th i gian đ u c a cu c kh ng ho ng, Vi t Nam v n duy trì c ch qu n lý ngo i h i nh các n m tr c đó t c duy trì ch đ t giá c đ nh Ch đ neo t giá

c ng nh c khi n cho VND b đ nh giá cao trong kho ng th i gian đó

Cu c kh ng ho ng không ch nh h ng t i xu t nh p kh u mà còn nh

h ng t i l nh v c đ u t Trong khi các đ ng ti n khác trong khu v c m t giá nhi u so v i USD cùng v i tình tr ng đánh giá cao VND trong th i gian tr c đã

d n t i áp l c phá giá VND i u này làm t ng tính r i ro c a các đ u t t v n ngo i t và gi m tính h p d n c a th tr ng Vi t Nam u t n c ngoài vào Vi t Nam có xu h ng gi m ngay tr c khi cu c kh ng ho ng n ra Sau kh ng ho ng, nhi u d án đ u t d dang b đình tr , nhi u ph ng án đ u t m i t m hoãn vì

nh ng qu c gia b kh ng ho ng n ng n l i là nh ng qu c gia đang d n đ u danh sách đ u t vào Vi t Nam

M c dù th tr ng tài chính – ti n t c a Vi t Nam ch a phát tri n đ y đ và

m c a nên không b kéo ngay vào làn sóng c a cu c kh ng ho ng, nh ng Chính

ph và NHNN Vi t Nam đã nh n th y tính ch t nghiêm tr ng c a n đ nh ch đ t giá danh ngh a kéo dài – m t nguyên nhân quan tr ng t o ra cu c kh ng ho ng nên

đã có nh ng bi n pháp x lý t ng đ i h p lý, ng n ch n đ c nh ng cú s c không

c n thi t đ i v i n n kinh t N u trong giai đo n t cu i n m 1992 đ n tháng

7-1997 ch có m t l n duy nh t đi u ch nh biên đ giao d ch t 1% lên 5% vào ngày 27/2/1997 thì t tháng 7/1997 đ n đ u n m 1999 có nhi u l n thay đ i v i các m c chính nh sau:

- Ngày 13/10/1997 Th ng đ c NHNN quy t đ nh m r ng biên đ giao d ch

t 5% lên 10% ây là hành đ ng t o đi u ki n cho t giá th tr ng thay đ i theo h ng gi m giá VND

- Ngày 14/2/1998, NHNN quy t đ nh nâng t giá chính th c t 1USD = 11.175 VND lên m c 1USD = 11.800VND, t ng 5,6%

- Ngày 7/8/1998, NHNN quy t đ nh thu h p biên đ xu ng còn 7%, đ ng th i nâng t giá chính th c lên 1USD = 12.998VND và cho t i ngày 15/1/1999 thì t giá chính th c ch còn m c 1USD = 12.980VND

Nh v y trong th i gian này, NHNN đã ch đ ng h n trong vi c đi u ch nh

t giá h i đoái Giá c trên th tr ng không có nh ng bi n đ ng đáng k nào cho

th y nh ng đi u ch nh c a NHNN đã đi đúng h ng và đáp ng đ c ph n nào yêu

c u b c xúc c a th tr ng ngo i h i và t giá h i đoái K t h p v i nh ng đi u

ch nh v chính sách t giá h i đoái, ngày 14/2/1998, Th t ng chính Ph đã ban hành quy t đ nh 37/TTg đ i m i m t s v n đ v qu n lý ngo i h i, tránh đ c tình tr ng đ u c c a các doanh nghi p, các t ch c kinh t và các cá nhân

V i nh ng n l c c a chính ph và NHNN trong vi c đi u hành chính sách kinh t nói chung và chính sách t giá nói riêng, t c đ t ng tr ng GDP n m 1998

đ t 5.8%, đ u t tr c ti p n c ngoài ch gi m 17,5% so v i n m 1997 và thâm h t trong cán cân th ng m i không có s gia t ng m nh Bên c nh đó, Vi t Nam c ng

ki m gi đ c l m phát d i 10% (l m phát 9.2% n m 1998)

Nhìn chung, s đi u ch nh t giá h i đoái c a NHNN sau khi cu c kh ng

ho ng n ra là đúng h ng và h p lý nh ng ch m i là nh ng gi i pháp c p bách mang tính ch t đ i phó đ gi i quy t nh ng v n đ b c xúc tr c m t v t giá h i đoái

Giai đo n 1997-1998, thì t giá đã có s linh ho t h n so v i giai đo n c

đ nh tr c đó b ng vi c v a thay đ i biên đ v a đi u ch nh t giá chính th c Chính sách t giá trong th i gian này ch y u nh m đi u ch nh l i t giá vì VND đã lên giá m nh sau m t th i gian duy trì đ ng Vi t Nam quá c ng nh c so v i USD,