Kiểm định giả thuyết thị trường hiệu quả đối với thị trường chứng khoán Việt Nam

Lo và MacKinlay tính toán giá tr c a và nh sau:.

_

CH NG TRÌNH GI NG D Y KINH T FULBRIGHT

NGUY N THANH NHÃ

TRANG PH BÌA i

L I CAM OAN ii

L I C M N iii

M C L C iv

DANH M C CÁC CH VI T T T vi

DANH M C HÌNH V vii

DANH M C B NG BI U viii

CH NG 1 – GI I THI U 1

1.1 B i c nh chính sách 1

1.2 V n đ nghiên c u 2

1.3 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.4 N i dung nghiên c u 3

CH NG 2 – C S LÝ THUY T 4

2.1 Lý thuy t B c đi Ng u nhiên (Random Walk Theory) 4

2.2 Gi thuy t Th tr ng Hi u qu (Efficient Market Hypothesis) 5

2.3 V n đ đ ng ki m đ nh 8

2.4 Ki m đ nh gi thuy t th tr ng hi u qu 9

2.5 Ki m đ nh kh n ng d báo bi n đ ng (ki m đ nh d ng y u) 9

CH NG 3 – PH NG PHÁP NGHIÊN C U 12

3.1 Ki m đ nh tính ng u nhiên 12

3.1.1 T ng quan 12

3.1.2 L a ch n ki m đ nh 13

3.1.3 Ki m đ nh Ljung-Box 15

3.1.3 Ki m đ nh LOMAC 16

3.2 Ki m đ nh tính có th d báo 18

3.3 Các b c ki m đ nh 21

3.4 Ngu n d li u và th ng kê mô t 22

3.4.1 Ngu n d li u 22

3.4.2 Th ng kê mô t ngu n d li u 24

3.4.2.1 D li u tu n 24

3.4.2.2 D li u ngày 25

CH NG 4 – K T QU NGHIÊN C U 27

4.1 Ki m đ nh tính ng u nhiên 27

4.1.1 K t qu ki m đ nh Ljung-Box 27

4.1.2 K t qu ki m đ nh LOMAC 28

4.2 Ki m đ nh tính có th d báo 18

4.3 Phân tích và gi i thích k t qu 32

CH NG 5 – K T LU N VÀ KI N NGH 35

5.1 K t lu n 35

5.2 Khuy n ngh chính sách 36

5.3 Nh ng gi i h n và đ xu t nghiên c u ti p theo 37

TÀI LI U THAM KH O 39

EMH Efficient Market Hypothesis – Gi thuy t Th tr ng Hi u qu HOSTC Ho Chi Minh Stock Trading Center – Trung tâm Giao d ch

Ch ng khoán Thành ph H Chí Minh HOSE Ho Chi Minh Stock Exchange – Sàn Giao d ch Ch ng khoán

Thành ph H Chí Minh IID Independent and Identically Distributed – phân ph i xác su t đ c

l p và đ ng nh t

MA Moving Average – đ ng trung bình di đ ng

RW1 Random Walk 1 – Gi thuy t 1 c a lý thuy t b c đi ng u nhiên RW2 Random Walk 2 – Gi thuy t 2 c a lý thuy t b c đi ng u nhiên RW3 Random Walk 3 – Gi thuy t 3 c a lý thuy t b c đi ng u nhiên WTO World Trade Organization – T ch c Th ng m i Th gi i

B ng 4.1: K t qu Ki m đ nh Ljung-Box 27

B ng 4.2: K t qu ki m đ nh LOMAC 29

B ng 4.3: Danh sách 10 nguyên t c giao d ch có l i nhu n cao nh t 31

Hình 3.1: Các b c ki m đ nh Gi thuy t Th tr ng Hi u qu D ng y u 22 Hình 3.2: Th ng kê mô t d li u ch ng khoán theo tu n 24 Hình 3.3: Th ng kê mô t d li u ch ng khoán theo ngày 25 Hình 4.1: th phân ph i k t qu l i nhu n c a 200 nguyên t c giao d ch

theo các đ ng trung bình đ ng khác nhau .30

1.1 B i c nh chính sách

Gi thuy t Th tr ng Hi u qu (Efficient Market Hypothesis) do Fama nêu

ra l n đ u n m 1965, là m t đ tài đ c tranh lu n và nghiên c u r t nhi u

c a lý thuy t tài chính Xem xét m c đ hi u qu c a các th tr ng khác nhau là m t trong nh ng ch đ đ c quan tâm c th Có nhi u b ng ch ng

đ i v i các th tr ng phát tri n nh M và Anh ch ng minh r ng th

tr ng ch ng khoán nh ng n c này ít nh t tuân theo hi u qu d ng y u Tuy nhiên, có m t s đ ng thu n r ng rãi c ng nh nhi u b ng ch ng ch ng

t th tr ng ch ng khoán các n c đang phát tri n không tuân theo hi u

qu d ng m nh c ng nh d ng trung bình mà trong r t nhi u tr ng h p th m chí không tuân theo hi u qu d ng y u

Vi t Nam là m t n c đang phát tri n và có h th ng tài chính m i h i nh p vào tài chính toàn c u do đó th tr ng ch ng khoán c ng s mang nhi u tính

ch t t ng t v i h u h t các th tr ng ch ng khoán m i n i khác trên th

gi i So v i các th tr ng ch ng khoán các n c đang phát tri n thì th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam c ng còn khá non tr v i g n 10 n m tu i đ i

k t tháng 7/2000 Có nhi u v n đ liên quan đ n s quá m i m và kém phát tri n c a th tr ng bao g m thông tin b t cân x ng, h th ng pháp lý

ch a hoàn ch nh c ng nh các tiêu chu n qu n tr doanh nghi p ch a đ y đ ,

vi c giao d ch n i gián ho c đ u t quá d a vào tin đ n c bi t, v i s tham gia đông đ o c a các nhà đ u t cá nhân thi u ki n th c chuyên môn v đ u

t , tài chính và nh ng thông tin mang tính c b n v n n kinh t c ng nh c a các công ty niêm y t do đó d d n đ n nh ng hành đ ng và quy t đ nh đ u t

c m tính, phi lý trí, b y đàn

1.2 V n đ nghiên c u

ã có m t vài nghiên c u v tính hi u qu c a th tr ng ch ng khoán cho giai đo n 2000 – 2006 đ a ra nh ng ch ng c bác b tính hi u qu d ng y u Tuy nhiên, ch a có nghiên c u nào ki m đ nh cho giai đo n t 2006 – 2010

v i m t m c c c k quan tr ng đ i v i vi c h i nh p c a kinh t Vi t Nam

v i th gi i, vào tháng 11/2006 Vi t Nam chính th c tr thành thành viên c a

T ch c Th ng m i Th gi i WTO

T nh ng ngày đ u tiên đi vào ho t đ ng tháng 07/2000, có 3 công ty niêm

y t trên Sàn Giao d ch Ch ng khoán Thành ph H Chí Minh (HOSTC sau này đ i thành S Giao d ch Ch ng khoán Thành ph H Chí Minh – HOSE)

v i v n hóa th tr ng ch đ t 459.24 t , đ n th i đi m Vi t Nam gia nh p WTO tháng 11/2006 có 50 công ty niêm y t v i v n hóa là 52,513.62 t M c

t ng tr ng trong giai đo n 2000 – 2006 rõ ràng là t ng đ i nhanh nh ng k

t 2006 tr đi thì m c đ phát tri n c a th tr ng còn n t ng h n, tính đ n 31/12/2009, đã có 200 c phi u và ch ng ch qu niêm y t v i t ng v n hóa

là 497,629.57 t đ ng Trong giai đo n này, s l ng tài kho n ch ng khoán

c a các nhà đ u t trong n c c ng nh n c ngoài đ u gia t ng nhanh chóng

M c đích c a lu n v n này vì v y nh m ki m đ nh gi thuy t hi u qu d ng

y u đ i v i th tr ng ch ng khoán c a Vi t Nam cho giai đo n t 2000 –

2010 v i câu h i nghiên c u là th tr ng ch ng khoán Vi t Nam có tuân theo gi thuy t th tr ng hi u qu d ng y u hay không? V i vi c bao g m c giai đo n phát tri n sôi đ ng và m nh m k t khi Vi t Nam h i nh p chính

th c v i kinh t toàn c u tháng 11/2006 đ n nay, lu n v n c g ng tìm hi u

m c đ hi u qu c a th tr ng trong b i c nh m i, nh m đ a ra nh ng đ

xu t chính sách có ý ngh a đ i v i phát tri n kinh t c a Vi t Nam nói chung

Ch ng 5 rút ra k t lu n và đ xu t nh ng ki n ngh chính sách

Có nhi u ph ng pháp ti p c n đ ki m đ nh tính hi u qu d ng y u c a th

tr ng Lu n v n này s d ng n n t ng c s c a hai lý thuy t quan tr ng trong tài chính là Lý thuy t B c đi Ng u nhiên và Gi thuy t Th tr ng

Hi u qu đ l a ch n ra nh ng ki m đ nh thích h p

2.1 Lý thuy t B c đi Ng u nhiên (Random Walk Theory)

Lý thuy t B c đi Ng u nhiên nói r ng các bi n đ ng giá c phi u không tuân theo b t k hình m u ho c xu h ng nào và l ch s giá quá kh c a c phi u không có trí nh , do v y không th s d ng đ d báo giá c phi u trong t ng lai Malkiel (1999) đã gi i thích nh ng logic đ ng sau lu n

đi m này là b i vì “khi dòng ch y thông tin không b ng n c n và thông tin ngay l p t c ph n ánh vào giá c phi u thì giá c a ngày mai s ch ph n ánh tin t c c a ngày mai và đ c l p v i nh ng bi n đ ng giá c a ngày hôm nay Bên c nh đó, tin t c theo đ nh ngh a là không d đoán đ c, và k t qu là

bi n đ ng giá c phi u c ng không th d đoán đ c và ng u nhiên”

Fama (1965) l i cho r ng lý thuy t b c đi ng u nhiên th c t bao g m hai

gi thuy t riêng bi t: (1) nh ng bi n đ ng giá k ti p là đ c l p, và (2) nh ng

bi n đ ng giá tuân theo m t phân ph i xác su t Chi ti t h n, Campbell và các tác gi khác (1997) ch ra ba lo i gi thuy t b c đi ng u nhiên Gi thuy t 1 (RW1) v i gi đ nh nh ng bi n đ ng là phân ph i xác su t đ c l p và đ ng

nh t (IID) Tuy nhiên gi thuy t này thi u s linh ho t c n thi t đ thích ng

v i nh ng s đ i thay c a kinh t , xã h i b i vì tính đ ng nh t Gi thuy t 2 (RW2) đã n i l ng gi đ nh IID thành phân ph i xác su t đ c l p mà không

c n đ ng nh t, và nh v y RW1 là m t tr ng h p đ c bi t c a RW2 Gi

đ nh v tính đ c l p trong RW2 c ng có th đ c n i l ng ti p đ có đ c RW3, là gi thuy t t ng quát nh t trong c ba RW3 gi đ nh r ng nh ng bi n

đ ng giá là không t ng quan và bao g m c RW1 và RW2 nh là nh ng

tr ng h p đ c bi t

ch p nh n hay bác b lý thuy t b c đi ng u nhiên, chúng ta ph i có

ch ng c th ng kê đ tìm hi u có th t s giá c trong t ng lai c a c phi u

là đ c l p v i nh ng bi n đ ng giá trong l ch s Trong nh ng ph n sau thì chúng ta c ng th y rõ s liên quan gi a lý thuy t b c đi ng u nhiên và gi thuy t th tr ng hi u qu Th t ra thì h u h t các nghiên c u th c nghi m

ki m đ nh gi thuy t th tr ng hi u qu (đ c bi t là đ i v i d ng y u) đ u

d a trên RW3

2.2 Gi thuy t Th tr ng Hi u qu (Efficient Market Hypothesis)

Gi thuy t Th tr ng Hi u qu (EMH) là m t trong nh ng hòn đá t ng c a tài chính hi n đ i Nó c ng là ngu n c n tranh lu n c a các nhà kinh t c ng

nh các chuyên gia tài chính EMH nói r ng t i b t k th i đi m nào, giá c phi u đã ph n ánh h t t t c thông tin s n có

Khái ni m v EMH xu t hi n trong nh ng n m 1960 t lu n án ti n s c a Eugene Fama, ng i đã l p lu n m t cách m nh m r ng trong m t th tr ng

n ng đ ng bao g m nhi u nhà đ u t hi u bi t và đ c thông tin đ y đ , c phi u s đ c đ nh giá đúng và ph n ánh h t t t c thông tin s n có nh ngh a k càng v EMH đ c đ a ra trong m t bài báo c a Fama (1965), “m t

th tr ng hi u qu đ c đ nh ngh a là m t th tr ng mà đó có m t s

l ng l n cá nhân duy lý, t i đa hóa l i nhu n b ng cách tích c c c nh tranh,

c g ng d doán giá t ng lai c a t ng c phi u, và nh ng thông tin quan

tr ng là g n nh có s n mi n phí v i t t c nh ng ng i tham gia Trong m t

th tr ng hi u qu , c nh tranh gi a r t nhi u ng i tham gia hi u bi t s d n

đ n m t k t c c mà đó, vào m t th i đi m b t k , giá c phi u đã ph n ánh

h t nh ng tác đ ng c a thông tin d a vào nh ng s ki n đã di n ra và c

nh ng s ki n mà t i th i đi m đó, th tr ng k v ng s di n ra trong t ng lai Hay nói cách khác, trong m t th tr ng hi u qu , t i b t k th i đi m nào, giá th c t c a m t c phi u chính là m t d báo t t nh t cho giá tr n i

t i c a chính nó” Nh v y, EMH có hàm ý r t thâm thúy khi chúng ta đ u

bi t h u h t các nhà đ u t khi mua ho c bán c phi u đ u gi đ nh r ng c phi u h mua có giá tr cao h n giá ph i tr ho c c phi u h bán có giá tr

th p h n giá bán Tuy nhiên, th tr ng là hi u qu và giá hi n t i đã ph n ánh

h t t t c thông tin, là k v ng h p lý nh t v giá tr n i t i c a c phi u, do

đó vi c mua ho c bán c phi u nh m chi n th ng th tr ng s ch ng có ý ngh a gì c vì vi c ki m đ c l i nhu n v t tr i hoàn toàn ph thu c vào may r i

Fama (1965, 1970) đ a ra cách phân lo i m c đ hi u qu theo các d ng y u, trung bình, m nh c n c vào m c đ t ng đ i c a các ngu n thông tin s n

có Có ba d ng EMH nh sau:

(1) Gi thuy t d ng y u nói r ng giá c phi u đã ph n ánh t t c nh ng

thông tin có đ c t d li u giao d ch th tr ng nh giá l ch s , kh i

l ng giao d ch N u th tr ng tuân theo hi u qu d ng y u, thì chuyên ngành phân tích k thu t, ph ng pháp xác đ nh xu h ng và

bi n đ ng giá c phi u trong t ng lai d a vào d li u giá trong quá

kh là vô d ng Giá c s ch tuân theo nh ng b c đi ng u nhiên mà thôi

(2) Gi thuy t d ng trung bình nói r ng t t c nh ng thông tin đ c công

b r ng rãi liên quan đ n các công ty và tri n v ng c a công ty đã đ c

ph n ánh đ y đ vào giá Nh ng thông tin này, ngoài nh ng d li u giao d ch th tr ng, còn bao g m nh ng thông tin c b n v tình hình kinh doanh, s n ph m, s n xu t, phân ph i, qu n lý, k toán, tài chính,

d phóng l i nhu n liên quan đ n công ty N u th tr ng tuân theo

hi u qu d ng trung bình, thì chuyên ngành phân tích c b n, ph ng pháp tìm ki m giá tr n i t i c a doanh nghi p thông qua các d ki n c

b n đ mua nh ng c phi u đ c đ nh giá th p, bán nh ng c phi u

đ c đ nh giá cao, c ng không giúp đ c các nhà đ u t tìm ki m l i nhu n

(3) Gi thuy t d ng m nh nói r ng giá c phi u đã phán ánh t t c thông

tin liên quan đ n công ty bao g m c thông tin công b r ng rãi l n thông tin n i b Hi u qu d ng m nh hàm ý r ng ngay c nh ng nhà

đ u t giao d ch d a trên thông tin n i gián c ng không th nào tìm

ki m đ c l i nhu n v t tr i N u th tr ng tuân theo hi u qu d ng

m nh, thì thông tin n i b c ng không có tác d ng gì

Ngh ch lý c a EMH là ch n u nh m i nhà đ u t đ u tin t ng r ng th

tr ng là hi u qu , thì th tr ng s không hi u qu b i vì s ch ng có ai n

l c phân tích c phi u Nh v y, tính hi u qu c a th tr ng ph thu c vào

nh ng ng i tham gia th tr ng c g ng tìm ki m nh ng c phi u t n t i s không hi u qu đ mua ho c bán nh m tìm ki m l i nhu n v t tr i

Lu n v n này s d a vào nh ng n n t ng c a hai lý thuy t bao g m Lý thuy t

b c đi ng u nhiên và Gi thuy t th tr ng hi u qu đ th c hi n các ki m

đ nh th ng kê c ng nh các phép th thông qua các công c phân tích k

thu t đ ki m đ nh tính hi u qu d ng y u c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

2.3 V n đ đ ng ki m đ nh

Chúng ta đã bi t là d a các gi đ nh khác nhau v t p h p các thông tin, th

tr ng có th đ c nghiên c u theo các d ng hi u qu khác nhau ã có r t nhi u nghiên c u ki m đ nh tính hi u qu th tr ng theo các d ng khác nhau Tuy nhiên, có m t th c t ph i th a nh n là không có m t cách ti p c n chu n

m c nào khi n cho vi c ki m đ nh tính hi u qu tr nên khó kh n Fama (1970) đã ch ra v n đ này liên quan đ n s m h trong đ nh ngh a c a t

“ph n ánh hoàn toàn”: “vi c đ nh ngh a r ng trong m t th tr ng hi u qu giá ph n ánh hoàn toàn các thông tin s n có quá chung chung cho nên không

có ph ng pháp th c nghi m đ có th ki m đ nh đ c các mô hình có

th ki m đ nh đ c, thì quá trình hình thành nên giá c ng ph i đ c xác đ nh

rõ V c b n thì chúng ta ph i đ nh ngh a chính xác h n “ph n ánh hoàn toàn” ngh a là gì Vì v y, Fama (1991) đ xu t r ng tính hi u qu th tr ng

ph i đ c ki m đ nh đ ng th i v i m t mô hình đ nh giá cân b ng Tuy nhiên, đ ng ki m đ nh th tr ng hi u qu và m t mô hình đ nh giá tài s n gây ra nhi u r c r i cho các nhà nghiên c u th c nghi m b i vì quá r t nhi u

b t đ ng và tranh cãi liên quan đ n tính đúng đ n c a các mô hình l i nhu n

k v ng khác nhau Nh Hawawini và Keim (1997) đã k t lu n r ng không

có m t ki m đ nh nào trong tài chính đ hi u l c đ phân bi t gi a tính không

hi u qu th tr ng và m t mô hình đ nh giá tài s n t i

V n đ đ ng ki m đ nh tuy v y không làm cho các nghiên c u th c nghi m

v tính hi u qu th tr ng gi m ý ngh a đi Theo Fama (1991), nh ng nghiên

c u nh v y ít nh t c ng giúp nâng cao s hi u bi t c a chúng ta v hành vi

hay bi n đ ng giá c phi u qua th i gian m c dù không k v ng có th xác

đ nh đ c m t cách chính xác m c đ hi u qu c a th tr ng

2.4 Ki m đ nh gi thuy t th tr ng hi u qu

Nh đã đ c p ph n trên, th tr ng hi u qu đ c chia thành ba d ng: d ng

y u, d ng trung bình và d ng m nh n Fama (1991), nh ng d ng này đ c

đi u ch nh theo h ng t ng quát h n Ki m đ nh d ng y u nh m tìm hi u kh

n ng s d ng d li u bi n đ ng giá quá kh đ d đoán giá t ng lai đ c

t ng quát hóa thành nh ng ki m đ nh cho tính có th d báo đ c bi n đ ng (hay l i nhu n) c phi u

i v i nh ng ki m đ nh d ng trung bình và d ng m nh, Fama (1991) đ

xu t thay đ i tên g i Ki m đ nh th tr ng hi u qu d ng trung bình liên quan đ n m c đ nhanh chóng giá ph n ánh nh ng thông tin đ c công b bây gi đ c đ i thành nghiên c u s ki n (event studies) Ki m đ nh th

tr ng hi u qu d ng m nh nghiên c u v v n đ có hay không có l i nhu n

v t tr i đ i v i nh ng nhà đ u t giao d ch d a trên thông tin n i gián và

đ c đ i tên thành nh ng ki m đ nh cho thông tin n i b

t ng lai N u giá tuân theo xu h ng không ng u nhiên, thì nh ng bi n đ ng giá ch ng khoán ph thu c l n nhau và do đó có th tìm ra cách th c đ s

d ng d li u quá kh d báo t ng lai và ki m đ c l i nhu n N u giá có xu

h ng ng u nhiên, nh ng s bi n đ ng c a giá là đ c l p l n nhau, và do đó không th s d ng d li u l ch s đ d báo bi n đ ng giá trong t ng lai

Nh v y, m c đích c a ki m đ nh hi u qu d ng y u s là ki m đ nh gi thuy t nh ng s bi n đ ng c a giá là đ c l p l n nhau S đ c l p, hay không

ph thu c l n nhau c a giá c phi u chính là m t trong nh ng ý t ng ch

đ o c a lý thuy t b c đi ng u nhiên Do v y, ki m đ nh gi thuy t b c đi

Tuy nhiên, vi c bác b mô hình b c đi ng u nhiên đ i v i m t th tr ng c

th ch a đ đ k t lu n tính không hi u qu c a th tr ng đó (Lo và MacKinlay, 1988) Trong khi th tr ng hi u qu d ng y u th hi n s không

th d đoán đ c c a giá ch ng khoán thì gi thuy t b c đi ng u nhiên hàm

ý v s ng u nhiên c a s bi n đ ng giá N u gi thuy t b c đi ng u nhiên

là đúng, thì gi thuy t th tr ng hi u qu d ng y u c ng đúng và do v y phân tích k thu t s không có ý ngh a trong vi c d báo giá ch ng khoán N u gi

thuy t b c đi ng u nhiên là sai, thì ho c là th tr ng hi u qu d ng y u

ho c có th là chúng ta có m t mô hình cân b ng không t t Nh v y, v n có

th t n t i tr ng h p khi mà m t th tr ng không tuân theo b c đi ng u nhiên nh ng v n đáp ng hi u qu d ng y u Trong tr ng h p, th tr ng

th c s không hi u qu d ng y u thì các quy t c phân tích k thu t ph i cho

th y m c đ nào đó c a vi c có th d báo giá ch ng khoán Gi thuy t th

tr ng hi u qu d ng y u do v y có th đ c ki m đ nh m t cách đ y đ

b ng vi c xem xét c 2 y u t bao g m tính ng u nhiên và tính có th d báo

c a giá ch ng khoán

ki m đ nh hi u qu d ng y u cho th tr ng ch ng khoán Vi t Nam, lu n

v n này đ u tiên s ki m đ nh tính ng u nhiên c a giá ch ng khoán N u th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam tuân theo gi thuy t b c đi ng u nhiên, rõ ràng có th k t lu n đ c là th tr ng c ng tuân theo hi u qu d ng y u

Ng c l i, n u giá ch ng khoán không ng u nhiên, lu n v n s ti p t c ki m

đ nh kh n ng áp d ng và hi u l c c a phân tích k thu t trong vi c d báo giá và l i nhu n c a ch ng khoán N u chu i giá ch ng khoán ch ng t đ c tính có th d báo, rõ ràng có th k t lu n đ c là th tr ng không tuân theo

gi thuy t th tr ng hi u qu ngay d ng y u

Bên c nh vi c có th ki m đ nh gi thuy t th tr ng hi u qu b ng các

ph ng pháp th ng kê thì còn có th th c hi n b ng cách ki m đ nh tr c ti p các nguyên t c đ u t m t cách máy móc (Fama, 1965) Nh ng cách ki m

đ nh ph bi n nh t đ i v i gi thuy t b c đi ng u nhiên s đ c đ c p đ n

ph n ti p theo cùng v i vi c ki m đ nh d a vào nguyên t c c a phân tích k thu t

Nh ng ki m đ nh thích h p đ ki m đ nh tính ng u nhiên c ng nh cách ti p

c n theo phân tích k thu t đ ki m đ nh tính có th d báo s đ c trình bày

ch ng này Th ng kê mô t chu i d li u c ng đ c th c hi n

h ng ti p t c là nh ng bi n đ ng t ng (ho c gi m) Ng c l i, n u t ng quan chu i là âm hay ngh ch bi n thì nh ng bi n đ ng t ng (ho c gi m) s có

xu h ng ti p t c là nh ng bi n đ ng gi m (ho c t ng) Box và Pierce (1970)

đ xu t s d ng th ng kê Portmanteau, hay còn đ c g i là th ng kê Q trong

ki m đ nh Q đ tìm hi u m c đ t ng quan chu i đ i v i bi n đ ng giá c phi u Ljung và Box (1978) thay đ i m t chút đ i v i th ng kê Q đ t ng tính

hi u l c c a ki m đ nh trong các m u h u h n, ki m đ nh này đ c bi t đ n

v i tên g i là ki m đ nh LB)

K t qu c a nh ng ki m đ nh này có th làm sáng t tính ch t chu i th i gian

c a bi n đ ng giá c phi u v i m t m c ý ngh a c a các ki m đ nh th ng kê

N u t t ng quan g n b ng không, các bi n đ ng giá đ c xem nh là đ c

l p l n nhau, hay tuân theo b c đi ng u nhiên Ng c l i, s t n t i c a t

t ng quan s bác b gi thuy t b c đi ng u nhiên c a bi n đ ng giá ch ng khoán

Ki m đ nh v tính d ng hay tính n đ nh (stationarity) c ng đ c s d ng

ph bi n trong nghiên c u v gi thuy t b c đi ng u nhiên mà trong s đó là

ki m đ nh nghi m đ n v (unit root test) Ki m đ nh nghi m đ n v đ c nêu

ra l n đ u tiên b i Dickey và Fuller (1979) M c dù v y, Gujarati (2003) nh n xét h u h t các ki m đ nh Dickey Fuller có hi u l c th p b i vì nhi u khi nó cho k t qu nghi m đ n v trong khi l i không ph i nh v y

Lo và MacKinlay (1988) đã phát tri n ra m t ki m đ nh m i, g i là ki m đ nh sai bi t ph ng sai (variance ratio test), còn đ c g i là ki m đ nh LOMAC sau này đ c s d ng r t nhi u trong các nghiên c u đ nh l ng v hi u qu

th tr ng và lý thuy t b c đi ng u nhiên c a bi n đ ng giá c phi u Ý

t ng đ ng sau ki m đ nh LOMAC là n u m t chu i tuân theo quy t c b c

đi ng u nhiên, ph ng sai c a sai bi t b c q s b ng q l n ph ng sai c a sai

bi t b c nh t Ki m đ nh LOMAC đã đ c ch ng minh r ng có đ tin c y và

hi u l c h n ki m đ nh Dickey Fuller và ki m đ nh Box Pierce

3.1.2 L a ch n ki m đ nh

Theo Campbell, Lo và MacKinlay (1997), m t trong nh ng cách ki m đ nh

tr c quan nh t c a gi thuy t th tr ng hi u qu là ki m tra t ng quan chu i hay chính là s t ng quan gi a hai quan sát trong chu i bi n đ ng ch ng khoán các th i đi m khác nhau Ki m đ nh Portmanteau, c ng đ c g i là

ki m đ nh t t ng quan s đ c th c hi n đ u tiên T t ng quan là m t trong nh ng tính ch t hay đ c quan tâm khi nghiên c u v chu i th i gian

M t chu i th i gian đ c xem nh là tuân theo b c đi ng u nhiên khi t t c

nh ng ch s t t ng quan đ u b ng không ki m đ nh s t ng quan c a các quan sát trong chu i th i gian, chúng ta s s d ng m t th ng kê đ c

đ a ra l n đ u tiên b i Ljung và Box (1978) Tuy nhiên, ki m đ nh Ljung Box

ch th c s hi u qu khi dùng đ phát hi n nh ng ph thu c tuy n tính, đ i

v i nh ng ph thu c phi tuy n thì th ng kê Ljung Box không đ a ra đ c

ch ng c Nh v y, v i m t chu i th i gian có nh ng tính ch t ph thu c

d ng phi tuy n thì vi c s d ng nh ng ki m đ nh khác là c n thi t (ví d nh

ki m đ nh BDS c a Brock, Dechert và Sheinkman (1987)) Nói cách khác,

n u ki m đ nh Ljung-Box bác b gi thuy t r ng không có t t ng quan trong chu i d li u, hay đ ng ý s t n t i c a ph thu c tuy n tính, thì ki m

đ nh BDS không c n ph i đ c th c hi n thêm n a Trong tr ng h p ki m

đ nh Ljung-Box không bác b đ c gi thuy t không, lúc này chúng ta ph i

ti p t c làm ki m đ nh BDS đ ki m tra cho ph thu c phi tuy n Trong bài

lu n v n này, ch có ki m đ nh Ljung-Box đ c th c hi n và mô t chi ti t

ph n ti p theo

Ki m đ nh sai bi t ph ng sai đ c gi i thi u l n đ u b i Lo và MacKinlay (1988) v i tính hi u l c và đáng tin c y đã đ c ch ng minh và s d ng r ng rãi trong các nghiên c u th c nghi m đ i v i các chu i bi n đ ng giá c phi u không tuân theo phân ph i chu n s đ c th c hi n H u h t các chu i

d li u th i gian v ch s ch ng khoán đ u có ph ng sai bi n thiên (heteroskedasticity) mà ki m đ nh LOMAC l i có đ tin c y cao h n các

ki m đ nh khác nh Ljung-Box hay ki m đ nh Dickey Fuller đ i v i c nh ng chu i ph ng sai không đ i và ph ng sai bi n thiên Bên c nh đó, nh đ

c p ph n mô t d li u, chu i bi n đ ng theo tu n không tuân theo phân

ph i chu n và do đó vi c l a ch n ki m đ nh LOMAC là phù h p nh t

3.1.3 Ki m đ nh Ljung – Box

Chúng ta có th ki m đ nh gi thuy t th tr ng hi u qu b ng cách ki m đ nh

đ ng th i t t c các s t t ng quan c a m t chu i bi n đ ng giá c phi u

đ u b ng không, lúc đó chu i d li u s tuân theo b c đi ng u nhiên M t

ch báo đo l ng m c đ t ng quan hay ph thu c l n nhau gi a các quan sát c a chu i s li u đ c tính b i công th c d i đây:

V i là h s t ng quan b c k, là bi n đ ng giá t i th i đi m t, k là kho ng cách th i gian gi a hai quan sát là chênh l ch gi a logarithm t nhiên c a ch s ch ng khoán theo tu n

ki m đ nh gi thuy t t t c h s t ng quan đ u đ ng th i b ng 0, th ng

kê Ljung Box Q đ c s d ng D a vào th ng kê Portmanteau trong ki m

đ nh c a Box và Pierce (1970) thì Ljung và Box đã đi u ch nh đ có th ng kê

Q đ c tính nh sau:

V i m là kho ng cách đ tr đ c l a ch n đ ki m đ nh và T là c m u Chúng ta có gi thuy t không và gi thuy t m t:

Nguyên t c quy t đ nh là bác b n u v i c a phân ph i chi bình ph ng v i m b c t do Trong th c t thì vi c l a ch n m t m c th nào đó có th nh h ng đ n tính hi u l c c a th ng kê N u m quá

nh thì có th ki m đ nh b sót nh ng s t ng quan v i đ tr dài h n N u

m quá l n thì ki m đ nh s gi m đi tính hi u l c đáng k nh Campbel và các tác gi khác (1997) gi i quy t v n đ này, chúng ta s s d ng

nh g i ý b i Tsay (2005) đ gia t ng đ tin c y c a ki m đ nh

3.1.4 Ki m đ nh LOMAC

Ki m đ nh sai bi t ph ng sai hay ki m đ nh LOMAC đ c đ a ra l n đ u tiên b i Lo và MacKinlay (1988) d a trên l p lu n là v i gi thuy t th tr ng

hi u qu , nh ng bi n đ ng giá c phi u không có t ng quan chu i v i nhau

và ph ng sai c a nh ng bi n đ ng ng u nhiên này là tuy n tính Nói cách khác, n u logarithm t nhiên c a m t chu i th i gian là ng u nhiên, ph ng sai c a sai bi t b c q s b ng q l n ph ng sai c a sai bi t b c nh t Nh v y,

n u chúng ta có m t chu i (nq+1) quan sát bao g m nh ng giá tr X0, X1, …,

Xnq t i nh ng th i đi m đ u nhau, thì ph ng sai c a (Xt-Xt-q) s b ng q l n

ph ng sai c a (Xt-Xt-1) n u gi thuy t th tr ng hi u qu đ c tuân th

Ki m đ nh LOMAC s d ng t s ph ng sai đ c tính nh công th c d i đây:

V i là ph ng sai c a sai bi t b c q và là ph ng sai c a sai

bi t b c nh t Ki m đ nh LOMAC v i gi thuy t không là VR(q) b ng 1 N u VR(q) l n h n 1 thì t n t i t ng quan chu i đ ng bi n còn n u VR(q) nh

h n 1 thì có t ng quan chu i ngh ch bi n trong chu i d li u

Lo và MacKinlay tính toán giá tr c a và nh sau: