Giải pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài sạch vào các tỉnh trọng điểm vùng Đông Nam Bộ

Nhân t th sáu là chính sách khuy n khích FDI.

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C HÌNH V , B NG BI U

L I M U 1

CH NG 1: C S LÝ LU N 5

1.1 Lý thuy t v đ u t tr c ti p n c ngoài 5

1.1.1 Khái ni m 5

1.1.2 Phân lo i đ u t tr c ti p n c ngoài 5

1.2 Khái ni m v đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” 7

1.3 H u qu t thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài không “s ch” 8

1.4 Các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các lãnh th trong m t qu c gia 9

1.5 K t lu n ch ng 1 11

CH NG 2: TH C TR NG THU HÚT U T TR C TI P N C NGOÀI VÀO CÁC T NH TR NG I M VÙNG ÔNG NAM B 12

2.1 Khái quát tình hình ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào Vi t Nam trong th i gian qua 12

2.1.1 V quy mô đ u t tr c ti p n c ngoài 12

2.1.1.1 V s d án đ ng ký 12

2.1.1.2 V tình hình v n đ ng ký đ u t 14

2.1.1.3 V đ i tác đ u t 16

2.1.1.4 V ngành ngh đ u t 18

2.1.2 V tình hình tri n khai d án 20

2.2 Phân tích th c tr ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 21

2.2.1 Th c tr ng v phân b s d án FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 21 2.2.2 Th c tr ng v phân b v n FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

2.2.3 Th c tr ng v các hình th c thu hút v n FDI vào các t nh tr ng đi m vùng

ông Nam B 24

2.2.4 Th c tr ng v đ i tác FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 27

2.2.5 Th c tr ng v phân b v n FDI theo ngành ngh vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 31

2.2.6 Th c tr ng v các d án FDI thâm d ng lao đ ng và thâm d ng công ngh vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B .40

2.2.7 Th c tr ng v vi c tri n khai các d án FDI các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 45

2.2.8 Th c tr ng v chính sách thu hút FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 47

2.3 Các nhân t nh h ng đ n s thu hút FDI “s ch” vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 50

2.3.1 Nhân t quy mô th tr ng 50

2.3.2 Nhân t s tích t 51

2.3.3 Nhân t ch t l ng lao đ ng 52

2.3.4 Nhân t m c đ công nghi p hóa 53

2.3.5 Nhân t s tích l y FDI 54

2.3.6 Nhân t chính sách khuy n khích FDI 56

2.4 ánh giá chung th c tr ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 57

2.4.1 Nh ng đi m tích c c trong ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 57

2.4.2 Nh ng đi m h n ch trong ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 58

2.5 K t lu n ch ng 2 58

CH NG 3: GI I PHÁP THU HÚT U T TR C TI P N C NGOÀI “S CH” VÀO CÁC T NH TR NG I M VÙNG ÔNG NAM B 60

3.1.1 M c tiêu đ xu t gi i pháp 60

3.1.2 Quan đi m đ xu t gi i pháp 60

3.1.3 C s đ xu t gi i pháp 60

3.2 Các gi i pháp 60

3.2.1 Xác đ nh đúng đ i t ng thu hút đ u t 60

3.2.1.1 M c tiêu đ xu t gi i pháp 60

3.2.1.2 C s đ xu t gi i pháp 61

3.2.1.3 Bi n pháp th c hi n 61

3.2.2 Nâng cao ch t l ng c s h t ng 63

3.2.2.1 M c tiêu đ xu t gi i pháp 63

3.2.2.2 C s đ xu t gi i pháp 63

3.2.2.3 Bi n pháp th c hi n 63

3.2.3 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c 64

3.2.3.1 M c tiêu c a gi i pháp 64

3.2.3.2 C s đ xu t gi i pháp 65

3.2.3.3 Bi n pháp th c hi n 65

3.2.4 Gi i pháp v thu n ti n và đ n gi n hóa th t c hành chính 66

3.2.4.1 M c tiêu c a gi i pháp 66

3.2.4.2 C s đ xu t gi i pháp 67

3.2.4.3 Bi n pháp th c hi n 67

3.2.5 Gi i pháp nâng cao hi u qu công tác xúc ti n đ u t 68

3.2.5.1 M c tiêu đ xu t gi i pháp 68

3.2.5.2 C s đ xu t gi i pháp 68

3.2.5.3 Bi n pháp th c hi n 68

3.2.6 Liên k t đ a ph ng gi a các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B 70

3.2.6.1 M c tiêu c a gi i pháp 70

3.2.6.2 C s đ xu t gi i pháp 70

3.2.6.3 Bi n pháp th c hi n 70

3.2.7.1 M c tiêu c a gi i pháp 71

3.2.7.2 C s đ xu t gi i pháp 71

3.2.7.3 Bi n pháp th c hi n 72

3.3 M t s ki n ngh v phía c quan qu n lý Nhà n c 73

3.3.1 Ki n ngh đ i v i B k ho ch và đ u t 73

3.3.2 Ki n ngh đ i v i Chính ph 73

3.4 K t lu n ch ng 3 74

K T LU N 76 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

MNCs: Multinational corporations – Các Công ty đa qu c gia

SMEs: Small and medium enterprises – Các doanh nghi p v a và nh

Tp.HCM: Thành ph H Chí Minh

OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development – T ch c h p tác và phát tri n kinh t

B ng 2.1 u t tr c ti p n c ngoài đ c c p gi y phép vào Vi t Nam t n m

1988 – 2009 13

B ng 2.2: V n FDI đ c c p gi y phép vào Vi t Nam t n m 1988-2009 16

B ng 2.3: T p 10 đ i tác có nhi u d án đ u t n c ngoài nh t còn hi u l c tính đ n ngày 15/12/2009 18

B ng 2.4: T p 10 đ i tác có v n đ ng ký đ u t n c ngoài nhi u nh t tính đ n ngày 15/12/2009 18

B ng 2.5: T ng s d án và s v n đ ng ký đ u t tr c ti p n c ngoài vào Vi t Nam còn hi u l c phân theo ngành ngh tính đ n ngày 15/12/2009 20

B ng 2.6: S d án FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B t n m 1988 đ n 15/12/2009 21

B ng 2.7: S v n đ ng ký FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B t 1988 – 2009 23

B ng 2.8: FDI phân theo hình th c vào Tp.HCM t n m 1988 - 31/12/2009 25

B ng 2.9: FDI phân theo hình th c vào Bình D ng n m 2009 25

B ng 2.10: FDI phân theo hình th c vào ng Nai n m 2009 26

B ng 2.11: FDI phân theo hình th c vào Bà R a V ng Tàu t n m 1988 – 2009 26

B ng 2.12: 5 đ i tác có t tr ng s d án đ ng ký đ u t nhi u nh t các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B t n m 1988 – 2009 28

B ng 2.13: 5 đ i tác có t tr ng v n đ ng ký đ u t nhi u nh t các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B t n m 1988 – 2009 29

B ng 2.14: FDI phân theo ngành ngh vào Tp.HCM t n m 1988 – 2009 32

B ng 2.15: FDI phân theo ngành ngh vào t nh Bình D ng t n m 1988 – 2009 34 B ng 2.16: FDI phân theo ngành ngh vào t nh ng Nai t n m 1988 đ n 15/12/2009 36

B ng 2.17: FDI phân theo ngành ngh vào t nh Bà R a V ng Tàu t n m 1988 – 2009 38

ngoài trong t ng giá tr s n xu t công nghi p c a các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B qua các n m 38

B ng 2.19: Danh m c ngành ngh công nghi p phân chia theo m c đ s d ng công ngh 41

B ng 2.20: T ng s d án FDI vào thành ph H Chí Minh trong ngành công nghi p phân chia theo m c đ s d ng công ngh n m 2009 42

B ng 2.21: T ng s d án FDI vào t nh Bình D ng trong ngành công nghi p phân chia theo m c đ s d ng công ngh n m 2009 43

B ng 2.22: T ng s d án FDI vào t nh ng Nai trong ngành công nghi p phân chia theo m c đ s d ng công ngh n m 2009 44

B ng 2.23: T ng s d án FDI vào t nh Bà R a V ng Tàu trong ngành công nghi p phân chia theo m c đ s d ng công ngh t n m 1988 – 2009 45

B ng 2.24: V n đ u t đi u l c a các d án FDI t n m 1988 – 2009 các t nh

tr ng đi m ông Nam B 46

B ng 2.25: V n FDI th c hi n tính t 1988 - 2007 các t nh tr ng đi m ông Nam

B 46

B ng 2.26: T ng s n ph m đ a ph ng c a các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B theo giá so sánh n m 1994 51

B ng 2.27: Ch s c s h t ng (ch a bao g m sân bay, c ng bi n) 52

B ng 2.28: S l ng các tr ng i h c, Cao đ ng, Cao đ ng ngh , Trung c p ngh các t nh tính đ n n m 2010 53

B ng 2.29: Giá tr s n xu t công nghi p tính theo giá so sánh n m 1994 c a các t nh ông Nam B qua các n m 54

B ng 2.30: S d án FDI đ c c p phép m i vào Tp.HCM t n m 2001 – 2009 55

B ng 2.31: S d án FDI đ c c p phép m i vào Bình D ng t n m 2001-2009 55

B ng 2.32: S d án FDI đ c c p phép m i vào ng Nai t n m 2001 – 2009 56

B ng 2.33: S d án FDI đ c c p phép vào Bà R a V ng Tàu t n m 2001 – 2009 56

tính đ n n m 2009 57

B ng 3.1: B ng đánh giá v th u tiên thu hút theo ngành ngh gi a các t nh tr ng

đi m vùng ông Nam B 71

Bi u đ 2.1: Bi u đ th hi n xu h ng t ng gi m s d án FDI vào Vi t Nam t

Bi u đ 2.5: T tr ng s d án và v n đ u t tr c ti p n c ngoài theo ngành ngh vào Bình D ng t n m 1988 – 2009 35

Bi u đ 2.6: T tr ng s d án và v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào ng Nai

t n m 1988 – 2009 37 Hình 3.1: Tam giác liên k t 3 bên trong vi c phát tri n các SMEs 74

gi i - (Trích t báo cáo “Nhìn l i vai trò c a đ u t tr c ti p n c ngoài trong b i

c nh m i c a Vi t Nam” c a PGS.TS Phùng Xuân Nh , t i “ H i th o qu c t Vi t Nam h c l n th ba: Vi t Nam h i nh p và phát tri n”, tháng 12/2008 )

H n 20 n m thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài t khi ban hành Lu t u t

n c ngoài vào n m 1987 cho đ n nay, n c ta đã thu hút đ c h n 12.000 d án

đ u t n c ngoài v i t ng v n đ ng ký g n 193 t USD Trong s đó, các t nh

tr ng đi m vùng ông Nam B ch g m Thành ph H Chí Minh, Bình D ng,

ng Nai, Bà R a V ng Tàu, thu hút đ c 6.782 d án đ u t , chi m h n 55% t ng

s d án c a c n c, và thu hút đ c g n 83 t USD chi m kho ng 43% t ng s

v n FDI đ ng ký vào Vi t Nam

Bên c nh nh ng thành t u đó thì FDI c ng đang đem l i và báo hi u nh ng h u

qu không t t nh : nhi u d án thâm d ng lao đ ng có trình đ th p, chuy n giao công ngh không “s ch”, gây ô nhi m môi tr ng, gây b t n an ninh – xã h i, bong bóng b t đ ng s n… Trên c s đó, đ tài t p trung nghiên c u v v n đ

“Gi i pháp thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B ” đ phân tích th c tr ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i các

t nh này và h u qu c a ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài không “s ch”, t đó

đ ra nh ng gi i pháp đ thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các t nh

tr ng đi m vùng ông Nam B

2 M c tiêu và nhi m v nghiên c u

M c tiêu nghiên c u

Lu n v n nghiên c u nh m tìm ra gi i pháp thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài

“s ch” t vi c nghiên c u, đánh giá th c tr ng ho t đ ng đ u t n c ngoài t i các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B và h u qu t vi c FDI không “s ch” mang l i Thêm vào đó, lu n v n góp ph n nâng cao hi u qu trong ho t đ ng

qu n lý đ u t tr c ti p n c ngoài t i các t nh tr ng đi m ông Nam B nói riêng và các t nh khác Vi t Nam nói chung

Nhi m v nghiên c u

Lu n v n nghiên c u các lý thuy t v đ u t tr c ti p n c ngoài, đ u t tr c

ti p n c ngoài “s ch”, h u qu t ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài không

“s ch”, các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào lãnh th c a m t qu c gia

Ti p đ n, lu n v n nghiên c u th c tr ng ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài

t i các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B , tìm ra các đi m tích c c l n tiêu

c c T đó đánh giá các tác đ ng, thách th c t ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài không “s ch” t i các t nh này âu là các nhân t nh h ng chính

a ra các gi i thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các t nh này và làm bài h c cho các t nh khác Vi t Nam

3 i t ng, ph m vi và gi i h n c a nghiên c u

i t ng nghiên c u:

Th c tr ng đ u t tr c ti p n c ngoài

Ph m vi nghiên c u:

Ph m vi nghiên c u v không gian: Lu n v n t p trung nghiên c u 4 t nh tr ng

đi m vùng ông Nam B là: Tp.HCM, Bình D ng, ng Nai, và Bà R a V ng Tàu

Ph m vi nghiên c u v th i gian: lu n v n nghiên c u s d ng s li u th ng kê

vào Vi t Nam, và do m t h n ch c a công tác th ng kê s li u Vi t Nam tác gi không th có đ c đ y đ s li u c a t t c các đ a ph ng trong c n c đ phân tích t t c các t nh

4 Tính m i c a lu n v n nghiên c u

- ã có r t nhi u đ tài, công trình, bài báo nghiên c u v th c tr ng ho t đ ng hay thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài t i các đ a ph ng hay t i Vi t Nam Ch ng

h n nh :

Bài cáo T ng k t “20 N m u t n c ngoài t i Vi t Nam (1988 - 2007)” do

C c đ u t n c ngoài t ng h p, báo cáo N i dung c a báo cáo ch y u nêu lên k t

qu thu hút FDI t i Vi t Nam trong th i gian t tr c cho đ n n m 2007 C th bao g m: quy mô v n FDI, c c u FDI theo hình th c, theo l nh v c ngành ngh , theo vùng lãnh th , theo đ i tác

Bài báo nghiên c u “Thu hút FDI “s ch” cho phát tri n b n v ng n n kinh t

Vi t Nam” c a nhóm tác gi PGS.TS Nguy n Th Liên Hoa - Tr n Ph ng H ng

H nh – Bùi Anh Chính, đ ng trên B n tin c a Vi n nghiên c u phát tri n Tp.HCM, tháng 12 n m 2009 Nhóm tác gi nghiên c u th c tr ng ho t đ ng FDI Vi t Nam

hi n nay đ xem xét nh ng đi m tác đ ng tích c c và tiêu c c c a ho t đ ng FDI

đ i v i s phát tri n b n v ng c a n n kinh t T đó đ ra gi i pháp thu hút FDI

“s ch” cho phát tri n b n v ng n n kinh t Vi t Nam.

- Khác v i các công trình nghiên c u trên, đ tài nghiên c u sâu v ho t đ ng đ u t

tr c ti p n c ngoài vào m t vùng c th (các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B )

đ t đó tìm ra nh ng đ c đi m chung và riêng v xu h ng đ u t tr c ti p n c ngoài các t nh này, r i tìm ra nguyên nhân và đánh giá h u qu t dòng v n FDI không “s ch” mang l i, nh h ng nh th nào đ n ho t đ ng đ u t , tình hình kinh

t - xã h i, an ninh, môi tr ng c a các đ a ph ng Trên c s này đ xu t gi i pháp thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B nói riêng và làm bài h c kinh nghi m cho các t nh khác Vi t Nam nói chung ây là đi m m i c a lu n v n nghiên c u

5 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp nghiên c u

+ Ph ng pháp di n d ch: đ c s d ng đ di n gi i các s li u v dòng v n đ u t

tr c ti p n c ngoài c đ ng ký l n th c hi n vào Vi t Nam và dòng v n đ u t tr c

ti p n c ngoài t i các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B qua t ng n m đ th y

đ c các xu h ng v n t ng gi m ra sao

+ Ph ng pháp quy n p: đ c s d ng đ t ng h p các s li u theo t ng cách phân chia khác nhau nh : t ng h p v s v n đ ng ký, v v n th c hi n, v n đ u t theo ngành ngh , đ i tác đ đ a ra nh n xét chung c a c chu i th i gian dài và c ng là

xu h ng đ u t chung vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

+ Ph ng pháp nhân qu : d a trên các k t qu v xu h ng đ u t chung vào t ng

t nh, t đó lý gi i k t qu đó trên th c t đã nh h ng nh th nào đ n tình hình kinh t , xã h i, an ninh, môi tr ng c a các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

Ngu n d li u

tài t p trung vào s d ng ngu n d li u th c p t các c quan qu n lý Nhà

n c, m t s đ tài nghiên c u trong n c và n c ngoài, t p chí, các website

Nh ng các d li u này không ph i đ c s d ng “thô” mà ch làm c s đ t đó

t ng h p, và k t h p s li u ph c v cho m c tiêu nghiên c u

6 B c c c a đ tài

tài bao g m 3 n i dung chính:

Ch ng 1: C s lý lu n

Ch ng 2: Th c tr ng ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i các t nh tr ng

đi m vùng ông Nam B

Ch ng 3: Gi i pháp thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các t nh

tr ng đi m vùng ông Nam B

ti p n c ngoài là m t s đ u t đ c làm đ thu đ c l i nhu n lâu dài d a trên

ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p trong m t n n kinh t khác n n kinh t c a nhà đ u t , m c đích c a nhà đ u t là có m t ti ng nói tr ng l ng trong ho t đ ng

FDI hàng ngang (Horizontal FDI): đ c hi u là d ng FDI đ c th c hi n nh m

t o ra s m r ng hàng ngang đ s n xu t ra nh ng lo i hàng hóa gi ng nhau ho c

nh ng nhà buôn bán ô tô Nh t B n đ u có m i quan h kh ng khít v i nh ng nhà

s n xu t ô tô Nh t B n, và làm cho vi c xúc ti n ô tô n c ngoài g p khó kh n t i

n c này v t qua v n đ đó, nh ng nhà s n xu t ô tô M đã th c hi n chi n

l c là thi t l p h th ng các nhà bán buôn ô tô M đ thi t l p m ng l i quan h

c a chính h Nh t B n đ ti p th ô tô c a mình

FDI h n h p (Conglomerate FDI): là lo i FDI k t h p 2 lo i trên

- góc đ nh n th c c a n c nh n đ u t :

FDI có th phân chia thành 3 lo i:

FDI thay th nh p kh u (Import-substituting FDI): là lo i FDI mà bao g m vi c

s n xu t hàng hóa mà tr c đó nh ng hàng hóa này đ c nh p kh u b i n c nh n

đ u t , và đi m đáng l u ý là nh p kh u t n c nh n đ u t và xu t kh u b i n c đang đ u t ngày gi m d n Lo i FDI này đ c quy t đ nh b i quy mô th tr ng

n c nh n đ u t , chi phí v n chuy n, hàng rào th ng m i

FDI t ng c ng xu t kh u (Export-increasing FDI): đ c khuy n khích b i s tìm ki m ngu n l c m i cho đ u vào, nh nguyên li u thô hay hàng hóa trung gian

Lo i FDI này gia t ng xu t kh u mà trong đó n c nh n đ u t s gia t ng s xu t

kh u nguyên li u thô và hàng hóa trung gian c a n c h sang các n c đang đ u

t và các n c khác

FDI đ c đ nh h ng b i chính ph (Government initiated FDI): FDI đ c kh i

đ ng t chính ph trong m t s tr ng h p nh chính ph c n gi m s thâm h t cán cân thanh toán qu c t …

- Còn theo quan đi m c a Kojima (1973, 1975, 1985) FDI có th đ c phân chia thành 2 lo i nh sau:

FDI khuy n khích th ng m i (Trade – oriented FDI): là lo i FDI mà có th t o

ra c u v t tr i cho nh p kh u và cung v t tr i cho xu t kh u

FDI không khuy n khích th ng m i (Anti - trade oriented FDI): là lo i FDI t o

ra hi u qu ng c đ i v i th ng m i

- Ngoài ra theo Chen & Ku (2000) FDI còn có th đ c phân chia thành 2 lo i: FDI

m r ng (Expansionary FDI) và FDI b o h (Defensive FDI)

FDI m r ng: là lo i FDI nh m khai thác l i th đ c bi t c a công ty n c

đ c đ u t Lo i FDI này t ng thêm l i ích đ i v i vi c đóng góp vào s t ng

tr ng doanh s bán hàng b i s đ u t c a nhà máy n c ch nhà và n c ngoài Và c ng theo nghiên c u c a Chen & Ku thì lo i FDI này ch u nh h ng

l n b i các l i th đ c bi t c a công ty nh là: quy mô, kh n ng nghiên c u và phát tri n, l i nhu n, và đ ng c c a nh ng yêu c u v công ngh

FDI b o h : là lo i FDI tìm ki m lao đ ng r n c đ c đ u t v i m c tiêu

v ng n n kinh t Vi t Nam” c a nhóm các tác gi PGS.TS Nguy n Th Liên Hoa,

Tr n Ph ng H ng H nh, Bùi Anh Chính thì FDI “s ch” là “FDI ph i h ng đ n

s t ng tr ng b n v ng c a n n kinh t ” C th bao g m:

L i ích kinh t : Ngu n v n FDI m t khi đ c ti n hành đ u t thì ph i đ m b o l i ích cho c n c đ u t và n c ti p nh n đ u t i v i n c đ u t khi ti n hành đ u

t ph i nh n đ c các l i ích kinh t nh ngu n lao đ ng và nguyên v t li u r h n, t o

ra đ c l i nhu n trong quá trình đ u t i v i n c ti p nh n đ u t ph i đ m b o

t ng tr ng kinh t cao, n đ nh và b n v ng; phát tri n s n xu t theo h ng thân thi n môi tr ng, công nghi p hóa, phát tri n nông nghi p - nông thôn b n v ng, phát tri n công nghi p s ch

L i ích xã h i: th c hi n đ ng b các bi n pháp nh m các m c tiêu: ti n b và công b ng xã h i; xóa đói gi m nghèo; gi i quy t vi c làm, t ng thu nh p; nâng cao

ch t l ng giáo d c, nâng cao dân trí, trình đ ngh nghi p, ch m sóc s c kh e…

B o v môi tr ng, x lý, kh c ph c ô nhi m, ph c h i và c i thi n ch t l ng môi tr ng, phòng ch ng cháy và ch t phá r ng; khai thác tài nguyên b a bãi Theo tài li u tác gi Serena Lillywhite báo cáo t i “Di n đàn toàn c u v đ u t

qu c t ” t ch c Th ng H i n m 2002 cho r ng “FDI b n v ng là FDI c n thi t

ph i xem xét đ n nh ng tác đ ng c a ho t đ ng đ u t v các m t kinh t , xã h i, môi tr ng” i u đó có ý ngh a là ho t đ ng đ u t c n ph i đ c d n d t b i nhi u lao đ ng và nguyên li u r h n, đòi h i s đ u t cho ngu n lao đ ng c ng

nh s b o đ m các quy n c a ng i lao đ ng; đòi h i chuy n giao công ngh , giáo

d c và đào t o, và b o v môi tr ng

Tóm l i, FDI “s ch” có th đ c hi u là FDI g n li n v i s t ng tr ng b n

v ng c a n n kinh t , có các tác đ ng tích c c đ n kinh t , xã h i, môi tr ng c a

n c nh n đ u t c ng nh n c đ u t

1.3 H u qu t thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài không “s ch”

Vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài không “s ch” vào các đ a ph ng, qu c gia

có th mang l i r t nhi u h u qu không t t nh sau:

Vi c các d án đ u t tr c ti p n c ngoài vào các ngành khai thác tài nguyên

d n đ n gây c n ki t ngu n tài nguyên thiên nhiên c a n i nh n đ u t , m t khác còn có th tác đ ng tiêu c c đ n môi tr ng Các ngành này c ng là nh ng ngành không có s c lan t a, nên không t o đi u ki n cho các ngành công nghi p ph tr phát tri n

i v i các ngành công nghi p ch y u thâm d ng lao đ ng, s d ng công ngh

th p không có tác đ ng tích c c đ n vi c chuy n giao công ngh , khoa h c qu n lý, nâng cao m t b ng ch t l ng nhân l c, mà còn gây ô nhi m môi tr ng, b t n an ninh – xã h i

n c ngoài bán d án và chuy n l i nhu n b ng ngo i t v n c nh h ng tiêu

c c đ n cán cân thanh toán qu c t c a qu c gia

1.4 Các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào các lãnh th trong m t qu c gia

Có r t nhi u tài li u nghiên c u th c nghi m và đ a ra các nhân t tác đ ng đ n phân b dòng v n FDI vào các lãnh th c a m t qu c gia Nh nghiên c u c a nhóm tác gi Lv Na ( i h c kinh t và kinh doanh qu c t , B c Kinh, Trung Qu c)

và W.S Lightfoot ( i h c Qu c t Monaco, Monaco) v đ tài “Các nhân t quy t

đ nh đ n FDI m c đ đ a ph ng t i Trung Qu c” Theo Lv Na và W.S Lightfoot thì các nhân t nh h ng đ n s m t cân đ i trong phân b dòng v n FDI vào các lãnh th c a m t qu c gia là: quy mô th tr ng, s tích t , ch t l ng lao đ ng, chi phí lao đ ng, m c đ m c a và quá trình c i cách

Còn theo nghiên c u, t ng h p c a Nghiên c u sinh Vi t NamLê Vi t Anh (t i

i h c Nagoya, Nh t B n, 2004) v i báo cáo khoa h c, đ tài “Các y u t quy t

đ nh FDI c p đ đ a ph ng: tr ng h p Vi t Nam” cho r ng các y u t tác đ ng

đ n FDI vào lãnh th m t Qu c gia g m: Nhu c u th tr ng và quy mô th tr ng,

s tích t c a m t vùng c th , ch t l ng c s h t ng, m c đ công nghi p hóa,

s tích l y FDI, chi phí lao đ ng, ch t l ng lao đ ng, m c đ m c a c a n n kinh

t , chính sách khuy n khích FDI

- Cùng v i vi c nghiên c u nhi u đ tài khác t ng t trên và t s quan sát, đúc

k t c a cá nhân, tác gi cho r ng các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút FDI “s ch”

c ng b t ngu n t vi c đáp ng các nhu c u c a nhà đ u t hay nói các khác là

c ng b t ngu n t nh ng nhân t tác đ ng đ n vi c l a ch n đ a đi m đ u t c a các các nhà đ u t n c ngoài D a theo m c đích và m c tiêu nghiên c u, các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút FDI “s ch” vào m t vùng, qu c gia bao g m: Nhân t đ u tiên là quy mô th tr ng (Market size), nhân t này th ng đ c

đo l ng b ng GDP Nó nh h ng tr c ti p đ n doanh thu k v ng c a nhà đ u t

b t đ ng s n, giáo d c, y t , th ng m i có m i quan h đ ng bi n v i quy mô và

t c đ t ng tr ng GDP n i đ c đ u t

Nhân t th hai là s tích t (Agglomeration) đi u mà ph n ánh s t p trung c a

nh ng ho t đ ng kinh t mà d n đ n nh ng y u t ngo i l c tích c c và tính kinh t

nh quy mô Theo Wheeler và Moody (1992) và nh ng tác gi khác thì s tích t có

m i liên h tích c c v i dòng v n FDI trong m t qu c gia c th Và Lv Na và W.S.Lightfoot thì cho r ng ch t ng c a c s h t ng đo l ng l i ích c a s tích

t Ch ng h n đ dài c a đ ng cao t c và đ ng tàu l a trên m i km2

, t l ph n

tr m s đ ng đ c r i nh a, s khu/c m công nghi p trong t nh, hay s b đi n tho i thuê bao, d ch v công (đi n n ng, n ng l ng) là nh ng đ i di n cho ch t

l ng c a c s h t ng Trên th c t , c s h t ng bao g m 2 lo i là c s h t ng xây d ng và c s h t ng vi n thông C s h t ng xây d ng t t s là tích c c đ i

v i vi c thu hút FDI trong ngành công nghi p, đ c bi t là ngành công nghi p n ng Nhân t th ba là ch t l ng lao đ ng Ch t l ng lao đ ng có th đ c đo

“hi u qu đ u t theo b y đàn” gi a các nhà đ u t

Nhân t th sáu là chính sách khuy n khích FDI V m t lý thuy t chính sách khuy n khích FDI s có tác d ng tích c c v i dòng v n FDI Tuy nhiên, trong nhi u

tr ng h p, đã có s th t b i đ i v i chính sách khuy n khích FDI Ch ng h n nh : chính sách khuy n khích ch có áp d ng s u đãi đ i v i ngành này mà không áp

d ng v i ngành khác hay chính sách khuy n khích ch t p trung vào nh ng m t u đãi có th l ng hóa đ c nh u đãi v thu , đ t đai nh ng l i b qua nh ng khâu

th t c đ u t , th i gian ch p nh n c p phép kéo dài…Ng i ta th ng s d ng s

li u t l l p đ y nh ng khu công nghi p và khu ch xu t c a vùng, đ a ph ng

đ đo l ng hi u qu c a chính sách khuy n khích FDI vào vùng, đ a ph ng

N u các nhân t trên đây đ c các đ a ph ng, qu c gia đ m b o tích c c thì s

d dàng trong vi c thu hút dòng v n FDI “s ch”

1.5 K t lu n ch ng 1

Ch ng 1 là ch ng v c s lý lu n c a đ tài đ c tác gi nghiên c u r t k t các tác gi đi tr c v nh ng n i dung liên quan, t đó t ng h p, đúc k t, khái quát

lý thuy t Trong ch ng 1 bao g m nh ng n i dung chính nh khái ni m đ u t

tr c ti p n c ngoài, đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch”, h u qu t vi c thu hút đ u

t tr c ti p n c ngoài không “s ch” c ng nh các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài “s ch” vào đ a ph ng T t c c s lý thuy t này s

nh “t m g ng soi” đ nh n xét ph n th c tr ng ch ng 2, và góp ph n đ xu t

gi i pháp ch ng 3

CH NG 2

VÀO CÁC T NH TR NG I M VÙNG ÔNG NAM B

2.1 Khái quát tình hình ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào Vi t Nam trong th i gian qua

2.1.1 V quy mô đ u t tr c ti p n c ngoài

v n FDI trong n m 2009 Tuy nhiên, FDI c a M gi m 57% (t 316,1 t USD

xu ng còn 135,9 t USD) và Trung Qu c gi m 2,6% (t 92,4 t USD xu ng còn 90

t USD) Trong b i c nh đó, Vi t Nam v n đ c đánh giá là m t trong nh ng đi m thu hút đ i v i các nhà đ u t n c ngoài v i t ng s v n FDI đ ng ký c p m i và

B ng 2.1 u t tr c ti p n c ngoài đ c c p gi y phép vào Vi t Nam

t n m 1988 - 2009

N m S d án

S d án

T ng gi m (+/-)

n m 1988 đ n n m 1994 t 37 d án lên 372 d án, t c t ng g p 10 l n Có đ c thành qu này vì sau n m 1986 n c ta b t đ u th c hi n chính sách m c a kinh t

và Lu t đ u t n c ngoài liên t c đ c b sung s a đ i vào các n m 1990, 1992 Sang các n m 1997, 1998 s d án vào n c ta gi m nh vì nh h ng t kh ng

ho ng kinh t tài chính Châu Á n m 1997 Nh ng sau đó, các n m sau càng có nhi u d án FDI đ u t vào n c ta, đ c bi t là sau khi n c ta gia nh p t ch c

th ng m i th gi i WTO ngày 7 tháng 11 n m 2006, t ng s d án n m 2007 là 1.544 d án g p 41 l n s d án so v i n m 1988, g n b ng 1,6 l n so v i n m

2006

Riêng trong n m 2009 v a qua, s d án FDI c p m i Vi t Nam ch b ng 53,9% so v i v i s d án c p m i n m 2008, và s v n đ ng ký gi m 70% so v i

n m 2008 S s t gi m này không b t th ng khi mà xu h ng đ u t tr c ti p

n c ngoài toàn c u c ng gi m sâu s c do nh h ng t cu c suy thoái kinh t toàn

c u n m 2008

2.1.1.2 V tình hình v n đ ng ký đ u t

T khi n c chúng ta ban hành Lu t đ u t n c ngoài n m 1987 thì qua các

n m càng có nhi u dòng v n đ u t n c ngoài đ vào Vi t Nam Ngay th i k đ u

chúng ta luôn l p nh ng thành t u đáng n v thu hút v n đ u t n c ngoài nh

v n FDI n m 1989 đ t 525,5 tri u USD t ng 52,79% so v i n m 1988, n m 1990

v n FDI đ ng ký ch b ng 50,3% so v i n m 1998 Tuy nhiên sang các n m 2000,

2001 v n FDI vào n c ta có s t ng nh tr l i và t ng cao t các n m 2004 tr đi

Và đ c bi t, t c đ t ng tr ng đ t k l c vào n m 2008, v n FDI đ ng ký t ng kho ng 235% so v i n m 2007, m c dù nh ng tháng cu i c a n m 2008 n n kinh t toàn c u b t đ u suy thoái i u đó cho th y, Vi t Nam chúng ta v n là m t đ a

đi m có h p l c r t l n đ i v i dòng v n đ u t tr c ti p n c ngoài Sang n m

2009, cùng v i s nh h ng chung c a cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u dòng

v n FDI vào n c ta ch b ng kho ng 30% so v i n m 2008, nh ng đi u này c ng không đi ng c quy lu t chung nên c ng không quá lo ng i i u này đ c th hi n qua s h i ph c c a dòng v n FDI đ ng ký vào n c ta nh ng tháng đ u n m 2010 khi mà n n kinh t th gi i đ c xác đ nh là đã đi qua giai đo n n ng n nh t c a

cu c kh ng ho ng Trong 5 tháng đ u n m 2010, các nhà đ u t n c ngoài đã

đ ng ký đ u t vào Vi t Nam 7,5 t USD, b ng 77% so v i cùng k 2009 ây là

m t con s có ý ngh a tích c c trong giai đo n hi n nay khi mà n n kinh t toàn c u

v n ch a thoát h n kh i cu c kh ng ho ng kinh t Qua đó ch ng t Vi t Nam v n

là m t trong nh ng đ a đi m đ u t h p d n đ i v i nhà đ u t n c ngoài

B ng 2.2: V n FDI đ c c p gi y phép vào Vi t Nam t n m 1988 - 2009

T ng s v n

th c hi n (tri u USD)

T khi th c hi n thu hút đ u t n c ngoài đ n nay Vi t Nam có kho ng 89

Qu c gia/lãnh th đ u t Trong s 10 Qu c gia d n đ u v s d án đ ng ký đ u t thì có đ n 7 qu c gia Châu Á, c th nh Hàn Qu c v i 2.327 d án chi m t tr ng 21,23%, ài Loan v i 2.023 d án chi m t tr ng 18,46%, Nh t b n v i 1.160 d

án chi m t tr ng 10,58%, Singapore v i 776 d án chi m t tr ng 7,08%, Trung

Qu c v i 676 chi m t tr ng 6,17% Và c ng có nhi u qu c gia ch có 1 d án đ ng

ký đ u t nh : Ti u V ng Qu c R p th ng nh t, Costa Rica, Saint Vincent, Island of Nevis, Oman, Brazil (chi ti t xem ph l c 1)

V tình hình v n đ ng ký đ u t : Không ph i đ i tác nào đ ng ký nhi u d án thì

đ ng ngh a v i vi c v n đ ng ký nhi u Tuy nhiên có m t đ c đi m gi ng v i trên

đó là trong s 10 qu c gia d n đ u v v n đ ng ký đ u t thì c ng có 7 qu c gia Châu Á, nh ài Loan v i kho ng 21,3 t USD chi m t tr ng 12,05% t ng s v n,

ti p theo là Hàn Qu c chi m t tr ng 11,61% t ng s v n, Malaysia 10,19%, Nh t

B n 10,05%, Singapore 9,6%, H ng Kông 4,35%, Thái Lan 3,26% M t khác c ng

có nhi u n c đang ký v n đ u t r t th p nh : Nam Phi đ ng ký đ u t kho ng 79.000 USD chi m t tr ng 0,00005%, hay nh Rumani ch có 40.000 USD t

tr ng 0,00002% Qua đó cho th y nh ng n c Châu Á là nh ng đ i tác đ u t quan

tr ng c a n c ta

V tình hình th c hi n v n đ u t : Các Qu c gia Châu Á v a phân tích trên l i

th hi n vai trò quan tr ng c a mình trong ho t đ ng đ u t Vi t Nam đó là các

13.194.840.649 7,45

8 H ng Kông 7.718.774.719 4,36

9 Qu n đ o Cayman 6.630.072.851 3,74

10 Thái Lan 5.773.990.708 3,26

Ngu n: C c đ u t n c ngoài

2.1.1.4 V ngành ngh đ u t

V s d án đ ng ký đ u t theo ngành ngh : Tính đ n h t n m 2009, ngành công nghi p ch bi n và ch t o có s d án đ ng ký đ u t là nhi u nh t v i 6.768

d án, x p th 2 là nhóm ngành ho t đ ng chuyên môn - khoa h c công ngh v i

807 d án đ ng ký, ti p theo là ngành thông tin truy n thông v i 548 d án đ ng ký,

ngành xây d ng v i 501 d án, ngành nông lâm ng nghi p v i 480 d án Các ngành còn l i có s d án đ ng ký đ u t th p ho c r t th p

V quy mô c a m i d án theo ngành ngh : Ngành b t đ ng là ngành n m trong nhóm ít d án đ ng ký đ u t nh ng l i là ngành mà quy mô c a 1 d án đ ng ký là

l n nh t v i kho ng 127 tri u USD đ ng ký cho 1 d án, ti p theo là ngành d ch v

l u trú và n u ng c ng có ít d án đ ng ký nh ng v n đ ng ký đ u t bình quân cho 1 d án đ t 58 tri u USD, ti p theo là các ngành khai khoáng, s n xu t- phân

ph i đi n, n c, đi u hòa, ngành ngh thu t và gi i trí, ngành xây d ng, ngành tài chính ngân hàng, ngành y t , và th 9 l i là ngành có nhi u d án đ u t nh t là ngành công nghi p ch bi n và ch t o, th 10 là ngành truy n thông Và x p sau cùng là các ngành còn l i

t ng v n

đ u t

đ ng ký (%)

V n đ ng ký trung bình

1 d án (USD)

b t đ u ch m l i và đ c bi t đ t r t th p vào n m 2008 (t l gi i ngân đ t 16,03%)

m c dù n m này c ng là này đánh d u k l c v thu hút đ u t n c ngoài Sang

n m 2009 m c dù n c ta c ng ch u nh h ng t cu c kh ng ho ng kinh t toàn

c u nh ng v i t l gi i ngân đ t t l cao tr l i là 46,55% D đoán m t s hy

v ng cho t l gi i ngân v n đ u t n m 2010 s có k t qu kh quan h n

2.2 Phân tích th c tr ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

2.2.1 Th c tr ng v phân b s d án FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

Nh đã phân tích ph n trên, vùng ông Nam B chi m t tr ng r t l n trong t ng

s v n đ ng ký FDI vào c n c qua các n m N u nh n m 2009, t ng s v n

đ ng ký c a khu v c này chi m kho ng 60.9% c n c thì riêng 4 t nh tr ng đi m khu v c này là Thành ph H Chí Minh, Bà R a V ng Tàu, ng Nai, Bình D ng

l i chi m kho ng 87,2% t ng s v n FDI khu v c ông Nam B Tuy nhiên s phân b các m t c a ho t đ ng FDI nh d án, t ng v n đ ng ký, v n th c hi n, các hình th c đ u t , các đ i tác đ u t , ngành ngh đ u t vào khu v c này l i r t khác nhau Tr c tiên, đó là s khác nhau v t ng s d án đ ng ký vào 4 t nh tr ng

đi m, c th xem b ng 2.6 nh sau:

B ng 2.6: S d án FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

T n m 1987 đ n h t n m 2009 s d án FDI đ ng ký vào Tp.HCM chi m đa s

v i t ng s d án là 3.491 d án, trên 50% t ng s d án vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B X p th 2 là Bình D ng v i 2005 d án FDI đ ng ký t ng

đ ng t tr ng 29,56%, r i ng Nai có 1.028 d án chi m t tr ng 15,16% và

th p nh t là Bà R a V ng Tàu ch v i 258 d án còn hi u l c chi m 3,8% trong t ng

s d án C ng t s li u trên cho th y có s m t cân đ i quá l n trong t ng s d

án FDI T ng s d án FDI vào TP.HCM g p kho ng 13 l n t ng s d án vào t nh

T ng t nh v y, n u nh Bình D ng là t nh đ ng th 2 v t ng s d án

đ ng ký thì t nh này đ ng cu i cùng trong 4 t nh v thu hút v n FDI, v i t ng v n FDI đ ng ký vào t nh này ch là 13,7 t b ng m t n a s v n đ ng ký vào Tp.HCM

Rõ ràng đây có s m t cân đ i tr m tr ng v s phân b v n đ u t vào các

t nh tr ng đi m vùng ông Nam B ó là s d án đ ng ký vào Tp.HCM g p kho ng 13 l n s d án đ ng ký vào Bà R a V ng Tàu th nh ng s v n l i g n nh

b ng nhau Qua đó cho th y r ng không có s t ng quan đ ng bi n v s d án và

s v n đ ng ký vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B i u này ph n ánh công tác thu hút v n vào các t nh nh Tp.HCM, Bình D ng, ng Nai ch a hi u

qu bi u hi n qua s d án nhi u nh ng quy mô trung bình c a m i d án l i nh ,

và trái l i Bà R a V ng Tàu l i đ t hi u qu trong công tác thu hút v n FDI v i vi c thu hút đ c nh ng d án có quy mô r t l n C th nh s li u tính toán b ng 2.7, quy mô v n đ ng ký trung bình cho 1 d án vào Bà R a V ng Tàu là g n 100 tri u USD g p g n 14 l n v n FDI đ ng ký trung bình vào TP.HCM, Bình D ng

B ng 2.7: S v n đ ng ký FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

V n đ ng ký trung bình/

1 d án (USD)

Ngu n: C c th ng kê các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

Vi c thu hút đ c nh ng d án FDI v i quy mô nh , cho th y vai trò c a các d

án FDI đ i v i s phát tri n kinh t không cao so v i nh ng dòng v n khác, vì v y

ch a khai thác đ c t i u dòng v n này

Bi u đ 2.3: Bi u đ th hi n s không t ng quan gi a s d án và

s v n đ ng ký đ u t và các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

2.2.3 Th c tr ng v các hình th c thu hút v n FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

S khác nhau trong ho t đ ng thu hút FDI t i các đ a ph ng không ch v s d án

và s v n đ ng ký mà còn th hi n qua hình th c đ u t xét trong m i liên h gi a

s d án và s v n đ u t theo hình th c C th nh sau:

Tr ng h p Tp.HCM

T n m 1988 đ n n m 2009, s d án và s v n đ ng ký đ u t theo hình th c 100% v n n c ngoài chi m đa s v i t tr ng s d án theo hình th c này là 74,68%, t ng s v n đ ng ký theo hình th c này c ng là cao nh t v i t tr ng kho ng 52,69% X p th 2, hình th c liên doanh v i t tr ng s d án là 23,52%, t

tr ng theo hình th c h p đ ng h p tác kinh doanh là 1,6%, và hình th c sáp nh p

và mua l i doanh nghi p ch v n v n có 7 d án, chi m t tr ng 0,2% Tuy nhiên

n u chia bình quân trung bình s v n/1 d án thì hình th c đ u t n c ngoài theo hình th c h p đ ng h p tác kinh doanh và hình th c liên doanh là cao nh t

B ng 2.8: FDI phân theo hình th c vào Tp.HCM t n m 1988 đ n 31/12/2009

V n đ u t trung bình 1 d

đ u t v i hình th c 100% v n đ u t n c ngoài m c khá g n 24,7 tri u USD,

g n g p 5 l n quy mô d án đ u t vào Tp.HCM

B ng 2.9: FDI phân theo hình th c vào Bình D ng

n m 2009

án

T tr ng (%)

S v n đi u l (USD)

T

tr ng (%)

V n đ u t trung bình/1

B ng 2.10: FDI phân theo hình th c vào ng Nai n m 2009

TT Hình th c đ u t S d

án

T tr ng (%)

T ng v n đ u t

đ ng ký (USD) T tr ng (%)

V n đ u t trung bình/1

d án

1 100% v n n c ngoài 16 94,12 2.094.252.966 91,06 130.890.810

2 Liên doanh 1 5,88 205.678.666 8,94 205.678.666

T ng s 17 100,00 2.299.931.632 100,00 135.290.096Ngu n: C c đ u t n c ngoài

Tr ng h p Bà R a V ng Tàu

T ng t nh 3 t nh trên thì s v n c ng nh s d án đ u t theo hình th c 100% v n n c ngoài vào Bà R a V ng Tàu là nhi u nh t so v i các hình th c đ u

t khác Trong đó s v n bình quân/1 d án theo hình th c liên doanh h n g n g p

2 l n hình th c 100% v n n c ngoài Hình th c có quy mô v n đ u t l n nh t BRVT gi ng nh các t nh trên là hình th c h p đ ng h p tác kinh doanh, v i s

v n trung bình c a 1 d án r t cao, g n 800 tri u USD c bi t, các d án này là

nh ng d án s n xu t đi n, xây d ng và khai thác c ng i u đó, làm cho BRVT đang là đ a đi m đ u t h p d n đ i v i các nhà đ u t n c ngoài b i có h th ng

c s h t ng t t V n đ này s đ c phân tích rõ n i dung các nhân t tác đ ng

đ n s m t cân đ i vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B các n i dung ti p theo

B ng 2.11: FDI phân theo hình th c vào Bà R a V ng Tàu t n m 1988 - 2009

S v n đ ng ký (USD)

T

tr ng (%)

V n đ ng ký

đ u t trung bình/1 d án (USD)

Ngu n: Trung tâm xúc ti n đ u t t nh Bà R a – V ng Tàu

Qua phân tích ta th y các t nh có chung đ c đi m gi ng nhau là hình th c đ u

t 100% v n n c ngoài là chi m đa s Có k t qu nh trên là vì trong th i gian qua Nhà n c ta đã có chính sách thông thoáng h n cho ho t đ ng đ u tr c ti p

n c ngoài làm cho s d án đ u t 100% v n n c ngoài ngày càng t ng lên và chi m đa s Nh ng quy mô v n trung bình trên m t d án không cao, m t khác

trên th c t các d án đ u t 100% v n n c ngoài không đem l i hi u qu cao v

m t chuy n giao khoa h c k thu t công ngh , c ng nh chuy n giao các bí quy t

qu n lý cho phía Vi t Nam, nh ng đi u mà đ c các nhà ho ch đ nh chính sách mong đ i Thêm vào đó, ngày càng có nhi u doanh nghi p FDI khai báo l , gây th t thoát cho ngu n thu thu c a Nhà n c Còn đ i v i các d án nh liên doanh, h p

đ ng h p tác kinh doanh là nh ng d án có quy mô v n l n mà bên Vi t Nam l i còn có th k th a, ti p thu các khoa h c công ngh , k n ng qu n lý thì s d án l i chi m t tr ng không đáng k i u này, có ngh a là tính tích c c c a FDI “s ch”

ch a đ c khai thác, gây lãng phí cho công tác thu hút v n đ u t n c ngoài c ng

nh ch a khai thác tri t đ ích l i c a dòng v n này trong n n kinh t

2.2.4 Th c tr ng v đ i tác FDI vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

S d án đ u t

Tính đ n h t n m 2009, các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B đã thu hút đ c trên 30 đ i tác đ u t Và trong s đó, nh ng qu c gia Châu Á nh ài Loan, Hàn

Qu c, Singapore, Nh t B n, H ng Kông, Maylaysia l i là nh ng đ i tác có nhi u d

án đ u t nh t C th là t ng s d án các qu c gia Châu Á n m trong t p 5 đ i tác

đ u t nhi u nh t vào các t nh chi m t tr ng 63% (đ i v i Tp.HCM), 74% (đ i v i Bình D ng), 69% (đ i v i ng Nai) và 43% (đ i v i Bà R a V ng Tàu)

Samoa 10,85

Ngu n: T ng h p t các b ng s li u FDI theo đ i tác vào các t nh tr ng đi m vùng

ông Nam B (ph l c 2,3,4,5)

V v n đ ng ký

Các qu c gia Châu Á c ng là nh ng n c có v n đ u t l n nh t vào các t nh tr ng

đi m vùng ông Nam B C th là khu v c Châu Á g m 5 đ i tác đ u t l n nh t

nh b ng 2.13 d i đây chi m t tr ng 67,71% t ng v n đ ng ký đ u t vào

Tp.HCM, 55,62% t ng v n đ ng ký đ u t vào Bình D ng, 56,45% t ng v n đ ng

ký đ u t vào ng Nai, và 32,29 % t ng s đ ng ký đ u t vào Bà R a V ng Tàu

Qu c Anh.

Tr ng h p Bình D ng: Samoa là m t trong nh ng n c đ u t v sau này

nh ng quy mô c a 1 d án l i là l n nh t v i v n trung bình cho 1 d án kho ng

127 tri u USD, ti p theo là Thái Lan v i s v n trung bình cho 1 d án kho ng 16 tri u USD (m c dù t ng v n đ u t c a Thái Lan thu c nhóm đ u t ít v n nh t),

x p th 3 và th 4 v quy mô c a 1 d án là V ng Qu c Anh và Malaysia v i v n trung bình cho 1 d án kho ng 15 tri u USD, th n m là H ng Kông v i g n 14 tri u USD Th c tr ng v đ i tác đ u t Bình D ng c ng gi ng nh Tp.HCM ngh a là m c dù 5 n c Châu Á đ u t nhi u d án nh t nh ng không ph i t t c

nh ng n c này có s v n đ u t l n nh t Và c ng n i tr i lên nh ng qu c gia m c

dù đ u t ít d án nh ng quy mô cho 1 d án r t l n nh Samoa, Thái Lan

Tr ng h p ng Nai: Singapore là đ i tác có quy mô cho 1 d án l n nh t v i trung bình 41 tri u USD cho m i d án, ti p theo là V ng Qu c Anh v i quy mô

v n trung bình m t d án là 37 tri u USD, r i đ n c v i s v n đ u t trung bình cho 1 d án kho ng 35 tri u USD, r i đ n Malaysia v i 32,7 tri u USD, Th y s

v i kho ng 24 tri u USD Th c tr ng v đ i tác đ u t ng Nai c ng gi ng nh

án cho m i bên nh ng s v n đ ng ký 1 d án khá l n v i trên 400 tri u USD, th 5

là Hoa K v i 389 tri u USD/1 d án

Qua phân tích trên cho th y không ph i đ i tác nào đ u t nhi u d án thì s

v n đ u t là l n Có nh ng đ i tác có s d án đ u t ít nh ng quy mô c a m i d

án l i l n Nên trong quá trình thu hút đ u t ph i đ c bi t quan tâm đ n các đ i tác này Nh ng đ i tác nào có quy mô c a 1 d án l n ph i đ c chú tr ng trong quá trình thu hút đ u t vì n u thu hút đ c 1 d án c a các đ i tác này có th h n t ng

s nhi u d án thu hút t nh ng đ i tác có quy mô v n nh khác

Nhìn chung thì các đ i tác Châu Á là nh ng đ i tác đ u t tr c ti p n c ngoài

ch y u vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B , tuy nhiên quy mô d án c a các n c Châu Á không l n mà là nh ng d án quy mô v a và nh Ngoài ra, tr

Nh t B n, các đ i tác đ u t thu c khu v c Châu Á trên không ph i là nh ng

qu c gia có công ngh t t nh t c a th gi i Và th c ti n các đ i tác này là nh ng

đ i tác đ u t nhi u vào nh ng ngành ngh thâm d ng lao đ ng, khai thác tài nguyên thiên nhiên nh d t may, da giày, khai thác ch bi n g , mà y u t chuy n giao công ngh cao không đ c chú tr ng

Ngoài ra, các đ i tác t các qu c gia này c ng là nh ng đ i tác ít tr ng tôn tr ng

lu t pháp qu c t h n so v i các đ i tác thu c các qu c gia ph ng Tây, hay Hoa

K Ví d , nh v vi c x ch t th i tr c ti p gây ô nhi m sông Th V i c a công ty Vedan ( ài Loan) h n 10 n m nay

Các đ i tác Châu Á c ng là nh ng công ty tr l ng cho ng i lao đ ng th p,

đi u ki n làm vi c không t t d n đ n nhi u v đình công gây b t n tình hình an ninh xã h i Ví d nh n m 2007 có v đình công c a 1.800 công nhân (CN) c a Công ty Asia Garments (v n Singapore) yêu c u t ng m c nâng l ng; v đình công khác c a 1.800 công nhân Công ty All Super (v n ài Loan) đình công v i yêu c u t ng m c nâng l ng, gi m gi t ng ca, không làm thêm ngày ch nh t, v 8.600 công nhân t i 2 công ty Mabuchi và Vi t T ng (Nh t) c ng đình công vì lý

do t ng t V 3.000 CN Công ty Timber ( ài Loan) đình công yêu c u t ng

l ng theo đ nh k h ng n m, không đ c ép t ng ca quá nhi u, chi tr ti n đ c h i

và c i thi n ch t l ng b a n Và r t nhi u v đình công khác ch a đ c th ng kê chính th c

Nói tóm l i các đ i tác Châu Á đ u t các d án FDI ch y u là không “s ch” vì

v y đ có nhi u d án FDI “s ch” thì c n ph i xem xét, l a ch n đ i tác đ xúc ti n thu hút đ u t đây, nên chú tr ng thu hút các đ i tác t Châu Âu (ch ng h n nh :Anh, c, Pháp), Hoa K , Canada, Nh t B n

2.2.5 Th c tr ng v phân b v n FDI theo ngành ngh vào các t nh tr ng đi m vùng ông Nam B

Tr ng h p Tp.HCM

Theo b ng 2.14 ta th y t tr c cho đ n n m 2009 thì s d án FDI đ u t vào Tp.HCM t p trung ch y u vào 2 l nh v c chính là công nghi p và kinh doanh b t

đ ng s n T n m 1988 - 2009, s d án FDI trong ngành công nghi p là 1.443 d

án chi m t tr ng 41,33% và s d án FDI trong ngành kinh doanh b t đ ng s n là 1.030 chi m t tr ng là 29,5% Các ngành khác s d án chi m t tr ng r t th p

ch a t i 10%, trong đó ngành nông lâm th y s n ch có 10 d án chi m 0,32%

M t khác, ngành kinh doanh b t đ ng s n l i là ngành có t ng s v n đ u t nhi u nh t ch ng h n t n m 1988 - 2009, ngành này có t ng s v n đ t g n 12 t USD chi m t tr ng 46,84% trong t ng s v n, h n g p 1,5 l n so v i t ng s v n trong ngành công nghi p, h n g n g p 8 l n s v n đ u t trong ngành có s v n

th p nh t là ngành ho t đ ng ph c v cá nhân, c ng đ ng