Phát triển thị trường quyền chọn cổ phiếu để phòng ngừa rủi ro trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Các ch th tham gia th tr ng quy n ch n.. Ch th phát hành.... Ch th trung gian.. T ng quan v Th tr ng tƠi chính phái sinh... Ch th trung gian... T ng quan v Th tr ng tƠi chính phái sinh..

Tôi xin cam đoan lu n v n này là do chính tôi nghiên c u và th c

hi n Các thông tin và s li u đ c s d ng trong lu n v n đ c trích d n đ y đ ngu n tài li u t i danh m c tài li u tham kh o và hoàn toàn trung th c

Tác gi lu n v n

ÀO M NH LINH

OTC: Th tr ng ch ng khoán phi t p trung

OCC: Công ty thanh toán bù tr quy n ch n

UBCKNN: U ban ch ng khoán Nhà n c

VAT: Thu giá tr gia t ng

VNIndex: Ch s giá c phi u t i S giao d ch ch ng khoán TP.HCM

HNX-Index: Ch s giá c phi u t i S giao d ch ch ng khoán Hà N i

Hose: Sàn giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh

HNX: Sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i

TTGDCK HN: Trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i

WTO: T ch c th ng m i th gi i

DANH M C CÁC HỊNH V TH

Hình 3.1: Giá c phi u và công c phái sinh trong cây nh phân m t b c Hình 3.2: Giá c phi u trong cây nh phân hai b c

B ng 2.1: Quy mô TTCK Vi t Nam qua các n m t 2000 – 2010

S đ 3.1: Giai đo n chu n b và th c hi n thí đi m

S đ 3.2: Th hi n vai trò c a t ch c phát hành quy n ch n

S đ 3.3: Giao d ch quy n ch n c phi u trên sàn t p trung

M C L C

Ch ng 1: T ng quan v th tr ng tƠi chính phái sinh vƠ h p đ ng quy n

ch n

Trang

1.1 Khái quát v quy n ch n 1

1.1.1 H p đ ng quy n ch n 1

1.1.2 Phân lo i quy n ch n 1

1.1.2.1 Phân lo i theo quy n c a ng i mua 1

1.1.2.2 Phân lo i theo th i gian th c hi n 2

1.1.2.3 Phân lo i theo tài s n c s 3

1.1.3 Các ch th tham gia th tr ng quy n ch n 3

1.1.3.1 Ch th phát hành 3

1.1.3.2 Ch th trung gian 4

1.1.3.3 Ch th đ u t 5

1.1.4 Các quy đ nh v phí quy n ch n, giá gi i h n và s l ng 5

1.1.4.1 Xác đ nh phí quy n ch n ch ng khoán 5

1.1.4.2 Quy đ nh v gi i h n giá và s l ng 6

1.2 T ng quan v Th tr ng tƠi chính phái sinh 6

1.2.1.Gi i thi u khái quát v th tr ng tài chính phái sinh 6

1.2.2 Hình th c giao d ch c a h p đ ng quy n ch n 7

1.2.2.1 Giao d ch quy n ch n trên th tr ng t p trung 7

1.2.2.2 Giao d ch quy n ch n trên th tr ng phi t p trung 7

1.3 c đi m c a quy n ch n ch ng khoán 8

1.3.1 Mua quy n ch n ch ng khoán là mua quy n đ th c hi n h p đ ng 8

1.3.2 Nh ng tiêu chu n c a h p đ ng quy n ch n ch ng khoán 8

1.3.3 Giá c a h p đ ng quy n ch n ch ng khoán 9

1.3.4 nh h ng c a vi c phân chia c t c và c phi u đ n giá th c hi n 10

1.4 S c n thi t c a vi c ng d ng quy n ch n c phi u trên TTCK 10

1.4.1 Gia t ng tính hi u qu cho th tr ng giao d ch hàng hoá c s 10

1.4.2 T o công c h n ch r i ro trên TTCK 11

1.4.3 a d ng hoá c h i kinh doanh cho các nhà đ u t tài chính 11

1.4.4 Thúc đ y TTCK phát tri n 12

1.4.5 Thu hút v n đ u t n c ngoài 12

1.4.6 L i ích c a công c quy n ch n so v i các công c tài chính phái sinh khác 13

1.5 Các đi u ki n c s đ hình thƠnh nên th tr ng quy n ch n c phi u 13 1.5.1 TTCK đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t 13

1.5.2 Nh n th c c a các nhà đ u t v quy n ch n 14

1.5.3 Lu t pháp trên th tr ng quy n ch n 15

1.5.4 Hàng hoá trên th tr ng quy n ch n 16

1.5.5 Ngu n nhân l c ph c v cho th tr ng quy n ch n 17

1.5.6 C s v t ch t k thu t, công ngh ph c v th tr ng; H th ng thanh tra giám sát và công b thông tin 17

1.6 K thu t phòng ng a r i ro b ng quy n ch n 18

1.6.1.Giao d ch quy n ch n mua 18

1.6.2 Giao d ch quy n ch n bán 19

1.6.3 Quy n ch n mua và c phi u 20

1.6.4 Quy n ch n bán và c phi u 21

1.6.5 Quy n ch n mua và quy n ch n bán lai t p 22

1.7 Kinh nghi m phát tri n m t s th tr ng giao d ch 23

1.7.1 Th tr ng giao d ch quy n ch n t i Úc 23

1.7.2 Th tr ng giao d ch quy n ch n t i Hàn Qu c 25

1.7.3 Th tr ng giao d ch quy n ch n t i Indonesia 28

1.7.4 Bài h c rút ra khi xây d ng th tr ng giao d ch quy n ch n VN 29

K t lu n ch ng 1 30

Ch ng 2: TTCK Vi t Nam vƠ nhu c u giao d ch quy n ch n 2.1 T ng quan v TTCK Vi t Nam 31

2.1.1 Bi n đ ng trên TTCK Vi t Nam trong th i gian qua 31

2.1.1.1.Giai đo n 2000-2005: Giai đo n kh i đ u c a TTCK 31

2.1.1.2 Giai đo n 2006: S phát tri n đ t phá c a TTCK Vi t Nam 32

2.1.1.3 Giai đo n 2007: Giai đo n TTCK bùng n 33

2.1.1.4.Giai đo n n m 2008 33

2.1.1.5 Giai đo n t n m 2009 đ n nay 34

2.1.2 Nh ng r i ro ti m n trên TTCK Vi t Nam 37

2.1.2.1 R i ro thông tin b t cân x ng 37

2.1.2.2 R i ro t y u t tâm lỦ c a nhà đ u t 38

2.1.2.3 R i ro t quy đ nh và ch t l ng d ch v c a sàn giao d ch t các công ty ch ng khoán 39

2.1.2.4 R i ro v chính sách 40

2.1.2.5 H th ng qu n lỦ và giám sát th tr ng ch a hi u qu 42

2.1.2.6 Ch a tri n khai giao d ch quy n ch n c phi u 43

2.2 Th c tr ng v giao d ch quy n ch n Vi t Nam 44

2.2.1 Quy n ch n ngo i t 44

2.2.2 Quy n ch n ti n đ ng Vi t Nam 48

2.2.3 Quy n ch n vàng 50

2.2.4 Quy n ch n lãi su t 53

2.2.5 Bài h c áp d ng cho th tr ng quy n ch n c phi u 54

2.3 Nh ng khó kh n thách th c khi đ a quy n ch n c phi u vƠo th c

ti n Vi t Namầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 55

2.3.1 TTCK Vi t Nam còn nh bé, ch a thu hút đ c nhi u nhà đ u t l n trong và ngoài n c tham gia 55

2.3.2 Pháp lu t v ch ng khoán m i ra đ i, còn nhi u s h , th c hi n thi u đ ng b 55

2.3.3 Hi u bi t c a công chúng v TTCK và th tr ng quy n ch n còn h n ch 56

2.3.4 Hàng hoá cho TTCK và th tr ng quy n ch n còn nghèo nàn và đ n đi u 56

2.3.5 i ng nhân l c ph c v th tr ng thi u v s l ng, y u v ch t l ng 57

2.3.6 C s h t ng k thu t còn s khai và h th ng thông tin trên TTCK ch m ch p và thi u chu n xác 57

2.3.7 C ch qu n lỦ TTCK còn b t c p, ch a hi u qu 58

2.3.8 Nghi p v bán kh ng ch a đ c tri n khai trên TTCK 60

K t lu n ch ng 2 61

Ch ng 3: Gi i pháp phát tri n th tr ng quy n ch n c phi u đ phòng ng a r i ro trên TTCK Vi t Nam 3.1 Quy trình xơy d ng đ a quy n ch n c phi u v n hƠnh th c ti n 62

3.1.1 Xây d ng ti n đ cho th tr ng quy n ch n c phi u 62

3.1.2 L trình xây d ng th tr ng quy n ch n c phi u Vi t Nam 63

3.1.3 Giai đo n chu n b và th c hi n thí đi m 64

3.1.3.1 Tiêu chu n c a c phi u c s đ quy n ch n đ c niêm y t và h y niêm y t 65

3.1.3.2 H th ng giao d ch quy n ch n c phi u 66

3.1.3.3 Quy trình giao d ch quy n ch n c phi u 67

3.1.3.4 Quy trình thanh toán bù tr đ i v i vi c th c hi n quy n ch n 68

3.1.4 Giai đo n hoàn thi n và phát tri n th tr ng quy n ch n 71

3.1.5 Mô hình quy n ch n c phi u trên th tr ng quy n ch n t p trung 72

3.1.6 C ch qu n lỦ và giám sát th tr ng quy n ch n 73

3.2 xu t gi i pháp ti n đ cho vi c xơy d ng vƠ phát tri n 73

3.2.1 Ph bi n ki n th c v quy n ch n thông qua các CTCK, các đ nh ch 73

3.2.2 Hoàn thi n h th ng pháp lỦ cho th tr ng quy n ch n 74

3.2.3 Xây d ng c s pháp lỦ cho ho t đ ng quy n ch n ch ng khoán 75

3.2.4 Xây d ng vi c t ch c và qu n lỦ sàn giao d ch quy n ch n 77

3.2.5 T o d ng c s v t ch t k thu t cho th tr ng quy n ch n 79

3.2.6 Phát tri n ngu n nhân l c ph c v tr c ti p cho th tr ng quy n ch n 80

3.2.7 Xây d ng danh m c hàng hoá có ch t l ng và phong phú cho 81

3.2.8 Ti p c n công c quy n ch n đ n các nhà đ u t ch ng khoán 81

3.2.9 Nâng cao m c đ hi u qu c a TTCK 83

3.2.10 T ng c ng phát tri n các lo i quy n ch n hi n có trên th tr ng 84

K t lu n ch ng 3 86

K t lu n 87

Tài li u tham kh o 89

L I M U

Th tr ng ch ng khoán v i t cách là “phong v bi u c a n n kinh t ” và là

ph ng th c kh i thông dòng v n đ u t vào s n xu t kinh doanh, không nh ng là

kh i thông ngu n v n t các nhà đ u t trong n c mà còn thu hút ngu n v n t các nhà đ u t n c ngoài, th tr ng ch ng khoán có vai trò c c k quan tr ng

trong n n kinh t

TTCK thúc đ y vi c tích l y và t p trung v n đ đáp ng nhu c u xây d ng

c s v t ch t k thu t c a n n kinh t và t o đi u ki n thu n l i cho vi c th c hi n chính sách m c a, c i cách kinh t thông qua vi c phát hành ch ng khoán ra n c ngoài, đi u ti t ho t đ ng c a th tr ng, kh ng ch s co giãn cung c u ti n t ,

kh ng ch quy mô đ u t , thúc đ y phát tri n kinh t và giá tr đ ng ti n…

Trong th i gian qua, TTCK Vi t Nam đã có s phát tri n v t b c, đ c xem là th tr ng ch ng khoán h p d n nh t n m 2006, và đã có b c phát tri n

đ nh cao vào n m 2007 Nh ng s phát tri n đó v n ti m n r t nhi u r i ro L i nhu n càng cao, r i ro càng l n, nh ng đi u ng c l i thì ch a h n đã đúng: l i nhu n có th th p, song r i ro ch a ch c đã nh đi

Vi c TTCK t ng gi m h t s c th t th ng khi n vi c tham gia và kinh doanh trên TTCK g p r t nhi u r i ro và khó kh n, d n đ n m t s nhà đ u t lâm vào tình

tr ng thua l n ng, không th nào tr v ng trên th tr ng nên t bán tháo đ b o toàn v n và s m rút ra kh i th tr ng, làm cho th tr ng càng tr nên tr m tr ng

h n, d d n đ n kh ng ho ng, s p đ Có bi n pháp gì đ giúp nhà đ u t b o toàn

đ c v n khi giá ch ng khoán liên t c t ng gi m th t th ng, có bi n pháp gì giúp cho th tr ng tránh đ c tình tr ng kh ng ho ng ?

Các công c h n ch r i ro h u hi u nh t hi n nay đ c áp d ng h u h t các n c phát tri n đó là các công c tài chính phái sinh mà ch y u là quy n ch n

ch ng khoán, quy n ch n ch ng khoán là công c qu n tr r i ro r t c n thi t và

h u ích cho các nhà đ u t ây là công c tài chính khá cao c p và nhi u ng d ng

và có vai trò to l n, thi t th c đ i v i các nhà đ u t Bên c nh đó, chúng c ng t o

ra môi tr ng đ u t h p d n song song v i th tr ng ch ng khoán c s , thúc đ y tính n ng đ ng cho th tr ng tài chính và nh h ng tích c c đ n n n kinh t qu c

gia Vi c nghiên c u nh m phát tri n công c quy n ch n vào th tr ng ch ng khoán là vi c làm h t s c c n thi t và c p bách hi n nay Do đó tôi đã quy t đ nh

nghiên c u và th c hi n lu n v n th c s v i đ tài: “Phát tri n th tr ng quy n

ch n c phi u đ phòng ng a r i ro trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam”

- xu t các gi i pháp và ki n ngh nh m phát tri n th tr ng quy n ch n c phi u

ho t đ ng song song và h tr th tr ng ch ng khoán c s

4 PH NG PHÁP NGHIểN C U

- S d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng, k t h p v i các ph ng pháp phân tích,

th ng kê, mô t , so sánh, đ i chi u, di n d ch, quy n p và ph ng pháp quan sát

th c t , khái quát nh m làm rõ v n đ lu n v n nghiên c u

- Ph ng pháp thu th p x lỦ s li u: S li u th c p đ c th ng kê t các các

Website, t p chí… sau đó t ng h p vào đ tài

S phát tri n n đ nh th tr ng ch ng khoán đòi h i quy n l i c a nhà đ u

t ph i đ c đ t lên hàng đ u, quy n ch n ch ng khoán nh m gi m thi u r i ro cho các nhà đ u t , đ ng th i c ng t o đi u ki n cho nh ng ng i v n ít tham gia th

tr ng Vì v y đ tài “ Phát tri n th tr ng quy n ch n c phi u đ phòng ng a

r i ro trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam” nh m gi m thi u r i ro và tránh

nh ng bi n đ ng l n trên th tr ng ch ng khoán có th th d n đ n nh ng h u qu

x u v m t kinh t và xã h i là có Ủ ngh a lỦ lu n và th c ti n cao

฀ Ph n m đ u

Ch ng 1: T ng quan v th tr ng phái sinh vƠ h p đ ng quy n ch n

Ch ng 2: TTCK Vi t Nam vƠ nhu c u giao d ch quy n ch n

Ch ng 3: Gi i pháp phát tri n th tr ng quy n ch n c phi u đ phòng

ng a r i ro trên TTCK Vi t Nam

฀ Ph n k t lu n

đ mua tài s n g i là quy n ch n mua M t quy n ch n đ bán tài s n g i là quy n

ch n bán

Các hàng hóa trong giao d ch quy n ch n có th là c phi u, ch s trái phi u, trái phi u, ch s trái phi u, th ng ph m, ti n t hay h p đ ng t ng lai

M c dù v y chúng ta c ng đ c p đ n các quy n ch n trên h p đ ng giao sau, kim

lo i và ngo i t Nhi u lo i th a thu n tài chính khác ch ng h n nh h n m c tín

d ng, b o đ m kho n vay và b o hi m c ng là các hình th c khác nhau c a quy n

ch n Ngoài ra, c phi u c ng là quy n ch n trên tài s n c a công ty

1.1.2 Phơn lo i quy n ch n

1.1.2.1 Phơn lo i theo quy n c a ng i mua

 H p đ ng quy n ch n mua (Call options): Là m t th a thu n giao

d ch m t l ng tài s n c s nh t đ nh, trong đó ng i mua quy n ch n (A) s tr cho ng i bán quy n ch n (B) m t kho n ti n, g i là giá tr quy n ch n hay phí quy n ch n (options premium) và A s có quy n đ c mua nh ng không b t bu c

ph i mua m t l ng tài s n c s đó theo m t m c giá đã đ c tho thu n tr c vào m t ngày ho c m t kho ng th i gian xác đ nh trong t ng lai B nh n đ c ti n

t A nên B có trách nhi m ph i bán l ng tài s n c s đó v i giá th c hi n đã th a thu n vào ngày đáo h n (n u là quy n ch n ki u Châu Âu) ho c b t kì ngày nào trong kho ng th i gian t ngày kỦ h p đ ng đ n ngày đáo h n (n u là quy n ch n

ki u M ), khi A mu n th c hi n quy n mua c a mình

Vào ngày th c hi n quy n (th ng c ng là ngày k t thúc h p đ ng), sau khi

xem xét v i m c giá giao ngay c a tài s n c s ngày này, n u th y có l i cho mình, t c giá tài s n c s l n h n giá th c hi n, A có th th c hi n quy n c a mình đ đ c mua l ng tài s n c s đó m c giá th c hi n, r i ra th tr ng bán

l i v i giá cao h n đ thu m t kho n l i nhu n N u th y giá c a tài s n c s d i giá th c hi n, A có th không c n ph i th c hi n quy n mua c a mình, và ch u l

ti n phí quy n ch n

 H p đ ng quy n ch n bán (Put options): Là m t th a thu n giao

d ch m t l ng tài s n c s nh t đ nh, theo đó ng i mua quy n ch n (C) s tr cho ng i bán quy n ch n (D) m t kho n ti n, g i là giá tr quy n ch n bán hay phí quy n ch n và C s có quy n nh ng không ph i là ngh a v ph i bán l ng tài s n

c s đó theo m t m c giá đã th a thu n tr c (giá th c hi n) vào m t ngày ho c

m t kho ng th i gian xác đ nh trong t ng lai D nh n đ c ti n t C, nên có ngh a

v ph i mua l ng tài s n c s đó m c giá th c hi n vào ngày đáo h n (n u là quy n ch n ki u Châu Âu) ho c b t kì ngày nào trong kho ng th i gian t ngày kỦ

h p đ ng đ n ngày đáo h n (n u là quy n ch n ki u M ), khi C mu n th c hi n quy n đ c bán c a mình

Vào ngày th c hi n quy n (th ng c ng là ngày k t thúc h p đ ng), sau khi xem xét giá giao ngay c a tài s n c s trên th tr ng, n u th y có l i cho mình,

t c m c giá này nh h n giá th c hi n, C có th th c hi n quy n c a mình đ đ c bán l ng tài s n c s đó v i giá th c hi n sau khi đã mua đ c ngoài th tr ng

v i giá th p h n đ thu m t kho ng l i nhu n N u th y giá giao ngay cao h n giá

th c hi n, C có th không c n ph i th c hi n quy n ch n bán c a mình, và ch u l

ti n phí quy n ch n

1.1.2.2 Phơn lo i theo th i gian th c hi n

 Quy n ch n ki u Chơu Ểu (European Options): Là quy n ch n ch

cho phép ng i n m gi th c hi n quy n mua ho c bán c a mình vào ngày đáo h n

c a h p đ ng Vi c thanh toán th c s x y ra trong vòng hai ngày làm vi c sau khi

vi c th c hi n quy n ch n đ c ng i n m gi xác nh n vào ngày đáo h n

 Quy n ch n ki u M (American Options): Là quy n ch n cho phép

ng i n m gi th c hi n quy n mua ho c bán c a mình vào b t k th i đi m nào trong th i gian hi u l c c a h p đ ng, k t khi kỦ k t h p đ ng cho đ n h t ngày đáo h n c a h p đ ng Vi c thanh toán s th c s x y ra trong vòng hai ngày làm

vi c sau khi vi c th c hi n quy n ch n đ c ng i n m gi xác nh n (trong th i gian th c hi n h p đ ng)

1.1.2.3 Phơn lo i theo tƠi s n c s

Theo cách phân lo i này thì có vô s lo i h p đ ng quy n ch n, vì trên lỦ thuy t b t k m t tài s n c s nào c ng có th phát sinh m t quy n ch n d a trên

nó Do đó, có th phân thành các nhóm chính sau:

i v i hƠng hóa: Bao g m quy n ch n cà phê, vàng, x ng d u, s t, thép,

ng c c, khí đ t…

i v i d ch v : G m quy n ch n ti n taxi, ti n đi n, c c vi n thông…

i v i tƠi s n tƠi chính: G m quy n ch n ngo i t , lãi su t, c phi u, trái

phi u, ch ng ch qu , h p đ ng kì h n, h p đ ng t ng lai, h p đ ng hoán đ i, ch

s ch ng khoán…

Hi n nay, trên th gi i, các giao d ch quy n ch n d a trên các tài s n tài

chính chi m m t t tr ng l n, đ c bi t là quy n ch n ngo i t , c phi u, trái phi u,

ch ng ch qu … Bên c nh đó, do là nh ng hàng hóa đ c bi t quan tr ng nên quy n

Ch th phát hành còn là các nhà t o l p th tr ng, h ch u trách nhi m đáp

ng nhu c u c a công chúng đ i v i quy n ch n Khi m t công chúng nào đó mu n mua (bán) m t quy n ch n và không có thành viên nào trong công chúng mu n bán (mua) quy n ch n đó, nhà t o l p th tr ng s th c hi n giao d ch đó H th ng này

đ m b o r ng n u m t nhà đ u t t nhân mu n mua m t quy n ch n c th , s có

ng i s n sàng chào bán, và n u m t ng i mua quy n ch n và sau đó mu n bán nó

đi, s có ng i s n sàng mua Nhà t o l p th tr ng cung c p cho công chúng ti n ích v th c hi n giao d ch ngay l p t c

1.1.3 2 Ch th trung gian

Các môi gi i trên sàn giao d ch (Broker): N u m t ng i nào đó mu n mua

ho c bán m t quy n ch n, cá nhân ng i đó ph i thi t l p m t tài kho n t i công ty môi gi i Công ty này ph i thuê m t nhà môi gi i trên sàn ho c có h p đ ng h p tác v i ho c là m t nhà môi gi i đ c l p trên sàn giao d ch ho c là nhà môi gi i sàn giao d ch c a m t công ty đ i th Nhà môi gi i trên sàn th c hi n các l nh c a

nh ng ng i không ph i là thành viên và ho c là nh n m t m c l ng thu n ho c là

nh n hoa h ng trên m i l nh th c hi n đ c

Trung tâm thanh toán bù tr - Công ty thanh toán bù tr quy n ch n (OCC):

là m t công ty đ c l p, đ m b o cho vi c th c hi n c a ng i bán quy n ch n OCC

là m t trung gian thanh toán trong m i giao d ch Ng i mua quy n ch n khi th c

hi n quy n không h ng vào ng i bán quy n ch n mà h ng vào Công ty thanh toán bù tr quy n ch n và ng i bán quy n ch n c ng th c hi n chi tr ho c giao

ch ng khoán cho Công ty thanh toán bù tr quy n ch n M i thành viên c a OCC

đ c g i là công ty thanh toán, có m m t tài kho n v i OCC S tham gia c a OCC đ m b o cho quy trình th c hi n các h p đ ng Quy n ch n di n ra thông su t

và h n ch r i ro phá v h p đ ng t các bên nh th mà quy n l i c a ng i mua ngày càng đ c đ m b o

1.1.3 3 Ch th đ u t

Ch th đ u t là nh ng ch th có nhu c u quy n ch n trên th tr ng quy n ch n Ch th này tham gia th tr ng quy n ch n nh m m c đích ki m l i

Th gi i tài chính bao g m m t s l ng kh ng l các đ nh ch đ m i qui mô,

mà r t nhi u trong s này tham gia giao d ch quy n ch n M t s các đ nh ch này

là công ty môi gi i th c hi n l nh cho công chúng, các công ty này tìm ki m các quy n ch n b đ nh giá không đúng, giao d ch chúng và nh v y t o thêm l i nhu n cho công ty Nhi u nhà đ u t có t ch c l n, nh qu h u b ng, qu u thác và

qu h t ng c ng giao d ch quy n ch n Trong h u h t các tr ng h p, các nhà

đ u t d ng này kỦ k t quy n ch n đ i v i c phi u trong danh m c c a mình S

l ng các t ch c n c ngoài giao d ch quy n ch n c ng t ng lên Ngoài các nhà

đ u t có t ch c l n, d nhiên c ng có nhi u cá nhân – giàu có ho c không giàu có – mua bán quy n ch n

1.1.4 Các quy đ nh v phí quy n ch n, giá gi i h n vƠ s l ng

1.1.4 1 Xác đ nh phí quy n ch n ch ng khoán

Hi n nay, đ i v i quy n ch n vàng, ngo i t , phí quy n ch n do đ n v phát hành đ a ra hi n nay đ c xem là t ng đ i cao do các đ n v này ch a t doanh

đ c quy n ch n mà ch đóng vai trò trung gian gi a các nhà đ u t trong n c và

đ i tác n c ngoài Các đ n v phát hành quy n ch n vàng, ngo i t th ng đ a ra

m c phí r t cao nh m trang tr i chi phí mua quy n ch n c a đ i tác n c ngoài và

đ m b o có l i nhu n i u này s làm cho các nhà đ u t h n ch s d ng giao

d ch quy n ch n

Vì quy n ch n là công c b o hi m r i ro, đ ng trên giác đ là ng i b o

hi m, các đ n v phát hành r t c n s đông khách hàng tham gia đ có th làm trung

gian cân đ i hay đi u hòa r i ro gi a nh ng ng i kỦ k t h p đ ng quy n ch n v i

đ n v phát hành

đông đ o nhà đ u t tham gia s d ng giao d ch quy n ch n thì nhà đ u

t ph i th y r ng phí quy n ch n là h p lỦ và có th ch p nh n đ c Do đó, đ n v

phát hành ph i xác đ nh và đ a ra m c phí quy n ch n phù h p khuy n khích các nhà đ u t tham gia giao d ch quy n ch n ch ng khoán thì các nhà phát hành

c n xác đ nh và đ a m c phí giao d ch h p lỦ ng th i, nên quy đ nh m c phí giao d ch chung cho toàn b các giao d ch trên th tr ng quy n ch n ch ng khoán

1.1.4 2 Quy đ nh v gi i h n giá vƠ s l ng

M t trái c a ho t đ ng giao d ch quy n ch n là hi n t ng đ u c Các nhà

đ u c có th đ u c giá lên ho c đ u c giá xu ng b ng các quy n ch n mua và

quy n ch n bán Vi c đ u c giá trên các h p đ ng quy n ch n có th làm cho giá

c ch ng khoán bi n đ ng v t kh i biên đ d ki n và do đó làm m t ni m tin c a các doanh nghi p và các nhà đ u t Do v y c n ph i đ a ra quy đ nh v gi i h n giá và s l ng giao d ch quy n ch n Quy đ nh này nh m kh ng ch các nhà đ u

t đ a ra các m c giá quá cao ho c quá th p, làm cho giá c ch ng khoán bi n

đ ng

1.2 T ng quan v Th tr ng tƠi chính phái sinh

1.2.1 Gi i thi u khái quát v th tr ng tƠi chính phái sinh

Th tr ng tài chính phái sinh là th tr ng giao d ch các công c hay các

lo i ch ng khoán phái sinh Công c tài chính phái sinh là các h p đ ng tài chính

mà giá tr c a nó có m i liên h ch t ch ho c đ c b t ngu n t các công c tài chính nh c phi u, trái phi u, ch s ch ng khoán, lãi su t ho c t giá Chúng đ c

s d ng đ phòng tránh, phân tán r i ro, b o v , t o l i nhu n, ch ng bi n đ ng giá

tr ho c đ đ u c thu l i nhu n Ngoài ra ch ng khoán phái sinh là m t lo i tài s n

tài chính có dòng ti n trong t ng lai ph thu c vào giá tr c a m t hay m t s tài

s n tài chính khác, g i là tài s n c s Tài s n c s có th là hàng hoá, ngo i t ,

ch ng khoán ho c ch s ch ng khoán Các lo i công c tài chính phái sinh bao

Th tr ng phái sinh M xu t hi n và g n li n v i s ra đ i và phát tri n

c a nh ng s giao d ch, trung tâm giao d ch l n nh H i đ ng m u d ch Chicago (CBOT), S th ng m i Chicago (CME), các TTCK NYSE, NASDAQ, AMEX

T i Vi t Nam các s n ph m phái sinh đã xu t hi n trên th tr ng cách đây 5 n m,

nh ng m i ch mang tính thí đi m, nh bé, đ n l M c đ phát tri n c a th tr ng

v n còn th p, thi u v ng các nhà đ u t am hi u v l i ích c ng nh tính toán l i nhu n t nghi p v này Các nhà môi gi i, các nhà đ u c còn quá ít trên th tr ng

ti n t , TTCK đ thúc đ y các nhà đ u t tham gia th tr ng này Các doanh nghi p Vi t Nam thì b đánh giá là ng i đ i m i, ch a quan tâm đ n ho t đ ng qu n

lý tài chính chuyên nghi p, có tâm lỦ an tâm, không lo l ng đ n các r i ro tài chính

trong kinh doanh

1.2.2 Hình th c giao d ch c a h p đ ng quy n ch n

1.2.2.1 Giao d ch quy n ch n trên th tr ng t p trung

H p đ ng quy n ch n giao d ch trên th tr ng t p trung: Là quy n ch n

đ c tiêu chu n hóa v quy mô, s l ng, giá th c hi n và ngày đáo h n, đ c giao

d ch trên các th tr ng t p trung nh Chicago Board of Trade, TTCK New York…Do đó, tính minh b ch c a th tr ng r t cao, th hi n ch giá c , s l ng

c a h p đ ng giao d ch đ c công b chi ti t vào cu i ngày giao d ch, làm d li u tham kh o cho các ngày giao d ch ti p theo ho c cho nhi u m c đích khác c

bi t, các h p đ ng quy n ch n này có th đ c d dàng chuy n nh ng gi a các nhà đ u t , đi u này cho th y tính thanh kho n cao c a các h p đ ng quy n ch n

đ c giao d ch trên các th tr ng t p trung ki u này Trên th gi i, th tr ng giao

d ch quy n ch n theo ki u này chi m t tr ng r t l n, kho ng 98% t ng giá tr giao

d ch quy n ch n c a th gi i

1.2.2.2 Giao d ch quy n ch n trên th tr ng phi t p trung

H p đ ng quy n ch n giao d ch trên th tr ng phi t p trung (OTC): Là th a thu n mua bán gi a hai bên, theo đó quy n ch n đ c ng i bán đ a ra theo th a thu n v i ng i mua nh m đáp ng nhu c u c th c a m t ng i mua, chúng không đ c giao d ch trên các s giao d ch t p trung H p đ ng th ng đ c giao

d ch gi a các đ i tác liên ngân hàng, ho c gi a ngân hàng v i khách hàng là các cá

nhân, doanh nghi p Do các h p đ ng quy n ch n không đ c chu n hóa, chi ti t

c a h p đ ng là th a thu n gi a các bên, nên tính linh ho t đ i v i các h p đ ng này là r t cao, đáp ng đ c các nhu c u cá bi t c a các khách hàng Dù v y, các giao d ch quy n ch n phi t p trung ki u này ch chi m kho ng 2% giá tr giao d ch quy n ch n trên th gi i

1.3 c đi m c a quy n ch n ch ng khoán

1.3 1 Mua quy n ch n ch ng khoán lƠ mua quy n đ th c hi n h p đ ng

ây là đ c đi m c b n nh t và là y u t h p d n c a h p đ ng quy n ch n

so v i các h p đ ng mua bán c phi u khác M t ng i đã mua h p đ ng quy n

ch n có quy n th c hi n h p đ ng khi th tr ng bi n đ ng thu n l i ho c không có ngh a v th c hi n h p đ ng khi th tr ng bi n đ ng b t l i Trong khi đó đ i v i các h p đ ng mua bán c phi u thông th ng thì khi h p đ ng đ n h n, c hai bên tham gia kỦ k t h p đ ng bu c ph i th c hi n h p đ ng

1.3 2 Nh ng tiêu chu n c a h p đ ng quy n ch n ch ng khoán

Ngày nay dù giao d ch trên th tr ng t p trung hay phi t p trung, h p đ ng quy n ch n c phi u tuân th m t s tiêu chu n nh t đ nh v : S l ng, ngày đáo

h n, giá th c hi n

 V s l ng: Thông th ng các th tr ng c a M , s l ng c

phi u mua bán trên m t h p đ ng quy n ch n là 100 c phi u, Úc là 1.000 c phi u

 NgƠy tháng đáo h n: M t trong nh ng đi u kho n đ mô t h p

đ ng quy n ch n v c phi u là tháng x y ra ngày đáo h n c a h p đ ng Quy n

ch n c phi u có chu k tháng giêng bao g m: tháng giêng, tháng t , tháng b y, tháng m i; chu k tháng hai bao g m: tháng hai, tháng n m, tháng tám, tháng

m i m t; chu k tháng ba bao g m: tháng ba, tháng sáu, tháng chín, tháng m i

 Giá th c hi n: Trung tâm giao d ch ch n giá th c hi n v i các m c

giá mà theo đó quy n ch n có th đ c phát hành Giá th c hi n th ng đ c đ t

cách nhau 2(1/2) USD, 5 USD, ho c 10 USD Quy t c th ng đ c các trung tâm giao d ch áp d ng là s d ng kho ng cách 2(1/2) USD cho giá th c hi n khi giá c phi u th p h n 25 USD; kho ng cách 5 USD khi giá th c hi n n m trong kho ng 25

USD đ n 200 USD; và kho ng cách 10 USD cho giá th c hi n trên 200 USD

1.3 3 Giá c a h p đ ng quy n ch n ch ng khoán

Giá c a h p đ ng quy n ch n (phí quy n ch n) bao g m giá tr th c và giá

tr th i gian

 Giá tr th c: N u quy n ch n là quy n ch n đ c giá thì quy n ch n

có giá tr th c Giá tr th c c a quy n ch n đ c tính nh sau:

+ i v i quy n ch n mua: Giá tr th c = MAX (S-X;0)

Trong đó: S là giá th tr ng c a c phi u c s , X là giá th c hi n trên h p

đ ng

Khi giá th c hi n trên h p đ ng quy n ch n mua th p h n giá c phi u trên

th tr ng, lúc đó ng i mua h p đ ng quy n ch n s có l i n u th c hi n h p đ ng

và ta nói h p đ ng có giá tr th c Giá tr c a h p đ ng là ph n chênh l ch gi a giá

th tr ng c a c phi u và giá th c hi n c a quy n ch n (S-X) Còn trong tr ng

h p giá th c hi n trên h p đ ng quy n ch n cao h n th giá c a c phi u thì giá tr

th c c a quy n ch n mua b ng 0, và ta nói quy n ch n không có giá tr th c

+ i v i quy n ch n bán: Giá tr th c = MAX (X-S;0)

Khi giá th c hi n quy n ch n bán cao h n giá c phi u trên th tr ng thì

h p đ ng quy n ch n có giá tr th c, đó chính là ph n chênh l ch gi a giá th c hi n

c a quy n ch n và giá th tr ng c a c phi u (X-S) Tr ng h p giá th c hi n trên

h p đ ng quy n ch n th p h n th giá c a c phi u thì giá th c hi n c a quy n ch n bán b ng 0 hay quy n ch n không có giá tr th c

1.3 4 nh h ng c a vi c phơn chia c t c vƠ c phi u đ n giá th c hi n c a

Riêng quy n ch n đ c giao d ch trên th tr ng t p trung thì giá th c hi n

s đ c đi u ch nh khi có vi c chia tách c phi u Khi t t c các đi u ki n khác

không đ i, n u m t s c phi u c s đ c tách thành m c phi u thì giá th c hi n

c a quy n ch n d a trên s c phi u y s gi m đi m l n

1.4 S c n thi t c a vi c ng d ng quy n ch n c phi u trên TTCK

1.4.1 Gia t ng tính hi u qu cho th tr ng giao d ch hƠng hoá c s

V i đ c đi m là giá th c hi n đ c c đ nh, quy n ch n cho phép ng i tham gia có th b o v ph n l i hi n có hay h n ch thua l trong th i gian th

tr ng bi n đ ng không th d đoán

i v i ng i mua quy n ch n: Trong tr ng h p th tr ng bi n đ ng

nh d đoán, h p đ ng đ c th c hi n thì ph n thu nh p đ t đ c do bán tài s n c

s hay chi phí ph i b ra đ mua là c đ nh Vì th giúp ng i mua quy n h n ch

r i ro cho b n thân mình Ng c l i, khi quy n ch n không đ c th c hi n, ngh a là

bi n đ ng trên th tr ng có l i h n cho ng i mua quy n so v i vi c th c hi n h p

đ ng, khi đó ng i mua quy n ch m t m t kho n phí nh ng l i đ c l i h n khi

th c hi n mua bán trên th tr ng

i v i ng i bán quy n ch n: M t khi quy n ch n đ c bán ra thì ng i

bán quy n đã có th thu đ c ph n l i nhu n s thu đ c trong t ng lai C th là khi quy n ch n đ c yêu c u th c hi n thì ph n thu nh p hay chi phí b ra c ng

đ c c đ nh t tr c; t đó có th giúp ng i bán có th tính toán đ c l i nhu n

c a mình, ng c l i thì ph n phí thu đ c t h p đ ng có th giúp ng i bán quy n

bù l v n do th tr ng bi n đ ng b t l i

1.4.2 T o công c h n ch r i ro trên TTCK

C ng gi ng nh h p đ ng t ng lai nh ng có nhi u u đi m h n h p đ ng

t ng lai, quy n ch n c phi u cung c p m t c ch hi u qu cho phép phòng tránh

K t khi Trung tâm giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh ra đ i

vào ngày 20-7-2000, ho t đ ng c a TTCK tr nên sôi đ ng và mang l i nhi u l i ích cho n n kinh t , đ c bi t là quá trình c ph n hoá các doanh nghi p nhà n c

đ c ti n hành thu n l i h n nh Vietcombank, B o Vi t, Sabeco… Tuy nhiên, cho đ n nay, sau h n 10 n m thành l p, TTCK Vi t Nam đã có nh ng b c th ng

tr m, ch s VN-Index sau m t th i gian t ng nhanh, t ng nóng đ n m c đ nh trên

1100 đi m, th tr ng đã liên t c gi m khá sâu ngoài d tính c a t t c m i ng i

Cho đ n th i đi m hi n t i (tháng 8/2010), th tr ng đang th hi n xu th đi ngang và ngày càng đi xu ng, t ng giá tr giao d ch c a c hai sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i và Thành ph H Chí Minh trong tháng 07 và tháng 08/2010 ch đ t trung bình kho ng 2.500 t đ ng Do b tác đ ng c a nh ng khó kh n trong n c giai đo n quí n a đ u n m 2010 và nh h ng t cu c kh ng ho ng tài chính toàn

s d ng cho trong vi c kinh doanh chênh l ch giá c a mình

V i kh n ng ch u r i ro cao, và kh n ng phân tích, d báo t t, các nhà đ u

c có th s d ng công c quy n ch n đ mua m t hàng hóa c s (c phi u, trái

phi u, ch ng ch qu …) m c giá các c đ nh nào đó (th p h n giá cùa hàng hóa

đó th tr ng giao ngay), r i đem chúng ra bán l i th tr ng giao ngay v i m c giá cao h n theo d đoán c a mình Ho c ng c l i, mua hàng hóa th tr ng giao ngay m c giá th p h n theo d đoán, r i đem chúng bán l i m t m c giá c

đ nh cao h n so v i th tr ng giao ngay trong h p đ ng quy n ch n, giúp thu l i nhu n t s chênh l ch t giá, giá c phi u Vi c kinh doanh chênh l ch giá này

ch a đ ng nhi u r i ro, nh ng đây chính là l c l ng đông đ o tham gia các giao

d ch quy n ch n các n c, giúp t ng tính thanh kho n cho th tr ng quy n ch n

Bên c nh đó, vi c tham gia trên th tr ng không đòi h i m t chi phí quá l n

do đó cho phép các nhà đ u t có th d dàng tham gia ho c rút lui ra kh i th

tr ng m t cách d dàng Vi c tham gia trên th tr ng Futures và quy n ch n s khuy n khích, thu hút đ c nhi u nhà s n xu t, kinh doanh, doanh nghi p xu t

kh u, các nhà đ u t trong và ngoài n c tham gia tích c c h n trên TTCK, thúc

đ y TTCK ngày m t phát tri n và sôi đ ng h n v i các l i ích c a công c ch ng

khoán phái sinh

1.4.5 Thu hút v n đ u t n c ngoƠi

TTCK Vi t Nam trong th i gian qua đã thu hút đ c m t l ng v n đ u t

n c ngoài r t l n, các tài kho n c a các nhà đ u t n c ngoài liên t c t ng theo

th i gian Các nhà đ u t n c ngoài c ng ch u nh h ng b i s t ng gi m th t

th ng c a th tr ng Th tr ng quy n ch n v i ch c n ng c a m t công c phòng ng a r i ro và đ u t s có tác d ng thu hút thêm m t l ng v n nhàn r i t các nhà đ u t n c ngoài, đ c bi t là các ngu n v n đ u t ng n h n, c tr c ti p

và gián ti p vào n n kinh t Nó s thúc đ y, khuy n khích tâm lỦ đ u t , giúp cho ngu n v n đ c kh i thông, ch y vào nh ng khu v c có ích

1.4.6 L i ích c a công c quy n ch n so v i các công c tƠi chính phái sinh

- Tiêu chu n hóa v giá th c

hi n, giá niêm y t, s l ng, ngày đáo hán

chu n hóa v giá

th c hi n, s

l ng, ngày đáo hán

- Tiêu chu n hóa v giá th c hi n, giá niêm y t, s l ng, ngày đáo hán

- Hai bên mua bán

có th th a thu n song ph ng đ

quy đ nh, thay đ i c a h p

đ ng đ c c ng vào tái kho n kỦ qu cu i ngày

- KỦ qu do hai bên mua bán th a thu n

- Không áp d ng kỦ

qu , ng i mua

ph i tr m t kho n

ti n g i là phí quy n ch n

1.5 Các đi u ki n c s đ hình thƠnh nên th tr ng quy n ch n c phi u

1.5.1 TTCK đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t

i u ki n c b n nh t đ áp d ng quy n ch n c phi u vào TTCK c a m t

n c là TTCK c a n c đó ph i phát tri n, giao d ch ch ng khoán tr nên sôi đ ng

và TTCK là m t kênh đ u t thu hút v n quan tr ng và không th thi u đ i v i m i

t ng l p dân c

M t TTCK phát tri n là m t th tr ng không có nh ng kh ng ch v biên

đ giá, các lo i l nh s d ng trong giao d ch đa d ng, ph ng th c giao d ch phong phú nh giao d ch thông qua đi n tho i, internet…, hàng hoá trên TTCK đa d ng,

h p d n và đ i di n cho m i ngành ngh c a n n kinh t Khi TTCK tr thành

“phong v bi u” c a n n kinh t ph n ánh s c kho c a n n kinh t , bi n đ ng trên

th tr ng là do tác đ ng c a cung c u, lúc đó xu t hi n nhu c u b o hi m và ki m

l i d a trên bi n đ ng không th d đoán c a th tr ng, và đó chính là đi u ki n c

b n và quan tr ng cho s ra đ i c a quy n ch n c phi u

M t khác, quy n ch n là m t s n ph m đ c bi t, nên ngoài vi c nhà đ u t

nh n th c đ c nó thì c ng i đi u hành th tr ng quy n ch n, nh ng chuyên gia

và nh ng nhân viên tham gia giao d ch th tr ng ph i là nh ng ng i am t ng v quy n ch n Ng i đi u hành th tr ng và nhân viên ngành ch ng khoán càng hi u

rõ v quy n ch n, kh n ng t v n cho khách hàng và nh n đ nh v th tr ng càng

t t thì vi c đi u hành th tr ng s d dàng và hi u qu h n nh m đáp ng t t nh t nhu c u cho nhà đ u t

1.5 3 Lu t pháp trên th tr ng quy n ch n

Có th nói TTCK ch có th t n t i và phát tri n b n v ng khi nó t o đ c

ni n tin v ng ch c cho nhà đ u t Th tr ng quy n ch n c ng v y, ch có th t n

t i và phát tri n khi nhà đ u t c m th y đây là m t môi tr ng đ u t công b ng và quy n l i chính đáng c a mình đ c lu t pháp b o v Kinh nghi m cho th y s s p

đ c a th tr ng quy n ch n Hà Lan vào nh ng n m cu i th p niên 30 th k 17

và nh ng th ng tr m c a th tr ng quy n ch n M nh ng n m 1920 b t ngu n t

th c t là lu t pháp đ đ m b o quy n l i nhà đ u t – đ c bi t là quy n l i c a

ng i mua quy n ch a đ c hình thành đ y đ , đã d n đ n vi c nh ng yêu c u th c

hi n h p đ ng c a ng i mua quy n không đ c đáp ng, làm m t lòng tin c a

ng i mua quy n đ i v i quy n ch n, kéo theo nh ng cu c kh ng ho ng c a ng i mua quy n trên th tr ng lúc đó

Pháp lu t cho th tr ng quy n ch n bao g m nh ng quy đ nh v giao d ch,

c quan qu n lỦ c a th tr ng, các gi i h n, quy đ nh v x lỦ vi ph m…lu t đi u

ch nh càng đ y đ , ch t ch thì nhà đ u t càng c m th y an tâm v quy n l i c a mình, lúc y s t o đ ng l c cho nhà đ u t tham gia giao d ch

Lu t ch ng khoán Vi t Nam đƣ ra đ i vƠ có hi u l c k t ngƠy 01/01/2007 lƠ

c s pháp lu t vƠ lƠ ti n đ khách quan cho vi c xơy d ng vƠ phát tri n quy n

ch n c phi u Vi t Nam

Ngày 29/06/2006, Lu t ch ng khoán đã đ c Qu c H i n c C ng Hoà Xã

H i Ch Ngh a Vi t Nam khoá XI, k h p th 9 thông qua ây là v n b n pháp

lu t cao nh t v ch ng khoán và TTCK có hi u l c thi hành k t ngày 01/01/2007

Lu t bao g m 11 ch ng 136 đi u s t o c s cho TTCK phát tri n nhanh và n

đ nh, t o tâm lỦ an tâm cho các t ch c, cá nhân khi tham gia kinh doanh, đ u t

vào TTCK và b o đ m l i ích h p pháp c a nhà đ u t ; giúp cho công chúng hi u

rõ h n v ch ng khoán, th tr ng ch ng khoán và có c s pháp lỦ đ công chúng

tham gia vào th tr ng Lu t ch ng khoán ra đ i c ng s giúp vi c phân đ nh rõ vai trò c a t ng th tr ng v n dài h n, trung h n và ng n h n trong c c u th tr ng tài chính; đ m b o và phát huy quy n t ch c a doanh nghi p huy đ ng v n trên

TTCK, gi m gánh n ng trong vi c dùng v n ng n h n cho vay dài h n c a h th ng ngân hàng hi n nay và góp ph n t ng c ng tính công khai minh b ch trong các

ho t đ ng kinh t nói chung và trong c ng đ ng các doanh nghi p nói riêng

1.5 4 HƠng hoá trên th tr ng quy n ch n

M t th tr ng mu n đi vào ho t đ ng thì đi u quan tr ng nh t ph i có hàng hoá ph c v cho th tr ng đó Vì th đ th tr ng quy n ch n có th đi vào ho t

đ ng thì nh t thi t ph i có hàng hoá cho th tr ng quy n ch n

Hàng hoá cho th tr ng quy n ch n khác v i hàng hoá trên th tr ng thông

th ng, đó là khi m t quy n ch n đ c phát hành thì t ch c có c phi u đ c giao

d ch không thu đ c b t c ph n ti n nào nh ng l i đòi h i m t l ng c phi u c

s nh t đ nh c a chính công ty đó làm đ m b o Do đó vi c xây d ng hàng hoá cho

th tr ng quy n ch n đ ng ngh a v i hai vi c: đa d ng hoá và tiêu chu n hoá c phi u thông th ng đ làm c phi u c s cho h p đ ng quy n ch n, đ ng th i phát hành các h p đ ng quy n ch n theo nh ng tiêu chu n nh t đ nh

Y u t ch t l ng hàng hoá có nh h ng khá l n trong vi c thu hút nhi u

ng i tham gia, đ c bi t trên th tr ng tài chính - m t th tr ng ch y u d a vào lòng tin c a nhà đ u t thì y u t ch t l ng càng ph i đ c đ m b o và chú tr ng

Ch t l ng hàng hoá quy n ch n ph thu c vào ch t l ng c a c phi u c s và

uy tín c a nhà phát hành quy n ch n S l ng c phi u c s ph i đ l n đ đ m

b o th tr ng phát tri n n đ nh và đáp ng đ c nh ng tiêu chu n ch t l ng c a

c quan qu n lỦ th tr ng, đ ng th i ph i có tính thanh kho n cao thì m i có kh

n ng thu hút s quan tâm c a gi i đ u t trong ho t đ ng giao d ch

M t khi hàng hoá trên TTCK và th tr ng quy n ch n càng đ c đa d ng

v s l ng, đ m b o v ch t l ng thì tính h p d n c a th tr ng càng cao đ i v i nhà đ u t

1.5 5 Ngu n nhơn l c ph c v cho th tr ng quy n ch n

M t y u t quan tr ng c n ph i có n u mu n xây d ng và phát tri n th

tr ng quy n ch n là đ i ng nhân viên ho t đ ng trên th tr ng Nhìn chung th

tr ng quy n ch n là m t th tr ng ph c t p đòi h i ph i có đ i ng nhân l c v i trình đ chuyên môn v ng vàng, có kinh nghi m ho t đ ng trên TTCK thông

th ng

i ng nhân l c ph c v t i các công ty ch ng khoán s là ng i cung c p

ki n th c, quy trình giao d ch quy n ch n cho nhà đ u t , t v n giao d ch và là trung gian gi a nhà đ u t và c quan qu n lỦ th tr ng Vì th n ng l c chuyên môn và kinh nghi m c a nh ng ng i này là m t y u t r t quan tr ng đ thu hút và

t o lòng tin v i nhà đ u t

Bên c nh đó đ th tr ng ho t đ ng hi u qu , thông su t đòi h i đ i ng nhân viên v n hành có n ng l c Vai trò c a nh ng ng i này r t quan tr ng vì v a

đi u hành ho t đ ng sao cho l i ích c a nhà đ u t đ c đ m b o m c t t nh t

v a thanh tra, giám sát các ho t đ ng c a t t c các thành viên tham gia giao d ch

nh m tránh s s p đ c a th tr ng do tác đ ng c a m t y u t nào đó i ng

đi u hành ngày càng có kinh nghi m, đi u hành th tr ng càng hi u qu thì kh

n ng phát tri n c a th tr ng càng cao

1.5 6 C s v t ch t k thu t, công ngh ph c v th tr ng; H th ng thanh

tr a giám sát vƠ công b thông tin

Bên c nh các y u t v pháp lu t, hàng hoá, ngu n nhân l c, nh n th c c a nhà đ u t thì m t y u t n a c n chu n b chu đáo khi đ a quy n ch n vào giao

d ch, đó là đi u ki n v t ch t k thu t - công ngh , h th ng thanh tra giám sát và công b thông tin i u ki n v t ch t k thu t càng t t s giúp cho th tr ng v n hành thu n l i, nhà đ u t có th d dàng tham gia th tr ng, đ ng th i c quan

qu n lỦ c ng có th ki m soát các giao d ch và vi c tuân th các quy đ nh c a

nh ng thành viên trên th tr ng H th ng thanh tra giám sát th tr ng c ng là

m t y u t c n thi t giúp cho vi c tuân th nh ng quy đ nh trên th tr ng đ c

th c hi n m t cách nghiêm túc, h n ch đ c nh ng gian l n và vi ph m th tr ng, làm lành m nh hoá TTCK nói chung c ng nh th tr ng quy n ch n nói riêng

Trong khi h th ng công b thông tin càng hi n đ i thì c h i n m b t thông tin c a

th tr ng càng cao, góp ph n t ng tính minh b ch cho th tr ng giao d ch

Trên đây là nh ng y u t c b n mà b t c m t qu c gia nào mu n xây d ng

th tr ng quy n ch n c ng c n ph i có ó chính là nh ng viên g ch t o n n t ng

v ng ch c đ phát tri n m t th tr ng quy n ch n b n v ng

1.6 K thu t phòng ng a r i ro b ng quy n ch n

1.6.1 Giao d ch quy n ch n mua

* Mua quy n ch n mua

L i nhu n t vi c mua quy n ch n mua là :

Xét tr ng h p mà s quy n ch n mua đ c mua ch là 1 (Nc = 1) Gi đ nh

r ng giá c phi u khi đáo h n nh h n ho c b ng giá th c hi n vì v y t i th i đi m đáo h n ta có quy n ch n ki t giá OTM (out of the money) ho c ngang giá ATM (at

the money) Vì quy n ch n mua đáo h n mà không đ c th c hi n, l i nhu n chính

là –C Ng i mua quy n ch n gánh ch u m t kho n l b ng v i phí quy n ch n

Gi đ nh r ng t i th i đi m đáo h n quy n ch n r i vào tr ng thái cao giá

ITM (In the money) Khi đó, ng i mua quy n ch n s th c hi n quy n ch n mua, mua c phi u v i giá X và bán nó v i giá St, s có l i nhu n ròng là St – X – C

Mua quy n ch n mua là m t chi n l c t ng giá có m c l có gi i h n và có

m c l i nhu n ti m n ng không gi i h n Do đó mua quy n ch n mua là m t chi n

l c đ c bi t h p d n đ i v i nh ng ng i có ngu n v n h n ch mu n cùng th thách v i th tr ng mà v n gi i h n m c l c a h m c có th ch p nh n đ c

*Bán quy n ch n mua

M t nhà kinh doanh quy n ch n bán m t quy n ch n mua mà không đ ng

th i s h u c phi u đ c g i là bán m t quy n ch n mua không đ c phòng ng a

ây là m t l nh v c u tiên ch đ c th c hi n b i m t s ít là nhà kinh doanh có

đ v n t ng ng v i r i ro Tuy nhiên, bán m t quy n ch n mua không đ c phòng ng a có th k t h p đ c v i các chi n l c khác đ t o thành m t chi n

l c v i r i ro r t th p Vì v y, c n thi t ph i thi t l p các k t qu đ i v i vi c bán quy n ch n mua tr c khi k t h p nó v i các chi n l c khác

Vì L i nhu n c a ng i mua và ng i bán trái chi u nhau nên ph ng trình

l i nhu n c a chi n l c này c ng khá quen thu c L i nhu n c a ng i bán s là :

Gi đ nh v i m t quy n ch n mua, Nc = -1 Khi đó l i nhu n s là :

= C N u St≤X = - St + X + C N u St>X Bán quy n ch n mua là m t chi n l c kinh doanh giá xu ng và mang l i l i nhu n có gi i h n chính là phí quy n ch n, nh ng m c l thì vô h n

1.6.2 Giao d ch quy n ch n bán

* Mua quy n ch n bán

Mua quy n ch n bán là m t chi n l c dành cho th tr ng giá xu ng M c

l ti m n ng đ c gi i h n trong phí quy n ch n đ c chi tr L i nhu n c ng b

* Bán quy n ch n bán

Ph ng trình l i nhu n c a ng i bán quy n ch n bán:

Xét tr ng h p đ n gi n c a m t quy n ch n bán duy nh t, Np = -1 L i nhu n c a ng i bán là hình nh t ng ph n c a l i nhu n c a ng i mua:

1.6.3 Quy n ch n mua vƠ c phi u

M t chi n l c đ n gi n nh ng có r i ro th p là bán m t quy n ch n mua

t ng ng v i m i c phi u đang s h u M c dù chi n l c này không ph i là phi

r i ro, nh ng nó c ng làm gi m r i ro c a vi c ch s h u c phi u Nó c ng là m t trong s các chi n l c ph bi n nh t c a các nhà kinh doanh quy n ch n chuyên nghi p M t nhà đ u t th c chi n l c này đ c g i là bán m t quy n ch n mua

đ c phòng ng a V i h p đ ng bán quy n ch n mua c phi u, ng i bán ph i ch u

r i ro không gi i h n, n u k t h p v i vi c s h u c phi u, s không còn r i ro

ph i mua nó trên th tr ng v i m c giá cao Khi quy n ch n mua đ c th c hi n, nhà đ u t ch ph i chuy n giao c phi u

ng trên m t quan đi m khác, ng i s h u c phi u mà không bán quy n

ch n g p ph i r i ro đáng k c a vi c giá c phi u gi m xu ng B ng cách bán m t quy n ch n mua v i c phi u đó, nhà đ u t đã làm gi m r i ro gi m giá N u giá

c phi u gi m đáng k , kho n l s đ c bù đ p m t ph n b i phí quy n ch n t

V i chi n l c mua c phi u và bán quy n ch n mua t ng ng, đây là chi n l c th c hi n hai v th song song nên ph ng trình l i nhu n c a nhà đ u t lúc này s b ng t ng c a hai ph ng trình l i nhu n (1.1) và (1.2), ta đ c:

V i Ns>0 (mua c phi u), Nc<0 (bán quy n) và Ns = -Nc

Ph ng trình l i nhu n lúc này là :

N u quy n ch n k t thúc tr ng thái ki t giá OTM, kho n l c a c phi u s

đ c gi m đi nh phí quy n ch n N u quy n ch n k t thúc tr ng thái cao giá ITM, nó s đ c th c hi n và chi phí s đ c th c hi n và c phi u s đ c chuy n giao i u này s làm gi m l i nhu n c a c phi u

1.6.4 Quy n ch n bán vƠ c phi u

Chi n l c đ nh n đ c s b o v tr c th tr ng giá xu ng v n có th chia l i nhu n trong m t th tr ng giá lên là mua m t quy n ch n bán b o v ngh a

là ch đ n gi n mua c phi u và mua m t quy n ch n bán Quy n ch n bán cung

c p m t m c giá t i thi u dành cho c phi u

Ph ng trình l i nhu n c a quy n ch n bán b o v đ c thi t l p b ng cách

c ng hai ph ng trình l i nhu n c a chi n l c mua c phi u và chi n l c mua quy n ch n bán T đó ta đ c:

= Ns(St – So) + Np[Max(0,X – St) – P] v i Ns>0, Np>0 và Ns = Np

Gi đ nh r ng có m t c phi u và m t quy n ch n bán, Ns = Np = 1 N u giá

c phi u cu i cùng cao h n giá th c hi n quy n, quy n ch n bán s đáo h n tr ng thái ki t giá OTM N u giá c phi u cu i cùng v n th p h n giá th c hi n, quy n

ch n r ng trong tr ng h p có t n th t, h p đ ng b o hi m s đ n bù ít nh t m t

ph n t n th t N u nh t n th t không di n ra trong su t th i h n c a h p đ ng b o

hi m, chúng ta đ n gi n ch m t phí b o hi m T ng t , quy n ch n bán b o v là

b o hi m đ i v i c phi u

Trong th tr ng giá xu ng, t n th t c a c phi u s ph n nào đ c bù đ p

b i vi c th c hi n quy n ch n i u này gi ng nh n p h s thông báo t n th t

c n đ n bù trong h p đ ng b o hi m Trong th tr ng giá lên, b o hi m là không

c n thi t và m c l i nhu n do t ng giá b gi m đi do phí quy n ch n tr tr c

1.6.5 Quy n ch n mua vƠ quy n ch n bán lai t p

Quy n ch n mua và quy n ch n bán lai t p có th đ c xây d ng t các quy n ch n và c phi u

Xét m t quy n ch n bán lai t p, bao g m m t v th dài h n đ i v i các quy n ch n mua và v th bán kh ng đ i v i m t s t ng đ ng các c phi u

Ph ng trình l i nhu n:

= Nc[Max(0,St-X) – C] + Ns(St – S0) v i Nc>0, Nc<0 và Nc = - Ns

Cho s c phi u và s quy n ch n mua đ u b ng 1, l i nhu n ng v i hai

ph m vi giá c phi u khi đáo h n là :

= - C – St + S0 N u St≤X

= St – X – C – St + S0 = S0 – X – C N u St>X

N u giá c phi u khi đáo h n nh h n ho c b ng giá th c hi n, l i nhu n s

bi n đ ng ng c chi u v i giá c phi u khi đáo h n N u giá c phi u khi đáo h n cao h n giá th c hi n, l i nhu n không b nh h ng b i giá c phi u khi đáo h n

ây là m t k t qu l i nhu n gi ng nh k t qu c a m t quy n ch n bán, vì v y tên

c a chi n l c này là quy n ch n bán lai t p

Xét m t quy n ch n bán lai t p, bao g m m t v th dài h n đ i v i các quy n ch n bán và v th mua m t s t ng đ ng các c phi u

Ph ng trình l i nhu n:

= Nc[Max(0,St – X) – C] + Ns(St – S0) V i Nc<0, Ns>0 và Nc = - Ns

Cho s c phi u và s quy n ch n bán đ u b ng 1, l i nhu n ng v i hai

ph m vi giá c phi u khi đáo h n là :

= C + St – S0 N u St≤X

= -St + X + C + St – S0 = X + C – S0 N u St>X

N u giá c phi u khi đáo h n nh h n ho c b ng giá th c hi n, l i nhu n s

bi n đ ng cùng chi u v i giá c phi u khi đáo h n N u giá c phi u khi đáo h n

l n h n giá th c hi n, l i nhu n s không b nh h ng b i giá c phi u khi đáo

h n ây c ng là k t qu l i nhu n gi ng nh k t qu c a m t quy n ch n mua, do

đó tên c a chi n l c này là “quy n ch n mua lai t p”

1.7 Kinh nghi m phát tri n m t s th tr ng giao d ch quy n ch n ch ng khoán trên th gi i

Nh ng giao d ch đ u tiên c a th tr ng quy n ch n trên th gi i đ c cho

r ng đã xu t hiên t đ u th k 18 Châu Âu (Giao d ch Quy n ch n hoa Tuylip

Hà Lan) Tuy nhiên, đ n đ u nh ng n m 1900 th tr ng OTC v quy n ch n m i chính th c đi vào ho t đ ng khi Hi p h i nh ng nhà môi gi i và kinh doanh quy n

ch n đ c thành l p Tuy nhiên, mô hình ban đ u này có hai đi m y u: M t là, không có th tr ng th c p, ng i mua quy n ch n không có quy n bán cho bên khác tr c ngày đáo h n Hai là, không có k thu t nào b o đ m r ng ng i bán quy n ch n s th c hi n h p đ ng ngo i tr vi c ng i mua ph i t n chi phí ki n

t ng

1.7.1 Th tr ng giao d ch quy n ch n c phi u t i Úc

Úc c ng là n i quy n ch n r t phát tri n v i sàn giao d ch l n nh t là

Australian stock exchange

Cách th c giao d ch: giao d ch nhà đ u t ph i có tài kho n giao d ch

ch ng khoán Khi nhà đ u t đ n công ty ch ng khoán yêu c u m tài kho n, giao

d ch quy n ch n s đ c cung c p:

+ Phi u đ ng kỦ giao d ch quy n ch n (Exchange Trade Options Applications) Trên phi u này nhà đ u t ph i đi n nh ng thông tin v cá nhân và nh ng thông tin c n thi t khác

+ ng kỦ u quy n gi th ch p cho công ty ch ng khoán n i m tài kho n

+ Phi u đ ng Ủ ch p nh n quy n ch n (Options Agreement and Approval form) đ m b o nhà đ u t tuân th nh ng quy đ nh trong giao d ch

Quy trình giao d ch:

Khi nhà đ u t mu n giao d ch quy n ch n, ng i đó s g i phi u l nh quy n ch n (Options Order Form) đ n nhà môi gi i, sau đó l nh này s đ c g i

đ n công ty thanh toán bù tr h p đ ng quy n ch n (OCC) thông qua thành viên

c a OCC Trên phi u l nh bao g m các y u t nh : s tài kho n khách hàng, s

đ ng kỦ c a ng i đ i di n, lo i l nh, hành đ ng mua bán, c phi u c s … C n

c vào l nh, OCC s ch n ng u nhiên thành viên giao d ch có v th thích h p đ

th c hi n l nh cho khách hàng Trong vòng 24 gi k t khi giao d ch đ c th c

hi n, ng i mua quy n ch n s ph i thanh toán ti n phí h p đ ng cho ng i bán

c ng thông qua OCC

Vào ngày đáo h n, các h p đ ng có giá tr th c t 0,01 AUD tr lên s đ c

th c hi n n u không có yêu c u nào khác t nhà đ u t Ngày thanh toán h p đ ng

là T+3 nh k nhà đ u t c ng nh n đ c nh ng tài li u cung c p thông tin v tài kho n bao g m:

- B ng xác nh n h p đ ng (Confirmation Contract Note)

- B ng kê v th m (Open Position Statement)

- B ng kê giao d ch hàng tháng (Monthly Transaction Stat ement)

1.7.2 Th tr ng giao d ch quy n ch n c phi u t i HƠn Qu c

S giao d ch ch ng khoán Hàn Qu c (KRX) là SGDCK l n hàng th t Châu Á có m c v n hoá kho ng 950 t USD v i 1896 c phi u đ c niêm y t, bao

g m 4 th tr ng t ng đ ng 4 sàn giao d ch là: Sàn giao d ch ch ng khoán chính (Stock Market Division), sàn giao d ch ch ng khoán KOSDAQ (KOSDAQ Market

Division), sàn giao d ch trái phi u (Bond Market) và sàn giao d ch t ng lai (Futures Market Division) KRX thi t l p sàn giao d ch t ng lai song song v i các sàn giao d ch khác và tr c ti p có Ban chuyên v qu n lỦ giao d ch các s n ph m phái sinh Sàn giao d ch này có ngu n g c t S giao d ch h p đ ng t ng lai Hàn

Qu c (KOFEX) thành l p n m 1999 trên c s h p nh t 2 b ph n là sàn h p đ ng

t ng lai (thành l p n m 1996) và sàn giao d ch quy n ch n (thành l p n m 1997)

S n ph m H p đ ng quy n ch n c phi u đ c niêm y t đ u tiên vào ngày 28/01/2002 v i tài s n c s là 7 c phi u và cho đ n 26/09/2005 đã t ng lên 30 c phi u T t c nh ng c phi u này đ u đ c niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán

chính

KRX thành l p m t công ty con làm Trung tâm thanh toán bù tr (KSD) KRX có m t h th ng các công ty thành viên thanh toán cung c p d ch v thanh toán bù tr cho khách hàng Mu n tr thành thành viên thanh toán ph i đ c s

ch p thu n c a KRX và đ c KRX c p gi y phép ho t đ ng thanh toán bù tr

M t công ty có th v a là thành viên giao d ch v a là thành viên thanh toán

c a KRX Thành viên giao d ch n u không đ ng th i là thành viên thanh toán thì

ph i kỦ h p đ ng thanh toán v i ít nh t m t thành viên thanh toán đ s d ng d ch

v thanh toán

Quy trình giao d ch:

+ M tƠi kho n: Nhà đ u t đ n các thành viên c a KRX đ m tài kho n

giao d ch

+ t l nh: Khi đ t l nh mua bán, nhà đ u t ph i kỦ qu theo quy đ nh Các

thành viên th c hi n ki m tra kỦ qu và th c hi n phong to kho n kỦ qu

tr c khi th c hi n l nh cho nhà đ u t , sau đó chuy n l nh mua / bán vào h

th ng giao d ch t i sàn giao d ch t ng lai KRX

+ Thông báo k t qu giao d ch: Theo ph ng th c và th i gian giao d ch đã

quy đ nh s n, KRX s thông báo k t qu giao d ch v t ng thành viên đ thông báo cho nhà đ u t

Bên c nh h th ng giao d ch, có nhi u h th ng khác h tr và m i h th ng

đ u có ch c n ng riêng đ m b o cho quá trình giao d ch đ c an toàn và thông su t

C th nh : (1) H th ng giám sát: giám sát giao d ch công b ng, minh b ch; (2) H

th ng l u kỦ: đ m b o quá trình đ ng kỦ, l u kỦ, thanh toán bù tr di n ra an toàn, không gián đo n; tính toán t l kỦ qu và thông báo sau m i ngày giao d ch, đ m

b o đ s d tài kho n cho ngày giao d ch k ti p; kỦ qu và gi i to tài s n (ch ng khoán) c a nhà đ u t ; (3) Ngân hàng thanh toán: kỦ qu và gi i to thanh toán và

d tr ti n; (4) H th ng công b thông tin ra th tr ng (5) H th ng thông tin

ch ng khoán; (6) H th ng an toàn: ki m soát các v n đ trong quá trình giao d ch,

đ m b o các ho t đ ng di n ra an toàn và (7) H th ng s c : luôn luôn s n sàng

gi i quy t b t c s c nào phát sinh ra

Quy trình thanh toán bù tr đ i v i vi c th c hi n quy n ch n :

Vào ngày đáo h n h p đ ng quy n ch n, các h p đ ng không th c hi n s b

hu b còn các h p đ ng có giá tr th c đ c nhà đ u t th c hi n quy n:

+ Nhà đ u t thông báo cho công ty n i mình m tài kho n v vi c th c hi n quy n ch n c a mình

+ Công ty này có trách nhi m t ng h p và g i thông báo cho KSD KSD

ch n ng u nhiên thành viên có nhà đ u t phát hành quy n ch n này đ th c

hi n thanh toán bù tr theo nguyên t c đã đ c quy đ nh tr c N u thành viên có nhi u h n m t nhà đ u t đ t cách th c hi n ngh a v , ng i phát hành đ c ch n theo quy đ nh first in – first out

+ Ng i phát hành quy n ch n đ c ch đ nh ph i giao ho c nh n c phi u

c s ho c ti n tu vào lo i h p đ ng quy n ch n đ c th c hi n Trên c s này, KSD và ngân hàng thanh toán s chuy n giao ti n và c phi u t tài

kho n thanh toán gi a các thành viên Sau đó, thành viên có trách nhi m chuy n giao ti n và c phi u v tài kho n c a nhà đ u t

Ph ng th c giao d ch: KRX t ch c giao d ch ch ng khoán phái sinh theo

ph ng th c giao d ch kh p l nh, bao g m: kh p l nh đ nh k xác đ nh giá m c a,

kh p l nh liên t c và kh p l nh đ nh k xác đ nh giá đóng c a Ph ng th c này

gi ng nh ph ng th c giao d ch hi n đang áp d ng t i TTCK Vi t Nam

KỦ qu giao d ch: M c kỦ qu b t bu c đ i v i quy n ch n ch s và c phi u là

15% và nhà đ u t ph i kỦ qu tr c khi th c hi n giao d ch (có th kỦ qu b ng ngo i t )

Quy mô h p đ ng: i v i quy n ch n c phi u thì m t h p đ ng t ng đ ng

10 c phi u

Th i h n h p đ ng: KRX ch áp d ng tháng đáo h n theo vòng quay 1 chu k l

tháng đáo h n vào tháng 3, tháng 6, tháng 9 và tháng 12

Ki u th c hi n quy n: theo ki u Châu Âu ngh a là quy n ch n ch đ c phép

th c hi n vào ngày đáo h n h p đ ng

NgƠy giao d ch cu i cùng: C quy n ch n c phi u và ch s ch ng khoán đ c quy đ nh là vào ngày th n m th hai c a tháng đáo h n

Ngày thanh toán: T+2 k t ngày h p đ ng đáo h n

Gi i h n v th : i v i quy n ch n c phi u ph thu c vào kh i l ng c phi u c s đang l u hành KRX đ a ra các m c m khác nhau M i lo i quy n

ch n ch s c phi u có m c m khác nhau ví d nh KOSPI 200 có m c m v th

là 7.500 h p đ ng

Thay đ i giá th c hi n vƠ kh i l ng quy n ch n: KRX đi u ch nh giá th c

hi n kh i l ng h p đ ng khi công ty niêm y t có c phi u là tài s n c s c a h p

đ ng quy n ch n th c hi n tr c t c b ng c phi u, chia tách c phi u, g p c phi u…nh ng không đi u ch nh khi công ty niêm y t tr c t c b ng ti n m t

Thông tin c b n v m t h p đ ng quy n ch n: Bao g m

Tên tài s n c s Ví d Samsung Electronics

Ngày thanh toán cu i cùng

1.7.3 Th tr ng giao d ch quy n ch n c phi u t i Indonesia

Tiêu chí l a ch n hƠng hóa c s cho th tr ng quy n ch n:

- Các c phi u đã đ c niêm y t t i S Giao d ch ít nh t là 12 tháng

- Trong 12 tháng qua, các c phi u ph i có: