Vận dụng chuẩn mực kế toán Hàn quốc để hoàn thiện chuẩn mực kế toán và hệ thống báo cáo tài chính cho doanh nghiệp Việt Nam

Còn ngày nay, c nh tranh... Quá trình hình thành ch đ k toán nói chung chia thành hai nhánh.

VÕ DUY TRINH

V N D NG CHU N M C K TOÁN HÀN QU C HOÀN THI N CHU N M C K TOÁN VÀ H

TH NG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CHO DOANH

L I C M N

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

M U 1

CH NG 1: T NG QUAN V CHU N M C K TOÁN VI T NAM 4

1.1 S c n thi t c a chu n m c k toán 4

1.1.1 Lý lu n 4

1.1.2 Th c ti n 5

1.1.3 L ch s hình thành và phát tri n c a h th ng chu n m c k toán Vi t Nam 7

1.2 Quá trình nghiên c u và ban hành chu n m c k toán Vi t Nam 10

1.2.1 Quá trình nghiên c u 10

1.2.2 C s nghiên c u 12

1.2.3 Quá trình ban hành và ng d ng v i các doanh nghi p 17

1.3 So sánh h th ng chu n m c k toán Vi t Nam v i qu c t .20

K t lu n ch ng 1 24

CH NG 2: TÌNH HÌNH TH C HI N CHU N M C K TOÁN VI T NAM VÀ BÀI H C KINH NGHI M TRONG XÂY D NG VÀ TH C HI N CHU N M C K TOÁN HÀN QU C 25

2.1 Nh ng thành qu đ t đ c và nh ng t n t i trong th c hi n chu n m c k toán t i Vi t Nam 25

2.1.1 Thành qu đ t đ c 25

2.1.2 H n ch 25

2.1.3 Nguyên nhân 27

2.1.4 Th c t ng d ng vào các doanh nghi p 28

2.2 S l c quá trình phát tri n c a k toán Hàn Qu c 30

2.2.3 Th i k xác l p chu n m c k toán doanh nghi p 33

2.2.4 Th i k qu c t hóa chu n m c k toán doanh nghi p 35

2.3 c đi m c a h th ng k toán và chu n m c k toán áp d ng t i Hàn Qu c 36

2.3.1 c đi m c a h th ng k toán Hàn Qu c 36

2.3.1.1 Quan đi m k toán và đ c đi m xã h i 36

2.3.1.2 c đi m chung v mô hình chung chu n m c k toán 37

2.3.2 c đi m c a h th ng chu n m c k toán Hàn Qu c 39

2.3.2.1 Quá trình nghiên c u so n th o 39

2.3.2.2 Quá trình ban hành áp d ng 45

2.3.2.3 Quá trình đi u ch nh và qu c t hóa 46

2.3.3 So sánh chu n m c k toán Hàn Qu c và chu n m c k toán Vi t Nam 46 2.3.4 Nh ng u đi m n i b t c a h th ng chu n m c k toán Hàn Qu c 49

2.4 Nh ng bài h c kinh nghi m c a Hàn Qu c đ i v i Vi t Nam 52

K t lu n ch ng 2 58

CH NG 3 : HOÀN THI N H TH NG CHU N M C K TOÁN VÀ H TH NG BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHI P VI T NAM THEO KINH NGHI M C A HÀN QU C 59

3.1 Quan đi m v n d ng kinh nghi m 59

3.1.1 V n d ng có ch n l c đ phù h p v i môi tr ng kinh doanh và môi tr ng pháp lý c a Vi t Nam 59

3.1.2 V n d ng theo đ nh h ng không ng ng t ng c ng tính ch t qu c t hóa c a chu n m c k toán 60

3.1.3 V n d ng theo m c tiêu nâng cao tính h u ích c a thông tin k toán cho các đ i t ng s d ng c a n n kinh t th tr ng 61

3.2 Các gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng chu n m c k toán và h th ng báo cáo tài chính trong doanh nghi p Vi t Nam theo kinh nghi m c a Hàn Qu c 62

3.2.1 Hoàn thi n h th ng chu n m c k toán .62

3.2.2 Hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính .65

3.2.2.1 B ng cân đ i k toán 65

3.2.2.2 Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh 67

3.2.2.3 Thuy t minh báo cáo tài chính 69

3.3 M t s ki n ngh nh m hoàn thi n h th ng chu n m c k toán và h th ng báo cáo tài chính trong doanh nghi p Vi t Nam theo kinh nghi m c a Hàn Qu c 70

3.3.1 i v i nhà n c 70

3.3.1.1 M t s ki n ngh t ng quát 70

3.3.1.2 M t s ki n ngh c th đ i v i B tài chính – C quan tr c ti p nghiên c u so n th o vá ban hành chu n m c k toán, báo cáo tài chính 70

3.3.2 i v i doanh nghi p 77

K t lu n ch ng 3 78

K T LU N 79 DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Xu th toàn c u hóa di n ra m nh m hi n nay làm cho l c l ng s n xu t phát tri n Kéo theo đó là s phân công lao đ ng qu c t ngày càng l n Trong quá trình v n đ ng, toàn c u hóa l i tr thành nhân t thúc đ y ng c tr l i làm cho quá trình trên phát tri n nhanh h n Ch vài th p k trôi qua, th gi i đã thay đ i nhanh chóng Không gian và th i gian không còn là rào c n, s ph thu c ch t ch

gi a các th tr ng v n qu c t ngày càng m r ng, hàng lo t các th ng v sáp

nh p, h p nh t, liên doanh, liên k t theo đó c ng gia t ng Chính vì l đó, m t nhu

c u th c ti n đ t ra đó là c n ph i có m t h th ng k toán ch t l ng cao toàn c u,

m t chu n m c th ng nh t đ ghi nh n thông tin tài chính Nhu c u này chính là

đi u ki n đ đ m b o cho các doanh nghi p, t ch c trên toàn th gi i áp d ng các nguyên t c th ng nh t trong công tác báo cáo tài chính C ng vì nguyên nhân này

mà y ban chu n m c k toán qu c t (IASB) đã chuy n tr ng tâm sang xây d ng các chu n m c ph c t p h n, có th b t bu c các th tr ng v n trên toàn th gi i

ph i tôn tr ng

M t h th ng chu n m c k toán (CMKT) th ng nh t ch t l ng cao toàn

c u không ch gia t ng ch t l ng báo cáo tài chính mà còn gi m đi chi phí v n mà doanh nghi p ph i gánh ch u đ l p báo cáo tài chính theo t ng GAAP c a qu c gia

s t i ng thái này làm gia t ng ni m tin c a nhà đ u t qu c t b i nó gia t ng

kh n ng so sánh gi a các báo cáo tài chính c a nh ng công ty trên các th tr ng

v n khác nhau V i u th rõ nét đó, ngày nay v n đ đ t ra đ i v i các qu c gia không ch d ng l i vi c hòa h p chu n m c k toán qu c t mà ph i là h i nh p

v i chu n m c k toán qu c t M i m t qu c gia không ng ng n l c đ đ t đ n

h i nh p, không d ng góc đ th ng nh t tiêu chu n thông tin tài chính mà còn th

hi n trách nhi m v i xã h i ây là xu h ng t t y u khách quan nh ng con đ ng

đi nh th nào là câu chuy n mà m i qu c gia ph i t t o l p

V i s ki n tr thành thành viên chính th c c a WTO vào n m 2006, Vi t Nam càng không th đi l ch kh i xu h ng phát tri n t t y u đó đáp ng yêu

đ i t ng s d ng trong n n kinh

t toàn c u hóa đòi h i h th ng k toán (HTKT) Vi t Nam c n ph i có nh ng b c

đi thích h p h n (PGS.TS ào Xuân Tiên)

2 M c đích nghiên c u

M c tiêu c a lu n án là nh m đ a ra m t s đ nh h ng cho CMKT Vi t Nam trong ti n trình h i nh p v i h th ng CMKT qu c t

- Nghiên c u nh ng v n đ lý lu n c b n v chu n m c k toán c a Vi t Nam, tìm ra nh ng h n ch c a chu n m c k toán c a Vi t Nam

- Phân tích nh m ch ra nh ng h n ch trong vi c đ a chu n m c k toán c a

Vi t Nam vào th c t

- Nghiên c u CMKT c a Hàn Qu c t đó rút ra nh ng kinh nghi m, đ ra

nh ng ý ki n đ có th hoàn thi n chu n m c k toán Vi t Nam

3 Ph m vi nghiên c u

đáp ng m c tiêu nêu trên, lu n án t p trung nghiên c u hai v n đ chính sau đây:

- Phân tích, tìm hi u v h th ng CMKT Hàn Qu c hi n nay

- Phân tích quá trình xây d ng h th ng chu n m c k toán Vi t Nam trong

th i gian qua đ đ a ra đ nh h ng cho k toán Vi t Nam trong ti n trình h i

CH NG 1 : T NG QUAN V CHU N M C K TOÁN VI T NAM 1.1 S c n thi t c a chu n m c k toán

S c n thi t c a chu n m c k toán đ c th hi n 2 khía c nh là lý lu n và

th c ti n

1.1.1 Lý lu n

K toán là m t công c h u hi u giúp cho không ch các nhà qu n lý n m

đ c th c tr ng tài chính nh m ho ch đ nh k ho ch phát tri n cho t ng lai c a công ty mà còn là m i quan tâm c a các nhà đ u t tài chính, các ngân hàng, Nhà

n c… nh m ph c v cho nh ng m c đích c a mình

Trong đi u ki n c th Vi t Nam nh ng bi n chuy n trong môi tr ng kinh doanh và pháp lý c ng đ t ra nh ng yêu c u b c thi t đòi h i s ra đ i c a h th ng chu n m c k toán:

- S ra đ i c a Lu t doanh nghi p c ng nh nh ng n l c c a chính ph trong

vi c thúc đ y n n kinh t phát tri n đã t o c h i t ng thêm c a th tr ng k toán b trì tr do nh h ng c a đ u t n c ngoài gi m sút sau kh ng ho ng tài chính Châu Á

- S ra đ i c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam đánh d u m t b c ngo t trong l ch s phát tri n c a k toán t i Vi t Nam Khi th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam phát tri n thì vai trò c a ho t đ ng k toán s tr nên quan tr ng

và yêu c u xây d ng chu n m c k toán Vi t Nam s gia t ng đ gi i quy t

ra nh ng thách th c m i cho ti n trình xây d ng chu n m c k toán Vi t Nam: ph i

đ y m nh ti n đ xây d ng h th ng chu n m c k toán Vi t Nam đ mau chóng hình thành m t h th ng chu n m c t ng đ i đ y đ cho công tác k toán báo cáo tài chính ng th i ph i ban hành các h ng d n th c hi n kèm theo có tính ch t minh b ch trong các báo cáo tài chính c a doanh nghi p [1]

Vì Vi t Nam là n c đi sau trong ti n trình hòa nh p v i n n kinh t th gi i nên vi c hoàn thi n h th ng CMKT c a Vi t Nam có khá nhi u ph ng th c đ

th c hi n, cách th c mà tác gi nêu ra đây và ph ng th c h c t p, v n d ng các kinh nghi m c a các qu c gia đi tr c đ hoàn thi n cho h th ng CMKT c a Vi t Nam.Ph ng th c này đ c Vi t Nam s d ng nh là m t ph ng th c chính đ có

th hoàn thi n h th ng CMKT cho mình.Các qu c gia mà Vi t Nam h c h i là

nh ng qu c gia có h th ng CMKT phát tri n nh : M , Trung Qu c, Hàn Qu c,

Nh t …

Trong lu n án này tác gi xin ch n Hàn Qu c làm đ tài c a mình B i l Hàn Qu c và Vi t Nam có r t nhi u các đ c đi m chung v nhi u m t: u n m trong khu v c Châu á, có các phong t c t p quán khá gi ng nhau và có đ c đi m c

c u kinh t t ng đ ng c bi t Hàn Qu c l i là m t qu c gia có 1 h th ng CMKT phát tri n t ng đ ng v i h th ng CMKT th gi i

1.1.2 Th c ti n

T i Vi t Nam, vi c ban hành và đ a vào áp d ng h th ng CMKT Vi t Nam

đã góp ph n quan tr ng trong vi c hoàn thi n khuôn kh pháp lý v k toán, t ng

c ng tính minh b ch c a thông tin tài chính và t o d ng môi tr ng kinh doanh phù h p v i khu v c và qu c t , duy trì ni m tin cho các nhà đ u t n c ngoài vào

Vi t Nam

M c tiêu đ n n m 2020, Vi t Nam h i nh p hoàn toàn v i qu c t trong l nh

v c k toán, ki m toán Trong đó, giai đo n 2006 -2010 là giai đo n c ng c h i

nh p, giai đo n này ti p t c hoàn thi n h n n a h th ng pháp lý đi u ch nh ho t

đ ng c a th tr ng d ch v k toán, ki m toán n giai đo n 2010 - 2020, giai

đo n h i nh p n ng đ ng: Vi t Nam s h i nh p toàn di n, bình đ ng v i các n c

toán, ki m toán Trong ti n trình h i nh p WTO, Chính ph Vi t Nam cam k t v i các nhà tài tr và các t ch c qu c t là vi c c i cách h th ng k toán Vi t Nam trong đó có cam k t v hoàn thi n m t h th ng chu n m c k toán hoàn ch nh phù

h p v i thông l k toán qu c t Theo l trình đó, B Tài chính đã nghiên c u so n

th o và t ng b c ban hành h th ng CMKT Vi t Nam (VAS).T n m 2001 cho

đ n nay, chúng ta đã ban hành 5 đ t v i 26 chu n m c H th ng CMKT Vi t Nam

ra đ i đã t o d ng khuôn kh pháp lý trong l nh v c k toán, t o ra môi tr ng kinh

t bình đ ng, làm lành m nh hóa các quan h và các ho t đ ng tài chính và quan

tr ng h n là t o ra s công nh n c a qu c t đ i v i Vi t Nam trong quá trình h i

nh p

Th c t cho th y, k t khi h th ng CMKT Vi t Nam ra đ i cho đ n nay đã góp ph n đáp ng yêu c u c a quá trình h i nh p, m c a v d ch v k toán Vi c ghi nh n và trình bày báo cáo tài chính theo thông l k toán qu c t đã t o cho k toán Vi t Nam có ti ng nói chung v i b n bè qu c t , t o s thu hút c a các nhà đ u

t n c ngoài vào Vi t Nam Các làn sóng đ u t vào Vi t Nam d i nhi u hình

th c ngày càng gia t ng c v chi u r ng l n chi u sâu và là m t nguyên nhân quan

tr ng thúc đ y s t ng tr ng c a n n kinh t Vi t Nam trong th i gian g n đây

Vi t Nam đang thúc đ y s phát tri n c a n n kinh t th tr ng v i vi c đa

d ng hóa các lo i hình doanh nghi p, các thành ph n kinh t khác ngoài doanh nghi p nhà n c Khác h n so v i tr c đây, chúng ta đã có nh ng chính sách tài chính riêng bi t, quy đ nh đ i v i các doanh nghi p nhà n c mà không quy đ nh

đ i v i doanh nghi p c ph n và trách nhi n h u h n, t đó, không t o ra môi

đ ng và s đ ng nh t, có th so sánh đ c Còn ngày nay, c nh tranh

m nh m h n, bình đ ng h n đòi h i các doanh nghi p ph i công khai thông tin

m t cách h u hi u h n đ t ng c ng thu hút đ u t Vì v y, h th ng CMKT v i

m c tiêu là các báo cáo tài chính ph i ph n ánh đúng th c tr ng kinh doanh c a doanh nghi p và ph i so sánh đ c các DN v i nhau, không ph i ch so sánh gi a các lo i hình doanh nghi p Vi t Nam, mà c a c doanh nghi p Vi t Nam so v i

nh ng doanh nghi p n c ngoài, ho c là doanh nghi p n c ngoài c ng có th so

v i doanh nghi p Vi t Nam [2] Vì th , m c tiêu c a chu n m c k toán là r t cao

và khác h n v i c ch chính sách mà Vi t Nam đã có t nh ng n m tr c H

th ng CMKT đã góp ph n không nh trong vi c hình thành “sân ch i” bình đ ng- ích n c, l i doanh nghi p

H th ng CMKT có vai trò không nh trong vi c qu n lý tài chính t m v mô

c a Nhà n c thông qua h th ng các c quan ch c n ng nh thu , thanh tra tài chính… Khi gia nh p WTO, Vi t Nam cam k t m c a h i nh p v d ch v k toán,

ki m toán K toán, ki m toán đã tr thành m t ngh nghi p đ c xã h i và pháp

lu t th a nh n thì s c n thi t ph i có CMKT đ h ng d n và ki m tra là t t y u

i v i các c quan ch c n ng c a Nhà n c, h th ng CMKT là m t trong nh ng

c s đ ki m tra, ki m soát đánh giá trách nhi m c a k toán và nh ng ng i có liên quan đ ng th i thông qua đó nh m nâng cao ch t l ng ngh nghi p c a chính các c quan qu n lý này Vì v y, đ i ng cán b thu , thanh tra tài chính ph i

th ng xuyên b i d ng nâng cao ki n th c nghi p v k toán th ng xuyên m i đáp ng đ c yêu c u công vi c

1.1.3 L ch s hình thành, phát tri n c a h th ng k toán Vi t Nam

L ch s phát tri n c a k toán Vi t Nam có th t m chia thành hai giai đo n:

cùng v i ch tr ng th c thi t ng b c ch đ h ch toán kinh t , nhà n c đã ban hành ch đ k toán có tính ch t xã h i ch ngh a cho các xí nghi p thu c ngành công nghi p và xây d ng c b n làm c s xây d ng h th ng k toán cho các ngành khác

N m 1961, chính ph ban hành đi u l k toán nhà n c và th c hi n s a đ i

h th ng, ch đ k toán c th M c đích là góp ph n n m b t k p th i và chính xác tình hình hoàn thành k ho ch c ng nh t ng c ng công tác qu n lý kinh t và tài chính c a nhà n c T n m 1970, nhà n c ban hành h th ng tài kho n k toán

th ng nh t áp d ng cho t t c các đ n v trong ngành kinh t qu c dân đ ng th i

s a đ i vai trò k toán tr ng đ n v Nh v y song song v i vi c c i ti n công tác

qu n lý kinh t , nhà n c c ng chú tr ng nâng cao v nh n th c, quan đi m, chính sách ch đ và t ch c vai trò c a k toán

Tóm l i, trong giai đo n này, n n kinh t v n hành theo c ch k ho ch hóa

t p trung, bao c p H th ng k toán đóng vai trò là công c giúp nhà n c ki m tra,

ki m soát ho t đ ng c a các doanh nghi p (ch y u là doanh nghi p nhà n c) và các đ n v hành chính s nghi p Thông tin th hi n trên các báo cáo k toán t i các doanh nghi p ph n ánh ch y u tình hình th c hi n k ho ch đ c giao Vì v y, tính chính xác, trung th c c a k toán có nh h ng r t l n đ n hi u qu qu n lý

c ng nh hành thu thu

• T n m 1986 đ n nay

B t đ u t n m 1986, Vi t Nam chuy n đ i n n kinh t t “C ch k ho ch hóa t p trung” sang “c ch th tr ng” Quan h th ng m i, ngo i giao ngày càng

đ c m r ng Các ho t đ ng tài chính, k toán và ki m toán ch u nhi u tác đ ng

tr c ti p t đ c đi m c a n n kinh t th tr ng ch ng h n nh : s đa d ng c a các thành ph n kinh t , s xu t hi n c a các hình th c và ph ng pháp qu n lý kinh t

m i … H th ng k toán s a đ i n m 1970 d n b c l nhi u nh c đi m không còn phù h p v i th c t Do đó, đ n n m 1988 nhà n c chính th c ban hành Pháp l nh

k toán và th ng kê đ t n n t ng cho h th ng k toán kinh t th tr ng theo đ nh

h ng xã h i ch ngh a Ngoài ra, pháp l nh này còn cho phép các doanh nghi p có

đ u t n c ngoài th c hi n ch đ k toán và th ng kê theo nh ng nguyên t c

và tiêu chu n qu c t ph bi n đ c B tài chính và T ng c c th ng kê Vi t Nam

th a nh n, ch u s ki m tra c a c quan tài chính và th ng kê Vi t Nam Trong giai

đo n này, s li u k toán là s li u có giá tr pháp lý đ đánh giá k t qu s n xu t, kinh doanh và các ngh a v c a đ n v Tuy nhiên, các quy đ nh v k toán th i k này v n ch a đáp ng đ y đ yêu c u qu n lý c a n n kinh t th tr ng c ng nh

ch a phù h p v i các thông l qu c t

Sau đó tr c s đ i m i sâu s c c ch qu n lý kinh t đ t ra yêu c u ph i

đ i m i toàn di n n n tài chính qu c gia K toán là m t b ph n c u thành quan

tr ng c a h th ng y nên c n ph i s a đ i hoàn thi n đ đ m nhi m đ c vai trò tích c c trong qu n lý, đi u hành và ki m soát các ho t đ ng kinh t T đ u n m

1994, B tài chính đã ti n hành nghiên c u, xây d ng h th ng k toán áp d ng cho doanh nghi p trên c s ch n l c các chu n m c k toán qu c t , phù h p v i nguyên t c và thông l k toán ph bi n các n c có n n kinh t th tr ng phát tri n H th ng k toán m i này đ c ban hành theo quy t đ nh 1141/TC/C KT ngày 01/11/1995 v i nh n th c m i v đ i t ng s d ng thông tin k toán theo

ph ng châm d làm, d hi u, minh b ch, công khai, d ki m tra, d ki m soát, bao

Trong nh ng n m v a qua, cùng v i n l c h p tác qu c t Vi t Nam đã

th c hi n cam k t h i nh p trên nhi u l nh v c th hi n b ng các đàm phán song

ph ng và đa ph ng đa d ng đáp ng quá trình h i nh p kinh t khu v c và toàn

c u Trong l nh v c tài chính, Vi t Nam đã hoàn t t quá trình đàm phán m c a th

tr ng các d ch v tài chính (k toán, ki m toán, t v n thu và b o hi m) đ n n m

2004 v i các n c Asean M t l n n a k toán Vi t Nam đ ng tr c yêu c u ph i

đ i đ đi u ch nh phù h p h n v i thông l qu c t Ngày 12/02/1999, y ban

chu n m c k toán Vi t Nam đ c thành l p theo quy t đ nh s 19/1999/Q -BTC

c a B tài chính v i nhi m v ch y u là thi t l p h th ng chu n m c k toán Vi t Nam nh m t o d ng hành lang pháp lý c ng nh xây d ng khuôn m u cho ho t

đ ng k toán Theo quy t đ nh s 38/2000/Q -BTC c a B tài chính v vi c ban hành và công b áp d ng h th ng chu n m c k toán Vi t Nam, các chu n m c k toán Vi t Nam ph i đ c xây d ng trên c s các chu n m c qu c t v k toán và phù h p v i đi u ki n phát tri n c a n n kinh t th tr ng Vi t Nam, phù h p v i

h th ng lu t pháp, trình đ , kinh nghi m k toán Vi t Nam

Ngày 31/12/2001 B tr ng B tài chính ra quy t đ nh s 149/2001/Q BTC v vi c ban hành và công b b n chu n m c k toán đ u tiên trong h th ng chu n m c k toán Vi t Nam m đ u cho s ra đ i h th ng chu n m c k toán

-Vi t Nam

n ngày 17/03/2003, Lu t k toán đ c Qu c h i thông qua tr thành v n

b n pháp quy có giá tr cao nh t v k toán đ c áp d ng b t đ u t ngày 01/01/2004 Sau đó, B tài chính d n chuy n giao m t ph n công vi c – bao g m

qu n lý hành ngh k toán, ki m toán - cho h i ngh nghi p b ng quy t đ nh s 47/2005/Q -BTC ngày 14/07/2005 [3] [7]

1.2 Quá trình nghiên c u và ban hành chu n m c k toán Vi t Nam

1.2.1 Quá trình nghiên c u

• Các nhân t nh h ng đ n vi c xây d ng CMKT t i Vi t Nam

Thông qua vi c phân tích trên có th th y vi c xây d ng h th ng chu n m c

k toán Vi t Nam ch u nh h ng b i các nhân t sau đây:

- Quá trình toàn c u hóa đã thúc đ y vi c xây d ng m t tiêu chu n ghi nh n thông tin tài chính d a trên thông l qu c t Chu n m c k toán Vi t Nam ra

đ i không ph i do nhu c u c a ng i s d ng thông tin mà hình thành do chính sách c a nhà n c xu t phát t đ c đi m nhà n c luôn gi vai trò tích

c c và hàng đ u trong vi c ban hành c ng nh qu n lý h th ng k toán

- Vi t Nam th c hi n c i cách m c a kinh t , phát tri n n n kinh t th tr ng theo đ nh h ng xã h i ch ngh a i u đó c ng đ ng ngh a nhi u thay đ i

đã, đang và s di n ra trong n n kinh t Và đó là lý do ph i thay đ i h

th ng k toán Vi t Nam theo thông l qu c t

- S hình thành và phát tri n c a th tr ng ch ng khoán t i Vi t Nam cùng

v i quá trình c ph n hóa doanh nghi p nhà n c đ t ra yêu c u thay đ i h

th ng k toán Th tr ng ch ng khoán đã có nhi u b c đi th ng tr m Và

c h i đang r ng m chào đón s phát tri n cho kênh huy đ ng v n này Vì

v y, vai trò c a thông tin tài chính l i càng tr nên quan tr ng đ i v i các nhà đ u t ó chính là nguyên nhân thúc đ y vi c áp d ng các chu n m c

k toán theo thông l qu c t t i Vi t Nam

- Cùng v i s c ép hòa nh p n n kinh t khu v c là đòi h i m t h th ng k toán ph i đáp ng đ c v i s phát tri n n i t i c a n n kinh t Nói cách khác đây chính là s cân b ng gi a yêu c u đáp ng thông l qu c t v i trình đ phát tri n c a doanh nghi p Vi t Nam, là m t s cân b ng gi a l i ích và chi phí mang l i, v a b o đ m yêu c u qu n lý v a đáp ng yêu c u phát tri n

• Quá Trình nghiên c u chu n m c k toán Vi t Nam

th ng chu n m c k toán Vi t Nam đáp ng yêu c u c a quá trình h i nh p qu c t

và khu v c M c th i đi m là n m 2000, B tài chính đ ra k ho ch ban hành các chu n m c k toán qu c gia ti m c n v i IAS ng th i công b nguyên t c xây

d ng h th ng chu n m c k toán, ki m toán Vi t Nam, nh n m nh ba nguyên t c

đó là:

- Th nh t, ph i d a trên c s các chu n m c qu c t v k toán, chu n m c

đoàn k toán qu c t (IFAC) công b

- Th hai, ph i phù h p v i đi u ki n phát tri n c a n n kinh t th tr ng Vi t Nam, phù h p v i h th ng lu t pháp, trình đ , kinh nghi m k toán, ki m toán c a Vi t Nam

- Th ba, ph i đ n gi n, rõ ràng và tuân th các qui đ nh v th th c ban hành

v n b n pháp lu t Vi t Nam

Ngày 31/12/2001, B tài chính ban hành và công b b n chu n m c k toán

đ u tiên đánh d u s ra đ i c a h th ng chu n m c k toán Vi t Nam Ti p theo

đó, Lu t k toán 2003 đ c Qu c h i thông qua tr thành v n b n pháp quy có giá

tr cao nh t v k toán đ c áp d ng t ngày 01/01/2004 i u 8 lu t này có nêu rõ:

“chu n m c k toán g m nh ng nguyên t c và ph ng pháp k toán c b n đ ghi

s k toán và l p báo cáo tài chính”, và xác đ nh th m quy n c a b tài chính trong

vi c quy đ nh chu n m c k toán trên c s chu n m c qu c t v k toán

N m 2006, B tài chính t m th i d ng vi c ban hành chu n m c k toán m i

vì ngu n l c h n ch T t c các công ty trong n c, niêm y t và không niêm y t,

đ u đ c yêu c u s d ng chu n m c k toán Vi t Nam (VAS) Không có s a đ i nào c a IASB đ i v i IAS/IFRS đ c thông qua

Tóm l i, h th ng chu n m c k toán Vi t Nam tính đ n n m 2008 bao g m

26 chu n m c k toán đ c ban hành c th thông qua các quy t đ nh c a B

tr ng B tài chính và các thông t h ng d n th c hi n các chu n m c k toán

th c hi n cam k t gia nh p WTO, B tài chính c ng đã hoàn thi n quy

đ nh v d ch v k toán, ki m toán ch ng h n quy t đ nh s 32/2007/Q -BTC ngày 15/05/2007 v vi c ban hành “quy ch ki m soát ch t l ng d ch v k toán, ki m toán” đ c xem là m t b ng ch ng cho vi c m c a th tr ng d ch v k toán,

ki m toán Trong nh ng n m ti p theo cùng v i s h tr c a d án Euro Tapviet (c th là d án Euro Tapviet II), B tài chính s ti p t c nghiên c u s a đ i, xây

d ng m i các v n b n pháp lý v l nh v c k toán - tài chính theo xu h ng h i

nh p qu c t , và h ng d n th c hi n các chu n m c k toán m i

1.2.2 C s nghiên c u

C s nghiên c u CMKT Vi t Nam d a trên các CMKT c a th gi i

• N i dung c a các chu n m c nh sau:

Các chu n m c k toán qu c t do IASB ban hành bao g m b n ph n chính:

- Khuôn m u lý thuy t cho vi c l p và trình bày báo cáo tài chính (Framework for the Preparation and Presentation of Financial Statements)

- Các chu n m c k toán qu c t (International Accounting Standards – IAS)

- Các chu n m c v báo cáo tài chính qu c t (International Financial Reporting Standards – IFRS)

- H ng d n gi i thích chu n m c k toán (IFRIC/SIC – International Financial Reporting Interpretation Committee/Standard Interpretation Committee)

• M c đích c a khuôn m u lý thuy t

Khuôn m u đ a ra m t h ng d n cho h i đ ng trong vi c xây d ng chu n

m c k toán và h ng d n th c hi n các công b k toán mà không đ c p tr c ti p

đ n m t IAS/IFRS ho c m t h ng d n chu n m c c th

Trong tr ng h p không có m t chu n m c hay m t h ng d n c th áp

d ng cho m t giao d ch, ban lãnh đ o ph i s d ng nh n đ nh trong vi c xây d ng

và áp d ng m t chính sách k toán nh m đ m b o thông tin là thích h p và đáng tin

c y Khi có mâu thu n gi a khuôn m u v i m t chu n m c k toán qu c t , thì yêu

c u tuân th chu n m c k toán qu c t Tuy nhiên, IASB s c n c vào khuôn m u làm c s cho vi c xây d ng các chu n m c trong t ng lai c ng nh th c hi n soát xét các chu n m c hi n t i

• N i dung chính c a khuôn m u đ c p đ n các v n đ :

M c đích c a báo cáo tài chính là cung c p thông tin h u ích v tình hình tài chính, k t qu ho t đ ng kinh doanh và s thay đ i tình hình tài chính c a m t doanh nghi p cho m t ph m vi r ng l n ng i s d ng đ đ a ra các quy t đ nh kinh t

Báo cáo tài chính đ c l p cho m c đích này đáp ng các yêu c u thông

th ng c a h u h t ng i s d ng Tuy nhiên, báo cáo tài chính không cung c p t t

c thông tin mà ng i s d ng có th c n đ ra các quy t đ nh kinh t vì ph n l n

chúng miêu t nh h ng tài chính c a các s ki n trong quá kh và không cung

c p thông tin phi tài chính c n thi t

đáp ng các m c tiêu này, báo cáo tài chính đ c l p trên c s k toán

- Các đ c đi m ch t l ng c a báo cáo tài chính

Các đ c đi m này là các thu c tính làm cho thông tin trên các báo cáo tài chính h u ích đ i v i các nhà đ u t , ch n và nh ng ng i khác Khuôn m u xác

Các y u t c a báo cáo tài chính:

- Các y u t liên quan tr c ti p đ n tình hình tài chính (b ng cân đ i) là: tài

s n, n ph i tr và v n ch s h u

- Các y u t liên quan tr c ti p đ n k t qu ho t đ ng (báo cáo k t qu ho t

đ ng kinh doanh) là: thu nh p và chi phí

- Báo cáo l u chuy n ti n t ph n ánh c các y u t c a báo cáo k t qu ho t

đ ng kinh doanh và nh ng thay đ i c a các y u t trên b ng cân đ i

- Ghi nh n các y u t c a báo cáo tài chính

- C s đ nh giá các y u t c a báo cáo tài chính

Vi c đ nh giá liên quan đ n vi c n đ nh ti n t , liên quan đ n các kho n m c báo cáo tài chính đ c ghi nh n và báo cáo Khuôn m u cho bi t các c s đ nh giá khác nhau đ c dùng hi n nay đ n các m c đ khác nhau và trong vi c thay đ i

- Giá g c

- Giá hi n hành

- Giá tr thu n có th th c hi n (giá thanh toán)

- Hi n giá (chi t kh u)

Giá g c là c s đánh giá đ c s d ng thông d ng nh t hi n nay, nh ng

th ng đ c k t h p v i các c s đ nh giá khác Khuôn m u không bao g m các khái ni m hay nguyên t c l a ch n c s đ nh giá c n đ c s d ng cho các y u t

đ c bi t c a báo cáo tài chính hay trong nh ng tr ng h p c th Tuy nhiên, đ c

đi m ch t l ng l i đ a ra m t s h ng d n

- Khái ni m v v n

o Ph ng di n tài chính: v n là tài s n thu n hay v n ch s h u c a doanh nghi p

o Ph ng di n v t ch t: v n đ c xem là n ng l c s n xu t c a doanh nghi p

Vi c ch n l a khái ni m v n phù h p v i doanh nghi p ph i c n c vào nhu

c u c a ng i s d ng báo cáo tài chính M c dù có nh ng khó kh n trong

v n đ xác đ nh l i nhu n theo t ng khái ni m c th , nh ng m i khái ni m

s cho bi t m c tiêu xác đ nh l i nhu n c a doanh nghi p

- Khái ni m b o toàn v n và xác đ nh l i nhu n

o B o toàn v n tài chính ngh a là l i nhu n ch đ t đ c khi giá tr tài chính (hay ti n t ) c a tài s n thu n vào cu i k v t quá giá tr tài chính (hay ti n

t ) c a tài s n thu n vào lúc đ u k , sau khi đi u ch nh các kho n phân ph i hay đóng góp t ch s h u trong k B o toàn v n tài chính có th đ c đo

l ng theo đ n v ti n t danh ngh a hay đ n v s c mua n đ nh

o B o toàn v n v t ch t ngh a là l i nhu n ch đ t đ c khi n ng l c s n xu t

v t ch t (hay n ng l c ho t đ ng) c a doanh nghi p (ho c các ngu n l c hay

qu c n thi t đ đ t đ c n ng l c này) vào cu i k v t quá n ng l c s n

xu t v t ch t vào lúc đ u k , sau khi đi u ch nh các kho n phân ph i và đóng góp t ch s h u trong k

• Các chu n m c k toán qu c t (IAS)

Chu n m c k toán qu c t (IAS) do IASC ban hành t n m 1973 - 2000 IASB thay th IASC vào n m 2001 K t th i đi m đó, IASB đã th c hi n s a đ i

m t s IAS và ki n ngh thêm các s a đ i khác, thay th m t s IAS b ng các chu n

m c báo cáo tài chính qu c t m i (IFRS), ch p nh n và th c hi n m t s chu n

m c báo cáo tài chính qu c t m i theo ch đ không có trong các chu n m c k toán qu c t tr c đây Thông qua các y ban, c IASC và IASB đ u ban hành các

h ng d n v chu n m c Các báo cáo tài chính không đ c cho là tuân th IAS/IFRS tr phi các báo cáo tài chính này tuân th t t c các yêu c u c a m i m t chu n m c c ng nh h ng d n gi i thích các chu n m c Trong s 41 IAS đã ban hành thì hi n nay ch còn 28 IAS v n còn đang áp d ng thông qua nhi u đ t s a

đ i, b sung [8]

• Các chu n m c v báo cáo tài chính qu c t (IFRS)

Thu t ng các báo cáo tài chính qu c t (IFRS) có c ngh a h p và ngh a

r ng Theo ngh a h p, IFRS ch t p công b m i do IASB ban hành, khác bi t so

v i b IAS đ c IASC ban hành

Xét theo ngh a r ng, IFRS ch toàn b các công b c a IASB, bao g m các chu n m c và h ng d n gi i thích do IASB xét duy t; IASs và các h ng d n gi i thích c a SIC đ c IASC xét duy t tr c đó

• N i dung các chu n m c báo cáo tài chính qu c t (IFRS)

IFRS 1 Áp d ng l n đ u các chu n m c báo cáo tài chính qu c t

IFRS 2 Thanh toán d a trên c phi u

IFRS 3 H p nh t kinh doanh

IFRS 4 H p đ ng b o hi m

IFRS 5 Tài s n dài h n gi đ bán và ng ng ho t đ ng

IFRS 6 Th m dò và đánh giá tài nguyên khoáng s n

IFRS 7 Công c tài chính: các công b

IFRS 8 Phân khúc ho t đ ng (thay th cho IAS 14 t 01/01/2009)

1.2.3 Quá trình ban hành và ng d ng v i các doanh nghi p

Quá trình ban hành h th ng chu n m c k toán Vi t Nam

Ban đ u

- Thành l p Ban ch đ o nghiên c u, so n th o chu n m c

k toán Vi t Nam theo Quy t đ nh s 1503/1998/Q BTC ngày 30/10/1998

Ngày 12/02/1999, y ban chu n m c k toán Vi t Nam

đ c thành l p theo quy t đ nh s 19/1999/Q -BTC c a

B tài chính v i nhi m v chính là thi t l p h th ng chu n m c k toán Vi t Nam nh m t o d ng m t hành lang pháp lý và khuôn m u cho ho t đ ng k toán

- Ban hành và công b áp d ng h th ng chu n m c k toán Vi t Nam theo quy t đ nh s 38/2000/Q -BTC c a

B tài chính đ ng th i nêu rõ nguyên t c xây d ng h

th ng chu n m c k toán, ki m toán

o VAS 04: Tài s n c đ nh vô hình

o VAS 14: Doanh thu và thu nh p khác

- Thông t 89/2002/TT-BTC ngày 09/10/2002 h ng d n

k toán th c hi n b n chu n m c đ t 1 áp d ng cho các doanh nghi p thu c các ngành, các thành ph n kinh t trong c n c, tr : các doanh nghi p th c hi n ch đ k toán doanh nghi p v a và nh ban hành kèm theo quy t

o VAS 01: Chu n m c chung

o VAS 06: Thuê tài s n

o VAS 10: nh h ng c a vi c thay đ i t giá h i đoái

o VAS 15: H p đ ng xây d ng

o VAS 16: Chi phí đi vay

o VAS 24: Báo cáo l u chuy n ti n t

2003

- Ngày 17/03/2003, Qu c h i thông qua lu t k toán có

hi u l c t ngày 01/01/2004 tr thành v n b n pháp quy

có giá tr cao nh t v l nh v c k toán

- Ban hành h ng d n 06 chu n m c k toán đ t 2 theo Thông t 105/2003/TT-BTC ngày 04/11/2003

- Ngày 30/12/2003, Quy t đ nh 234/2003/Q -BTC v vi c ban hành và công b sáu chu n m c k toán Vi t Nam

đ t 3 (hi u l c thi hành 14/01/2004), bao g m:

o VAS 05: B t đ ng s n đ u t

o VAS 07: K toán các kho n đ u t vào công ty liên k t

o VAS 08: Thông tin tài chính v nh ng kho n góp v n liên doanh

o VAS 21: Trình bày báo cáo tài chính

o VAS 25: Báo cáo tài chính h p nh t và k toán các kho n

đ u t vào công ty con

o VAS 26: Thông tin v các bên liên quan

2005

- Thông t 23/2005/TT-BTC ngày 30/03/2005 h ng d n

06 chu n m c k toán đ t 3

- Ban hành và công b sáu chu n m c k toán Vi t Nam

đ t 4 (hi u l c thi hành 01/03/2006) theo quy t đ nh s 12/2005/Q -BTC ngày 15/02/2005, bao g m:

o VAS 17: Thu thu nh p doanh nghi p

o VAS 22: Trình bày b sung báo cáo tài chính c a ngân hàng và các t ch c t ng t

o VAS 23: Các s ki n x y ra sau ngày k t thúc niên đ k

k toán n m

o VAS 27: Báo cáo tài chính gi a niên đ

o VAS 28: Báo cáo b ph n

o VAS 29: Thay đ i chính sách k toán, c tính k toán

và các sai sót

- Ngày 28/12/2005, Quy t đ nh s 100/2005/Q - BTC v

vi c ban hành và công b b n chu n m c k toán Vi t Nam đ t 5 (hi u l c thi hành 13/12/2006), bao g m:

o VAS 11: H p nh t kinh doanh

o VAS 18: Các kho n d phòng, tài s n và n ti m tàng

2007

- Thông t 161/2007/TT-BTC ngày 31/12/2007 h ng d n

th c hi n m i sáu chu n m c k toán ban hành theo Quy t đ nh s 149/2001/Q -BTC ngày 31/12/2001, quy t đ nh s 165/2002/Q -BTC ngày 31/12/2002 và quy t đ nh s 234/2003/Q -BTC ngày 30/12/2003 c a

B tr ng B Tài chính

2008 å Nay - B tài chính ti p t c nghiên c u s a đ i và xây d ng h

th ng chu n m c k toán c ng nh hoàn thi n khung pháp lý đáp ng yêu c u h i nh p kinh t qu c t

1.3 So sánh h th ng CMKT Vi t Nam v i qu c t

Nhìn chung, CMKT Vi t Nam khá t ng đ ng v i CMKT th gi i Do CMKT Vi t Nam đang trong quá trình xây d ng và s a đ i nên còn thi u m t s chu n m c và n i dung c a các chu n m c còn có d u hi u ch ng chéo và đan xem vào nhau

Chu n m c Qu c t S VAS Chu n m c Vi t Nam t ng

ng

Gi i thi u v Chu n m c l p và trình bày

báo cáo tài chính qu c t (IFRS)

IFRS 1: Thông qua IFRS Không có

IFRS 2: Thanh toán trên c s c phi u Ch a có

IFRS 3: H p nh t kinh doanh VAS 11 H p nh t kinh doanh

IFRS 6: Kh o sát và đánh giá khoáng s n Ch a có

IFRS 7:Công c tài chính: Trình bày Ch a có

IFRS 8: B ph n ho t đ ng VAS 28 Báo cáo b ph n (D a trên IAS

14 - S đ c thay th b ng IFRS 8)

Chu n m c chung cho vi c l p và trình

bày báo cáo tài chính

VAS 1 Chu n m c chung

IAS 1: Trình bày Báo cáo tài chính VAS 21 Trình bày Báo cáo tài chính IAS 2: Hàng t n kho VAS 2 Hàng t n kho

IAS 3: Báo cáo tài chính h p nh t

(Ban hành l n đ u n m 1976, thay th b i

IAS 27 và IAS 28 vào n m 1989)

Không d a trên IAS 3

IAS 4: K toán kh u hao tài s n

(Không còn áp d ng n m 1999, thay th

b i IAS 16, 22 và 38 ban hành vào n m

1998)

Không d a trên IAS 4

IAS 5: Thông tin trình bày trên Báo cáo

tài chính (Ban hành n m 1976, thay th

b i IAS 1 n m 1997)

Không d a trên IAS 5

IAS 6: X lý k toán đ i v i thay đ i v

giá (Thay th b i IAS15 - không còn áp

d ng vào 12/2003)

Không d a trên IAS 6

IAS 7: Báo cáo L u chuy n ti n t VAS 24 Báo cáo L u chuy n ti n t IAS 8: Chính sách k toán, thay đ i c

tính k toán, và sai sót

VAS 29 Chính sách k toán, thay đ i

c tính k toán, và sai sót IAS 9: K toán đ i v i ho t đ ng nghiên

c u và phát tri n (Thay th b i IAS 38 –

01/07/1999)

Không d a trên IAS 9

IAS 10: Các s ki n phát sinh sau ngày

k t thúc k k toán n m

VAS 23 Các s ki n phát sinh sau ngày

k t thúc k k toán n m

IAS 11: H p đ ng xây d ng VAS 15 H p đ ng xây d ng

IAS 12: Thu thu nh p doanh nghi p VAS 17 Thu thu nh p doanh nghi p IAS 13: Trình bày các kho n Tài s n l u

đ ng và N ng n h n

Không d a trên IAS 13

IAS 14: Báo cáo b ph n VAS 28 Báo cáo b ph n

IAS 15: Thông tin ph n ánh nh h ng

c a thay đ i giá (Không còn áp d ng

12/2003)

Không d a trên IAS 15

IAS 16: Tài s n c đ nh h u hình VAS 3 Tài s n c đ nh h u hình

IAS 17: Thuê tài s n VAS 6 Thuê tài s n

IAS 18: Doanh thu VAS 14 Doanh thu và thu nh p khác IAS 19: L i ích nhân viên Ch a có

IAS 20: K toán đ i v i các kho n tài tr

b i IFRS 3 có hi u l c vào 31/03/2004)

VAS 11 H p nh t kinh doanh

(D a trên IFRS 3) IAS 23: Chi phí đi vay VAS 16 Chi phí đi vay

IAS 24: Thông tin v các bên liên quan VAS 26 Thông tin v các bên liên quan IAS 25: K toán các kho n đ u t (Thay

th b i IAS 39 và 40 có hi u l c n m

2001)

Không d a trên IAS 25

IAS 26: K toán và báo cáo v k ho ch

h u trí

Ch a có

IAS 27: Báo cáo tài chính riêng và báo

cáo tài chính h p nh t

VAS 25 Báo cáo tài chính h p nh t và

k toán kho n đ u t vào công

ty con (m t ph n t ng ng) IAS 28: u t vào công ty liên k t VAS 7 K toán các kho n u t vào

công ty liên k t IAS 29: Báo cáo tài chính trong đi u ki n

kho n góp v n liên doanh

VAS 8 Thông tin tài chính v nh ng

kho n góp v n liên doanh IAS 32: Công c tài chính: Trình bày và

công b (Thay th b i IFRS 7 có hi u l c

vào n m 2007)

Ch a có

IAS 33: Lãi trên c phi u VAS 30 Lãi trên c phi u

IAS 34: Báo cáo tài chính gi a niên đ VAS 27 Báo cáo tài chính gi a niên đ IAS 35: Các b ph n không còn ti p t c

IAS 39: Công c tài chính: đo l ng và

K t lu n ch ng 1

tr thành công c qu n lý có hi u l c, h th ng CMKT Vi t Nam ph i luôn đ c c i ti n và hoàn thi n nh m đáp ng công tác qu n lý trong n n kinh t

th tr ng hi n nay H th ng CMKT là m t ch tiêu kinh t t ng h p, là m t v n đ

mà các nhà đ u t coi tr ng, nó là đi u ki n c n thi t đ cung c p nhanh chóng và

k p th i các thông tin giúp cho các nhà kinh doanh sáng su t đ a ra nh ng quy t

đ nh đúng đ n, mang l i hi u qu kinh t cao nh t

H th ng CMKT là tài li u quan tr ng đ nghiên c u, đánh giá t ng quát tình hình và k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p B i v y, m i đ n

v t các t ch c kinh t đ n các t ch c hành chính s nghi p mu n t n t i và phát tri n b n v ng , thì đ u c n ph i hi u rõ, n m v ng công tác qu n lý k toán nói chung và B ng cân đ i k toán n i riêng Không có m t đ n v nào l i không có b

ph n k toán B ph n k toán là n i cung c p cho nhà qu n lý , cho ng i lãnh đ o

nh ng thông tin đ y đ nh t v tình hình tài chính, tình hình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a đ n v Nh v y, m i đ n v c n ph i quan tâm và ch m lo cho b

ph n này Có quan tâm và hi u rõ công tác k toán, hi u rõ tình hình bi n đ ng c a tài s n và ngu n v n c a đ n v , thì nhà lãnh đ o m i có th l p đ c k ho ch ho t

đ ng cho đ n v c a mình, và đ a ra nh ng quy t đ nh phù h p v i bi t bao s bi n

đ ng c a n n kinh t th tr ng

CH NG 2: TÌNH HÌNH TH C HI N CHU N M C K TOÁN VI T NAM VÀ BÀI H C KINH NGHI M TRONG XÂY D NG VÀ TH C HI N CHU N M C K TOÁN HÀN QU C

2.1 Nh ng thành qu đ t đ c và nh ng t n t i trong th c hi n chu n m c k toán t i Vi t Nam

T khi th c hi n m t lo t chuy n đ i c ng nh ti p c n v i thông l trong

vi c ban hành chu n m c k toán trên th gi i, Vi t Nam đã g t hái đ c nhi u thành t u trong quá trình ban hành chu n m c k toán, đó là:

- Chu n m c k toán Vi t Nam là v n b n có giá tr pháp lý do B tài chính ban hành

- H th ng chu n m c k toán Vi t Nam d a trên c s các chu n m c k toán

qu c t có m t s lo i tr phù h p v i đi u ki n môi tr ng đ c thù c a Vi t Nam

- Xác l p đ c 26 chu n m c k toán Vi t Nam và các h ng d n kèm theo đ

áp d ng trong th c ti n

- Xác đ nh m c tiêu hòa h p trong quá trình xây d ng chu n m c k toán Vi t Nam ây là ti n đ thu n l i cho đ nh h ng h i nh p k toán qu c t c a

Vi t Nam

- V c b n đã có đ c m t quy trình biên so n và ban hành chu n m c c ng

nh đ i ng chuyên viên trong vi c biên so n chu n m c

2.1.2 H n ch

Quá trình xây d ng h th ng chu n m c k toán Vi t Nam còn t n t i nh ng

h n ch nh quá trình so n th o và ban hành các chu n m c k toán Vi t Nam di n

ra khá ch m so v i yêu c u th c t

Trong ti n trình h i nh p kinh t qu c t thì Vi t Nam đã gia nh p vào t

ch c IFAC và là thành viên chính th c c a WTO t ra yêu c u c p bách là báo cáo tài chính ph i phù h p v i thông l k toán qu c t Th tr ng tài chính Vi t Nam đang phát tri n d n đ n vi c phát sinh nhi u nghi p v ngày càng ph c t p đòi

đi u ch nh chu n m c k toán đ ph n ánh k p th i nh ng thay đ i

này Ch ng h n nh : công c tài chính, ph ng pháp k toán nghi p v t b o

hi m…Vi c ban hành k p th i các chu n m c do yêu c u th c ti n s đem đ n các

l i ích nh :

- Giúp th ng nh t vi c ghi nh n, đánh giá, trình bày thông tin tài chính Ngoài

ra còn t o đ c s nh t quán trong t t c các doanh nghi p đ i v i th c hành

k toán Bên c nh đó, nhà n c c ng d dàng h n trong trong quá trình qu n

Chu n m c chung là khuôn m u lý thuy t, là c s đ ghi nh n các nghi p

v kinh t m i xu t hi n mà ch a đ c đ c p trong chu n m c k toán c th Chu n m c chung là c s đ xây d ng các chu n m c c th ho c s gi i quy t các

v n đ m i phát sinh trong th c t theo khuôn m u th ng nh t VAS 01 ch đ c p

đ n giá g c trong ph n các nguyên t c c b n mà ch a đ c p đ n các lo i giá khác

s d ng trên báo cáo tài chính nh chu n m c k toán qu c t Thêm vào đó, VAS

01 c ng không đ c p đ n khái ni m v n và b o toàn v n

nghi p l i chia thành 02 hình th c: h p nh t và sáp nh p doanh nghi p riêng

bi t

- Th ba, vi c phát sinh hi u l c c a lu t đ u t 2005, lu t doanh nghi p 2005

và lu t ch ng khoán 2006… c ng gây khó kh n trong vi c h p nh t doanh nghi p hi n nay

H th ng k toán Vi t Nam ch u s tác đ ng l n t phía các quy đ nh tài chính và thu Chi n l c tài chính làm c s cho vi c xây d ng h th ng chu n

m c k toán

Vi c xây d ng các chu n m c k toán Vi t Nam d a trên c s chu n m c

k toán qu c t IAS phiên b n c (do IASC ban hành) Vi c ban hành chu n m c k toán b t đ u t n m 1999 và d ng l i vào n m 2005 [4] n th i đi m này, k toán

Vi t Nam v n ch a có c p nh t m i so v i các thay đ i c a các chu n m c qu c t Trong khi các chu n m c này đã đ c s a đ i r t nhi u, t duy k toán toàn c u

c ng đã thay đ i T ph ng th c hòa h p, chi n l c hi n nay c a các qu c gia trên th gi i đã thay đ i sang h i nh p v i chu n m c k toán qu c t

Rõ ràng, có m t kho ng cách v ki n th c gi a k toán Vi t Nam v i qu c

t Các h ng d n gi i thích th c hi n chu n m c theo tinh th n c a chu n m c k toán qu c t v n còn thi u Hi n nay, các thông t h ng d n c a B tài chính Vi t Nam ch t p trung vào ph ng pháp h ch toán, ch ch a đúng ngh a c a h ng d n chu n m c

hành ngh c ng nh các doanh nghi p i u này có th đ c ch ng minh

b ng quy t đ nh 48 c a B tài chính v ch đ k toán doanh nghi p v a và

nh

- Các doanh nghi p Vi t Nam c ng không nh n th c đ c s c n thi t c a chu n m c k toán mà h th ng quan tâm báo cáo tài chính đáp ng đ c

v i yêu c u c a thu c ng nh s thu n ti n

2.1.4 Th c t ng d ng vào các doanh nghi p

Th c t v n d ng VAS ( CMKT Vi t Nam ) vào th c ti n cho th y v c b n

n i dung c a các VAS là có s th ng nh t, không có s xung đ t v i các c ch tài chính hi n hành nh đó t o đi u ki n thu n l i cho các doanh nghi p trong quá trình

h ng d n c th c a B Tài chính r i v n d ng máy móc t n t i trong m t

b ph n không nh nh ng ng i làm công tác k toán hi n nay Th c tr ng này đ t ra v n đ c n đào t o b i d ng đ t o ngu n nhân l c k toán đáp

ng yêu c u c a th c ti n

- Th c t k toán các doanh nghi p và đ n v ch y u quan tâm đ n ch đ

k toán, các v n b n h ng d n ch đ k toán, th ng ít quan tâm đ n các chu n m c k toán

- Ch a có s th ng nh t trong m t s khái ni m, thu t ng s d ng gi a CMKT v i các v n b n pháp lu t có liên quan nh Lu t u t n c ngoài,

Lu t thu đòi h i ph i có s đi u ch nh đ các DN trong quá trình th c

hi n s thu n l i h n

- Vi c s d ng c m t "hành ngh k toán" nh quy đ nh t i Lu t K toán là không chính xác Theo T đi n ti ng Vi t ph thông, "Hành ngh là làm

đ sinh s ng" Nh v y, hành ngh k toán

là làm công vi c v k toán đ ki m s ng Do đó, t t c nh ng ng i đang làm k toán, không phân bi t làm đâu, đ u là nh ng ng i "hành ngh k toán" Tuy nhiên, kho n 11, đi u 4 Lu t K toán l i gi i ngh a "Hành ngh k toán là ho t đ ng cung c p d ch v k toán c a doanh nghi p ho c cá nhân

có đ tiêu chu n, đi u ki n th c hi n d ch v k toán" Khái ni m này đã gi i

h n ph m vi qu n lý vi c hành ngh k toán và t đó đã có nh ng bi n pháp không phù h p Có ý ki n cho r ng, khái ni m đó đã đ c "lu t hóa" nên không th bàn thêm Song, lu t là s n ph m ch quan và ph i bám sát cu c

s ng, ngh a là không ph i lu t mu n gi i thích nh th nào c ng đ c Do

đó, thi t ngh c n ph i s a đ i Lu t K toán, ít nh t là đi u không th a đáng nêu trên, đ ngành k toán có đi u ki n phát tri n t t h n

- S ràng bu c quá ch t ch v đi u ki n kinh doanh Kho n 1 đi u 41 Ngh

đ nh s 129/N -CP quy đ nh: "1 thành l p doanh nghi p d ch v k toán ph i có ít nh t hai ng i có ch ng ch hành ngh k toán, trong đó có

m t trong nh ng ng i qu n lý doanh nghi p d ch v k toán ph i có ch ng

ch hành ngh k toán theo quy đ nh t i đi u 57 c a Lu t K toán và đi u 40

c a ngh đ nh này" Trong khi đó, t i kho n 13 đi u 4 Lu t Doanh nghi p quy đ nh: "Ng i qu n lý doanh nghi p là ch s h u, giám đ c doanh nghi p t nhân, thành viên h p danh công ty h p danh, ch t ch h i đ ng thành viên, ch t ch công ty, thành viên h i đ ng qu n tr , giám đ c ho c

t ng giám đ c và các ch c danh qu n lý khác do đi u l công ty quy đ nh"

V i quy đ nh trên, dù đã r t kh t khe trong nh ng ngày m i khai sinh, nh ng các doanh nghi p d ch v k toán v n còn có th c g ng đáp ng Song, kho n 2.3 Thông t 72/2007/TT-BTC l i quy đ nh: " i v i doanh nghi p

d ch v k toán:

a) Có đ ng ký kinh doanh d ch v k toán;

b) Có ít nh t hai ng i có ch ng ch hành ngh k toán ho c ch ng ch ki m toán viên do B Tài chính c p, trong đó giám đ c doanh nghi p ph i là

ng i có ch ng ch hành ngh k toán ho c ch ng ch ki m toán viên t

- D ch v k toán có quá nhi u l c l ng c nh tranh không lành m nh M t

th c t không th ph nh n hi n nay là cung ng d ch v k toán cho các doanh nghi p nh và v a không ch có các doanh nghi p d ch v k toán đã

đ c thành l p và đ đi u ki n ho t đ ng Ng c l i, r t nhi u ng i không

c n ch ng ch hành ngh , không đ ng ký kinh doanh nh ng l i th ng l nh th

tr ng Ch ng h n, r t nhi u k toán tr ng c a doanh nghi p nhà n c (DNNN) đã ngh h u, đã ký h p đ ng lao đ ng v i nhi u doanh nghi p đ hành ngh k toán ó th c s là m t "doanh nghi p d ch v k toán" nh ng

đ c th c hi n v i quy đ nh c a Lu t Lao đ ng Pháp lu t không th can thi p vào ho t đ ng c a nh ng nhóm cá nhân hành ngh nh trên vì Lu t Lao đ ng không c m ng i lao đ ng đ ng th i ký h p đ ng lao đ ng v i nhi u doanh nghi p

- Qu n lý v đ o đ c ngh nghi p c a ng i hành ngh k toán n c ta đang

là m t "kho ng tr ng" trong công tác qu n lý nhà n c Vi ph m đ o đ c ngh nghi p khi hành ngh k toán đã m c nghiêm tr ng v i nh ng hành

vi nh b vi c tùy ti n, không bàn giao, gi ch ng t k toán đ đòi ti n ch doanh nghi p, bán thông tin kinh doanh c a doanh nghi p cho đ i th c nh tranh

2.2 S l c quá trình phát tri n c a k toán Hàn Qu c

2.2.1 Th i k ban hành chu n m c k toán (1958 – 1976)

Chu n m c k toán doanh nghi p Hàn Qu c đ c xây d ng vào cu i th p niên 1950 đ ng th i các lo i chính sách kinh t đã đ c th c thi d i s ch đ o

c a chính ph nh m h tr kinh t theo vi c h i ph c nh ng thi t h i c a th i k

h n lo n ngày 25 tháng 6 m c đ nào đó, và h n t t c đó là đ nh ra m c phí cùng vi c c i thi n ch đ k toán doanh nghi p đã thành c p bách nh m gi i quy t các v n đ nh vi c quan h v i bên ngoài, xác l p c b n v th tr ng v n, đ nh hoá tín d ng Theo tính c n thi t gi ng nh v y nguyên t c k toán doanh nghi p quy t c b ng báo cáo tài chính là chu n m c k toán ban đ u c a Hàn Qu c đã đ c

ra đ i vào n m 1958, công b c n c theo y ban phân ban ban hành chu n t c k

Nguyên t c k toán doanh nghi p và quy t c b ng báo cáo tài chính đ c ban hành bao hàm ph ng pháp k toán c n đ i doanh nghi p Hàn Qu c t n m 1958

đ n n m 1976 và góp ph n to l n làm nâng cao m c đ th c t c a th c ti n k toán, đ ng th i nhi u m t khác nhau đã có s đóng góp to l n cho s thi t l p

c ng nh phát tri n c a ch đ k toán doanh nghi p

Nguyên t c chung v “nguyên t c k toán doanh nghi p” đ c ban hành vào

Th c hi n Nguyên t c k toán doanh nghi p t ng th r i ban hành quy t c

b ng báo cáo tài chính vào tháng 7 n m 1958 đ có th áp d ng vào th c ti n k toán th c t Quy t c b ng báo cáo tài chính đã quy đ nh d ng ng c a b ng báo cáo tài chính m t cách c th , m u bi u chu n và ph ng pháp l p c n thi t cho th c

2.2.2 Th i k phát tri n c a chu n m c k toán doanh nghi p (1976 – 1980)

Th i k phát tri n c a chu n m c k toán doanh nghi p nói đ n th i k mà

đ c nh p thành chu n m c k toán doanh nghi p

tháng 1 n m 1981 t vi c ban hành l n 1 c a nguyên t c k toán doanh nghi p vào

n m 1976 đ c phân làm hai nguyên t c k toán doanh nghi p và quy t c b ng báo cáo tài chính

Sau th p niên 70 hình thành t ng tr ng kinh t m t cách nhanh chóng và nguyên nhân do quy mô doanh nghi p đã đ c khu ch tr ng hay là do s t ng

tr ng cao đ trong th i gian ng n mà nhi u lo i v n đ khác nhau v n ng l c

c nh tranh c a doanh nghi p b y u đi đã b t đ u xu t hi n Nguyên t c k toán doanh nghi p vào n m 1958 đã không th áp d ng ph n bi n đ i c a hoàn c nh k toán Nguyên nhân do v n đ này đã s a đ i l n 1 v chu n t c k toán doanh nghi p và chu n t c b ng báo cáo tài chính L n s a đ i này đã áp d ng toàn v n

n i dung c a quy đ nh liên quan v x lý k toán ví d nh các công ty niêm y t và quy t c liên quan v b ng báo cáo tài chính nh c a các công ty niêm y t đ c áp

d ng cho các công ty niêm y t …đã đ c ban hành vào n m 1974 và 1975 đ ng

th i hoàn thi n các đi m ch a đ c gi i quy t c a k toán doanh nghi p

Trên c s có các đi m khác nhau gi a quy đ nh liên quan v x lý k toán

ví d nh các công ty niêm y t và quy t c liên quan v b ng báo cáo tài chính nh

c a các công ty niêm y t cùng nguyên t c k toán doanh nghi p đ c s a đ i n m

1976 mà đã c n thi t s đi u ch nh Theo đó vào tháng 7 và tháng 8 n m 1976 d a trên pháp l nh c a t ng th ng đã công b quy đ nh liên quan v x lý k toán ví d

nh các công ty niêm y t và d a trên pháp l nh c a b tài chính công b quy t c liên quan v b ng báo cáo tài chính nh c a các công ty niêm y t

Nguyên t c k toán doanh nghi p đ c s a đ i n m 1976 là s khác nhau

c a nguyên t c chung khác ch y u v i nguyên t c tr c đây cho đ n th i đi m này Nguyên t c chung c a nguyên t c k toán doanh nghi p đã đ c c u thành 9

ph n nh ng đã th ch hoá v i chuyên môn d a vào nguyên t c chung c i ti n v n

b n này đ ng th i v m t chuyên môn đ c bi t đã du nh p nhi u lý lu n k toán thông tin vào nguyên t c k toán doanh nghi p th c hi n b ng báo cáo tài chính u tiên, song song đó đã bao g p ph n nguyên t c c a đ tin c y c ng nh tính đ y đ đang tr nên quan tr ng v i t cách là thu c tính c a thông tin k toán hoàn thi n

v n b n thành 6 ph n là đ tin c y, tính liên t c, tính quan tr ng, đ an toàn, tính rõ ràng, tính đ y đ

y ban phân khoa k toán doanh nghi p đã ban hành nguyên t c k toán doang nghi p vào n m 1958 d a trên s thành l p c a y ban qu n lý ch ng khoán

đã b bãi b , y ban t v n ch đ k toán đã đ c thành l p và ho t đ ng y ban

qu n lý ch ng khoán đã công b và s a đ i l n 2 v quy đ nh liên quan v x lý k toán, ví d nh các công ty niêm y t và quy t c liên quan v b ng báo cáo tài chính

nh c a các công ty niêm y t và ti p thu, h p nh t v n b n nguyên t c k toán doanh nghi p và nguyên t c b ng báo cáo tài chính l i r i chu n m c k toán doanh nghi p đ c h p nh t vào n m 1981 đã đ c ban hành

2.2.3 Th i k xác l p chu n m c k toán doanh nghi p (1981 - 1996)

T n a sau nh ng n m 80 s phát tri n kinh t v n ti p di n và quy mô các doanh nghi p đ c qu c t hoá đ ng th i nh m thúc đ y th ng xuyên s c m nh vai trò chung c a doanh nghi p và tính h u d ng c a thông tin k toán mà y ban

t v n ch đ k toán c a y ban qu n lý ch ng khoán ngày 24 tháng 1 n m 1981

đã s a đ i và công b l n 3 nguyên t c k toán doanh nghi p d a trên các báo cáo

t m th i, đ ng th i đã s a đ i , công b quy t c b ng báo cáo tài chính cùng n m

Vào ngày 30 tháng 12 n m 1980, pháp lu t liên quan v ki m toán bên ngoài

c a các công ty c ph n đ c ban hành, theo c n c c a đi u 13 cùng lu t c ng nh

đi u 6 pháp l nh thi hành c a lu t này b i vì có đ c p đ n k toán v pháp nhân có

đ i t ng ki m toán bên ngoài và vi c ki m toán c a các ki m toán viên mà c n thi t có chu n m c k toán đ c th ng nh t nh m g n k t tính th ng nh t và tính khách quan Thông qua quy đ nh liên quan v x lý k toán ví d nh các công ty niêm y t c ng nh quy t c liên quan v b ng báo cáo tài chính, nh c a các công ty niêm y t v i nguyên t c k toán doanh nghi p c ng nh quy t c b ng báo cáo tài chính t ng đ c s a đ i tr c đây, y ban qu n lý ch ng khoán đã công b thành danh x ng đ n nh t g i là chu n m c k toán doanh nghi p vào ngày 31 tháng 12

n m 1981

Lu t th ng m i Hàn Qu c b i vì là pháp lu t cao nh t c a s tr ng ph t t i

đ n kinh doanh doanh nghi p mà đã chi ph i s bi n

hoá c a các yêu c u kinh t và th c t i c a xã h i doanh nghi p tr c đây ch a t ng

có đ c th c hi n ban hành t n m 1963, chi ph i ho t đ ng kinh t các doanh nghi p t nhân trong vòng 20 n m c bi t, lu t làm gi m đi s khác bi t v i chu n m c k toán bi n hoá và b o h quy n l i và l i ích c a nhà đ u t , đ t đ c

vi c s a đ i lu t th ng m i nh m th c hi n ng n ch n mang tính xã h i v nh ng

th t thoát do n doanh nghi p Chính vì v y, lu t đã đ c thi hành t ngày 1 tháng

9 n m 1984 Quy đ nh v lu t th ng m i đã ti p c n nhi u đ n th c ti n c a k toán doanh nghi p và vi c s a đ i t ng ph n lu t đã đ c yêu c u đ chu n m c k toán doanh nghi p duy trì cân b ng v i lu t th ng m i

Trong s các n i dung s a đ i c a chu n m c k toán doanh nghi p n m

1984 đã quy đ nh v cách đo l ng t m th i đ c ng thêm trên kho n quân bình

m i n m trong 5 n m kho ng thi u h t v qu phân b tr c p thôi vi c còn vào

n m 1985 đã s a đ i m t ph n chu n m c k toán doanh nghi p ngày 27 tháng 12

n m 1985 đ b o l u thi t l p ph n c ng kho n thi u h t qu phân b tr c p thôi

vi c nguyên nhân do m c gi m v tính ch t thu nh p c a doanh nghi p

B c vào n a sau th p niên nh ng n m 1980 ho t đ ng kinh t đã tr nên sôi n i h n và môi tr ng kinh doanh đã đ c qu c t hóa đ ng th i ti n trình hoá

v CMKT đã đ c yêu c u y ban t v n ch đ k toán thông qua h i ngh ti p thu ý ki n b ng quá trình chu n b h n 2 n m đã xác đ nh đ c d án c i cách có tính th i đ i vào ngày 29 tháng 3 n m 1990 và đã th c thi t ngày 1 tháng 4

n i dung s a đ i vi c đ nh giá giá tr hi n t i c a tài s n - n , du nh p lu t

t su t h u hi u, x lý lãi l đ ng k c a lãi l giao d ch chuy n đ i ngo i h i, công b thu nh p trên v n c ph n … đã không th không là s c i cách n t ng

đ c ch n l c m i t chu n m c k toán doanh nghi p c a Hàn Qu c Sau đó, d a trên ch ng khoán l u hành, c ph n đ u t có tính th tr ng c ng nh c ph n công ty liên quan mà tr ng h p th giá gi m so v i giá g c thì không c n thi t

c ng quy đ nh v đ nh giá gi m giá và đã ban hành vào ngày 29 tháng 9 n m 1990 cách đo l ng t m th i đ có th đ nh giá thành g c b ng giá tr trình bày trên b ng cân đ i k toán, t niên đ k toán mà y ban qu n lý ch ng khoán đ nh l i l n n a

đã th c hi n s a đ i giá tr cao h n trong s giá thành g c và th giá vào ngày 28 tháng 7 n m 1992 b ng giá tr b ng cân đ i k toán

ã bi n đ i b ng báo cáo tài chính trình bày dòng l u nh p và l u xu t c a

v n l u chuy n thu n ngày 30 tháng 4 n m 1994 t b ng bi n đ ng tr ng thái tài chính thành b ng l u chuy n dòng ti n, và đã s a đ i đ áp d ng có tính ch n l c

d a trên c s t do hóa m u d ch, tín d ng, m c a th tr ng v n … và vi c c i cách trên c s m c đ qu c t hoá đã đ c th c thi vào ngày 30 tháng 3 n m 1996

Chu n m c k toán doanh nghi p c a th i k c i cách chu n m c k toán

ph n các doanh nghi p đã ph ng đoán đ c vi c không th tránh kh i s thâm h t

v n b i s phát sinh v t n th t giao d ch chuy n đ i ngo i h i không th d đoán

đ c đ ng th i vi n giám sát ch ng khoán đã tri u t p y ban xem xét chu n m c

k toán ngày 15 tháng 12 xem xét ph ng pháp k toán v giao d ch chuy n đ i ngo i h i và thông qua ý ki n c a y ban qu n lý ch ng khoán ngày 24 tháng 12

n m 1997 đã quy đ nh đ thay đ i theo đi u ch nh t l ngo i h i đã t ng x lý

đi u ch nh v n x lý thành kho n n tr ch m

S chênh l ch giao d ch chuy n đ i ngo i h i đã t ng đ c s a đ i đ h ng

đ n vi c đi u ch nh v n vào ngày 27 tháng 12 n m 1996 b vô hi u hoá và đã đ c

ph c h ng s chênh l ch đi u ch nh t l hoán đ i theo chu n m c k toán doanh nghi p th i k đ u n m 1981 ho c theo s đi u ch nh t l hoán đ i S chênh l ch

đi u ch nh t l hoán đ i ho c x lý tài kho n n đi u ch nh t l hoán đ i đã đ c

s a đ i đ tr d n ho c hoàn nh p vào k h n đ n ngày thu h i sau cùng t niên đ

k toán phát sinh thêm ho c ngày giao d ch th c hi n sau cùng trên c s lu t đ nh giá [10]

Ngày 1 tháng 4 n m 1998, y ban giám sát tín d ng đã phát đ ng đ ng th i

ch th ban hành v CMKT doanh nghi p đã đ c chuy n giao vai trò t y ban

ch ng khoán k h n thành y ban giám sát tín d ng và ngày 16 tháng 4 n m 1998 Lee Hyon Che tr ng y ban giám sát tín d ng đã đ a ra v n đ và ph ng h ng

c i thi n v ch đ k toán t i bu i to đàm c a h i k toán Hàn Qu c

trình tín d ng h tr lên qu ti n t qu c t ti p c n vào n m 1998 đ ng

th i đã đ xu t v n b n ngh h ng l n 1 cam k t c i cách kinh t Trên c s n i dung v c i cách kinh t mà các v n đ nh c i cách tín d ng, m c a th tr ng,

c i thi n khung chi ph i c a doanh nghi p ch ng h n đã đ c lu n bàn và đ c bi t

v n đ khung chi ph i c a doanh nghi p đang đ t làm tr ng tâm cho vi c c i cách

v khung chi ph i c a doanh nghi p t p đoàn có tính đ c đoán ch u tác đ ng v nh

h ng c a 1 trong t ng s các công n

2.3 c đi m h th ng k toán và chu n m c k toán áp d ng t i Hàn Qu c

2.3.1.1 Quan đi m k toán và đ c đi m xã h i

K toán là s n ph m mang tính xã h i g n chung v i nh ng danh x ng nh

là pháp quy, c quan giáo d c, c quan chuyên môn c ng nh các ho t đ ng liên quan, nghiên c u k toán đang hình thành th c hi n k toán theo ch đ k toán, nó

c ng là m t lo i ch đ xã h i

Quá trình hình thành ch đ k toán nói chung chia thành hai nhánh Th

nh t, các t p quán k toán đ c s d ng lâu đ i xã h i đ c thù Th hai, vi c du