Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đông Á chi nhánh Bình Định

CÁC CÔNG TRÌNH, BÀI BÁO ÃăCỌNGăB... KSNB ho tăđ ng tín d ngătrongăngơnăhƠngăth ngăm i ..... 28 2.1ăKháiăquátăngơnăhƠngăTMCPă ôngăÁăchi nhánhăBìnhă nh ..... Quá trình KSNB... ro danh ti

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

Ng iăh ng d n khoa h c: PGS.TS MAI TH HOÀNG MINH

Quyănh n- N mă2010

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Nh ng thông

v i ngu n trích d n

CÁC CÔNG TRÌNH, BÀI BÁO ÃăCỌNGăB

M C L C

 

Danh m c các ký hi u, các ch vi t t t Danh m c các b ng Danh m c các ph l c M đ u CH NGă1:ăNH NG V Nă CHUNG V KI M SOÁT N I B HO T NG TÍN D NG TRONG NGÂN HÀNG 1

1.1 T ng quan v KSNB trong ngân hàng 1

1.1.1H th ng lý lu n KSNB nói chung 1

1.1.1.1 Khái ni m ki m soát n i b 1

1.1.1.2 Các b ph n c u thành h th ng KSNB 1

1.1.1.3 H n ch v n có c a h th ng KSNB 1

1.1.2 H th ng lý lu n v KSNB trong ngân hàng th ng m i 2

1.1.2.1 Khái ni m ngân hàng th ng m i 2

1.1.2.2 Vai trò, ch c n ng c a ngân hàng th ng m i 3

1.1.2.3 R i ro KD trong ho t đ ng ngân hàng th ng m i 5

1.1.2.4 S c n thi t KSNB trong ngân hàng 6

1.1.3 H th ng lý lu n KSNB trong ngân hàng theo Báo cáo Basle 8

1.1.3.1 M c tiêu và vai trò c a nguyên t c KSNB trong ngân hàng 8

1.1.3.2 Các nguyên t c KSNB trong ngân hàng 9

1.1.3.3 Th c ti n v n d ng Báo cáo Basle trong m t s NH trên th gi i 12

1.2 KSNB ho tăđ ng tín d ngătrongăngơnăhƠngăth ngăm i 15

1.2.1 Tín d ng và vai trò c a tín d ng trong ngân hàng th ng m i 15

1.2.1.1 Khái ni m tín d ng 15

1.2.1.2 Các lo i hình nghi p v tín d ng trong ngân hàng th ng m i 15

1.2.1.3 Vai trò c a tín d ng đ i v i ngân hàng th ng m i 16

1.2.2 R i ro tín d ng 17

1.2.2.1 R i ro tín d ng 17

1.2.2.2 ánh giá r i ro tín d ng 18

1.2.2.2.1 Thi t l p m c tiêu 18

1.2.2.2.2Nh n d ng và phân tích r i ro tín d ng 18

1.2.2.2.3 Ki m soát và phòng ng a r i ro tín d ng 20

1.2.3 KSNB ho t đ ng tín d ng trong ngân hàng 21

1.2.3.1 Thi t k h th ng KSNB ho t đ ng tín d ng 21

1.2.3.2 Thi t l p quy trình tín d ng trong ngân hàng 24

1.2.3.3 Thi t k h th ng qu n lý r i ro tín d ng trong ngân hàng 26

CH NGă 2: TH C TR NG KI M SOÁT N I B HO Tă NG TÍN D NG T I NGÂN HÀNG TMCP ỌNGăÁăCN BỊNHă NH 28

2.1ăKháiăquátăngơnăhƠngăTMCPă ôngăÁăchi nhánhăBìnhă nh 28

2.1.1 H th ng ngân hàng TMCP ông Á 28

2.1.2 H th ng ngân hàng TMCP ông Á – chi nhánh Bình nh 31

2.1.2.1 Khái quát v ngân hàng TMCP ông Á- chi nhánh Bình nh 31

2.1.2.1.1 M t s thành t u đ t đ c 31

2.1.2.1.2 c đi m ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á chi nhánh Bình nh 32

2.1.2.1.2.1 S phát tri n các lo i hình nghi p v tín d ng 32

2.1.2.1.2.2 c đi m các lo i hình nghi p v tín d ng 34

2.2 Th c tr ng ki m soát n i b ho tăđ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ôngăÁăchiănhánhăBìnhă nh 35

2.2.1 i t ng, m c đích và ph ng pháp kh o sát 35

2.2.1.1 i t ng kh o sát 36

2.2.1.2 M c đích kh o sát 36

2.2.1.3 Ph ng pháp kh o sát 36

2.2.2 ánh giá h th ng ki m soát n i b ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á chi nhánh Bình nh 37

2.2.2.1 Môi tr ng ki m soát 37

2.2.2.2 Phân tích và đánh giá r i ro tín d ng 39

2.2.2.3 Các ho t đ ng ki m soát 41

2.2.2.4 Thông tin và truy n thông 43

2.2.2.5 Ho t đ ng giám sát 43

2.2.2.6 T ng h p chung v KSNB ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á – CN Bình nh 44

2.3 Nh n d ng và phân tích nguyên nhân phát sinh r i ro tín d ng t i ngân hƠngăTMCPă ôngăÁăCNăBìnhă nh 46

2.3.1 Nguyên nhân hoàn toàn khách quan 46

2.3.2 Nguyên nhân v a ch quan, v a khách quan 46

2.3.3 Nguyên nhân hoàn toàn ch quan 49

CH NGă 3: M T S GI I PHÁP NH M HOÀN THI N KI M SOÁT N I B HO Tă NG TÍN D NG T IăNGỂNăHÀNGăTMCPă ỌNGăÁăCNă BỊNHă NH 53

3.1 nhăh ng phát tri n ho tăđ ng tín d ng trong th i gian t i 53

3.2ăC ăs hoàn thi n 53

3.3 M t s gi i pháp nh m hoàn thi n ki m soát n i b ho tăđ ng tín d ng t iăngơnăhƠngăTMCPă ôngăÁăchiănhánhăBìnhă nh 53

3.3.1 V phía Nhà n c 54

3.3.1.1 Hoàn thi n môi tr ng pháp lý cho ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng th ng m i 54

3.3.1.2 Nâng cao vai trò giám sát, đánh giá h th ng ki m soát n i b t i ngân hàng th ng m i c a ngân hàng nhà n c 54

3.3.1.3 T o l p các kênh thông tin đáng tin c y cho ngân hàng 57

3.3.2 V phía ngân hàng TMCP ông Á nói chung và chi nhánh Bình nh nói riêng 58

3.3.2.1 Các gi i pháp hoàn thi n môi tr ng ki m soát 58

3.3.2.2 Các gi i pháp nâng cao vai trò giám sát, đánh giá KSNB c a ngân hàng th ng m i c ph n ông Á 63

3.3.2.3 Các gi i pháp nh m hoàn thi n quy trình KSTD t i ngân hàng 64

3.3.2.4 Các gi i pháp nâng cao ch t l ng h th ng báo cáo tín d ng 70

3.3.2.5 Các gi i pháp nh m qu n lý có hi u qu các kho n n c a ngân hàng 70

3.3.2.6 Các gi i pháp nâng cao tính hi u qu c a h th ng trao đ i thông tin trong ngân hàng 74

3.3.2.7 Gi i pháp nâng cao ch t l ng, hi u qu c a b ph n ki m toán n i b trong ngân hàng 75

K t lu n 77 Tài li u tham kh o

Ph l c

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

NHTM: Ngân hàng th ng m i

NHNN: Ngân hàng nhà n c

TMCP: Th ng m i c ph n

KSNB: Ki m soát n i b

KSTD: Ki m soát tín d ng

KTNB: Ki m toán n i b

RRTD: R i ro tín d ng

CN: Chi nhánh

BCTC: Báo cáo tài chính

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1 : B ng t ng h p tình hình t ng tr ng d N tín d ng c a Ngân hàng TMCP ông Á chi nhánh Bình nh theo th i h n vay

B ng 2.2 B ng phân lo i d N theo t ng lo i ti n

DANH M C CÁC PH L C

Ph l c 1: B ng tóm t t các b ph n c a h th ng KSNB theo báo cáo COSO

Ph l c 2: K t qu kh o sát h th ng KSNB nghi p v tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á chi nhánh Bình nh

Ph l c 3: Các ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng ông Á chi nhánh Bình

nh

Ph l c 4: Mô hình t ch c ngân hàng ông Á

Ph l c 5: S đ tóm t t quy trình cho vay

L I M U

  

1 S c n thi t c aăđ tài

Trong xu h ng h i nh p, toàn c u hóa nh hi n nay, khi mà ngành tài chính - ngân hàng đang h i nh p ngày càng sâu và r ng vào n n kinh t qu c t , yêu c u đ t ra

đ i v i vi c qu n lý và ki m soát nh ng r i ro phát sinh trong quá trình qu n tr ngân hàng là vô cùng c n thi t và c p bách đ i v i t t c các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam Ki m soát n i b đóng vai trò r t quan tr ng đ i v i s an toàn và kh n ng phát tri n trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i Vi c xây d ng và th c

hi n đ c m t c ch ki m soát n i b phù h p và hi u qu s cho phép các ngân hàng

k thu t nghi p v tín d ng thì vi c thi t k m t h th ng KSNB hi u qu dành cho

ho t đ ng tín d ng s góp ph n quan tr ng trong vi c ki m soát, giám sát r i ro tín

d ng, đ a ho t đ ng này phát tri n b n v ng trong t ng lai

Cùng v i s phát tri n nhanh chóng v kinh t c ng nh m i l nh v c trên đ a bàn t nh Bình nh, các NHTM c ng t khai tr ng các chi nhánh nh m đáp ng nhu

c u g i ti t ki m c a các cá nhân, các d ch v tài chính cho Doanh nghi p và đ c bi t

là nhu c u v n cho s n xu t kinh doanh, tiêu dùng trong t nh Tuy nhiên v i s ra đ i các chi nhánh đã t o ra s c ép c nh tranh cho ngân hàng ông Á CN Bình nh i u này d khi n ngân hàng ch y theo m c tiêu l i nhu n mà ch p nh n r i ro M c khác

hi n t i h th ng KSNB t i chi nhánh ch a th c s t ra h u hi u trong vi c giám sát

và ki m soát r i ro tín d ng Do v y mu n gia nh p kinh t qu c t , đòi h i ngân hàng

ông Á c n ph i c c u l i t ch c, nâng cao n ng l c đi u hành, h th ng KSNB h u

hi u đ có th đ ng v ng trong b i c nh nh hi n nay

Trên c s nh n th c s c n thi t ph i nâng cao ki m soát n i b tín d ng t i chi

nhánh Bình nh, tôi ch n đ tài nghiên c u: ắHoƠnăthi n h th ng ki m soát n i b

đ i v i ho tăđ ng tín d ng t iăngơnăhƠngăTMCPă ôngăÁ,ăchiănhánhăBìnhă nhẰ

2 M c tiêu c aăđ tài

- Nghiên c u n i dung và phân tích vai trò c a KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng trong ngân hàng

- ánh giá nh ng u, nh c đi m c a h th ng KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng

t i ngân hàng ông Á chi nhánh Bình nh

- a ra các bi n pháp mang tính th c ti n nh m hoàn thi n ki m soát n i b ho t

đ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á nói chung và chi nhánh Bình nh nói riêng

tài t p trung đánh giá tính h u hi u và nh ng y u kém c a h th ng KSNB đ i

v i ho t đ ng tín d ng Thông qua vi c phân tích, đánh giá u, nh c đi m c a h

th ng KSNB trong vi c phát hi n, ng n ng a r i ro tín d ng t i ngân hàng ông Á nói chung và chi nhánh Bình nh nói riêng, đ đ a ra các gi i pháp nh m kh c ph c các

đi m y u c a h th ng, đ t đ c hi u qu ki m soát tín d ng

K t qu nghiên c u c a đ tài có Ủ ngh a sau:

 i v i h th ng ngân hàng ông Á: n i dung đ tài là tình hình th c t đ h

th ng ngân hàng ông Á xem xét, đánh giá ho t đ ng tín d ng c a chi nhánh Bình nh ng th i đây c ng là t li u đ ngân hàng ông Á hoàn thi n h n

h th ng KSNB v ho t đ ng tín d ng giúp ngân hàng đ t đ c s phát tri n

Ch ng 3: M t s gi i pháp nh m hoàn thi n KSNB ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á, chi nhánh Bình nh

C H NGă1

NH NG V Nă CHUNG V KI M SOÁT N I B

HO Tă NG TÍN D NG TRONG NGÂN HÀNG

1.1 T ng quan v KSNB trong ngân hàng th ngăm i

1.1.1 H th ng lý lu n v KSNB nói chung

1.1.1.1 Khái ni m ki m soát n i b

Theo Báo cáo COSO: “Ki m soát n i b là m t quá trình b chi ph i b i ban giám

đ c, nhà qu n lý và các nhân viên c a đ n v , đ c thi t k đ cung c p m t s đ m

b o h p lý nh m đ t đ c các m c tiêu sau đây:

+ M c tiêu v s h u hi u và hi u qu c a ho t đ ng

+ M c tiêu v s tin c y c a báo cáo tài chính

+ M c tiêu v s tuân th các lu t l và quy đ nh”

t i đa các sai ph m ch không th đ m b o r i ro, gian l n và sai sót không x y ra, b i

nh ng h n ch ti m tàng xu t phát t nh ng nguyên nhân sau:

+ KSNB khó ng n c n đ c gian l n và sai sót c a ng i qu n lý c p cao Các

th t c ki m soát là do ng i qu n lỦ đ t ra, nó ch ki m tra vi c gian l n và sai sót c a

nhân viên Khi ng i qu n lý c p cao c tình gian l n, h có th tìm cách b qua các

th t c ki m soát c n thi t

+ Nh ng h n ch xu t phát t b n thân con ng i nh s vô ý, b t c n, sao lãng, đánh giá hay c l ng sai, hi u sai ch d n c a c p trên ho c các báo cáo c a c p

d i

+ Gian l n c ng có th x y ra do s thông đ ng gi a các nhân viên trong t ch c

v i nhau ho c v i bên ngoài

+ Ho t đ ng ki m soát ch t p trung vào các sai ph m d ki n, do đó khi x y ra các sai ph m b t th ng thì th t c ki m soát tr nên kém h u hi u th m chí vô hi u + Chi phí th c hi n ho t đ ng ki m soát ph i nh h n giá tr thi t h i c tính do sai sót hay gian l n gây ra

+ Nh ng thay đ i c a t ch c, thay đ i quan đi m qu n lỦ và đi u ki n ho t đ ng

1.1.2.1 Khái ni măngơnăhƠngăth ngăm i

NHTM là t ch c tài chính trung gian có v trí quan tr ng nh t trong n n kinh t

và là m t lo i hình kinh doanh trong l nh v c ti n t - tín d ng Theo pháp l nh ngân hàng ngày 23-5-1990 c a H i đ ng Nhà n c xác đ nh: “NHTM là t ch c kinh doanh

ti n t mà ho t đ ng ch y u và th ng xuyên là nh n ti n g i t khách hàng v i trách nhi m hoàn tr và s d ng s ti n đó đ cho vay, th c hi n nghi p v chi t kh u và làm ph ng ti n thanh toán”

1.1.2.2 Vai trò, ch c n ngăc aăngơnăhƠngăth ngăm i

Ngân hàng th ng m i là lo i hình ngân hàng xu t hi n đ u tiên và ph bi n nh t

hi n nay ây là t ch c nh n ti n g i, đóng vai trò là trung gian tài chính huy đ ng

ti n nhàn r i thông qua các d ch v nh n ti n g i r i cung c p cho nh ng ch th c n

v n ch y u d i hình th c các kho n vay tr c ti p Các ngân hàng th ng m i huy

đ ng v n ch y u d i d ng: ti n g i thanh toán, ti n g i ti t ki m, ti n g i có k h n

V n huy đ ng đ c dùng đ cho vay: cho vay th ng m i, cho vay tiêu dùng, cho vay

b t đ ng s n và đ mua ch ng khoán chính ph , trái phi u c a chính quy n đ a

ph ng Ngân hàng th ng m i dù qu c gia nào c ng đ u là nhóm trung gian tài chính l n nh t và là n i mà các ch th kinh t giao d ch th ng xuyên nh t V i v trí quan tr ng đó, Ngân hàng th ng m i đ m nhi m nh ng ch c n ng khác nhau trong

n n kinh t nh :

Ch c n ng trung gian tín d ng:

Khi th c hi n ch c n ng trung gian tín d ng, NHTM đóng vai trò là c u n i gi a

ng i th a v n và ng i có nhu c u v v n V i ch c n ng này, NHTM v a đóng vai trò là ng i đi vay, v a đóng vai trò là ng i cho vay và h ng l i nhu n là kho n chênh l ch gi a lãi su t nh n g i và lãi su t cho vay và góp ph n t o l i ích cho t t c các bên tham gia: ng i g i ti n và ng i đi vay: i v i ng i g i ti n, h thu đ c

l i t kho n v n t m th i nhàn r i d i hình th c lãi ti n g i mà ngân hàng tr cho h

H n n a ngân hàng còn đ m b o cho h s an toàn v kho n ti n g i và cung c p các

d ch v thanh toán ti n l i i v i ng i đi vay, h s th a mãn đ c nhu c u v n kinh doanh ti n l i, ch c ch n và h p pháp, chi tiêu, thanh toán mà không chi phí nhi u

v s c l c th i gian cho vi c tìm ki m nh ng n i cung ng v n riêng l

c bi t là đ i v i n n kinh t , ch c n ng này có vai trò quan tr ng trong vi c thúc đ y

t ng tr ng kinh t vì nó đáp ng nhu c u v n đ đ m b o quá trình tái s n xu t đ c

th c hi n liên t c và m r ng quy mô s n xu t Ch c n ng trung gian tín d ng đ c xem là ch c n ng quan tr ng nh t c a ngân hàng th ng m i

Ch c n ng t o ti n

Ch c n ng t o ti n không gi i h n trong hành đ ng in thêm ti n và phát hành ti n

m i c a Ngân hàng Nhà n c B n thân các NHTM trong quá trình th c hi n các ch c

n ng c a mình v n có kh n ng t o ra ti n tín d ng (hay ti n ghi s ) th hi n trên tài kho n ti n g i thanh toán c a khách hàng t i NHTM ây chính là m t b ph n c a

l ng ti n đ c s d ng trong các giao d ch Ch c n ng t o ti n đ c th c thi trên c

s hai ch c n ng khác c a NHTM là ch c n ng tín d ng và ch c n ng thanh toán Thông qua ch c n ng trung gian tín d ng, ngân hàng s d ng s v n huy đ ng đ c đ cho vay, s ti n cho vay ra l i đ c khách hàng s d ng đ mua hàng hóa, thanh toán

d ch v trong khi s d trên tài kho n ti n g i thanh toán c a khách hàng v n đ c coi

là m t b ph n c a ti n giao dch, đ c h s d ng đ mua hàng hóa, thanh toán d ch

v … V i ch c n ng này, h th ng ngân hàng th ng m i đã làm t ng t ng ph ng

ti n thanh toán trong n n kinh t , đáp ng nhu c u thanh toán, chi tr c a xã h i

Ch c n ng trung gian thanh toán

đây NHTM đóng vai trò là th qu cho các doanh nghi p và cá nhân, th c hi n các thanh toán theo yêu c u c a khách hàng nh trích ti n t tài kho n ti n g i c a h

đ thanh toán ti n hàng hóa, d ch v ho c nh p vào tài kho n ti n g i c a khách hàng

ti n thu bán hàng và các khác thu khác theo l nh c a h Vi c NHTM th c hi n ch c

n ng trung gian thanh toán có Ủ ngh a r t to l n đ i v i toàn b n n kinh t V i ch c

n ng này, các NHTM cung c p cho khách hàng nhi u ph ng ti n thanh toán ti n l i

nh séc, y nhi m chi, y nhi m thu, th rút ti n, th thanh toán, th tín d ng,…Các

ch th kinh t s ti t ki m đ c r t nhi u chi phí, th i gian, l i đ m b o thanh toán an toàn Ch c n ng này mô hình chung đã thúc đ y l u thông hàng hóa, đ y nhanh t c đ thanh toán, t đ l u chuy n v n, t đó góp ph n phát tri n kinh t ng th i vi c thanh toán không dùng ti n m t qua ngân hàng đã gi m đ c l ng ti n m t trong l u thông, d n đ n ti t ki m chi phí l u thông ti n m t nh chi phí in n, đ m nh n, b o

qu n, m c khác NHTM s có kho n thu t phí thanh toán, làm t ng ngu n v n cho vay

c a ngân hàng

1.1.2.3 R i ro kinh doanh trong ho tăđ ngăngơnăhƠngăth ngăm i

Ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng r t đa d ng, ph c t p v i kh i l ng giao

d ch l n, s d bi n đ ng c a ti n t , cho nên các ngân hàng th ng g p nhi u r i ro trong ho t đ ng c a mình Có r t nhi u r i ro đe d a đ n ho t đ ng ngân hàng nh : r i

ro tín d ng, r i ro thanh kho n, r i ro lãi su t, r i ro tác nghi p, r i ro th tr ng

+ R i ro tín d ng: Là lo i r i ro phát sinh trong quá trình c p tín d ng c a ngân

hàng, bi u hi n trên th c t qua vi c khách hàng không còn kh n ng chi tr ho c tr

n không đúng h n R i ro tín d ng có th xu t hi n trong các m i quan h mà trong

đó ngân hàng là ch n , mà khách n l i không th c hi n ho c không đ kh n ng th c

hi n ngh a v tr n khi đ n h n Nó di n ra trong quá trình cho vay, chi t kh u công

c chuy n nh ng và gi y t có giá, cho thuê tài chính, b o lãnh, bao thanh toán c a ngân hàng ây còn đ c g i là r i ro m t kh n ng chi tr và r i ro sai h n, là lo i r i

ro liên quan đ n ch t l ng ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng

+ R i ro thanh kho n: ây là lo i r i ro xu t hi n khi ngân hàng thi u kh n ng chi tr , không chuy n đ i k p các lo i tài s n ra ti n ho c không có kh n ng vay m n

đ đáp ng nhu c u c a các h p đ ng thanh toán

+ R i ro t giá h i đoái: Là r i ro phát sinh do s bi n đ ng t giá theo chi u

h ng b t l i cho ngân hàng, làm nh h ng đ n giá tr k v ng trong t ng lai R i ro

t giá có th phát sinh trong nhi u ho t đ ng khác nhau c a ngân hàng Nh ng nhìn chung b t c ho t đ ng nào mà ngân l u thu phát sinh b ng m t lo i đ ng ti n trong khi ngân l u chi phát sinh b ng m t lo i đ ng ti n khác đ u ch a đ ng nguy c r i ro

t giá

+ R i ro lãi su t: Là lo i r i ro phát sinh do s bi n đ ng c a lãi su t th tr ng

ho c c a nh ng y u t có liên quan đ n lãi su t d n đ n t n th t v tài s n ho c làm

gi m thu nh p c a ngân hàng Lo i r i ro này phát sinh trong quan h tín d ng c a t

ch c tín d ng mà theo đó t ch c tín d ng có nh ng kho n đi vay ho c cho vay theo lãi su t th n i N u ngân hàng đi vay theo lãi su t th n i, khi lãi su t th tr ng t ng khi n chi phí c a ngân hàng t ng theo và ng c l i R i ro lãi su t đ c bi t quan tr ng khi ngân hàng huy đ ng v n thông qua phát hành trái phi u ho c đ u t tài chính khá

l n và theo lãi su t th tr ng

+ R i ro tác nghi p (r i ro ho t đ ng): X y ra do nguyên nhân thi u ho c có

nh ng không hi u qu c a các quy trình n i b , con ng i ho c h th ng, ho c x y ra

do các s ki n bên ngoài, gây t n th t cho ngân hàng M i ngân hàng tùy thu c vào

m c tiêu qu n lý r i ro c a mình mà có th xây d ng đ nh ngh a riêng v r i ro tác nghi p trong ngân hàng mình

+ R i ro th tr ng: ây là lo i r i ro t n th t tài s n, x y ra khi có s thay đ i

c a các đi u ki n th tr ng hay nh ng bi n đ ng c a th tr ng làm nh h ng đ n lãi

su t, t giá ngo i h i, giá ch ng khoán mà ngân hàng đang đ u t

M t trong nh ng cách th c đ ngân hàng có th qu n lý, phòng ng a, phát hi n các r i ro là thi t l p m t h th ng ki m soát n i b h u hi u và hi u qu cho các quy trình nghi p v nh m giúp ngân hàng đ t đ c các m c tiêu c a mình

1.1.2.4 S c n thi t KSNB trong ngân hàng

Trong giai đo n hi n nay, khi mà ngành tài chính - ngân hàng đang h i nh p ngày càng sâu và r ng vào n n kinh t qu c t , yêu c u đ t ra đ i v i vi c qu n lý và ki m soát nh ng r i ro phát sinh trong quá trình qu n tr ngân hàng là vô cùng c n thi t và

c p bách đ i v i t t c các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam Ki m soát n i b đóng vai trò r t quan tr ng đ i v i s an toàn và kh n ng phát tri n trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i Vi c xây d ng và th c hi n đ c m t c ch ki m soát n i b phù h p và hi u qu s cho phép các ngân hàng th ng m i ch ng đ t t

nh t v i r i ro

- N u xét d i góc đ nh h ng đ i v i n n kinh t qu c gia, ho t đ ng kinh doanh c a NHTM có nhi u đ c đi m khác bi t đ i v i các Doanh nghi p khác Tr c

h t đó là l nh v c kinh doanh c a NHTM bao g m ti n t , tín d ng và d ch v ngân hàng, nh ng l nh v c này liên quan đ n t t c các ngành và m i m t c a đ i s ng kinh

t , xã h i M t khác ti n t ngân hàng là l nh v c r t “nh y c m” nên nó đòi h i m t s

th n tr ng trong ho t đ ng đi u hành đ tránh thi t h i cho n n kinh t xã h i i

t ng kinh doanh c a ngân hàng là ti n t , mà ti n t là m t công c đ c Nhà n c s

d ng đ qu n lỦ v mô n n kinh t , nó quy t đ nh đ n s phát tri n và suy thoái c a c

m t n n kinh t , do đó nó s đ c Nhà n c ki m soát r t ch t ch

- N u xét d i góc đ ho t đ ng trong ngân hàng, nh ng đ c đi m c a ho t đ ng ngân hàng nh h ng đ n vi c thi t k h th ng KSNB nh sau:

+ NHTM th ng có s l ng l n các nghi p v và giao d ch tr c ti p b ng ti n

m t, ch ng t có giá i u này d n đ n r i ro v th t thoát tài s n và gian l n trong

vi c b o qu n tài s n và th c hi n giao dch Do đó, các ngân hàng th ng thi t l p

nh ng quy trình ho t đ ng và k toán th ng nh t, h n ch quy n h n cá nhân và duy trì

h th ng KSNB h u hi u

+ NHTM th ng có s l ng l n các nghi p v và giao d ch c v s l ng l n giá tr i u này đòi h i các ngân hàng ph i thi t l p h th ng k toán và KSNB ph c

t p cùng v i vi c áp d ng công ngh thông tin hi n đ i trong x lý nghi p v

+ NHTM th ng có m ng l i ho t đ ng r ng l n nhi u chi nhánh và phòng giao d ch tr i kh p c n c i u này đòi h i vi c phân c p trách nhi m và quy n h n

l n trong ch c n ng k toán và giám sát nh ng v n đ m b o tuân th h th ng k toán

và ki m soát th ng nh t Ngoài ra, đ c đi m này c ng nh h ng đáng k đ n y u t thông tin và truy n thông trong toàn h th ng c a ngân hàng

+ Các NHTM th ng ph i tuân th ch t ch các quy đ nh v pháp lý trong ho t

đ ng Các quy đ nh này c ng th ng xuyên đ c thay đ i và đi u ch nh

+ Ngoài ra các NHTM g p ph i nhi u r i ro trong ho t đ ng kinh doanh, do đó

c n thi t ph i có m t h th ng ki m soát n i b th t h u hi u đ góp ph n h n ch r i

ro cho ngân hàng

1.1.3 H th ng lý lu n KSNB trong ngân hàng theo Báo cáo Basle

y ban Basle giám sát ngân hàng là m t y ban c a c quan giám sát ngân hàng,

đ c thành l p b i các Th ng đ c ngân hàng TW c a 10 qu c gia vào n m 1975 y ban này bao g m đ i di n c p cao c a các c quan giám sát ngân hàng và các ngân hàng TW t B , Canada, Pháp, c, Ý, Nh t B n, Luxembourg, Hà Lan, Th y i n,

Th y S , V ng qu c Anh và Hoa K y ban th ng t ch c các cu c h p t i Ngân hàng thanh toán qu c t Basle, n i đ t tr s chính c a ngân hàng

Vào th p niên 90, nhi u ngân hàng trên th gi i lâm vào tình tr ng kh ng ho ng

và b t n th t đáng k trong ho t đ ng kinh doanh Tr c tình hình đó, y ban Basle cùng v i các giám sát c a các ngân hàng trên th gi i đã t ch c các cu c nghiên c u,

kh o sát và k t qu đã ch ra r ng nh ng t n th t này là do ngân hàng đã không duy trì

đ c h th ng KSNB hi u qu Trên c s đó, y ban đã phát hành tài li u “Khuôn

kh cho h th ng KSNB trong các ngân hàng” N i dung đ c p trong khuôn kh này

đ c thi t k dành cho các ngân hàng qu c t , và chúng nh t quán v i n i dung v KSNB trong báo cáo COSO

1.1.3.1 M c tiêu và vai trò c a nguyên t c KSNB trong ngân hàng

Theo Basle, KSNB là m t quá trình đ c th c hi n b i H i đ ng qu n tr , nhà

qu n lý c p cao và toàn th nhân viên Nó không ph i ch là duy nh t m t th t c hay chính sách đ c th c hi n t i m t th i đi m nào đó mà nó ph i ph i đ c di n ra liên

t c trong ngân hàng H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao có trách nhi m thi t l p môi tr ng v n hóa thích h p đ t o đi u ki n thu n l i cho quy trình KSNB đ t hi u

qu và vi c giám sát hi u qu đó đ c di n ra liên t c Tuy nhiên, m i cá nhân trong t

ch c c n ph i tham gia vào quá trình đó Nh ng m c tiêu chính c a KSNB có th đ c phân lo i nh sau:

+ S h u hi u và hi u qu c a các ho t đ ng (m c tiêu ho t đ ng): M c tiêu này liên quan đ n s h u hi u và hi u qu c a các ngân hàng trong vi c s d ng tài s n, các ngu n l c khác và đ m b o ngân hàng kinh doanh không b l Quá trình KSNB

tìm ki m đ đ m b o r ng toàn b nhân viên trong t ch c đang làm vi c đ đ t đ c

m c tiêu đó là s hi u qu , toàn v n và không v t quá chi phí cho phép

+ S tin c y, đ y đ và k p th i c a thông tin qu n lý và tài chính (m c tiêu thông tin): M c tiêu này mu n đ c p đ n tính k p th i, đáng tin c y c a các báo cáo có liên quan đ n vi c đ a ra các quy t đ nh c a ngân hàng Chúng c ng ch ra s c n thi t c a các tài kho n đ nh k , báo cáo tài chính và báo cáo cho các c đông, ng i giám sát và các đ i tác bên ngoài Thông tin nh n đ c t nhà qu n lý, H i đ ng qu n tr , c đông,

nh ng nhà giám sát ph i hi u qu , tin c y đ nh ng ng i s d ng có th d a vào đó

mà đ a ra các quy t đ nh

+ Tuân th các quy đ nh và lu t pháp hi n hành (m c tiêu tuân th ): M c tiêu này

đ m b o ch c ch n r ng t t c các ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng đ u ph i tuân

th đúng quy đ nh và lu t pháp, các yêu c u c a nhà giám sát, chính sách và th t c

c a t ch c M c tiêu này nh m m c đích b o v quy n l i và danh ti ng c a ngân hàng

1.1.3.2 Các nguyên t c KSNB trong ngân hàng

Theo Báo cáo Basle, có 13 nguyên t c trong vi c thi t k và đánh giá h th ng KSNB trong ngân hàng:

 S giám sát c a nhà qu nălỦăvƠămôiătr ng ki m soát

Nguyên t c 1: H i đ ng qu n tr có trách nhi m phê duy t và xem xét đ nh k các chi n l c kinh doanh chung và các chính sách quan tr ng c a ngân hàng; hi u rõ

nh ng r i ro tr ng y u c a ngân hàng, thi t l p m c đ ch p nh n đ i v i nh ng r i ro

và đ m b o r ng nhà qu n lý c p cao ph i n m đ c các b c c n thi t đ xác đ nh, đo

l ng, giám sát và ki m soát r i ro, phê duy t c c u t ch c và đ m b o nhà qu n lý

c p cao đang giám sát hi u qu h th ng KSNB H i đ ng qu n tr là ng i cu i cùng

ch u trách nhi m đ m b o r ng m t h th ng KSNB đ y đ , hi u qu đ c thi t l p và duy trì

H i đ ng qu n tr có trách nhi m phê duy t và xem xét đ nh k các chi n l c kinh doanh chung và các chính sách quan tr ng c a ngân hàng; n m b t các r i ro quan

tr ng đ i v i ngân hàng, đ t ra các m c đ có th ch p nh n đ c đ i v i các r i ro này và đ m b o Ban T ng Giám đ c ti n hành các b c đi c n thi t đ nh n bi t, đ nh

l ng, theo dõi và ki m soát các r i ro này; phê duy t c c u t ch c; và đ m b o Ban

T ng Giám đ c theo dõi tính hi u qu c a h th ng KSNB H i đ ng qu n tr ch u trách nhi m cu i cùng v vi c thi t l p và duy trì m t h th ng KSNB thích h p và có

hi u qu

Nguyên t c 2: Nhà qu n lý c p cao ch u trách nhi m th c hi n đ y đ các chi n

l c và chính sách đã đ c phê duy t b i H i đ ng qu n tr , xây d ng các quy trình đ

nh n bi t, đo l ng, giám sát, ki m soát r i ro phát sinh trong ngân hàng; duy trì c

c u t ch c mà có s phân công rõ ràng v trách nhi m, quy n h n và các m i quan h

m nh và ch ng t cho t t c các nhân viên trong t ch c hi u đ c t m quan tr ng c a

h th ng KSNB T t c các nhân viên trong ngân hàng c n ph i hi u vai trò c a h trong quá trình ki m soát n i b và hoàn toàn tham gia vào quá trình đó

 Nh n bi tăvƠăđánhăgiáăr i ro

Nguyên t c 4: M t h th ng KSNB hi u qu ph i đ m b o r ng nh ng r i ro

tr ng y u mà có th nh h ng đ n vi c đ t m c tiêu c a ngân hàng thì c n ph i liên

t c đ c xem xét và đánh giá S đánh giá này ph i bao g m t t c nh ng r i ro mà ngân hàng và hi p h i ngân hàng g p ph i: đó là r i ro tín d ng, r i ro qu c gia, r i ro

th tr ng, r i ro lãi su t, r i ro tính thanh kho n, r i ro ho t đ ng, r i ro pháp lý và r i

ro danh ti ng Ki m soát n i b c n ph i xem xét l i nh ng r i ro tr c đây không

ki m soát đ c c ng nh m i phát sinh

 Ho t đ ng ki m soát và s phân công, phân nhi m

Nguyên t c 5: Các ho t đ ng ki m soát s là m t ph n quan tr ng trong các ho t

đ ng hàng ngày c a ngân hàng M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i thi t l p

lý c a ngân hàng, c ng nh thông tin th tr ng bên ngoài v các s ki n và nh ng

đi u ki n có liên quan đ n vi c đ a ra các quy t đ nh Thông tin ph i đáng tin c y, k p

th i, có th s d ng và đ c trình bày nh t quán

Nguyên t c 8: M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i r ng ph i có nh ng h th ng thông tin đáng tin c y đ i v i t t c các ho t đ ng trong ngân hàng H th ng này ph i

l u tr và s d ng d li u đi n t , đ c b o m t, giám sát m t cách đ c l p và ph i

đ c ki m tra đ t xu t

Nguyên t c 9: H th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i có các kênh thông tin hi u

qu đ đ m b o r ng t t c các nhân viên hi u m t cách đ y đ và tuân theo các chính

sách và th t c mà có liên quan đ n nhi m v và trách nhi m c a h ; và các kênh thông tin liên quan khác c ng đ t đ c m c tiêu nh v y

 Giám sát và s a ch a nh ng sai sót

Nguyên t c 10: Hi u qu t ng th KSNB c a ngân hàng c n ph i đ c theo dõi liên t c Giám sát nh ng r i ro tr ng y u chính là m t ph n trong các ho t đ ng hàng ngày c a ngân hàng c ng nh các đánh giá đ nh k c a b ph n kinh doanh và ki m toán n i b

Nguyên t c 11: C n ph i có ki m toán n i b hi u qu và toàn di n, đ c th c

hi n b i nh ng nhân viên có n ng l c, đào t o thích h p đ có th làm vi c đ c l p

Ch c n ng c a ki m toán n i b nh m t ph n c a giám sát h th ng KSNB: đó là báo cáo tr c ti p cho H i đ ng qu n tr ho c Ban ki m soát và nhà qu n lý c p cao

Nguyênăt că12:ăS y u kém c a h th ng KSNB, cho dù đ c xác đ nh b i b

ph n kinh doanh, ki m toán n i b hay nhân viên ki m soát khác, thì c ng ph i đ c báo cáo m t cách k p th i cho c p qu n lỦ thích h p và ghi nh n ngay l p t c Sai sót

tr ng y u c a h th ng KSNB đ c báo cáo cho nhà qu n lỦ c p cao và H i đ ng qu n

tr

 ánhăgiáăh ăth ngăKSNBăthôngăquaăc ăquanăthanhătraăngân hàng

Nguyênăt că13:ă Cán b thanh tra ngân hàng nên yêu c u r ng t t c các ngân

hàng, b t k quy mô nh th nào, c ng đ u ph i có h th ng KSNB hi u qu phù h p

v i tính ch t, s ph c t p và r i ro v n có c a ngân hàng đ đáp ng v i nh ng thay

đ i, đi u ki n c a ngân hàng Trong tr ng h p mà ng i thanh tra xác đ nh r ng h

th ng KSNB c a ngân hàng không đ y đ ho c không hi u qu đ i v i r i ro c th

c a ngân hàng (ch ng h n nh không đ m b o các nguyên t c đã đ a ra), h c n ph i

có hành đ ng x lỦ thích h p

1.1.3.3 Th c ti n v n d ng Báo cáo Basle trong m t s ngân hàng trên th

gi i

Song song v i s t n t i các lý lu n chung v KSNB t giai đo n ti n COSO n m

1997, m t s NHTM và vi n nghiên c u tài chính, ti n t th gi i c ng đã so n th o

nh ng nguyên t c, h ng d n v KSNB trong các NHTM, t ch c tài chính

+ Ngân hàng Bank of England đã cho ra đ i tài li u mang t a đ “Banks Internal Control and the Section 39 Process” vào tháng 2/1997

+ Chính ph Pháp ban hành “Ch th 97 -02 ngày 21/02/1997 v KSNB trong các

t ch c tín d ng”

+ Vi n ti n t Châu Âu (European Monetary Institute) đã công b tài li u v “H

th ng KSNB c a các t ch c tín d ng” Internal Control Systems of Credit Institutions vào tháng 7/1997

+ Tài li u qu n lý r i ro trong các ngân hàng – KSNB và tuân th khuôn kh v

h th ng KSNB trong các ngân hàng và tuân th khuôn kh v H th ng KSNB trong các ngân hàng do ngân hàng Bangladesh ban hành (Managing Core Risks in banking : Internal Control and Compliance Framework for Internal Control in Banking Organisations –Bangladesh Bank 2002.)

+ Vi n ti n t Châu Âu (European Monetary Institute) đã công b tài li u v H

th ng KSNB c a các t ch c tín d ng (Internal Control Systems of Credit Institutions)

vào tháng 7/1997

+ Tài li u KSNB: S tay ki m toán viên do B ki m soát ti n t - Hoa K ban hành áp d ng cho ho t đ ng giám sát ngân hàng và đánh giá h th ng KSNB ngân

hàng (Intenal Control : Comptroller’s Handbook,January 2001 – Comptroller of the

Currency, Administrator of National Banks.)

Nhìn chung, n i dung c a các tài li u này là s k t h p hài hòa gi a báo cáo c a Basle và COSO v KSNB

T i các n c, h th ng giám sát ngân hàng (bank supervision) tr c thu c ngân hàng TW ho c B tài chính, ho c m t c quan đ c l p đ c thi t l p đ giám sát ho t

đ ng tài chính c a các NHTM, các t ch c tài chính nh m đ i phó v i các cu c kh ng

ho ng tài chính, các bi n đ ng kinh t và chính tr nh h ng đ n ho t đ ng tài chính ngân hàng Ho t đ ng giám sát ngân hàng trên ph ng di n giám sát tính tuân th , t p trung vào vi c đánh giá h th ng qu n lý r i ro và ki m soát r i ro c a các NHTM Dù hình th c c a h th ng giám sát ngân hàng c a các qu c gia có s khác bi t, n i dung

và ph ng pháp giám sát ngân hàng c ng đ u t p trung vào m c tiêu ki m soát ho t

đ ng c a NHTM, trong đó tr ng tâm là h th ng KSNB

Trong khuôn kh KSNB dành cho ngân hàng, y ban Basle đã t ng h p các nguyên nhân và bài h c kinh nghi m t s th t b i do KSNB không hi u qu trong các NHTM m t s n c trên th gi i:

Th nh t: T m nhìn c a nhà qu n lý và v n hóa ki m soát nh h ng đ n ch t

l ng c a h th ng KSNB Nhà qu n lý c p cao quy t đ nh d a trên ý ki n ch quan

c a mình, cho r ng quy t đ nh c a mình là đúng.Vi c đi u hành thi u t p trung, buông

l ng ki m soát, thi u s ch đ o, giám sát c a H i đ ng qu n tr , nhà qu n lý c p cao hay thi u s phân công trách nhi m, vai trò qu n lý rõ ràng

Ví d : Barings, PLC: Ngày 26/02/1995, Ngân hàng Barings PLC Anh đã tuyên b phá s n sau 233 n m t n t i Nguyên nhân tr c ti p d n đ n v phá s n này là do Giám

đ c chi nhánh ngân hàng Barings t i Singapore – Leeson Anh này đã t Ủ đ u t 7 t $ vào h p đ ng trao đ i có k h n theo ch s Nikkei trên th tr ng ch ng khoán Nh t

B n Do d báo sai v th tr ng, Barings đã b t n th t 1,3 t $ Sai l m c a ngân hàng

ch cho Leeson kiêm nhi m c hai ch c n ng: kinh doanh và giám sát Leeson đã quá t tin vào kh n ng kinh doanh c a mình và l i d ng vi c đ c t p trung quy n

l c quá m c gi i h n nên đã gây ra t n th t trên Bài h c v s phá s n c a Barings

c nh báo t t c các ngân hàng trên th gi i v t n th t l n có th gây ra do s l ng l o trong công tác qu n lỦ, giám sát, đi u hành và phân đ nh ch c n ng công vi c

+ Th hai: Nh n d ng và đánh giá r i ro: Nhà qu n lý không k p th i nh n d ng

đ c các r i ro do môi tr ng kinh doanh thay đ i Vi c nh n d ng và đánh giá r i ro không đ y đ c ng là nguyên nhân gây ra thua l

+ Th ba: Phân chia trách nhi m và ki m soát các ho t đ ng: M t h th ng KSNB mà có s phân công không h p lý, các công vi c c a nhân viên mâu thu n, xung đ t v quy n l i l n nhau, ho c m t nhân viên kiêm nhi m quá nhi u… c ng là nguyên nhân gây ra s y u kém c a t ch c

+ Th t : Thông tin và truy n thông: M t s ngân hàng đã b thi t h i vì thông

tin trong t ch c không đáng tin c y, ho c quá ph c t p, lý do là vi c truy n thông không hi u qu Trong m t s tr ng h p các ngân hàng c ng b th t b i trong vi c không ki m soát đ c vi c đ c, hi u các chính sách quan tr ng mà ngân hàng ph bi n cho nhân viên, và k t qu là trong m t th i gian dài các chính sách quan tr ng không

đ c th c thi Trong m t s tr ng h p khác, nhân viên ngân hàng c tình che d u thông tin, không khai báo, ho c hi u sai m c đích thông tin…

+ Th n m: Giám sát và s a ch a nh ng sai sót: M t s ngân hàng b t n th t là

do thi u s giám sát h th ng KSNB Các ngân hàng đã không th c hi n vi c ki m tra, theo dõi liên t c c ng nh đánh giá đ nh k c a b ph n kinh doanh và ki m toán n i

b K t qu là nh ng sai sót tr ng y u, nh ng b ph n có nguy c r i ro cao đã không

đ c báo cáo k p th i cho nhà qu n lý

1.2 KSNB ho tăđ ng tín d ngătrongăngơnăhƠngăth ngăm i

1.2.1 Tín d ng và vai trò c a tín d ngătrongăngơnăhƠngăth ngăm i

1.2.1.1 Khái ni m tín d ng

Tín d ng là m t giao d ch v tài s n gi a hai ch th trong đó bên cho vay chuy n giao quy n s d ng tài s n cho bên đi vay trong m t th i gian nh t đ nh theo tho thu n, bên đi vay có trách nhi m hoàn tr v n g c và lãi cho bên cho vay khi đ n h n thanh toán

1.2.1.2 Các lo i hình nghi p v tín d ngătrongăngơnăhƠngăth ngăm i

Có r t nhi u lo i hình nghi p v tín d ng trong ngân hàng th ng m i Sau đây là

m t s tiêu chí đ phân lo i:

- Theo th i gian s d ng v n vay, tín d ng đ c phân làm 3 lo i sau:

+ Cho vay ng n h n

+ Cho vay trung h n

+ Cho vay dài h n

- Theo m c đích s d ng v n vay

+ Cho vay b t đ ng s n

+ Cho vay công nghi p và th ng m i

+ Cho vay nông nghi p

+ Cho vay các đ nh ch tài chính

+ Cho vay cá nhân

Nghi p v bao thanh toán (nghi p v factoring)

- Ngoài các lo i hình cho vay trên đây, các NHTM còn th c hi n các nghi p v

b o lãnh cho khách hàng b ng uy tín c a mình

1.2.1.3 Vai trò c a tín d ngăđ i v iăngơnăhƠngăth ngăm i

Ho t đ ng tín d ng có vai trò quan tr ng đ i v i NHTM

- Th nh t: Nó là ho t đ ng mang l i ngu n thu ch y u cho các ngân hàng Ti n lãi và phí t o ra t các kho n cho vay chi m h u h t các ngu n thu c a ngân hàng, (kho ng 70% trong t ng thu nh p c a ngân hàng)

- Th hai: Bên c nh vi c thanh kho n và đ u t , ho t đ ng tín d ng là ho t đ ng

s d ng v n ch y u c a các ngân hàng M c dù ngày nay, các ngân hàng đang có xu

h ng đa d ng hóa danh m c các d ch v cung c p, nh ng ho t đ ng tín d ng v n đóng vai trò quan tr ng trong ho t đ ng c a ngân hàng

- Th 3: Ho t đ ng tín d ng còn là c s đ các ngân hàng thu hút và phát tri n khách hàng M t trong nh ng lỦ do đó là ngày càng có nhi u khách hàng mu n đi vay

đ th c hi n m c đích kinh doanh ho c trang tr i cho vi c chi tiêu T vi c cho vay, các ngân hàng s có th bán kèm và bán chéo các s n ph m khác nh : d ch v g i ti n, thanh toán, d ch v b o hi m, ngân qu …

- Th 4: Ho t đ ng tín d ng làm cho các NHTM tr thành m t trong nh ng trung gian tài chính quan tr ng nh t c a n n kinh t

kh n ng th c hi n ngh a v khi đ n h n Nó di n ra trong quá trình cho vay, chi t

kh u công c chuy n nh ng và gi y t có giá, cho thuê tài chính, bão lãnh, bao thanh toán c a ngân hàng ây còn đ c g i là r i ro m t kh n ng chi tr và r i ro sai h n,

là lo i r i ro liên quan đ n ch t l ng ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng

Tuy nhiên c n l u Ủ r ng trong ho t đ ng ngân hàng, th c hi n nghi p v cho vay thì đó m i ch là m t giao d ch ch a hoàn thành Giao d ch tín d ng ch đ c xem là hoàn thành khi nào ngân hàng thu h i v đ c kho n cho vay c g c và lãi Tuy nhiên

khi th c hi n giao d ch tín d ng ngân hàng không bi t ch c đ c giao d ch đó có hoàn thành hay không Do đó r i ro tín d ng th hi n kh n ng hay xác su t hoàn thành giao d ch tín d ng đó

1.2.2.2ă ánh giá r i ro tín d ng

1.2.2.2.1 Thi t l p m c tiêu

Thi t l p m c tiêu m c dù không đ c xem là thành ph n c a KSNB nh ng nó là

đi u ki n tiên quy t, là c s quan tr ng đ đánh giá r i ro M t s ki n ch đ c xem

là r i ro n u nó đe d a đ n vi c đ t đ c các m c tiêu c a t ch c Khi m c tiêu đ c

đ ra thì nhà qu n lý m i có th nh n d ng r i ro và có nh ng hành đ ng c n thi t đ

qu n lý chúng

Nh m đ th c hi n đ c các m c tiêu, chính sách l n c a Ngân hàng, thông qua

vi c th c hi n các m c tiêu c th , ch y u sau đây:

+ Hi u qu và an toàn trong ho t đ ng: b o v , qu n lý, s d ng tài s n và các ngu n l c m t cách kinh t , an toàn, có hi u qu

+ B o đ m h th ng thông tin tài chính và thông tin qu n lý trung th c, h p lý,

đ y đ và k p th i

+ B o đ m tuân th pháp lu t và các quy ch , quy trình, quy đ nh n i b

1.2.2.2.2 Nh n d ng và phân tích r i ro tín d ng

- Nh n d ng r i ro: Bao g m các công vi c: theo dõi, xem xét, nghiên c u môi

tr ng ho t đ ng và quy trình cho vay c a ngân hàng nh m th ng kê các d ng RRTD, nguyên nhân t ng th i k và d báo đ c nh ng nguyên nhân ti m n có th gây ra RRTD

nh n d ng r i ro tín d ng, nhà qu n tr ph i l p b ng li t kê t t c các d ng r i

ro đã, đang và s có th xu t hi n đ i v i ngân hàng b ng các ph ng pháp sau: l p

b ng câu h i, ti n hành đi u tra, ph ng pháp l u đ , phân tích báo cáo tài chính, phân tích các h p đ ng, quy trình cho vay, phân tích th tr ng…

- Phân tích r i ro: là ph i xác đ nh đ c nh ng d u hi u, bi u hi n, nguyên nhân gây ra RRTD nh m tìm ra bi n pháp h u hi u đ phòng ng a r i ro

M t s nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng

* Nguyên nhân khách quan

- Do tình hình kinh t , chính tr , xã h i trong n c nh h ng đ n toàn b ho t

đ ng c a các đ i t ng tham gia vào n n kinh t , ch ng h n nh kinh t b suy thoái,

kh ng ho ng, hay thiên tai, chi n tranh… làm cho các DN g p khó kh n, phá s n d n

đ n không tr n đ c cho ngân hàng i v i cá nhân vay v n s b th t nghi p, thu

nh p gi m sút, vì v y khó có th tr n cho ngân hàng M c khác tình hình kinh t , chính tr , trên th gi i c ng nh h ng đ n các n c, và vì th t ng r i ro tín d ng cho ngân hàng

- Do môi tr ng pháp lỦ ch a thu n l i: Ch ng h n nh s kém hi u qu c a c quan pháp lu t, vi c thanh tra, ki m tra, giám sát c a NHNN ch a hi u qu …

* Nguyên nhân ch quan

T phía ng i đi vay

- S d ng v n sai m c đích, không có thi n chí trong vi c tr n vay a s khi đi vay các DN đ u đ a ra các ph ng án kinh doanh r t c th , kh thi Tuy nhiên đ n khi vay đ c ti n thì không ít các DN c tình tìm cách không tr n , l a đ o ngân hàng

i u này đã gây nh h ng không ít đ n uy tín c a cán b tín d ng và các DN khác

- a s các DN khi vay v n ch y u ch t p trung vào đ u t tài s n v t ch t mà ít khi chú Ủ đ n vi c đ u t đ thay đ i cách th c qu n lỦ, giám sát Do đó khi quy mô kinh doanh m r ng d n đ n không th qu n lý, giám sát n i, và vì th d d n đ n

- M t s DN v n còn nh n th c r ng: v n ngân hàng là v n c a nhà n c, vì v y khi DN làm n không hi u qu thì ngân hàng ch u, ngân hàng làm n không hi u qu thì Nhà n c ch u

T phía ngân hàng

- B trí cán b tín d ng thi u đ o đ c ngh nghi p và chuyên môn nghi p v Nghi p v kém, d n đ n đánh giá không đúng tình hình tài chính, tài s n th ch p,

ph ng án kinh doanh c a DN Thi u đ o đ c ngh nghi p, d n đ n m t s cán b tín

d ng c ý làm trái quy trình tín d ng, th m đ nh s sài, ho c th m đ nh d a theo ý

mu n c a khách hàng, thi u ki m tra, ki m soát…

- Ch a xây d ng quy trình tín d ng ch t ch và khoa h c, ch y u các ngân hàng cho vay theo phong trào, ho c ch y theo thành tích, c đ t đ c k ho ch đ ra

- Thi u quy trình giám sát trong và sau khi vay nên không phát hi n k p th i vi c

- oăl ng r i ro: đo l ng r i ro c n thu th p s li u, phân tích, đánh giá

m c đ r i ro theo m t tiêu chu n nh t đ nh đánh giá m c đ quan tr ng c a r i ro

ng i ta đánh giá c hai tiêu chí: t n su t xu t hi n c a r i ro và biên đ c a r i ro, trong đó tiêu chí th hai đóng vai trò quy t đ nh Các đ i t ng c n đánh giá m c đ

r i ro bao g m: khách hàng, kho n vay và danh m c đ u t

1.2.2.2.3 Ki m soát và phòng ng a r i ro tín d ng

Là công vi c tr ng tâm c a công tác qu n tr ó là vi c s d ng các bi n pháp,

k thu t, công c , chi n l c, các ch ng trình ho t đ ng đ ng n ng a, né tránh, ho c

gi m thi u nh ng t n th t, nh ng nh h ng không mong đ i có th x y ra v i ngân

hàng Có các bi n pháp ki m soát r i ro nh : né tránh r i ro, ng n ng a t n th t, gi m thi u t n th t, chuy n giao r i ro, đa d ng r i ro, qu n tr thông tin …

1.2.3 KSNB ho tăđ ng tín d ng trong ngân hàng

* Ki m soát quá trình nh n và x lý h s vay v n c a khách hàng:

- Ki m tra thông tin v khách hàng vay

- Ki m soát th t c gi y đ ngh vay v n nh m đ m b o r ng m i h s đ ngh vay v n c a khách hàng đ u đ c c p th m quy n theo dõi ch t ch đ ghi nh n vi c phân công cho nhân viên tín d ng ho c nhóm th m đ nh thích h p th c hi n th m đ nh kho n vay

+ Ai ch u trách nhi m qu n lý h s : Quy đ nh v th m quy n đ c ti p nh n,

ki m tra h s vay v n – đ i chi u v i các v n b n h ng d n nghi p v

 Xem xét vi c quy đ nh các tài li u, các m u bi u đ c tiêu chu n hóa đ i v i

h s vay v n

 N i dung khi xem xét h s xin vay?

đ làm c s cho c p xét duy t quy t đ nh cho vay

+ Ki m soát k t qu đ nh giá tài s n đ m b o và xem xét tính h p l c a h s tài

gi i ngân là h p l vì n m trong h n m c tín d ng đã đ c duy t và phù h p v i các

đi u ki n gi i ngân đã xác đ nh khi xét duy t c p tín d ng

* Ki m soát quá trình giám sát tín d ng

- Ki m soát quá trình giám sát vi c tuân th cam k t tr v n, lãi vay nh m đ m

b o r ng vi c theo dõi tình hình tr n c a khách hàng vay v n di n ra th ng xuyên

- Ki m soát vi c t p h p các báo cáo v v n và lãi vay quá h n nh m đ m b o

r ng các báo cáo v v n và lãi vay quá h n, tr k đ c cung c p đ y đ , k p th i cho các c p có th m quy n và nhà qu n tr c p cao nh t đ có nh ng bi n pháp ng phó

thích h p ây là y u t thu c v thông tin và truy n thông trong h th ng KSNB

đ t đ c đi u này, yêu c u ngân hàng ph i có h th ng thông tin k toán hi u qu , k p

th i và h th ng ki m soát trong môi tr ng x lý thông tin máy tính h u hi u

- Ki m soát s li u báo cáo tín d ng nh m đ m b o tính chính xác v th i gian cung c p k p th i cho nhà qu n lỦ đ ph c v cho vi c phân tích, giám sát danh m c tín d ng

- Ki m soát quá trình thu h i n x u và đánh giá kh n ng thu h i c a các kho n

n x u đ quy t đ nh m c trích l p d phòng thích h p

* Ki m soát vi c th c hi n đánh giá và th m đ nh đ nh k :

- Tiêu chu n l p qu d phòng cho các kho n vay có kh n ng không thu h i

đ c nh m đ m b o r ng vi c trích l p các kho n n không thu h i đ c là xác th c

1.2.3.2 Thi t l p quy trình tín d ng trong ngân hàng

Quy trình tín d ng là b ng t ng h p mô t công vi c c a ngân hàng t khi ti p

nh n h s vay v n c a m t khách hàng cho đ n khi quy t đ nh cho vay, gi i ngân, thu

n và thanh lỦ h p đ ng tín d ng i v i các ngân hàng, khi thi t k quy trình tín

d ng ph i đ m b o m t s các nguyên t c c b n nh nguyên t c phân công, phân nhi m; nguyên t c b t kiêm nhi m và nguyên t c u quy n và phê chu n

Vi c thi t l p quy trình tín d ng ch t ch và h p lỦ có Ủ ngh a đ c bi t quan tr ng

đ i v i các ngân hàng th ng m i Nó giúp cho ngân hàng nâng cao ch t l ng tín

d ng và gi m thi u r i ro tín d ng ng th i là c s cho vi c phân đ nh quy n, trách nhi m cho các b ph n trong ho t đ ng tín d ng, làm c s đ thi t l p các h s , th

t c vay v n M c khác, quy trình tín d ng là c s đ ngân hàng ki m soát quá trình

c p tín d ng và đi u ch nh chính sách tín d ng c a ngân hàng, giúp nhà qu n lỦ có th phát hi n nh ng sai sót, r i ro đ t đó có nh ng đi u ch nh k p th i Sau đây là quy trình tín d ng c b n:

B c 1: L p h s vay v n

Sau khi ti p nh n h s xin vay v n c a khách hàng, cán b tín d ng s h ng

d n các th t c c n thi t và ti n hành l p b h s vay Nhìn chung m t b h s vay

v n c n ph i thu th p các thông tin nh :

 N ng l c pháp lỦ, n ng l c hành vi dân s c a khách hàng

 Kh n ng s d ng v n vay

 Kh n ng hoàn tr n vay (v n vay + lãi)

B c 2: Th m đ nh h s cho vay

Sau khi l p b h s vay, s ti n hành th m đ nh Th m đ nh h s cho vay chính

là xác đ nh kh n ng hi n t i và t ng lai c a khách hàng trong vi c s d ng v n vay + hoàn tr n vay

M c tiêu:

 Tìm ki m nh ng tình hu ng có th x y ra d n đ n r i ro cho ngân hàng, d đoán kh n ng kh c ph c nh ng r i ro đó, d ki n nh ng bi n pháp gi m thi u

r i ro và h n ch t n th t cho ngân hàng

 Phân tích tính có th t c a nh ng thông tin đã thu th p đ c t phía khách hàng trong b c 1, t đó nh n xét thái đ , thi n chí c a khách hàng làm c s cho

vi c ra quy t đ nh cho vay

B c 3: Thông báo k t qu xét duy t h s vay

Trong khâu này, ngân hàng s ra quy t đ nh đ ng Ủ ho c t ch i cho vay đ i v i

m t h s vay v n c a khách hàng Trong giai đo n này chúng ta th ng m c 2 sai l m

c b n:

 ng ý cho vay v i m t khách hàng không t t

 T ch i cho vay v i m t khách hàng t t

B c 4: Gi i ngân

Khi ngân hàng đ ng Ủ cho khách hàng vay, lúc này ngân hàng s hoàn t t các th

t c pháp lỦ, l u gi tài s n đ m b o Sau khi đã th c hi n xong các th t c này ngân hàng s ti n hành gi i ngân cho khách hàng theo h n m c tín d ng đã kỦ k t trong h p

đ ng tín d ng

B c 5: Theo dõi h s sau khi cho vay

Nhân viên tín d ng th ng xuyên ki m tra vi c s d ng v n vay th c t c a khách hàng, hi n tr ng tài s n đ m b o, tình hình tài chính c a khách hàng, đ đ m

b o kh n ng thu n

B c 6: Thanh lý h p đ ng tín d ng

Khi h t th i h n vay, cán b tín d ng s ti n hành thu n , lãi c a khách hàng và thanh lỦ h p đ ng tín d ng Tr ng h p khách hàng ch a tr thì c n ph i tái th m

đ nh, c c u l i th i gian tr n , khoanh n ho c x lỦ n quá h n Sau khi thanh lỦ

h p đ ng, c n ph i l u h s khách hàng đ cung c p thông tin cho nh ng l n sau

1.2.3.3 Thi t k h th ng qu n lý r i ro tín d ng trong ngân hàng

Qu n lý r i ro tín d ng là quá trình các ngân hàng tác đ ng đ n h th ng tín d ng thông qua b máy và công c qu n lỦ đ phòng ng a, c nh báo, đ a ra các bi n pháp

nh m h n ch đ n m c t i đa vi c không thu đ c đ y đ c g c và lãi c a kho n vay

ho c thu g c và lãi không đúng h n

h n ch r i ro tín d ng, đòi h i ngân hàng ph i xây d ng h th ng qu n lỦ r i

ro tín d ng H th ng này ph i phù h p v i thông l qu c t , trong đó quan tr ng nh t

là xây d ng b ph n qu n lỦ r i ro H i s chính và các Chi nhánh H th ng qu n

lỦ r i ro có th bao g m: U ban qu n lỦ r i ro tr c thu c H i đ ng qu n lỦ; Ban qu n

lỦ r i ro thu c c quan đi u hành Trung ng và Phòng qu n lỦ r i ro t i các Chi nhánh Trong đó, b ph n qu n lỦ r i ro ph i ho t đ ng theo nguyên t c không tham gia vào quá trình t o ra r i ro

K T LU NăCH NGă1

N i dung ch ng 1 đã đ a ra c s lý lu n v KSNB nói chung, trong h th ng NHTM, và khái quát KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng ng th i, ch ng 1 c ng đã nêu đ c nh ng r i ro tín d ng trong ngân hàng đ t đó th y đ c t m quan tr ng c a

ki m soát n i b đ i v i trong ngân hàng th ng m i Bên c nh đó, vi c đ a ra lỦ lu n

v KSNB theo Báo cáo Basle, s là c s đ xem đ ra gi i pháp cho ch ng 3

Trên c s lý lu n nêu trên, ch ng k ti p s đi vào chi ti t th c tr ng v KSNB

ho t đ ng tín d ng, nh n di n các r i ro tín d ng và t đó đánh giá u, nh c đi m c a

h th ng KSNB t i Ngân hàng TMCP ông Á, chi nhánh Bình nh

Ngân hàng ông Á (DongA Bank) đ c thành l p vào ngày 1/7/1992, v i s

v n đi u l ban đ u là 20 t đ ng T khi thành l p đ n nay, Ngân hàng ông Á đã

không ng ng phát tri n và đã đ t đ c m t s thành t u nh t đ nh:

* M t s thành t uăđ tăđ cătínhăđ n ngày 31/12/2009:

Sau h n 17 n m thành l p, Ngân hàng ông Á luôn đ m b o s phát tri n liên

+ M ng l i ho t đ ng c a Ngân hàng ông Á liên t c phát tri n Tính đ n

ngày 31/12/2009, m ng l i ho t đ ng c a Ngân hàng đ c m r ng bao g m: 1

H i s , 1 S giao d ch, 173 chi nhánh và Phòng giao d ch, h n 900 máy giao d ch

t đ ng – ATM và h n 1200 máy ATM trong h th ng VNBC, g n 1.500 đi m

ch p nh n thanh toán b ng th POS Các công ty thành viên g m: Công ty ki u h i

ông Á (1 H i s và 5 chi nhánh) và Công ty Ch ng khoán ông Á Các c đông

l n c a Ngân hàng g m: V n phòng thành y TP.H Chí Minh; Công ty CP Vàng

b c á quỦ Phú Nhu n (PNJ); Công ty Xây d ng và Kinh doanh nhà Phú Nhu n;

T ng Công ty May Vi t Ti n; T ng Công ty Bia - R u - N c gi i khát Sài Gòn (SABECO); Công ty D ch v Hàng không Sân bay Tân S n Nh t (SASCO)

+ T ng s cán b nhân viên ngân hàng đ n ngày 31/12/2009 có 3.691 ng i

 Gi i th ng "Top 100 th ng hi u tiêu bi u nh t Vi t Nam 2007"

 Top 200: Chi n l c công nghi p c a các doanh nghi p l n nh t Vi t Nam theo bình ch n c a Ch ng trình Phát tri n Liên hi p qu c (UNDP)

 Ch ng nh n xu t s c v Ch t l ng v t tr i c a ho t đ ng Thanh toán qu c

t do Standard Chartered Bank, Citibank, American Express Bank, Wachovia Bank

và Bank of New York trao t ng

 Máy ATM Th k 21 do DongA Bank ch t o đ c ch ng nh n “K l c Vi t Nam” có ch c n ng nh n và đ i ti n tr c ti p qua máy ATM l n đ u tiên t i Vi t

Nam

 Gi i th ng "Th ng hi u Vi t nam n i ti ng nh t ngành Ngân hàng - Tài

chính - B o hi m” n m 2006