Tác gi Lê Nguy n Anh Huy... Nghèoăđóiăt pătrungă ăcácăvùngăcóăđi uăki năs ngăkhóăkh n... - Phát tri n th tr ng tƠi chính nông thôn vƠ qu n lỦ khách hƠng cho nh ng món vay nh... * Quy trì
Trang 1B GIÁO D C VÀ ÀO T O
TR NG I H C KINH T Tp.HCM
- -
H ăvƠătên:ăLêăNguy năAnhăHuy
TệNăD NGăH ăNGHỆOăT IăCHIăNHÁNHăNGỂNăHÀNG
CHệNHăSÁCHăXÃăH IăT NHăTỂYăNINH
Chuyên ngành: Kinh t Tài chính Ngân hàng
Trang 2L I CAM OAN
Tôi cam đoan đơy lƠ đ tƠi nghiên c u mang tính đ c l p c a cá nhơn Lu n
v n đ c hoƠn thƠnh sau quá trình h c t p, nghiên c u th c ti n, kinh nghi m b n thơn vƠ d i s h ng d n c a Cô PGS TS Bùi Kim Y n Lu n v n nƠy ch a đ c
ai công b d i b t k hình th c nƠo
Tác gi
Lê Nguy n Anh Huy
Trang 3M C L C
L I CAM OAN 2
M C L C 3
DANH M C CÁC B NG BI U 4
L I M U 5
Ch ng 1 8
C S Lụ LU N LIểN QUAN N 8
TệN D NG CHO NG I NGHỆO 8
1.1 Khái ni m v ng i nghèo 8
1.2 TƠi chính vi mô cho ng i nghèo 9
1.3 S c n thi t ph i h tr v n cho ng i nghèo 11
1.4 Tín d ng u đƣi h nghèo 15
1.5 Kinh nghi m m t s n c v cho vay đ i v i ng i nghèo 18
1.6 Hi u qu tín d ng đ i v i h nghèo 21
K t lu n ch ng 1 31
Ch ng 2 32
TH C TR NG CHO VAY H NGHỆO T I CHI NHÁNH NGỂN HÀNG CHệNH SÁCH XÃ H I T NH TỂY NINH 32
2.1 Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i, m t đ nh ch tƠi chính đ c thù 32
2.1.1 S ra đ i, ch c n ng, đ i t ng ph c v vƠ mô hình qu n lỦ c a Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i 32
2.1.2 Tóm l c quy trình thƠnh l p T ti t ki m vƠ vay v n 36
2.2 M ng l i t ch c ho t đ ng c a Chi nhánh 37
2.3 K t qu cho vay h nghèo c a Chi nhánh 40
2.3.1 D n h nghèo qua các n m 40
2.3.2 Phơn tích ch t l ng tín d ng 42
2.4 Công tác u thác cho vay t ng ph n qua các t ch c chính tr - xƣ h i 43
2.5 Ho t đ ng c a các T ti t ki m vƠ vay v n 47
2.6 Công tác giao d ch l u đ ng t i xƣ 49
2.7 Nh ng h n ch , t n t i vƠ nguyên nhơn 51
K t lu n ch ng 2 58
Ch ng 3 59
CÁC GI I PHÁP NỂNG CAO CH T L NG TệN D NG H NGHỆO T I CHI NHÁNH NGỂN HÀNG CHệNH SÁCH XÃ H I T NH TỂY NINH 59
3.1 Gi i pháp vƠ ki n ngh v phía NhƠ n c 59
3.2 Gi i pháp cho ho t đ ng tín d ng h nghèo c a Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i 62
3.3 Gi i pháp đ c ng c vƠ nơng cao ch t l ng tín d ng h nghèo t i Chi nhánh Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i t nh Tơy Ninh 69
K t lu n ch ng 3 80
K T LU N 81
TƠi li u tham kh o 83
Ph l c 1: Gi y đ ngh vay v n kiêm ph ng án s d ng v n vay 84
Ph l c 2: Biên b n h p T ti t ki m vƠ vay v n 86
Ph l c 3: H p đ ng u nhi m T ti t ki m vƠ vay v n 89
Ph l c 4: H p đ ng u thác cho vay h nghèo 93
Trang 4DANH M C CÁC B NG BI U
B ng 2.1: D n h nghèo t th i đi m nh n bƠn giao 30/4/2004 đ n 30/6/2010
B ng 2.2: N quá h n phát sinh th i đi m 30/6/2010 phân theo các nhóm nguyên
Trang 5L I M U
1 Tính c p thi t c a đ tƠi
N n kinh t n c ta đang đ c v n hƠnh theo c ch th tr ng, có s qu n
lỦ c a NhƠ n c, theo đ nh h ng xƣ h i ch ngh a Công cu c đ y m nh s nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c trong đi u ki n toƠn c u hóa v kinh t lƠ
m t cu c tr ng chinh m i v i nhi u v n h i, c may nh ng c ng không ít lo ơu,
b t tr c
Kinh t th tr ng, dù đ nh h ng xƣ h i ch ngh a c ng không tránh kh i
d n đ n nh ng thay đ i trong phơn t ng xƣ h i, t o ra s đ i l p giƠu nghèo Kinh t
th tr ng c ng t o ra tơm lỦ ch y theo đ ng ti n, c nh tranh không lƠnh m nh, lƠm phai nh t truy n th ng tình ngh a, t ng thơn t ng ái trong c ng đ ng dơn t c Chính vì l đó, trong xu th h i nh p kinh t khu v c vƠ kinh t th gi i, cùng v i
đ ng l i chính sách trong m i ch ng đ ng phát tri n ph i luôn luôn g n t ng
tr ng kinh t v i ti n b vƠ công b ng xƣ h i, ch ng trình m c tiêu qu c gia xoá đói gi m nghèo vƠ vi c lƠm, n đ nh xƣ h i lƠ m t ch tr ng r t l n vƠ đ ng đ n
c a ng, phù h p v i l ng dơn
i m i n n kinh t theo c ch th tr ng đ nh h ng xã h i ch ngh a,
ng và Nhà n c ta ngay t nh ng n m đ u th p k 90 c a th k tr c đƣ xác
đ nh: “ầ ph i h tr giúp ng i nghèo b ng cách cho vay v n, h ng d n cách làm
n, tranh th các ngu n tài tr nhân đ o trong và ngoài n c, ph n đ u t ng h giàu
đi đôi v i xoá đói gi m nghèoầ” (H i ngh Ban ch p hành Trung ng ng l n
th 5, khoá VII)
Th c hi n ch tr ng, đ ng l i đ ng đ n trên đơy, n m 1995 Chính ph
quy t đ nh thành l p Ngân hàng ph c v ng i nghèo thu c Ngân hàng Nông
nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam Qua th c ti n tri n khai th c hi n chính sách u đƣi đ i v i h nghèo và nh ng yêu c u th c t đ t ra, đ n tháng 10/2002,
Chính ph ra Ngh đ nh s 78/2002/N -CP v tín d ng đ i v i ng i nghèo và các
đ i t ng chính sách khác ng th i, Th t ng Chính ph ký Quy t đ nh s
Trang 6vay n ng lãi nông thôn, là m t công c th c hi n vai trò đi u ti t c a Nhà n c
trong n n kinh t th tr ng đ i v i nh ng đ i t ng đang b thi t thòi nhi u nh t và
là m t trong nh ng đ n b y kinh t quan tr ng, tr c ti p giúp ng i nghèo và các
đ i t ng chính sách khác có đi u ki n tham gia phát tri n s n xu t, c i thi n cu c
s ng
Ch ng trình tín d ng u đƣi h nghèo đƣ tri n khai đ c g n 15 n m Tuy
nhiên, trong nh ng n m g n đơy, vi c đ y m nh ch ng trình này có ý ngh a h t
s c quan tr ng và vô cùng to l n M c dù Chính ph , các b , ngành và c p u , chính quy n đ a ph ng các c p luôn quan tâm đ n công tác xoá đói gi m nghèo
nh ng v n còn r t nhi u h nghèo n c ta hi n nay M t trong nh ng nguyên
nhân chính c a tình tr ng này là khó kh n mà các nhà qu n lý c ng nh ph n l n h nghèo đƣ và đang g p ph i trong vi c vay v n u đƣi nh ng làm n không có hi u
qu nên không c i thi n đ c cu c s ng, không có kh n ng hoàn tr n g c và lãi,
làm cho ch t l ng tín d ng u đƣi h nghèo không t t ó là lý do đ l a ch n đ
tài lu n v n:
“M t s gi i pháp nâng cao ch t l ng tín d ng h nghèo t i Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh”
Trang 72 M c tiêu nghiên c u
Trên c s phơn tích tình hình th c t trong công tác cho vay h nghèo t i Chi nhánh Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i t nh Tây Ninh đ tìm ra nh ng h n ch , t n
t i vƠ nguyên nhơn, t đó đ a ra các gi i pháp đ nơng cao ch t l ng tín d ng h
nghèo t i Chi nhánh Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i t nh Tơy Ninh
3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u
i t ng nghiên c u: Ch ng trình cho vay h nghèo đ c tri n khai th c
hi n t i Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh
Ph m vi nghiên c u: Các v n đ v khung pháp lý và tri n khai trên th c
ti n, qua đó đ c p đ n vi c nâng cao ch t l ng tín d ng h nghèo đ góp ph n
nâng cao đ i s ng ng i dân Gi i h n nghiên c u ch đ c p đ n các gi i pháp c
b n đ a ra nh m gi i quy t m t s h n ch trong công tác cho vay u đƣi h nghèo
NgoƠi ph n m đ u vƠ ph n k t lu n, lu n v n đ c chia lƠm 3 ch ng:
Ch ng 1: C s lý lu n liên quan đ n chính sách tín d ng u đƣi cho ng i
nghèo
Ch ng 2: Tình hình th c t trong công tác cho vay h nghèo t i Chi nhánh
Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh
Ch ng 3: Các gi i pháp đ nâng cao ch t l ng tín d ng h nghèo t i Chi
nhánh Ngân hàng Chính sách xƣ h i t nh Tơy Ninh
Do trình đ nghiên c u vƠ nh n th c c n h n ch nên r t mong nh n đ c
các Ủ ki n đóng góp sơu s c c a quỦ Th y, Cô Xin chơn thƠnh c m n
Trang 8Ch ng 1
C S Lụ LU N LIểN QUAN N TệN D NG CHO NG I NGHÈO
1.1 Khái ni m v n g i nghèo
Phát tri n s t t y u d n đ n t ng tr ng vƠ b t bình đ ng v thu nh p do th t
b i c a chính th tr ng vƠ đôi khi lƠ th t b i t phía Chính ph B t bình đ ng thu
nh p t t y u s t n t i nh ng ng i có thu nh p th p Nhóm thu nh p quá th p
th ng đ c các qu c gia ho c các t ch c qu c t quy thƠnh ng i nghèo theo m t chu n m c nh t đ nh
Vi t Nam đƣ đ a ra nhi u tiêu chu n đ đánh giá giƠu nghèo nh m c thu
nh p, nhƠ , ti n nghi sinh ho t, chi tiêu gia đình, h ng th , v n hoá, y t Trong
đó m c thu nh p lƠ ch tiêu quan tr ng nh t B Lao đ ng Th ng binh vƠ xƣ h i lƠ
c quan thu c Chính ph đ c NhƠ n c giao trách nhi m nghiên c u vƠ công b chu n nghèo c a c n c t ng th i k Chu n m c phơn lo i h nghèo do Th
t ng Chính ph ban hành theo Quy t đ nh s 170/2005/Q -TTg ngày 08 tháng 7
n m 2005, h nghèo lƠ h có thu nh p bình quơn nh sau:
T 260.000 đ ng/ng i/tháng tr xu ng khu v c thƠnh th
T 200.000 đ ng/ng i/tháng tr xu ng khu v c nông thôn
Theo cách đánh giá nƠy, đ n đ u n m 2006 n c ta có kho ng 4,2 tri u h nghèo, chi m 26% t ng s h trong c n c
C n theo tiêu chu n đánh giá c a Ngơn hƠng Th gi i (WB), yêu c u v Calo theo đ u ng i lƠ 2.100 Calo m i ngƠy Trên c s m t gói l ng th c có tính đ i
di n vƠ có tính đ n s bi n đ ng v giá c theo vùng đ i v i t ng m t hƠng, WB tính ra m c nghèo bình quơn có thu nh p 4,2 tri u VND/ng i/n m D a theo tiêu chí trên, WB đƣ kh o sát m c s ng Vi t Nam vƠ k t lu n tính đ n đ u n m 2006
Vi t Nam có 32% dơn s đ c x p vƠo lo i nghèo, trong đó 90% t p trung vùng
nông thôn
Dù cách đánh giá nƠo, ng i nghèo hi n nay Vi t Nam v n c n khá l n
Trang 91.2 TƠi chính vi mô cho ng i nghèo
Tài chính vi mô đƣ hình thành và phát tri n nh m mang l i l i ích cao nh t
cho ng i nghèo và t đó góp ph n làm t ng ch t l ng t ng tr ng Tài chính vi
mô ch y u đ c p t i các ho t đ ng cung c p d ch v tài chính cho nh ng ng i có
thu nh p th p c thành th và nông thôn Các dch v tài chính này th ng bao
g m tín d ng và ti t ki m Bên c nh vai trò trung gian tài chính, nhi u t ch c th c
hi n tài chính vi mô còn cung c p dch v trung gian xã h i nh thành l p nhóm,
c ng c lòng tin và đƠo t o v ki n th c tài chính c ng nh n ng l c qu n lý c a
các thành viên nhóm đ c đánh giá là nghèo và c n tài tr
Tài chính vi mô bao g m tín d ng vi mô và ti t ki m vi mô Các ho t đ ng
tín d ng vi mô th ng liên quan đ n: các kho n vay nh , th ng cho m c đích b
sung v n l u đ ng nên k h n kho n vay th ng là ng n h n và trung h n; tr góp
(v n và lãi) theo m t lch trình đ c quy đ nh khá nghiêm ng t và đ c giám sát
theo nhóm Ho t đ ng cho vay liên quan đ n th m đ nh không chính th c ng i vay
v n và các c h i đ u t , các hình th c thay th tài s n th ch p nh tín ch p, b o
lãnh qua nhóm là nh ng đ c đi m u vi t mà các ngân hàng truy n th ng r t ít s
d ng Vi c đánh giá và cho vay món m i v i giá tr cao h n d a trên c s kh
n ng hoàn tr v n vay theo l ch c a ng i vay Th t c gi i ngân và giám sát món
vay đ n gi n Các t ch c tín d ng th ng th c hi n cho vay vi mô v i m c đích
t ng c ng kh n ng ti p c n đ n nhi u khách hàng h n Ngu n v n tài tr cho
ho t đ ng tín d ng vi mô th ng đ c huy đ ng ho c do Chính ph tài tr và m t
s các nhà tài tr nh các t ch c phi Chính ph và các công ty đa qu c gia Các t
ch c tài chính vi mô có th là các t ch c phi Chính ph , h p tác xã tín d ng và ti t
ki m, các ngân hàng chính sách Khách hàng c a th c hi n tài tr cho ng i nghèo theo ti p c n tài chính vi mô ch y u là nh ng ng i lao đ ng, các h s n xu t có
quy mô nh t i các vùng nông thôn và thành th Bên c nh đó, h còn là nh ng
ng i buôn bán nh , bán hàng rong, nông dân, nh ng ng i cung c p d ch v (c t
tóc, đ p xích lô,ầ), th th công và các t s n xu t nh nh th rèn, th may,ầ
Thông th ng, công vi c c a h mang l i cho h ngu n thu nh p n đ nh v i quy
Trang 10mô nh song t nhi u ngu n khác nhau Vì v y, c n thi t ph i nâng cao kh n ng
ti p c n tín d ng cho ng i nghèo, nh ng ng i nghèo l i thi u rõ r t kh n ng th
ch p i u đó có ngh a là nâng cao kh n ng cung c p tín d ng cho ng i nghèo
c ng có ngha là nâng cao tính r i ro trong vi c thu h i n Cách ti p c n truy n
th ng c a các ngân hàng yêu c u th ch p các kho n tín d ng là không kh thi đ i
v i ng i nghèo Ngân hàng đƣ và đang n l c áp d ng k thu t tài chính vi mô v i
k v ng nâng cao kh n ng cung c p tín d ng đ n v i ng i nghèo Cho dù v i
nhi u c g ng nh ng các ngân hàng hi n nay c ng khó lòng bao quát t t c các khách hàng là ng i nghèo, đ c bi t là nh ng ng i nghèo nông thôn và các vùng
sâu vùng xa Các t ch c đoàn th xã h i tham gia th c hi n tài chính vi mô cho các
h nghèo nh H i Nông dân, H i Liên hi p ph n , H i C u chi n binh, oàn Thanh niên và các t ch c phi chính ph m c dù đƣ có nh ng thành công nh t đ nh
nh ng l i thi u b n v ng v các ngu n cung tín d ng Nh v y v n còn m t kho ng
tr ng đ nh ng ng i cho vay n ng lãi ho t đ ng trong phân khúc khách hàng
nghèo
n đơy chúng ta th y vai trò c a Chính ph là h t s c c n thi t trong vi c
tác đ ng b ng cách c i thi n h th ng c s h t ng, h th ng thông tin và xác l p
m i quan h gi a các ngân hàng v i ng i nghèo b ng lu t thông qua các trung gian t ch c đoàn th hi u qu t i các đ a ph ng C i thi n h th ng c s h t ng
các đ a ph ng s giúp gi m chi phí giao d ch c a c hai bên ngân hàng và ng i
nghèo C i thi n h th ng thông tin đ a ph ng s d dàng chuy n t i các d ch v
tín d ng ph c v ng i nghèo hi u qu h n, và đ c bi t quan tr ng là ng i nghèo
b c đ u bi t đ c ngoài các kho n tín d ng c a ng i cho vay n ng lãi t i đ a
ph ng h còn có th có m t l a ch n khác t phía các ngân hàng v i lãi su t h p
d n h n Vi c xác l p m i quan h gi a các ngân hàng v i ng i nghèo qua kênh
b o lãnh là các t ch c đoàn th đ a ph ng s h n ch đi r t nhi u u th truy n
th ng c a nh ng ng i cho vay n ng lãi chuyên d a vào m i quan h huy t th ng,
b n bè, làng xã, ph ng h i,ầ Qua các t ch c đoàn th , các ngân hàng có th n m
Trang 11r t ch c thông tin v ng i nghèo đ n t n g c r và t đó có kh n ng áp d ng các
k thu t liên quan đ n tài chính vi mô h ng v ng i nghèo
1.3 S c n thi t ph i h tr v n cho ng i nghèo
1.3 1ăKháiăquátăv ătìnhătr ngănghèoăđóiă ăVi tăNam
ThƠnh t u 25 n m đ i m i đƣ nh h ng ngƠy cƠng sơu r ng t i m i m t c a
đ i s ng kinh t - xƣ h i c a đ t n c, đ a n c ta thoát kh i kh ng ho ng vƠ b c vƠo m t giai đo n phát tri n m i, đ y nhanh t c đ phát tri n kinh t ti n t i phát tri n công nghi p hoá, hi n đ i hoá
Tuy v y, Vi t Nam v n đ c x p vƠo nhóm các n c nghèo c a th gi i T
l h đói nghèo c a Vi t Nam c n khá cao Theo k t qu đi u tra m c s ng dơn c
theo chu n nghèo chung c a qu c t , t l đói nghèo nƠy vƠo kho ng 32% Theo chu n nghèo c a Ch ng trình xoá đói gi m nghèo qu c gia giai đo n 2006 - 2010
có kho ng 4,2 tri u h nghèo, chi m 26% t ng s h trong c n c
Nghèoăđóiăph ăbi nătrongănh ngăh ăcóăthuănh păb păbênhă
M c dù Vi t Nam đƣ đ t đ c nh ng thƠnh công r t l n trong vi c gi m t l
h nghèo, tuy nhiên c ng c n th y r ng, nh ng thƠnh t u nƠy v n c n r t mong
manh
Thu nh p c a m t b ph n l n dơn c v n n m giáp ranh m c nghèo, do v y
ch c n nh ng đi u ch nh nh v chu n nghèo, c ng khi n h r i xu ng ng ng nghèo vƠ lƠm t ng t l h nghèo
Ph n l n thu nh p c a ng i nghèo t nông nghi p V i đi u ki n ngu n l c
r t h n ch (đ t đai, lao đ ng, v n), thu nh p c a nh ng ng i nghèo r t b p bênh
vƠ d b t n th ng tr c nh ng đ t bi n c a m i gia đình vƠ c ng đ ng Nhi u gia đình tuy m c thu nh p trên ng ng nghèo nh ng v n giáp ranh v i ng ng nghèo đói vì v y khi có dao đ ng v thu nh p c ng có th khi n h tr t xu ng ng ng nghèo Tính v mùa trong s n xu t nông nghi p c ng t o nên khó kh n cho ng i
nghèo
Nghèoăđóiăt pătrungă ăcácăvùngăcóăđi uăki năs ngăkhóăkh n
Trang 12a s ng i nghèo s ng trong các vùng tƠi nguyên thiên nhiên r t nghèo nƠn, đi u ki n t nhiên kh c nghi t nh vùng n i, vùng sơu, vùng xa ho c các vùng ng b ng sông C u Long, mi n Trung, do s bi n đ ng c a th i ti t (bão,
l t, h n hán) khi n cho các đi u ki n sinh s ng khó kh n c bi t, s kém phát tri n v c s h t ng c a các vùng nghèo đƣ lƠm cho các vùng nƠy cƠng b tách bi t
v i các vùng khác
Bên c nh đó, do đi u ki n thiên nhiên không thu n l i, s ng i c u tr đ t
xu t hƠng n m khá cao kho ng 1- 1,5 tri u ng i HƠng n m s h tái nghèo trong
t ng s h v a thoát kh i nghèo v n c n r t l n
Nghèo đói t pătrungătrongăkhuăv cănôngăthônăă
ói nghèo lƠ m t hi n t ng ph bi n nông thôn v i 90% s ng i nghèo sinh s ng nông thôn Trên 80% s ng i nghèo lƠ nông dơn, trình đ tay ngh
th p, ít kh n ng ti p c n v i ngu n l c trong s n xu t
Nghèoăđóiătrongăkhuăv căthƠnhăth ă
Trong khu v c thƠnh th , tuy t l nghèo đói th p h n vƠ m c s ng trung
bình cao h n m c chung c n c, nh ng m c đ c i thi n đ i s ng không đ u a
s ng i nghèo thƠnh th đ u lƠm vi c trong khu v c kinh t phi chính th c, công
vi c không n đ nh, thu nh p b p bênh
T ăl ăh ănghèoăcònăkháăcaoătrongăcácăvùngăsơu,ăvùngăxa,ăvùngănúiăcao
Các vùng n i cao, vùng sơu, vùng xa, vùng đ ng bào dân t c ít ng i sinh
s ng, có t l nghèo đói khá cao Có t i 64% s ng i nghèo t p trung t i các vùng
n i phía B c, B c Trung b , Tơy Nguyên vƠ Duyên h i mi n Trung ơy lƠ nh ng vùng có đi u ki n s ng khó kh n, đ a lỦ cách bi t, kh n ng ti p c n v i các đi u
ki n s n xu t vƠ d ch v c n nhi u h n ch , h t ng c s kém phát tri n, đi u ki n thiên nhiên kh c nghi t vƠ thiên tai x y ra th ng xuyên
T ăl ăh ănghèoăđ căbi tăcaoă ănhómădơnăt căítăng i
Trong th i gian v a qua, Chính ph đƣ đ u t vƠ h tr tích c c, nh ng đ i
s ng c a c ng đ ng dơn t c ít ng i v n g p nhi u khó kh n vƠ b t c p M c dù
Trang 13dơn t c ít ng i ch chi m 14% t ng dơn c xong l i chi m kho ng 29% trong t ng
s ng i nghèo
B ph n dơn ch ng nghèo kh hi n nay Vi t Nam v n c n khá l n S th t
đó b t ngu n t nhi u nguyên nhơn khác nhau Có xem xét nguyên nhơn nghèo đói
c a các h gia đình thì m i có th có bi n pháp gi p đ h u hi u
1.3 2ăăNguyênănhơnănghèoăđói
Nghèo đói lƠ h u qu đan xen c a nhi u nhóm các y u t , nh ng chung quy
l i có th chia nguyên nhơn đói nghèo c a n c ta theo các nhóm sau:
Nhómănguyênănhơnădoăb năthơnăng iănghèo
- Thi u v n s n xu t: Các tƠi li u đi u tra cho th y đơy lƠ nguyên nhơn ch
y u nh t Nông dơn thi u v n th ng r i vƠo v ng lu n qu n, s n xu t kém, làm không đ n, ph i đi làm thuê, ph i đi vay đ đ m b o cu c s ng t i thi u hƠng ngƠy Có th nói: thi u v n s n xu t lƠ m t l c c n l n nh t h n ch s phát tri n
c a s n xu t vƠ nơng cao đ i s ng c a các h gia đình nghèo K t qu đi u tra xƣ
h i h c v nguyên nhơn nghèo đói c a các h nông dơn n c ta n m 2005 cho
th y: thi u v n chi m kho ng 70% - 90% t ng s h đ c đi u tra
- Thi u kinh nghi m vƠ ki n th c lƠm n: Ph ng pháp canh tác c truy n đƣ
n sơu vƠo ti m th c, s n xu t t cung t c p lƠ chính, th ng s ng nh ng n i h o lánh, giao thông đi l i khó kh n, thi u ph ng ti n, con cái th t h cầ Nh ng khó
kh n đó lƠm cho h nghèo không th nơng cao trình đ dơn trí, không có đi u ki n
áp d ng ti n b khoa h c k thu t vƠo canh tác, thi u kinh nghi m vƠ trình đ s n
xu t kinh doanh d n đ n n ng su t th p, không hi u qu
- B nh t t vƠ s c kho y u kém c ng lƠ y u t đ y con ng i vƠo tình tr ng nghèo đói tr m tr ng
- t đai canh tác ít, tình tr ng không có đ t canh tác đang có xu h ng t ng
lên
- Thi u vi c lƠm, không n ng đ ng tìm vi c lƠm, l i bi ng; M t khác do
h u qu c a chi n tranh d n đ n nhi u ng i dơn b m t s c lao đ ng, nhi u ph n
Trang 14b góa ph d n t i thi u lao đ ng ho c thi u lao đ ng tr , kh e có kh n ng đ m nhi m nh ng công vi c n ng nh c
- G p nh ng r i ro trong cu c s ng, ng i nghèo th ng s ng nh ng n i
h o lánh, xa trung tơm, th i ti t kh c nghi t, n i mƠ th ng xuyên x y ra h n hán,
l l t, d ch b nhầ C ng chính do th ng s ng nh ng n i h o lánh, giao thông đi
l i khó kh n mƠ hƠng hóa c a h s n xu t th ng b bán r (do chi phí giao thông)
ho c không bán đ c, ch t l ng hƠng hóa gi m s t do l u thông không k p th i
Nhóm nguyên nhâ nădoămôiătr ngăt ănhiênăxƣăh i
i u ki n t nhiên kh c nghi t đƣ tác đ ng sơu s c đ n s n xu t nông nghi p
c a các h gia đình nghèo nh ng vùng khí h u kh c nghi t: thiên tai, l l t, h n hán, d ch b nh, đ t đai c n c i, di n tích canh tác ít, đ a hình ph c t p, giao thông đi
l i khó kh n, c s h t ng thi u ho c không có, lƠ nh ng vùng có nhi u h nghèo đói nh t
1.3 3ă cătínhăc aăng iănghèoă ăVi tăNam
Ng i nghèo th ng có nh ng đ c đi m tơm lý vƠ n p s ng khác h n v i
nh ng khách hƠng khác th hi n:
- Ng i nghèo th ng r t rè, t ti, ít ti p x c, ph m vi giao ti p h p
- B h n ch v kh n ng nh n th c vƠ k n ng s n xu t kinh doanh
Chính vì v y, ng i nghèo th ng t ch c s n xu t theo thói quen, ch a bi t
m mang ngƠnh ngh vƠ ch a có đi u ki n ti p x c v i th tr ng Do đó, s n xu t mang n ng tính t cung t c p, ch a t o đ c s n ph m hƠng hóa vƠ đ i t ng s n
xu t kinh doanh th ng thay đ i
- Phong t c, t p quán sinh ho t vƠ nh ng truy n th ng v n hóa c a ng i nghèo c ng tác đ ng t i nhu c u tín d ng
- Kho ng cách gi a ngơn hƠng vƠ n i ng i nghèo sinh s ng đang lƠ tr
ng i, ng i nghèo th ng sinh s ng nh ng n i mƠ c s h t ng c n y u kém
- Ng i nghèo th ng s d ng v n vƠo s n xu t nông nghi p lƠ ch y u
ho c nh ng ngƠnh ngh th công, buôn bán nh Do v y, mƠ nhu c u v n th ng mang tính th i v
Trang 151.3 4ăS ăc năthi tăph iăh ătr ăng iănghèo
ói nghèo lƠ hi n t ng ph bi n c a n n kinh t th tr ng vƠ t n t i khách quan đ i v i m i qu c gia trong quá trình phát tri n; đ c bi t đ i v i n c ta quá trình chuy n sang n n kinh t th tr ng v i xu t phát đi m nghèo nƠn l c h u, tình
tr ng đói nghèo cƠng không tránh kh i, th m chí tr m tr ng vƠ gay g t Nh v y, h
tr ng i nghèo tr c h t lƠ m c tiêu c a xƣ h i Xoá đói gi m nghèo s h n ch
đ c các t n n xƣ h i, t o s n đ nh công b ng xƣ h i, góp ph n th c đ y phát tri n kinh t Ng i nghèo đ c h tr đ t v n lên, t o thu nh p, t đó lƠm t ng
s c mua, khuy n khích s n xu t phát tri n Chính vì v y, quan đi m c b n c a chi n l c phát tri n xƣ h i mƠ ng ta đƣ đ ra lƠ phát tri n kinh t , n đ nh vƠ công b ng xƣ h i nh m th c hi n m c tiêu dơn giƠu, n c m nh, xƣ h i công b ng,
c p mƠ t o ra c h i cho h nghèo v n lên b ng nh ng chính sách vƠ gi i pháp
Th c t cho th y có r t nhi u hình th c h tr đ th c hi n ch ng trình xoá đói gi m nghèo nh ng hình th c tín d ng có hoƠn tr lƠ có hi u qu h n c th y
đ c tính u vi t c a nó, ch ng ta hƣy tìm hi u vai tr c a kênh tín d ng ngân hàng
đ i v i h nghèo
1.4 Tín d ng u đƣi h nghèo
1.4.1 Tínăd ngăđ iăv iăng iănghèoă
Tín d ng đ i v i ng i nghèo lƠ nh ng kho n tín d ng ch dƠnh riêng cho
nh ng ng i nghèo, có s c lao đ ng nh ng thi u v n đ phát tri n s n xu t, trong
m t th i gian nh t đ nh ph i hoƠn tr s ti n g c vƠ lƣi; tu theo t ng ngu n có th
h ng theo lƣi su t u đƣi khác nhau nh m gi p ng i nghèo mau chóng v t qua
Trang 16nghèo đói v n lên hoƠ nh p cùng c ng đ ng Tín d ng đ i v i ng i nghèo ho t
đ ng theo nh ng m c tiêu, nguyên t c, đi u ki n riêng, khác v i các lo i hình tín
d ng c a các Ngơn hƠng Th ng m i Nó ch a đ ng nh ng y u t c b n sau:
- Tín d ng đ i v i ng i nghèo nh m vƠo vi c gi p nh ng ng i nghèo đói
có v n phát tri n s n xu t kinh doanh nơng cao đ i s ng, ho t đ ng vì m c tiêu xoá đói gi m nghèo, không vì m c đích l i nhu n
- Cho vay h nghèo có s c lao đ ng nh ng thi u v n s n xu t kinh doanh
H nghèo vay v n ph i lƠ nh ng h đ c xác đ nh theo chu n m c nghèo đói do B
Lao đ ng Th ng binh và xã h i ho c do đ a ph ng công b trong t ng th i k
Th c hi n cho vay có hoƠn tr g c vƠ lƣi theo k h n đƣ tho thu n
- Tu theo t ng ngu n v n, th i k khác nhau, t ng đ a ph ng khác nhau
có th quy đ nh các đi u ki n cho phù h p v i th c t Nh ng m t trong nh ng đi u
ki n c b n nh t c a tín d ng đ i v i ng i nghèo lƠ đ c vay v n không ph i th
ch p tƠi s n
1.4 2ăM tăs ăđ cătr ngăriêngăcóăv ătínăd ngă uăđƣi
Tóm l căn i dung chính v chính sách tín d ng u đƣi
1 T i đi m 3, i u 4, Ch ng I theo Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a
Lu t các T ch c tín d ng đ c Qu c h i khoá 10 k h p th 5 thông qua ngày
15/6/2004 quy đ nh: Nhà n c thành l p các Ngân hàng Chính sách ho t đ ng
không vì m c đích l i nhu n đ ph c v ng i nghèo và các đ i t ng chính sách
khác; ph c v mi n núi, h i đ o, vùng sâu, vùng xa, vùng có đi u ki n kinh t - xã
h i khó kh n; ph c v nông nghi p, nông thôn và nông dân nh m th c hi n các
Trang 173 T i Ch ng II, Ngh đ nh 78/2002/N -CP v ngu n v n tín d ng u đƣi
đ c Ngân sách Nhà n c c p v n đ cho vay thông qua các hình th c:
- T i đi m 4, đi u 52 Lu t các t ch c tín d ng quy đ nh: T ch c tín d ng
Nhà n c đ c cho vay không có b o đ m theo ch đ nh c a Chính ph T n th t
do nguyên nhân khách quan c a các kho n cho vay này đ c Chính ph x lý
- T i đi m 2, đi u 4 Ngh đ nh 78/2002/N -CP c ng quy đ nh: Ho t đ ng
c a Ngân hàng Chính sách xã h i không vì m c đích l i nhu n đ c Nhà n c b o
đ m kh n ng thanh toán
Nh ng đ c tr ng riêng có v tín d ng u đƣi
1 Ngu n v n cho vay c a Ngân hàng Chính sách xã h i đ u có ngu n g c t
Ngân sách Nhà n c c p bao g m: v n huy đ ng th tr ng đ c Ngân sách Nhà
n c c p bù chênh l ch lãi su t, r i ro do nguyên nhân khách quan đ c Chính ph
Trang 18đ i t ng chính sách khác theo k ho ch do Chính ph phê duy t, đ c th c hi n
trên quy mô toàn qu c (g i là k ho ch A)
- Hình th c th hai: Ngân hàng Chính sách xã h i nh n v n c p tín d ng
theo ch ng trình ch đ nh tr n gói c a Chính ph , c a các ch đ u t khác có gi i
h n v ho t đ ng cho vay c a d án, gi i h n v m c cho vay, th i h n cho vay, lãi
su t cho vay, không đ c làm khác (g i là k ho ch B)
3 T ng ng v i hai hình th c c p v n trên (k ho ch A và k ho ch B) có
hai ph ng th c tín d ng u đƣi:
- Ph ng th c tín d ng u đƣi th c hi n theo ch ng trình k ho ch và
ngu n v n Nhà n c c p qua v n đi u l và c p bù l đ Ngân hàng Chính sách xã
h i huy đ ng v n cho vay theo k ho ch đ c Chính ph giao hàng n m nh
ch ng trình cho vay h nghèo Lo i này Ngân hàng Chính sách xã h i đ c ch
đ ng trong vi c ch đ o th c hi n k ho ch bao g m: vi c t o ngu n v n, phân ph i
đi u đ ng v n trong ph m vi toàn ngành và đ c quy n quy đ nh, h ng d n th
t c và quy trình cho vay
- Ph ng th c tín d ng u đƣi th c hi n theo c ch nh n u thác cho vay
theo ch ng trình ch đ nh c a ch đ u t v : đ i t ng cho vay, m c cho vay, đi u
ki n vay, lãi su t cho vay, ph m vi ho t đ ng, vùng d ánầ Lo i này Ngân hàng
Chính sách xã h i ch có h ng d n v th t c, quy trình nghi p v cho vay, thu n ,
- Tín d ng tr c ti p: Ngân hàng Chính sách xã h i th c hi n toàn b quy
trình cho vay t khâu đ u nh n Gi y đ ngh vay v n đ n khâu k t thúc m t kho n
vay thu xong n , xong lãi
1.5 Kinh nghi m m t s n c v cho vay đ i v i ng i nghèo
Trang 191.5 1ăKinhănghi măm tăs ăn c
1 Bangladesh: Ngơn hƠng Grameen (GB) lƠ ngơn hƠng chuyên ph c v
ng i nghèo, ch y u lƠ ph n nghèo phát tri n, GB ph i t bù đ p các chi phí
ho t đ ng Nh v y, GB ho t đ ng nh các ngơn hƠng th ng m i khác không
đ c bao c p t phía Chính ph GB th c hi n c ch lƣi su t th c d ng, do v y lƣi su t cho vay t i các thƠnh viên luôn cao h n lƣi su t trên th tr ng GB cho vay
t i các thƠnh viên thông qua nhóm ti t ki m vƠ vay v n GB cho vay không áp d ng
bi n pháp th ch p tƠi s n mƠ ch c n tín ch p qua các nhóm ti t ki m vƠ vay v n
Th t c vay v n c a GB r t đ n gi n vƠ thu n ti n, ng i vay v n ch c n lƠm đ n
vƠ nhóm b o lƣnh lƠ đ Nh ng ngơn hƠng có c ch ki m tra r t ch t ch , t o cho
d ng, đ c Chính ph cho phép ho t đ ng theo lu t riêng, không b chi ph i b i
lu t tƠi chính vƠ lu t ngơn hƠng hi n hƠnh c a Bangladesh
2 Thái Lan: Ngơn hƠng nông nghi p vƠ h p tác xƣ tín d ng (BAAC) lƠ ngân hƠng th ng m i qu c doanh do Chính ph thƠnh l p HƠng n m đ c Chính ph tƠi tr v n đ th c hi n ch ng trình h tr v n cho nông dơn nghèo Nh ng ng i
có m c thu nh p d i 1.000 Bath/n m vƠ nh ng ng i nông dơn có ru ng th p h n
m c trung bình trong khu v c thì đ c ngơn hƠng cho vay mƠ không c n ph i th
ch p tƠi s n, ch c n tín ch p b ng s cam k t b o đ m c a nhóm, t h p tác s n
xu t Lƣi su t cho vay đ i v i h nông dơn nghèo th ng đ c gi m t 1-3%/n m
so v i lƣi su t cho vay các đ i t ng khác Chính ph quy đ nh các ngơn hƠng
th ng m i khác ph i dƠnh 20% s v n huy đ ng đ c đ cho vay l nh v c nông thôn S v n nƠy có th cho vay tr c ti p ho c g i vƠo BAAC nh ng thông th ng các ngơn hƠng th ng g i BAAC
Trang 203 Malaysia: Trên th tr ng chính th c hi n nay c a Malaysia, vi c cung c p tín d ng cho l nh v c nông thôn ch y u do ngơn hƠng nông nghi p Malaysia (BPM) đ m nh n ơy lƠ ngơn hƠng th ng m i qu c doanh, đ c Chính ph thƠnh
l p vƠ c p 100% v n t có ban đ u BPM ch tr ng cho vay h nông dơn nghèo thông qua các kho n tín d ng trung vƠ dƠi h n theo các d án vƠ các ch ng trình
đ c bi t NgoƠi ra, ngơn hƠng c n cho vay h nông dơn nghèo thông qua các t ch c tín d ng trung gian khác nh : Ngơn hƠng nông thôn vƠ h p tác xƣ tín d ng Chính
ph bu c các ngơn hƠng th ng m i khác ph i g i 20,5% s ti n huy đ ng đ c vƠo ngơn hƠng trung ng (trong đó có 3% d tr b t bu c) đ lƠm v n cho vay đ i
v i nông nghi p - nông thôn BPM không ph i g i ti n d tr b t bu c ngơn hƠng trung ng vƠ không ph i n p thu cho NhƠ n c
1.5 2ăBƠiăh căkinhănghi măcóăkh ăn ngăv năd ngăvƠoăVi tăNam
T th c t m t s n c trên th gi i, v i l i th c a ng i đi sau, Vi t Nam ch c ch n s h c h i vƠ r t ra đ c nhi u bƠi h c b ích cho mình lƠm t ng
hi u qu ho t đ ng tín d ng c a Ngơn hƠng Tuy v y, áp d ng nh th nƠo cho phù
h p v i tình hình Vi t Nam l i lƠ v n đ đáng quan tơm, b i l m i mô hình phù
h p v i hoƠn c nh c ng nh đi u ki n kinh t c a chính n c đó Vì v y, khi áp
d ng c n v n d ng m t cách sáng t o vƠo các mô hình c th c a Vi t Nam S sáng t o nh th nƠo th hi n trình đ c a nh ng nhƠ ho ch đ nh chính sách Qua
vi c nghiên c u ho t đ ng ngơn hƠng m t s n c r t ra m t s bƠi h c có th v n
d ng vƠo Vi t Nam:
- Tín d ng ngơn hƠng cho h nghèo c n đ c tr gi p t phía NhƠ n c Vì cho vay h nghèo g p r t nhi u r i ro, tr c h t lƠ r i ro v ngu n v n Khó kh n nƠy c n có s gi p đ t phía NhƠ n c i u nƠy các n c Thái Lan vƠ Malaysia
đƣ lƠm Sau đ n lƠ r i ro v cho vay, có ngh a lƠ r i ro m t v n NhƠ n c ph i có chính sách c p bù cho nh ng kho n tín d ng b r i ro b t kh kháng mƠ không thu
h i đ c
- Phát tri n th tr ng tƠi chính nông thôn vƠ qu n lỦ khách hƠng cho nh ng món vay nh Ngơn hƠng th ng m i kinh doanh tín d ng đ i v i nh ng ngƠnh có
Trang 21t su t l i nhu n cao, t o thu n l i đ h tr các h p tác xƣ, ngơn hƠng lƠng, ngơn hƠng c ph nầ đ t o kênh d n v n t i h nông dơn, đ c bi t lƠ nông dơn nghèo Các ngơn hƠng th ng m i cung c p các d ch v giám sát vƠ đi u h a v n t i các kênh d n v n nêu trên, t o ra đ nh ch tƠi chính trung gian có th đ m nh n d ch v bán l t i h gia đình
- Ti t gi m đ u m i qu n lỦ: Các ngơn hƠng th c đ y đ t o nên các nhóm liên đ i trách nhi m, cung c p cho ban qu n lỦ ki n th c, kh n ng qu n lỦ s sách, giám sát món vay t i t ng thƠnh viên c a nhómầ t đó ngơn hƠng h ch toán cho vay theo t ng nhóm ch không t i t ng thƠnh viên
- n gi n hoá th t c cho vay, thay th yêu c u th ch p truy n th ng b ng
vi c đ m b o n theo món vay
- M r ng các hình th c huy đ ng ti t ki m, c i ti n ch t l ng ph c v đ thu h t ti n g i ti t ki m t nguy n
- T ng b c ti n t i ho t đ ng theo c ch lƣi su t th c d ng Lƣi su t cho vay đ i v i ng i nghèo không nên quá th p b i vì lƣi su t quá th p s không huy
đ ng đ c ti m n ng v v n nông thôn, ng i vay v n không ch u ti t ki m vƠ
v n đ c s d ng không đ ng m c đích, kém hi u qu kinh t
1.6 Hi u qu tín d ng đ i v i h nghèo
1.6 1ăKháiăni măv ăhi uăqu ătínăd ngăđ iăv iăh ănghèo
Hi u qu tín d ng lƠ m t khái ni m t ng h p bao hƠm Ủ ngh a toƠn di n v kinh t , chính tr , xƣ h i Có th hi u hi u qu tín d ng đ i v i h nghèo lƠ s tho mƣn nhu c u v s d ng v n gi a ch th Ngơn hƠng vƠ ng i vay v n, nh ng l i ích kinh t mƠ xƣ h i thu đ c vƠ đ m b o s t n t i vƠ phát tri n c a Ngơn hƠng
Xétăv ăm tăkinhăt :
- Tín d ng h nghèo gi p ng i nghèo thoát kh i đói nghèo sau m t quá
trình xoá đói gi m nghèo, cu c s ng đƣ khá lên vƠ m c thu nh p đƣ trên chu n nghèo, có kh n ng v n lên hoƠ nh p v i c ng đ ng Góp ph n gi m t l đói nghèo, ph c v cho s phát tri n vƠ l u thông hƠng hoá, góp ph n gi i quy t công
n vi c lƠm, khai thác kh n ng ti m tƠng trong n n kinh t , th c đ y quá trình tích
Trang 22t vƠ t p trung s n xu t, gi i quy t t t m i quan h t ng tr ng tín d ng vƠ t ng
tr ng kinh t
- Gi p cho ng i nghèo xác đ nh rõ trách nhi m c a mình trong quan h vay
m n, khuy n khích ng i nghèo s d ng v n vƠo m c đích kinh doanh t o thu
nh p đ tr n Ngơn hƠng, tránh s hi u nh m tín d ng lƠ c p phát
Xétăv ăm tăxƣăh i:
- Tín d ng cho h nghèo góp ph n xơy d ng nông thôn m i, lƠm thay đ i
cu c s ng nông thôn, an ninh, tr t t an toƠn xƣ h i phát tri n t t, h n ch đ c
nh ng m t tiêu c c, t o ra b m t m i trong đ i s ng kinh t xƣ h i nông thôn
- T ng c ng s g n bó gi a các h i viên v i các t ch c h i, đoƠn th c a
mình thông qua vi c h ng d n gi p đ k thu t s n xu t, kinh nghi m qu n lỦ kinh t gia đình Nêu cao tinh th n t ng thơn t ng ái gi p đ l n nhau, t ng
c ng tình lƠng ngh a xóm, t o ni m tin c a ng i dơn đ i v i ng vƠ NhƠ n c
- Góp ph n tr c ti p vƠo chuy n đ i c c u kinh t nông thôn thông qua áp
d ng ti n b k thu t vƠo s n xu t, t o ra các ngƠnh ngh , d ch v m i trong nông nghi p đƣ góp ph n th c hi n phơn công l i lao đ ng trong nông nghi p vƠ lao đ ng
xƣ h i
1.6 2ăCácăch ătiêuăđánhăgiáăhi uăqu ătínăd ngăđ iăv iăh ănghèo
Ch t l ng tín d ng vƠ hi u qu tín d ng lƠ hai ch tiêu quan tr ng trong ho t
đ ng cho vay c a Ngơn hƠng Hai ch tiêu nƠy có đi m gi ng nhau đ u lƠ ch tiêu
ph n ánh l i ích do v n tín d ng mang l i cho khách hƠng vƠ Ngơn hƠng v m t kinh t Nh ng hi u qu tín d ng mang tính c th vƠ tính toán đ c gi a l i ích thu
đ c v i chi phí b ra trong quá trình đ u t tín d ng thông qua các ch tiêu:
1 Lu k s l t h nghèo đ c vay v n Ngơn hƠng: Ch tiêu nƠy cho bi t
s h nghèo đƣ đ c s d ng v n tín d ng u đƣi trên t ng s h nghèo c a toƠn
qu c, đơy lƠ ch tiêu đánh giá v s l ng Ch tiêu nƠy đ c tính lu k t h vay
đ u tiên đ n h t k c n báo cáo k t qu
T ng s h nghèo đ c vay v n = lu k s h đ c vay đ n cu i k tr c +
lu k s h đ c vay trong k báo cáo
Trang 232 T l h nghèo đ c vay v n: ơy lƠ ch tiêu đánh giá v m t l ng đ i
v i công tác tín d ng; b ng t ng s h nghèo đ c vay v n trên t ng s h nghèo đói theo chu n m c đ c công b
T l h T ng s h nghèo đ c vay v n
nghèo đ c = x 100
vay v n T ng s h nghèo đói trong danh sách
3 S ti n vay bình quơn m t h : Ch tiêu nƠy đánh giá m c đ u t cho m t
h ngƠy cƠng t ng lên hay gi m xu ng, đi u đó ch ng t vi c cho vay có đáp ng
đ c nhu c u th c t c a các h nghèo hay không
S ti n cho vay D n cho vay đ n th i đi m báo cáo
bình quân =
m t h T ng s h c n d n đ n th i đi m báo cáo
4 S h đƣ thoát kh i ng ng nghèo đói: LƠ ch tiêu quan tr ng nh t đánh giá hi u qu c a công tác tín d ng đ i v i h nghèo H đƣ thoát kh i ng ng nghèo đói lƠ h có m c thu nh p bình quơn đ u ng i trong h cao h n chu n m c nghèo đói hi n hƠnh, không c n n m trong trong danh sách h nghèo, có kh n ng
v n lên hoƠ nh p v i c ng đ ng
T ng s h đƣ thoát kh i ng ng nghèo = S h nghèo trong danh sách đ u
k - S h nghèo trong danh sách cu i k - S h nghèo trong danh sách đ u k di
c đi n i khác + S h nghèo m i vào trong k báo cáo
1.6.3 Ch ng trình cho vay h nghèo
* i u ki n vay v n và m c đích s d ng v n vay
H nghèo đ c xét vay v n u đƣi ph i tho mãn các đi u ki n: C trú h p
pháp đ a bàn n i Ngân hàng Chính sách xã h i cho vay, là h nghèo và là thành
viên “T ti t ki m và vay v n” n i c trú
H nghèo đ c vay v n Ngân hàng Chính sách xã h i đ s d ng vào s n
xu t, kinh doanh, d ch v và gi i quy t m t ph n nhu c u thi t y u v sinh ho t
nh : s a ch a nhà , n c s ch, đi n th p sáng, h c t p ph thông, c th :
i v i cho vay s n xu t, kinh doanh, d ch v :
Trang 24- Mua s m các lo i v t t , gi ng cây tr ng, v t nuôi, phân bón, thu c tr sâu,
th c n gia súc gia c mầ ph c v cho các ngành tr ng tr t, ch n nuôi
- Mua s m các công c lao đ ng nh nh : cày, b a, cu c, thu ng, bình phun
thu c tr sâuầ
- Các chi phí thanh toán cung ng lao v nh : thuê làm đ t, b m n c, d ch
v thú y, b o v th c v tầ
- u t làm ngh th công trong h gia đình nh : mua nguyên v t li u s n
xu t, công c lao đ ng th công, máy móc nh ầ
- Chi phí nuôi tr ng, đánh b t, ch bi n thu h i s n nh : đƠo đ p ao h , mua
s m các ph ng ti n ng l i c ầ
- Góp v n th c hi n d án s n xu t kinh doanh do c ng đ ng ng i lao đ ng
sáng l p và đ c chính quy n đ a ph ng cho phép thành l p
i v i cho vay đ gi i quy t m t ph n nhu c u thi t y u v :
- S a ch a nhà : H nghèo đ c vay v n đ mua nguyên v t li u xây d ng,
chi tr ti n công lao đ ng ph i thuê ngoài cho vi c s a ch a nhà b h h i, d t nát
- N c s ch: H nghèo đ c vay v n đ mua nguyên v t li u xây d ng, chi
tr ti n công lao đ ng ph i thuê ngoài cho vi c xây d ng m i ho c c i t o, nâng c p
công trình n c s ch đ m b o theo chu n qu c gia v n c s ch ho c vay đ góp
v n xây d ng công trình c p n c t p trung
- i n th p sáng: H nghèo vay v n đ mua dây đi n n i t đ ng tr c chính
vào nhà và các đ đi n phát sáng c n thi t
- H c t p cho con theo h c ph thông g m: ti n h c phí và ti n xây d ng
tr ng, sách giáo khoa n i khoá c n thi t cho t ng n m h c
* Th t c cho vay
Ng i vay ch c n vi t “Gi y đ ngh vay v n kiêm Ph ng án s d ng v n vay” theo m u in s n do Ngân hàng Chính sách xã h i c p
Trong quá trình cho vay, tu t ng tr ng h p có th phát sinh thêm: Gi y đ
ngh gia h n n , Gi y đ ngh cho vay l u v , Gi y đ ngh x lý n b r i ro
* Quy trình cho vay
Trang 25- Ng i vay n p Gi y đ ngh vay v n kiêm ph ng án s d ng v n vay (ph l c 1) cho T ti t ki m và vay v n
- T ch c H i đoàn th c p xã cùng Ban qu n lý T ti t ki m và vay v n t
ch c h p các t viên đ bình xét công khai, dân ch v s h đ c vay, s ti n vay,
đ i t ng cho vay và th i h n cho vay c th c a t ng h và l p thành “Danh sách
h gia đình đ ngh vay v n Ngân hàng Chính sách xã h i” L u ý:
Ng i có tên trong Danh sách h gia đình đ ngh vay v n Ngân hàng chính
sách xã h i ph i là ng i có tên trong Danh sách thành viên đ c k t n p trong Biên b n h p T ti t ki m vƠ vay v n (ph l c 2)
Vi c xác đ nh s ti n cho vay c a t ng h ph i c n c vào: nhu c u vay, kh
n ng và đi u ki n s d ng v n, ph ng án s n xu t kinh doanh, kh n ng tr n c a
h vay và m c cho vay t i đa c a Ngân hàng Chính sách xã h i Không cho vay
chia đ u, s m ng, không phù h p v i nhu c u th c t c a t ng h
Vi c xác đ nh th i h n cho vay ph i c n c vào k luân chuy n v n c a đ i
t ng đ u t t khi b t đ u s n xu t đ n khi tiêu th đ c s n ph m, kh n ng tr
n c a h vay và th i h n cho vay t i đa c a Ngân hàng Chính sách xã h i Không
cho vay cào b ng v th i gian và không phù h p v i th c t t ng h , làm cho h
g p khó kh n trong vi c tr n khi đ n h n
i t ng cho vay ph i ghi c th : con gì, cây gì, máy móc gì
- T ti t ki m và vay v n g i Danh sách h gia đình đ ngh vay v n Ngân
hàng Chính sách xã h i kèm các Gi y đ ngh vay v n kiêm ph ng án s d ng v n
vay c a t viên cho U ban nhân dân c p xã phê duy t vào Danh sách
- Sau khi đƣ đ c U ban nhân dân xã phê duy t, T ti t ki m và vay v n
g i Danh sách h gia đình đ ngh vay v n cho Ngân hàng Chính sách xã h i đ
phê duy t cho vay
- Khi nh n đ c h s xin vay, Ngân hàng Chính sách xã h i t ch c ki m
tra tính h p l , h p pháp c a h s xin vay N u không đ ng quy ch thì g i l i T
ti t ki m và vay v n đ ch nh s a Nh ng h s cho vay đ ng th t c, h p l , h p
pháp thì trình Giám đ c ngân hàng phê duy t cho vay và t ch c “Thông báo k t
Trang 26qu phê duy t danh sách các h gia đình đ c vay v n”, thông báo th i gian và đ a
đi m gi i ngân t i xã Thông báo này g i cho U ban nhân dân xã bi t và thông báo
cho t ch c H i đoàn th c p xã ch đ o T ti t ki m và vay v n đôn đ c các h gia đình đ n đ a đi m giao d ch nh n ti n vay, tr n , lãi đ n h n (n u có)
- T i Ngân hàng Chính sách xã h i c p huy n, t cán b th c hi n gi i ngân
l u đ ng l p Gi y đ ngh t m ng ti n và mang theo n ch , ch ng t , gi y t c n
thi t khác đ đi gi i ngân t i xã theo l ch trình đƣ thông báo và ph i quy t toán t m
ng ngay sau khi đi gi i ngân v L u ý:
Khi gi i ngân m i đ i di n t ch c H i đoàn th , Ban ch đ o gi m nghèo và
gi i quy t vi c lƠm xã, T tr ng T ti t ki m và vay v n đ ch ng ki n vi c gi i
ngân
Ngân hàng Chính sách xã h i ph i gi i ngân đ ng ng i có tên trong Danh
sách h gia đình đ ngh vay v n
- Ngân hàng Chính sách xã h i t ch c thu n tr c ti p đ i v i h vay và thu
lãi theo đ nh k tho thu n v i ph ng th c u nhi m cho T tr ng T ti t ki m
và vay v n thu c a t viên đem n p ngân hàng t i đi m giao d ch l u đ ng xã
- Ngân hàng Chính sách xã h i đôn đ c T ti t ki m và vay v n cùng t ch c
H i đoàn th ki m tra đ nh k ho c ki m tra đi n hình, đ t xu t vi c s d ng v n
vay c a t viên
- N u h nghèo vay v n g p r i ro trong s n xu t và đ i s ng, T ti t ki m
và vay v n ph i thông báo kp th i cho H i đoàn th , cho U ban nhân dân xã và
Ngân hàng Chính sách xã h i n i ph c v đ ki m tra t i ch l p Biên b n xác đ nh
m c đ thi t h i, tìm nguyên nhân quy trách nhi m ho c trình c p trên xem xét, x
lý theo quy đ nh c a Chính ph
* làm t t vi c cho vay h nghèo thông qua u thác t ng ph n cho các
t ch c chính tr - xã h i thì nhi m v c a T ti t ki m và vay v n, t ch c H i
đoàn th và Ngân hàng Chính sách xã h i nh sau:
1 Ngân hàng Chính sách xã h i c p Trung ng, t nh, huy n và t ch c H i
đoàn th cùng c p: ký “V n b n liên t ch t ch c ch đ o th c hi n vi c u thác cho
Trang 27vay h nghèo” ơy là v n b n khung mang tính nguyên t c đ t ch c ch đ o c p
d i th c hi n
T ch c H i đoàn th c p xã cùng Ngân hàng Chính sách xã h i c p huy n
ký “H p đ ng u thác cho vay h nghèo” ơy là v n b n c th đ t ch c th c
hi n
2 i v i T ti t ki m và vay v n: t ch c H i đoàn th c p xã ch đ ng
thành l p “T ti t ki m và vay v n” trên đ a bàn xã, ph ng theo Quy ch t ch c
và ho t đ ng c a T ti t ki m và vay v n t i Quy t đ nh s 783/Q -H QT ngày
t , thông qua Quy c ho t đ ng c a t và h p đ nh k , n i dung h p theo h ng
d n t i Quy t đ nh 783/Q -H QT nói trên
- Nh n Gi y đ ngh vay v n kiêm ph ng án s d ng v n vay c a t viên
Cùng H i đoàn th t ch c h p t đ bình xét công khai các h đ c vay, l p danh
sách h gia đình đ ngh vay v n Ngân hàng Chính sách xã h i, trình U ban nhân
dân xã phê duy t, g i Ngân hàng Chính sách xã h i
- Nh n thông báo k t qu phê duy t cho vay và thông báo đ n t ng h gia đình đ c vay bi t v th i gian và đ a đi m gi i ngân
- ôn đ c t viên nh n ti n vay
- Ch ng ki n Ngân hàng Chính sách xã h i th c thi vi c gi i ngân, thu n , thu lãi c a ng i vay
- Th c hi n H p đ ng u nhi m thu lãi, thu ti t ki m n u đ c Ngân hàng
Chính sách xã h i u nhi m
- Th ng xuyên ki m tra, giám sát h nghèo s d ng v n vay đ ng m c đích, đôn đ c h tr n , tr lãi k p th i, đ y đ và giúp nhau làm kinh t gia đình
Trang 28- H ng d n h vay l p Gi y đ ngh gia h n n , Gi y đ ngh cho vay l u
v (n u có)
- Thông báo kp th i cho Ngân hàng Chính sách xã h i, cho H i đoàn th và
U ban nhân dân c p xã v nh ng tr ng h p h vay ch t, tr n, b r i ro b t kh kháng đ k p th i l p Biên b n xác đ nh m c đ r i ro
3 Nhi m v c a t ch c H i đoàn th nh n u thác cho vay:
3.1 H i đoàn th c p Trung ng, c p t nh, c p huy n:
Ngoài vi c ký k t v n b n liên tch v t ch c ch đ o u thác cho vay v i
Ngân hàng Chính sách xã h i cùng c p, công vi c ch y u c a H i đoàn th c p
Trung ng, c p t nh, c p huy n là ch đ o H i đoàn th c p d i th c hi n các n i
dung đƣ ký k t trong V n b n liên t ch ho c H p đ ng u thác cho vay và làm t t
công tác đƠo t o cán b c a t ch c H i v nghi p v nh n u thác cho vay h
- Ch đ ng và ch trì thành l p T ti t ki m và vay v n theo Quy t đ nh
783/Q -H QT c a H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i, tri n khai th c
hi n t t ch tiêu k ho ch, t ch c h p T , duy trì sinh ho t T theo Quy c c a
T
- Ch đ o T ti t ki m và vay v n bình xét công khai các h đ c vay, l p
danh sách h gia đình đ ngh vay v n Ngân hàng Chính sách xã h i
- Gi i thi u v i Ngân hàng Chính sách xã h i nh ng T ti t ki m và vay v n
đ đi u ki n đ ký H p đ ng u nhi m thu lãi, thu ti t ki m
- Nh n thông báo k t qu phê duy t cho vay t U ban nhân dân c p xã và thông báo đ n T tr ng T ti t ki m và vay v n
- Ch ng ki n gi i ngân
Trang 29- ôn đ c nh c nh T ti t ki m và vay v n ki m tra, giám sát vi c s d ng
v n vay c a các h nghèo, đôn đ c h nghèo tr n , tr lãi, n p ti n ti t ki m (n u
có) đ y đ , k p th i
- T ch c t p hu n, ph bi n kinh nghi m s n xu t, áp d ng khoa h c k
thu t, khuy n nông, khuy n lâm, khuy n công, khuy n ng và các ch ng trình xã
h i khácầ giúp nhau làm kinh t gia đình
- L p báo cáo th ng kê theo yêu c u c a H i đoàn th c p trên ho c c a
Ngân hàng Chính sách xã h i (n u có)
- T ch c s k t, t ng k t đ đánh giá k t qu ho t đ ng, thi đua, khen
th ng
4 Nhi m v c a Cán b tín d ng Ngân hàng Chính sách xã h i:
- Tham m u cho Giám đ c ký V n b n liên t ch u thác cho vay v i các t
ch c H i đoàn th c p huy n và H p đ ng u thác cho vay c th v i các t ch c
H i đoàn th c p xã
- Chuy n v n b n “Thông báo ch tiêu k ho ch” do Ban đ i di n H i đ ng
qu n tr Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i phân b cho U ban nhân dân c p xã và tham
m u cho U ban nhân dân xã phân b cho các t ch c H i đoàn th đ tri n khai
th c hi n
- Ti p nh n h s vay v n và ki m soát h s đ m b o h p l , h p pháp
- Tham m u cho Giám đ c ký H p đ ng u nhi m thu lãi, thu ti t ki m (ph
l c 3) v i T ti t ki m và vay v n
- Thông báo danh sách các h đ c vay, l ch gi i ngân, đ a đi m gi i ngân
Tham gia thu n , thu lãi t i đi m giao d ch
- Chu n b ti n và các đi u ki n c n thi t khác đ đi gi i ngân
- Tham gia l p Biên b n xác đ nh n b r i ro và ki m tra s d ng v n vay
c a h nghèo, đ i chi u n khi c n thi t
- ôn đ c, giám sát t ch c H i đoàn th th c hi n H p đ ng u thác cho
vay h nghèo (ph l c 4) T ti t ki m và vay v n th c hi n H p đ ng u nhi m
thu lãi, thu ti t ki m
Trang 30- Ơo t o nghi p v cho cán b H i đoàn th , T ti t ki m và vay v n
- L p báo cáo th ng kê tín d ng theo ch đ quy đ nh
- Tham m u cho Giám đ c t ch c s k t, t ng k t, khen th ng
Trang 31c p mƠ t o ra c h i cho h nghèo v n lên b ng nh ng chính sách vƠ gi i pháp
Th c t cho th y có r t nhi u hình th c h tr đ th c hi n ch ng trình xoá đói gi m nghèo nh ng hình th c tín d ng có hoƠn tr lƠ có hi u qu h n c
Th c hi n công cu c xoá đói gi m nghèo m i n c đ u có cách lƠm khác nhau, thƠnh công m t s n c đ u b t ngu n t th c ti n c a chính n c đó
Vi t Nam, trong th i gian qua đƣ b c đ u r t ra đ c bƠi h c kinh nghi m c a các
n c trên th gi i v vi c gi i quy t nghèo đói
V i các lu n đi m trên, n c ta hi n nay đƣ có t ch c nào thay m t Chính
ph th c hi n chính sách tín d ng u đƣi cho ng i nghèo ch a? Câu tr l i đó là:
Ngân hàng Chính sách xã h i
Trang 32Ch ng 2
TH C TR NG CHO VAY H NGHÈO T I CHI NHÁNH
NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ H I T NH TÂY NINH
2.1 Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i, m t đ nh ch tƠi chính đ c thù
2.1.1 S ra đ i, ch c n ng, đ i t ng ph c v và mô hình qu n lý c a Ngân
hàng Chính sách xã h i
Ngân hàng Chính sách xã h i ra đ i là m t h qu mang tính t t y u c a
công cu c c i cách ngành ngân hàng cho phù h p v i ti n trình h i nh p kinh t
qu c t c a n n kinh t Vi t Nam nói chung c ng nh ngành ngân hàng nói riêng
V i m c đích kh c ph c nh ng t n t i v mô hình t ch c và c ch ho t đ ng c a
Ngân hàng ph c v ng i nghèo, tách tín d ng chính sách ra kh i tín d ng th ng
m i, thúc đ y quá trình hi n đ i và lành m nh hoá ho t đ ng ngân hàng trong giai
đo n hi n nay; đ ng th i nh m t p trung qu n lý th ng nh t nh ng ch ng trình tín
d ng u đƣi, ph i h p l ng ghép có hi u qu nh ng d án h tr xoá đói gi m
nghèo, t o vi c làm, nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c, phát tri n th tr ng lao
đ ng,ầ Ngày 04 tháng 10 n m 2002 Th t ng Chính ph đƣ ký Quy t đ nh s
131/2002/Q -TTg thành l p Ngân hàng Chính sách xã h i v i ch c n ng:
- T ch c huy đ ng v n trong và ngoài n c có tr lãi c a m i t ch c và
t ng l p dân c bao g m ti n g i có k h n, không k h n; T ch c huy đ ng ti t
ki m trong c ng đ ng ng i nghèo
- Phát hành trái phi u đ c Chính ph b o lãnh, ch ng ch ti n g i và các
gi y t có giá khác; Vay các t ch c tài chính, tín d ng trong và ngoài n c; Vay
ti t ki m B u đi n, B o hi m xã h i Vi t Nam; Vay Ngân hàng Nhà n c
- c nh n các ngu n v n đóng góp t nguy n không có lãi ho c không
hoàn tr g c c a các cá nhân, các t ch c kinh t , t ch c tài chính, tín d ng và các
t ch c chính tr - xã h i, các hi p h i, các t ch c phi chính ph trong n c và
n c ngoài
Trang 33- M tài kho n ti n g i thanh toán cho t t c các khách hàng trong và ngoài
n c
- Có h th ng thanh toán n i b và tham gia h th ng liên ngân hàng trong
n c
- Th c hi n các dch v ngân hàng v thanh toán và ngân qu g m: Cung
ng các ph ng ti n thanh toán; Th c hi n các d ch v thanh toán trong n c; Th c
hi n các dch v thu h , chi h b ng ti n m t và không b ng ti n m t; Các d ch v
khác theo quy đ nh c a Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c
- Cho vay ng n h n, trung h n và dài h n ph c v cho s n xu t, kinh doanh,
t o vi c làm, c i thi n đ i s ng; góp ph n th c hi n ch ng trình m c tiêu qu c gia
xoá đói gi m nghèo, n đ nh xã h i
- Nh n làm dch v u thác cho vay t các t ch c qu c t , qu c gia, cá nhân
trong n c, ngoài n c theo h p đ ng u thác
V i s ki n này, lch s phát tri n ngành ngân hàng Vi t Nam chính th c
đ c ch ng ki n s hình thành m t đ nh ch tài chính tín d ng đ c thù c a Nhà
n c nh m chuy n t i v n tín d ng u đƣi đ n ng i nghèo và các đ i t ng chính
sách khác, góp ph n th c hi n ch ng trình m c tiêu qu c gia v xoá đói gi m
nghèo và th c hi n các m c tiêu chính tr - kinh t - xã h i
Ngân hàng Chính sách xã h i th c ch t là m t đ nh ch tài chính Nhà n c
chuyên th c hi n c ch tín d ng chính sách, ho t đ ng không vì m c đích l i
nhu n, ph c v l i ích phát tri n xã h i, đ m nh n vai trò đi u ti t ngu n l c tài
chính c a Nhà n c, h tr m t ph n v n qua chính sách tín d ng u đƣi cho nh ng
khu v c kinh t - xã h i và các đ i t ng ch a đ đi u ki n ti p c n các d ch v tín
d ng c a các ngân hàng th ng m i, th c hi n m c tiêu xoá đói gi m nghèo và kích
thích s phát tri n nông thôn, nông nghi p i t ng ph c v c a Ngân hàng
Chính sách xã h i g m:
- H nghèo
- H c sinh, sinh viên có hoàn c nh khó kh n đang theo h c các tr ng đ i
h c, cao đ ng, trung h c chuyên nghi p và h c ngh
Trang 34- Các đ i t ng c n vay v n đ gi i quy t vi c làm
- Các đ i t ng chính sách đi lao đ ng có th i h n n c ngoài
- Các h gia đình s n xu t kinh doanh t i vùng khó kh n
- Các đ i t ng khác theo Quy t đ nh c a Chính ph Hi n nay có các đ i
t ng nh : Cho vay doanh nghi p làm nhà bán tr ch m cho các h dân; H gia đình vay v n đ th c hi n ch ng trình qu c gia v n c s ch và v sinh môi
tr ng nông thôn; H gia đình vay v n làm nhà v t l đ ng b ng sông C u Long
Khác v i các ngân hàng th ng m i truy n th ng, Ngân hàng Chính sách xã
h i đ c t ch c, qu n lý theo nguyên t c th ng nh t trong toàn h th ng t Trung
ng đ n c s , th c hi n đ ng c ch dân ch hoá, xã h i hoá, đ m b o công khai
minh b ch vi c s d ng đ ng v n tín d ng c a Nhà n c
Mô hình Ngân hàng Chính sách xã h i v i c ch qu n tr và đi u hành đƣ
đ c xác l p là m t trong nh ng gi i pháp thành công trong vi c “xã h i hoá”, “dân
ch hoá” c a ho t đ ng tín d ng chính sách, tr c ti p góp ph n th c hi n dân ch ,
công b ng c a xã h i v n minh Tính sáng t o c a t ch c Ngơn hƠng Chính sách
xƣ h i bi u hi n tr c h t mô hình t ch c vƠ qu n lỦ đ c thù c a nó phù h p đi u
ki n kinh t - chính tr - xƣ h i Vi t Nam V th s c m nh c a Ngơn hƠng Chính sách xƣ h i lƠ do s c m nh t ng h p c a 4 b ph n h p thƠnh, đó lƠ:
- B ph n qu n lý do các c quan qu n lý Nhà n c các c p liên quan cùng tham gia H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i Trung ng, Ban đ i
di n H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i c p t nh, thành ph tr c thu c
Trung ng và Ban đ i di n H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i c p
qu n, huy n tr c thu c t nh, thành ph
- B ph n đi u hành g m toàn b cán b , nhân viên chuyên trách t T ng
Giám đ c tr xu ng c a Ngân hàng Chính sách xã h i, có trách nhi m t ch c th c
hi n vi c qu n lý v n, đ a v n tín d ng k p th i đ n đ i t ng th h ng, đƠo t o
tay ngh cho cán b và h ng d n các đ i t ng vay v n th c hi n các chính sách
tín d ng c a Chính ph
Trang 35- B ph n các t ch c chính tr - xã h i do 4 t ch c đoàn th h p thành
(theo Ngh đ nh 78/2002/N -CP), đó là: H i Nông dân, H i Liên hi p Ph n , H i
C u chi n binh và oàn Thanh niên C ng s n H Chí Minh ơy là c u n i gi a
Nhà n c và nhân dân, làm d ch v u thác t ng ph n thông qua m ng l i r ng
l n c a các T ti t ki m và vay v n t i c s
- B ph n th t là các T ti t ki m và vay v n đ c thành l p t i các thôn,
b n, p, làng do 4 t ch c chính tr - xã h i trên đơy ch đ o xây d ng và qu n lý
ơy lƠ b ph n tr c ti p tác nghi p t i c s
Thi t l p đ c mô hình Ngân hàng Chính sách xã h i v i 4 b ph n c u
thành trên đơy th hi n đ c tr ng c a đ nh ch tài chính này hoàn toàn khác h n các
đ nh ch tài chính c a ngân hàng hi n có và đang ho t đ ng trong c ch th tr ng
Vi t Nam ng v n tín d ng chính sách u đƣi c a Nhà n c thông qua t ch c
mang tính kinh t - chính tr - xã h i này đ c “dân bi t, dân bàn, dân làm, dân
ki m tra” đƣ và đang t o c h i đ ng i dân phát huy quy n làm ch t c s , nh
h ng c a công cu c đ i m i đang có đi u ki n đi t i t n vùng sâu, vùng xa, vùng
khó kh n nh t t bao đ i nay, n i c i ngu n m i th ng l i và thành công c a s
Trung ng, c a U ban nhân dân c p t nh, c p huy n Hi n nay H i đ ng qu n tr
có m i hai thành viên g m ba thành viên ho t đ ng chuyên trách: Ch t ch H i
đ ng qu n tr , u viên H i đ ng qu n tr gi ch c T ng Giám đ c, u viên H i
đ ng qu n tr gi ch c Tr ng Ban ki m soát và chín thành viên ho t đ ng kiêm
nhi m g m: Phó Ch nhi m V n phòng Chính ph , Th tr ng B Tài chính, Phó
Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c, Th tr ng B K ho ch và u t , Th tr ng
B Lao đ ng Th ng binh và xã h i, Th tr ng B Nông nghi p và Phát tri n
Trang 36nông thôn, Phó Ch nhi m U ban Dân t c, Phó Ch tch H i Nông dân Vi t Nam,
Phó Ch tch H i Liên hi p Ph n Vi t Nam
- Huy đ ng ti m n ng to l n v trí tu , s c ng i, s c c a toàn xã h i vì s
nghi p xoá đói gi m nghèo, xây d ng m t xã h i công b ng, dân ch v n minh S
nghi p xoá đói gi m nghèo đang là m t thách th c, là th c đo l ng tâm c a th i
đ i, là b n ch t t t đ p c a ch đ xã h i m i
- Th c hi n c ch xã h i hoá công tác tín d ng chính sách, xây d ng m t
kênh d n v n tin c y chuyên trách ph c v ng i nghèo và các đ i t ng chính
sách khác đ c c p v n k p th i, đ ng ch đ chính sách, đ ng pháp lu t, ti t ki m
chi phí qu n lý ngành, gi m chi cho Ngân sách Nhà n c, ng n ch n ngay t đ u t
tham nh ng
Mô hình qu n lý Ngân hàng Chính sách xã h i hi n đang còn r t m i, là m t
đ c thù riêng có n c ta Mô hình qu n lý này không c n ph i có nhi u ng i
trong biên ch b máy tác nghi p vì đƣ có hàng ch c v n ng i ngoài ngân hàng t
nguy n làm vi c cho Ngân hàng Chính sách xã h i v i đ c tr ng t ng th là: “u
thác t ng ph n, dân ch công khai, giao d ch t i xã”
2.1.2 Tóm l c quy trình thành l p T ti t ki m và vay v n
* M c đích thành l p T ti t ki m và vay v n
- T ti t ki m và vay v n đ c thành l p nh m t p h p các h nghèo có nhu
c u vay v n c a Ngân hàng Chính sách xã h i đ s n xu t kinh doanh, c i thi n đ i
s ng, cùng liên đ i ch u trách nhi m trong vi c vay v n và tr n ngân hàng
- T o đi u ki n thu n l i cho t viên trong vi c vay v n và tr n Ngân hàng
Chính sách xã h i
* Nguyên t c thành l p và ho t đ ng c a T ti t ki m và vay v n
- T nguy n, đoàn k t, t ng tr và cùng có l i
- Các t viên cam k t cùng chu trách nhi m th c hi n các ngh a v : vay v n,
tr n , tr lƣi, g i ti t ki m ngân hàng và các ngh a v khác đ c quy đ nh trong
Biên b n h p T ti t ki m và vay v n
* i u ki n thành l p T ti t ki m và vay v n
Trang 37- Có t i thi u 5 thành viên và t i đa 50 thành viên c trú trên cùng m t đ a
bàn thôn, p, xã, ph ng
- Có quy c nêu rõ n i dung ho t đ ng c a T ti t ki m và vay v n
- Vi c thành l p t và n i dung quy c ho t đ ng c a T ti t ki m và vay
v n ph i đ c U ban nhân dân xã ch p thu n theo quy đ nh
* N i dung thành l p T ti t ki m và vay v n
- T ti t ki m và vay v n thành l p theo đ a bàn thôn, p, xã, ph ng
- Trong quá trình ho t đ ng T ti t ki m và vay v n đ c b sung thêm
thành viên nh ng t i đa không quá 50 t viên/t
- Ngân hàng Chính sách xã h i ph i h p v i các oàn th chính tr - xã h i
t ch c vi c đƠo t o nghi p v và qu n lý T ti t ki m và vay v n
* Trình t thành l p T ti t ki m và vay v n
- U ban nhân dân c p xã ch đ o Ban gi m nghèo vƠ gi i quy t vi c lƠm xã
và các t ch c đoàn th chính tr - xã h i gi i thích, v n đ ng các h nghèo gia nh p
T ti t ki m và vay v n
- Ng i ph trách các H i đoàn th đ ng ra thành l p T ti t ki m và vay
v n ph i l p danh sách t viên, xây d ng quy c ho t đ ng c a t
- Sau khi có danh sách thành viên, ng i ph trách t ch c cu c h p thành
l p T ti t ki m và vay v n đ : Thông qua danh sách các t viên c a t ; Thông qua
quy c ho t đ ng c a t ; B u Ban qu n lý t
- Cu c h p thành l p T ti t ki m và vay v n ph i đ c l p Biên b n đ báo
cáo U ban nhân dân c p xã ch p thu n và cho phép ho t đ ng
- Khi T ti t ki m và vay v n đ c U ban nhân dân c p xã ch p thu n cho
phép ho t đ ng ph i thông báo cho Ngân hàng Chính sách xã h i b ng cách g i m t
liên Biên b n h p T ti t ki m và vay v n
2.2 M ng l i t ch c ho t đ ng c a Chi nhánh
Tây Ninh là m t t nh biên gi i thu c mi n ông Nam B , di n tích 4.030
km2, dân s h n 01 tri u ng i v i 228.495 h gia đình, trong đó có 28.200 h đ c
Trang 38công nh n h nghèo theo tiêu chí m i đi u tra cho giai đo n 2006 - 2010, chi m
12,34% t ng s h gia đình trong toàn t nh
T nh Tây Ninh có 09 đ n v hành chính c p huy n, th xã và 95 xã, ph ng,
th tr n g m: Th xã Tây Ninh, là trung tâm chính tr , hành chính, th ng m i, d ch
v c a t nh - có 10 xã, ph ng; huy n Hoà Thành, là huy n phát tri n th ng m i,
dch v - có 08 xã, th tr n; huy n Gò D u, là huy n đang phát tri n th ng m i,
dch v , v a là nông nghi p nông thôn - có 09 xã, th tr n; huy n D ng Minh
Châu, là huy n nông nghi p nông thôn - có 11 xã, th tr n; huy n Tân Châu, là huy n phát tri n công nghi p ch bi n nông s n, nông nghi p nông thôn biên gi i -
có 12 xã, th tr n; huy n Tân Biên, là huy n đang xây d ng khu kinh t c a kh u,
v a là nông thôn biên gi i - có 10 xã, th tr n; huy n B n C u, là huy n đƣ phát
tri n khu kinh t c a kh u, v a là nông thôn biên gi i - có 09 xã, th tr n; huy n
Tr ng Bàng, là huy n đang phát tri n khu công nghi p, v a là nông thôn biên gi i -
có 11 xã, th tr n; huy n Châu Thành, là huy n nông nghi p nông thôn biên gi i -
có 15 xã, th tr n
Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh đ c thành l p theo
Quy t đ nh s 64/Q -H QT ngày 14 tháng 01 n m 2003 c a Ch t ch H i đ ng
qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i và đi vào ho t đ ng k t tháng 01 n m 2003
M ng l i Chi nhánh hi n có g m H i s Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã h i
t nh (th c hi n ch c n ng qu n lý, ki m tra, giám sát toàn t nh và đ m trách ho t
đ ng tín d ng h nghèo trên đ a bàn Th xã Tây Ninh) và 08 Phòng giao d ch Ngân
hàng Chính sách xã h i huy n đ c t ch c ho t đ ng đ u kh p 9/9 huy n, th xã
c a t nh và 73 đi m giao d ch l u đ ng t i 73 xã có bán kính cách H i s t nh và
các Phòng giao d ch huy n t 03 km, chi m 76,84% s xã, ph ng, th tr n trong
toàn t nh Tây Ninh
Ban đ i di n H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh
có m i hai thành viên g m: Phó Ch tch U ban nhân dân t nh kiêm Tr ng ban,
Giám đ c Chi nhánh Ngân hàng chính sách xã h i t nh kiêm Phó ban và các thành
viên g m: Giám đ c Ngân hàng Nhà n c Chi nhánh t nh, Chánh V n phòng U
Trang 39ban nhân dân t nh, Phó Giám đ c S Tài chính, Phó Giám đ c S K ho ch và u
t , Giám đ c S Lao đ ng Th ng binh và xã h i, Phó Giám đ c S Nông nghi p
và Phát tri n Nông thôn, Bí th oƠn Thanh niên C ng s n H Chí Minh t nh, Phó
Ch tch H i C u chi n binh t nh, Ch t ch H i Nông dân t nh và Ch t ch H i Liên
hi p Ph n t nh Tây Ninh
Ban đ i di n H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i c p huy n, th
xã g m 80 thành viên do 09 Phó Ch tch U ban nhân dân huy n, th xã làm
Tr ng ban
i ng cán b viên ch c, ng i lao đ ng c a toàn Chi nhánh Ngân hàng
Chính sách xã h i t nh Tây Ninh g m 102 ng i Trong đó: 11 lao đ ng ký h p
đ ng th i v làm công tác b o v , t p v và 91 cán b viên ch c h p đ ng lao đ ng
không xác đ nh th i h n làm công tác lãnh đ o, qu n lý, chuyên môn nghi p v Trình đ chuyên môn c a đ i ng cán b viên ch c g m 76 ng i có trình đ đ i
h c, chi m t l 83,52%, 12 ng i có trình đ cao đ ng, trung c p, chi m t l
13,19% vƠ 03 ng i có trình đ khác chi m t l 3,29% N có 41 cán b viên
ch c, chi m t l 45,05%, ng viên có 46 đ ng chí, chi m t l 50,55%
B c đ u thành l p và đi vào ho t đ ng, Chi nhánh có nhi u khó kh n v
nhân s và c s v t ch t khi chuy n t m t b ph n chuyên trách Chi nhánh Ngân hàng ph c v ng i nghèo trong Chi nhánh Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n
nông thôn đ thành l p Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh ch
v i 07 cán b viên ch c, tr s làm vi c và các ph ng ti n ho t đ ng t i thi u, nói
chung ch a có gì đáng k Song đ c s ch đ o tr c ti p c a Ngân hàng Chính
sách xã h i Vi t Nam, s quan tâm lãnh đ o c a các c p u , chính quy n đ a
ph ng, s h tr t t c a các Ban, ngành, đoàn th chính tr - xã h i và s n l c
ph n đ u v n lên không ng ng c a t p th cán b viên ch c, đ n nay đƣ có m t
m ng l i giao d ch thành h th ng n đ nh t t nh đ n t n c s , đáp ng đ c yêu
c u tri n khai nhi m v trên đ a bàn M i ho t đ ng c a Chi nhánh Ngân hàng
Chính sách xã h i t nh Tây Ninh th c hi n theo ch ng trình ch đ nh c a Chính
ph và các t ch c u thác
Trang 402.3 K t qu cho vay h nghèo c a Chi nhánh
2.3.1 D n h nghèo qua các n m
N m 2003, ngay sau khi đ c thành l p, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách
xã h i t nh Tây Ninh t p trung vào vi c tìm ki m tr s dôi d t i t nh và các huy n
đ xin đ c c p, m n ho c thuê làm tr s giao d ch ng th i t p trung tuy n
d ng và đƠo t o đ i ng cán b viên ch c đ tiêu chu n theo quy đ nh c a ngành và
ti n hành nh n bàn giao các ch ng trình tín d ng u đƣi t Kho b c Nhà n c,
Ngân hàng Công th ng Riêng tín d ng h nghèo nh n bàn giao t Ngân hàng
ph c v ng i nghèo và u thác l i toàn b cho Chi nhánh Ngân hàng Nông nghi p
và Phát tri n nông thôn t nh Tây Ninh v i d n cu i n m 2003 đ t 76.805 tri u
đ ng, n quá h n 4.976 tri u đ ng, chi m 6,48% d n h nghèo
N m 2004, th c hi n v n b n ch đ o c a Th t ng Chính ph , Ngân hàng
Nhà n c Vi t Nam, Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam v vi c nh n bàn giao cho vay h nghèo t Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn đ u thác
t ng ph n qua các t ch c oàn th chính tr - xã h i t i 09 t nh thí đi m Chi nhánh
Ngân hàng Chính sách xã h i t nh Tây Ninh đƣ báo cáo và tham m u đ i v i U
ban nhân dân t nh, Ban đ i di n H i đ ng qu n tr Ngân hàng Chính sách xã h i
t nh, Ngân hàng Nhà n c Chi nhánh t nh Tây Ninh có v n b n ch đ o v công tác
nh n bàn giao và đƣ tri n khai th c hi n v i k t qu : T ng d n nh n bàn giao th i
đi m 30/4/2004 là 64.560.028.200đ Trong đó: n trong h n 57.406.286.700đ, n