Mối quan hệ giữa kỹ năng chính trị với xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên chính quy ngành Quản trị kinh doanh

Qui trình nghiên c u.... Phân tích nhân t khám phá EFA ..... Thang đo và mã hóa thang đo ..... Các thang đo này nguyên th y b ng ti ng Anh... Th hai, tính toán Cronbach alpha.

C A SINH VIÊN CHÍNH QUY NGÀNH QU N TR KINH DOANH

LU N V N TH C S KINH T

TP H Chí Minh – N m 2010

C A SINH VIÊN CHÍNH QUY NGÀNH QU N TR KINH DOANH

Chuyên ngành: Qu n tr kinh doanh

i

L I C M N

Tôi có th hoàn thành lu n v n này không ch là công s c c a riêng tôi mà còn là s đóng góp c a các th y cô, bè b n và đ ng nghi p c a tôi Vì l đó,

Tôi mu n đ c bi t nh c đ n th y Tr n Hà Minh Quân nh là ng i th y

h ng d n, ng i đã tin t ng và ng h nhi t thành ý t ng nghiên c u này ngay

t nh ng phút đ u tiên nghe nói đ n

Các tác gi - t p th và cá nhân c a nh ng tài li u tham kh o – chính nh

ki n th c và kinh nghi m c a h mà tôi đã có th m r ng ki n th c, đ ng th i ti t

ki m r t nhi u th i gian

Ngoài ra, tôi mu n c m n đ n th y Tr n H ng H i, Cô Tr ng Th Thúy Vân, Cô Ph m Thu Hi n, Cô ng Tuy t Trinh, ng i đã giúp đ r t nhi u trong

vi c giúp tôi ti p c n các b n sinh viên tham gia th o lu n tay đôi, tham gia tr l i

b ng câu h i Chân thành c m n nh ng đáp viên đã dành th i gian tr l i cho kh o sát này S đóng góp c a h có vai trò quy t đ nh đ n s thành công c a nghiên

c u

Tôi r t may m n đ c s h tr c a công ty LQI và các c ng tác viên tham gia h tr nh p li u R t vui đ c g i l i c m n đ n h

Tôi đ c bi t ch u n nh ng ng i b n đã dành nhi u gi đ đ c b n nháp và cung c p cho tôi nh ng thông tin quan tr ng v nh ng đi m c n c i thi n M c dù đôi lúc có nh ng l i góp ý n ng l i (nh ng lúc nào c ng r t h u ích), h đã liên t c

c ng c ni m tin c a tôi v ý t ng nghiên c u này Vì s th ng th n và hi u bi t

c a h , tôi mu n c m n ch Phan Thanh Chi, anh ào Quy V

Tôi c ng xin bày t lòng bi t n sâu s c t i t t c các th y cô c a khoa Qu n

Tr Kinh Doanh tr ng i h c Kinh t TP.HCM đã truy n đ t các bài h c lý thuy t c ng nh nh ng kinh nghi m th c t , nh ng ph ng pháp nghiên c u khoa

h c và đó chính là nh ng ki n th c n n t ng giúp tôi có th hoàn thành t t lu n v n

Và tôi tin r ng đây s là kinh nghi m quý báu giúp tôi thành công trong công vi c

c ng nh công tác nghiên c u trong t ng lai

ii

Cu i cùng, tôi vô cùng bi t n cu c đ i đã cho tôi l a ch n m t gia đình nh

đ m m nh ngày hôm nay Ch ng và con nh c a tôi luôn yêu th ng và đ ng viên tôi trong su t th i gian tôi th c hi n lu n v n

Tháng 6 – 2010

Lý Th c Hi n

iii

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s “M i quan h gi a k n ng chính tr v i xu

h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên chính quy ngành qu n tr kinh doanh”

là k t qu c a quá trình h c t p, nghiên c u khoa h c đ c l p và nghiêm túc Các s

li u trong lu n v n đ c thu th p t th c t có ngu n g c rõ ràng, đáng tin c y,

đ c x lý trung th c và khách quan

Tháng 6 – 2010

Lý Th c Hi n

iv

M C L C

L I C M N i  

L I CAM OAN ii  

M C L C iv  

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T vii  

DANH M C CÁC B NG BI U viii  

DANH M C CÁC HÌNH V , TH ix  

TÓM T T 1  

CH NG 1 T NG QUAN 2  

1.1.  Gi i thi u 2 

1.2.  M c tiêu nghiên c u 6 

1.3.  Gi i h n nghiên c u 7 

1.4.  Ph ng pháp nghiên c u 7 

1.5.  Ý ngh a th c ti n c a đ tài 8 

CH NG 2 10  

C S LÝ LU N VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 10  

2.1.  Gi i thi u 10 

2.2.  C s lý lu n 10 

2.2.1.  Xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên qu n tr kinh doanh 10  2.2.2.  K n ng chính tr 11 

2.3.  Mô hình nghiên c u 16 

2.4.  Tóm t t 17 

CH NG 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 19  

3.1.  Gi i thi u 19 

v

3.2.  Qui trình nghiên c u 19 

3.3.  Thang đo 21 

3.3.1 Thang đo k n ng chính tr 22 

3.3.2 Thang đo xu h ng kh i nghi p kinh doanh 22 

3.4.  Thi t k nghiên c u 24 

3.4.1.  Nghiên c u s b 24 

3.4.2.  Nghiên c u chính th c 25 

3.5.  Tóm t t 27 

CH NG 4 K T QU NGHIÊN C U 28  

4.1   Gi i thi u 28 

4.2.  K t qu nghiên c u đ nh tính 28 

4.3   K t qu nghiên c u đ nh l ng 29 

4.3.1 Mô t m u 29 

4.3.1 Ki m đ nh đ tin c y c a thang đo 31 

4.3.2 Phân tích nhân t khám phá (EFA) 35 

4.4.  Ki m đ nh mô hình nghiên c u 41 

4.4.1 Phân tích ma tr n t ng quan 41 

4.4.2 Phân tích h i quy 42 

4.4.3 Ý ngh a các h s h i qui riêng ph n trong mô hình 43 

4.4.4 K t qu ki m đ nh các gi thuy t nghiên c u trong mô hình 44 

4.5.  Tóm t t 45 

CH NG 5 Ý NGH A VÀ K T LU N 47  

5.1   Gi i thi u 47 

5.2.  K t qu chính và đóng góp c a nghiên c u 47 

vi

5.3.  H n ch c a đ tài và h ng nghiên c u ti p theo 52 

TÀI LI U TRÍCH D N 54  

Ph l c 1 CÔNG C THU TH P D LI U NH TÍNH: DÀN BÀI TH O LU N TAY ÔI 60  

Ph l c 2 CÂU H I KH O SÁT CHÍNH TH C 63  

Ph l c 3 KI M TRA GI NH C A H I QUY B I 66  

Ph l c 4 MÔ T THÊM V M U 72  

Ph l c 4 THANG O THAM KH O 73  

vii

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

AS : S chân th t rõ ràng (Apparent Sincerity

Ctg : Các tác gi

EFA : Phân tích nhân t khám phá (exploratory factor analysis)

II : nh h ng cá nhân l n nhau (Interpersonal Influence)

viii

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 3.1.  Ti n đ th c hi n các nghiên c u 20 

B ng 3.2.  Thang đo và mã hóa thang đo 23 

B ng 4.1.  Mô t m u 29 

B ng 4.2.  Mô t các bi n quan sát c a khái ni m k n ng chính tr và xu h ng kh i nghi p kinh doanh 30 

B ng 4.3.  K t qu Cronbach Alpha c a thang đo k n ng chính tr 32 

B ng 4.4.  K t qu Cronbach Alpha c a thang đo xu h ng kh i nghi p kinh doanh 34 

B ng 4.5.  K t qu EFA c a thang đo k n ng chính tr 36 

B ng 4.6.  K t qu Cronbach Alpha c a thang đo nh h ng l n nhau trong m ng l i 38 

B ng 4.7.  K t qu EFA c a thang xu h ng kh i nghi p kinh doanh 39 

B ng 4.8.  B ng tóm t t gi thuy t sau khi x lý EFA cho bi n k n ng chính tr 40  B ng 4.9.  Ma tr n h s t ng quan gi a các bi n trong mô hình 41 

B ng 4.10.  Ch tiêu đánh giá đ phù h p c a mô hình 42 

B ng 4.11.  Ch tiêu đánh giá đ phù h p c a mô hình 43 

B ng 4.12.  Các thông s th ng kê c a t ng bi n trong mô hình 44 

B ng 4.13.  K t lu n các gi thuy t nghiên c u 45 

1

TÓM T T

M c đích chính c a nghiên c u này là khám phá vai trò c a k n ng chính

tr , bao g m n ng l c m ng l i, s s c s o xã h i, nh h ng cá nhân l n nhau và

s chân thành rõ ràng đ i v i xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên

Ph ng pháp nghiên c u s d ng đ ki m đ nh mô hình nghiên c u g m nghiên c u s b và nghiên c u chính th c Nghiên c u s b đ nh tính v i sinh viên chính quy tr ng H Kinh T đ c dùng th c hi n đ đi u ch nh thang đo liên quan các khái ni m trên Sau đó, th c hi n ti p nghiên c u s b đ nh l ng (pilot study) v i k thu t ph ng v n tr c ti p v i s m u n = 35 Cu i cùng, nghiên c u chính th c đ c th c hi n b ng ph ng pháp đ nh l ng thông qua k thu t t báo cáo v i m t m u là 394 sinh viên đ i h c chính quy t i TP.HCM Nghiên c u này dùng đ ki m đ nh mô hình nghiên c u

K t qu nghiên c u cho th y nh h ng l n nhau trong m ng l i (do thành

ph n n ng l c m ng l i và nh h ng cá nhân l n nhau ch p l i) là m t trong

nh ng nguyên nhân làm gia t ng xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên

Vì v y, m c đ nh h ng l n nhau trong m ng l i c a cá nhân sinh viên đóng vai trò quan tr ng trong vi c kh i nghi p kinh doanh c a h Ngoài ra, s chân th t rõ ràng c ng góp ph n gi i thích cho xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên Nhìn chung, m c đ xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên hi n nay v n

ch a cao

Các k t qu nghiên c u đem l i m t s hàm ý cho các nhà tr ng, c s giáo

d c kinh doanh, giáo d c doanh nhân c a Vi t Nam Trong quá trình xây d ng

ch ng trình đào t o k n ng cho sinh viên kh i nghi p kinh doanh c n quan tâm thêm vai trò c a k n ng chính tr ng th i n u nhà tr ng mu n h ng t i m c tiêu đào t o các doanh nhân và nâng cao s l ng d án kh i nghi p kinh doanh t sinh viên thì nhà tr ng c n t p trung thêm cho ch ng trình h ng nghi p m t cách chuyên nghi p và phù h p h n

2

1.1 Gi i thi u

Ngh nghi p 1 đ c hi u là: “Công vi c chuyên làm theo s phân công c a

xã h i hay là tính thành th o trong 1 công vi c nào đó” (Nguy n Nh Ý và ctg, 2007) “L a ch n” có ngh a là ch n hay tách r i hai hay nhi u đi u mà đ c xem

là thích h n (T đi n Webster, 1998) “L a ch n ngh nghi p” là bao g m l a

ch n m t ngh nghi p h n h n ngh nghi p khác Con đ ng đi đ n s thành công

c a ngh nghi p có nhi u cách khác nhau Vì v y, ph m vi nghiên c u v “ngh nghi p” thu hút r t nhi u s quan tâm c a các nhà khoa h c t r t s m Lý thuy t hành vi ngh nghi p b t đ u xu t hi n đ u nh ng n m 1900, theo Frank Parson (1909) – ông đ c xem là cha đ c a lý thuy t hành vi ngh nghi p Parson (1909)

g i ý m t cá nhân đ có đ c ngh nghi p phù h p thì nên: (1) t hi u b n thân mình,(2) hi u yêu c u công vi c, (3) ch n l a ngh nghi p d a trên ki n th c và lý

lu n h p lý Mô hình lý thuy t hành vi ngh nghi p c a ông là ti n đ cho các lý thuy t phát tri n ngh nghi p hi n đ i sau này: nh lý thuy t phát tri n ngh nghi p theo các giai đo n phát tri n cu c đ i (Super,1957); l a ch n ngh nghi p

g n v i s thích tính cách cá nhân (Holland,1997); l a ch n ngh nghi p liên quan

đ n các tác đ ng bên ngoài (Tính s n sàng c a công vi c, vi c tr l ng cao) (Beyon và ctg, 1998); hay l a ch n ngh nghi p nh h ng r t nhi u đ n s nh n

th c xã h i và s t đi u ch nh nh n th c c a b n thân (Lent và ctg, 1994) Do

v y, khi cá nhân có xu h ng làm vi c t i t ch c hay xu h ng t làm ch thì

c ng do nhi u n n t ng lý thuy t tác đ ng đ n vi c l a ch n ngh nghi p c a mình

Ch n l a ngh nghi p là m t trong nh ng vi c khó kh n nh t mà sinh viên s ph i

1

chúng có ý ngh a khác nhau Trong ph m vi đ tài này, tác gi s s d ng chúng v i các ý ngh a sau:

Job (công vi c): đ c hi u là vai trò làm vi c t i 1 t ch c c th (đ c tr l ng hay là không đ c tr

l ng); Occupation (ngh nghi p): là m t t p h p danh m c công vi c v i nh ng đ c đi m t ng t (ví d : nhà giáo, nhà khoa h c, nhà qu n tr ); Career (s nghi p, ngh nghi p): là m t ch ng đ ng đ i ng i c a

vi c xây d ng và làm t t vi c s d ng các k n ng, tri th c và kinh nghi m Nó là t ng h p t t c nh ng s

ki n và m i quan h trong cu c s ng: nh là gia đình, b n bè, giáo d c, công vi c và nh ng ho t đ ng gi i trí

3

quy t đ nh L nh v c ngh nghi p qu n tr kinh doanh khá rõ ràng, nh ng ngh nghi p nào s đ c xem là lý t ng và có ý ngh a cho cu c đ i c a m i con ng i khi đang đ u t h c t p t i ngành QTK? Theo Richard (2001) v i hai ý th c tìm

vi c “theo truy n th ng” và “đ thay đ i cu c đ i” thì m i ng i c n phân bi t

t ng đ i đ t đó xác đ nh đ c cách th c nh t đ nh đ đ nh h ng cu c s n tìm công vi c V i ph ng th c tìm vi c “thay đ i cu c đ i” thì đ y chính là ta đang tìm m t ý ngh a cu c đ i, tìm đ n nh ng n i mà ta có th phát tri n phù h p v i

n ng khi u và ni m đam mê, dù có ph i thuy t ph c ch tuy n d ng (n u có) Ki u

s n tìm công vi c này thì không có theo b t k công th c nào, nó đòi h i ta ph i sáng t o trên chính s đam mê c a ta Theo Curt Rosengren2, đam mê đ c hi u là

m t ngu n n ng l ng, nó giúp ta t tin h n, nó nuôi d ng s kiên trì c a b n thân ta “S n tìm công vi c đ thay đ i cu c đ i” (d ch gi Thái Hùng Tâm, 2004)

là “m t cu c th m dò”, và đó ta c ng c n thêm s đam mê V y n u ta càng có nhi u thông tin đ th m dò ngh nghi p có ý ngh a trong cu c đ i, thì ta càng t tin

ch n l a công vi c phù h p, v y câu h i đ t ra: khi chính s thích và ni m đam mê

c a ta là t làm ch và mong mu n kh i nghi p kinh doanh sau khi tham gia h c

t p thì li u ta c n thêm ngu n thông tin nào đ th m dò xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a mình? Và li u r ng quy t đ nh kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên (hay sinh viên v a t t nghi p) thì có phù h p trong đi u ki n th c ti n ngày nay hay không? Vì l đó, ch đ tìm hi u xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên qu là m t ch đ th t thú v

H ng n m, đ giúp sinh viên đ nh h ng ngh nghi p t t h n sau khi ra

tr ng, các tr ng đ i h c, cao đ ng đã có s liên k t v i các doanh nghi p nh m t

ch c nh ng ch ng trình h ng nghi p, ngày h i vi c làm, ngày h i sinh viên Dù

ch a th t sâu sát và ch a gi i quy t tri t đ v n đ vi c làm, nh ng qua đó ph n nào giúp sinh viên ti p c n đ c g n h n, có cái nhìn c th h n, có th th m dò v ngh nghi p trong t ng lai c a mình Qua đó ta th y đ c d i áp l c xã h i, ho t

2

Tham kh o thêm v tác gi và n i dung liên quan đ n thu t ng “đam mê” t i trang

http://curtrosengren.typepad.com/occupationaladventure/2005/02/passion_podcast.html

4

đ ng h ng nghi p3 đã đ c chú tr ng r t nhi u M c khác, các nghiên c u t i Vi t Nam liên quan đ n k n ng dành cho sinh viên thì c ng t p trung vào nhóm sinh viên l a ch n vi c đi làm thuê cho các t ch c Ch ng h n, nh nghiên c u c a V

Th D ng (2005), nghiên c u đã “ch ra nh ng k t qu ban đ u v nh ng k n ng

mà doanh nghi p đang tìm ki m nh ng ng viên chuyên ngành qu n lý/ kinh t

m i t t nghi p đ i h c Ba nhóm k n ng v i 17 k n ng c th đ c phân lo i t

c b n, giá tr gia t ng, đ n k n ng dành cho các nhà lãnh đ o trong t ng lai là

nh ng đ nh h ng r t c th cho các sinh viên chu n b t t nghi p ra tr ng trong

vi c chu n b hành trang cho mình khi đi xin vi c” Hay nghiên c u c a Tr n Quang Trung (2004) đ c p đ n n ng l c c a sinh viên t t nghi p trong hành trình đáp ng yêu c u c a nhà tuy n d ng Tuy nhiên, v n đ h ng nghi p cho ngh t làm ch thì ít đ c trao đ i h n, ch y u t p trung vào vi c t o ra các môi tr ng

th c hành kh i s kinh doanh Ch ng h n nh cu c thi “d án kh i nghi p c a sinh viên” hay ch ng trình truy n hình “Làm giàu không khó” Thông qua các ho t

đ ng này thì vi c tác đ ng vào vi c gi i thích ngh t làm ch c ng ch a hoàn thi n Thi t ngh , c n có nh ng nghiên c u trong ch đ xu h ng kh i nghi p dành cho sinh viên đ h tr sinh viên trong vi c t hi u ngh và hi u mình

Ngành h c là c t lõi c a vi c đào t o đ c làm đúng ngh mình a thích

M t ngành đ c xem là phù h p khi đ c h c trong ngành đó ta làm đ c m t ngh nh mong mu n và đó là ngh mà mình yêu thích Và m i quan h gi a ngành

và ngh trong ngành qu n tr kinh doanh là m t m i quan h r t m t thi t v i nhau

Nh t i Hoa K , c m ngh nghi p Qu n tr Kinh doanh4” đ c hi u là “l p k

4

States' Career Clusters Initiative (SCCI)

http://www.careerclusters.org/resources/ClusterDocuments/badocuments/1BAModel.doc (update 1/2/2010) Sáng ki n các c m ngh nghi p (Career Cluster) nh là sáng ki n xây d ng s liên k t - là m t n l c h p

NSTWO) và y ban tiêu chu n k n ng qu c gia (National Skill Standards Board - NSSB)

5

ho ch, t ch c, ch đ o và đánh giá các ch c n ng kinh doanh quan tr ng đ n hi u

qu ho t đ ng kinh doanh và s n xu t Ngành qu n tr Kinh doanh và c h i ngh nghi p Qu n tr luôn có s n trong m i l nh v c c a n n kinh t ”, và nó bao g m các con đ ng ngh nghi p (1) Qu n tr kinh doanh t ng h p; (2) qu n tr thông tin kinh doanh; (3) qu n tr ngu n nhân l c; (4) qu n tr đi u hành; (5) h tr qu n tr Sinh viên có th s d ng các c m ngh nghi p Qu n tr kinh doanh đ đi u tra m t

lo t các l a ch n ngh nghi p trong qu n tr kinh doanh Cách ti p c n c m ngh nghi p làm cho sinh viên d dàng h n đ hi u s liên quan c a các khóa h c yêu

c u và giúp sinh viên l a ch n các khóa h c không b t bu c khôn ngoan h n C m ngh nghi p xác đ nh các ki nth c và k n ng h c viên c n ph i có vì chúng theo

đu i m t l trình h ng t i m c tiêu ngh nghi p c a h Các ki n th c và k n ng

ch N u sinh viên th t s có xu h ng kh i nghi p kinh doanh thì sinh viên luôn

mu n chu n b các k n ng c n thi t nh t đ làm hành trang cho vi c kh i nghi p

c a riêng mình V y v i vai trò là m t ch doanh nghi p thì vi c đòi h i k n ng

qu n tr và k n ng lãnh đ o thì s có quan h nh th nào Hay v i k n ng chính

tr - m t k n ng v a đ c xem là k n ng c ng, v a đ c xem là k n ng m m thì tác đ ng c a k n ng này đ n xu h ng kh i nghi p kinh doanh là có hay không?

B i ng i mà có k n ng chính tr thì có kh n ng nh n th c chính xác các m i quan h quy n l c ch ch t trong t ch c, hi u đ c quy n l c t o nên quan đi m

và hành đ ng c a các nhóm khách hàng (bên trong và bên ngoài), các nhà c nh tranh, và còn nh n th c đ c tình hình th c t bên ngoài và bên trong t ch c m t cách sâu s c, cùng nh h ng nh ng ng i liên quan đ đ t đ c m c tiêu chung

5

T i Hoa K , c m ngh nghi p giúp đ các c v n h c t p trong vi c lên k ho ch giáo d c cho sinh viên phù h p v i tính cá nhân cao c a t ng sinh viên nh m giúp đ sinh viên đ t đ c m c tiêu ngh nghi p

l n tr ng vi c hình thành đ i ng này Ngoài công vi c đào t o, thì các t ch c giáo

d c, c ng đ ng còn có trách nhi m đ a ra các bi n pháp thúc đ y tinh th n kinh doanh sinh viên, vì chính sinh viên càng có xu h ng kh i nghi p kinh doanh thì càng t o ra nhi u c h i vi c làm và gi m tình tr ng th t nghi p đang là v n đ quan tâm c a xã h i Tuy v y, thúc đ y tinh th n kinh doanh sinh viên nh th nào ph thu c r t l n đ n vi c xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên đ c gi i thích t các y u t nào

Vì l đó, tác gi đ xu t nghiên c u m i quan h gi a k n ng chính tr v i

xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên chính quy ngành qu n tr kinh doanh đ t sinh viên có th thông qua xem xét m i quan h này Và li u chính m i quan h này có t o đi u ki n th m dò thêm v đam mê kh i nghi p c a sinh viên trong ngành qu n tr kinh doanh hay không

7

tr cho sinh viên nh m thúc đ y tinh th n xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên C th h n, câu h i nghiên c u đ c trình bày nh sao

Có ph i sinh viên v i m c đ k n ng chính tr cao thì s nh h ng đ n xu

h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên c ng s gia t ng cao

Khái ni m kh i nghi p kinh doanh và làm thuê s d ng trong nghiên c u này đ c đ nh ngh a nh sau:

1 Kh i nghi p kinh doanh là vi c mà cá nhân l a ch n vi c t làm ch , t

- K thu t thu th p d li u đ nh l ng gi i h n trong bi n pháp t báo cáo Tuy nhiên k thu t nghiên c u t báo cáo trong nghiên c u hành vi v n đ c cho phép s d ng (Spector, 1994)

đ i t ng nghiên c u t tr l i b ng câu h i

8

1.5 Ý ngh a th c ti n c a đ tài

Th nh t, đ i v i sinh viên ngành qu n tr kinh doanh, vi c đi u ch nh thang

đo k n ng chính tr (political skill) s cho sinh viên có c s h n khi s d ng chính thang đo này làm c s đ khám phá thêm m c đ xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a b n thân Ngoài ra, vi c nghiên c u này còn t ng trình đ t hi u bi t và

t ý th c trong vi c phát tri n ngh nghi p t làm ch c a sinh viên khi v n còn đang ng i gh nhà tr ng ;

Th hai, thông qua k t qu đ t đ c t d li u th c t , nghiên c u c ng đ a

ra các k t lu n và nh ng khuy n ngh c th cho các t ch c đào t o nh n di n s

c n thi t c a k n ng này trong t ch c, đ t đó có các k ho ch h tr sinh viên

c i thi n k n ng này ây c ng là m t ho t đ ng giúp nhà tr ng gia t ng ch t

l ng đ u vào, b sung thu c tính t ng thêm trong vi c gia t ng giá tr c m nh n

c a sinh viên v đ n v đào t o kinh doanh uy tín

K t c u c a báo cáo nghiên c u

Báo cáo nghiên c u đ c chia thành 5 ch ng, c th nh sau:

- Ch ng 1 T ng quan

Ch ng này gi i thi u khái quát v đ tài, cho bi t m c tiêu nghiên c u,

ph m vi, ph ng pháp nghiên c u, nêu lên các ý ngh a th c ti n c a đ tài và

gi i thi u k t c u c a báo cáo

- Ch ng 2 C s lý thuy t và mô hình nghiên c u

Ch ng này làm rõ v m t lý thuy t các n i dung liên quan đ n k n ng chính tr (Political skill), liên quan đ n xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên (Self – employment intention); trình bày và đ xu t mô hình nghiên

c u cho báo cáo

- Ch ng 3: Ph ng pháp nghiên c u

N i dung c a ch ng này là trình bày thi t k nghiên c u, thang đo l ng các khái ni m nghiên c u và ph ng th c đi u ch nh các thang đo nh m m c

c ng nh nh ng h n ch c a nghiên c u đ đ nh h ng cho nh ng nghiên c u

ti p theo

10

C S LÝ LU N VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U

2.1 Gi i thi u

Ch ng 1 gi i thi u t ng quan v d án nghiên c u Ch ng 2 này m c đích

gi i thi u c s lý lu n cho nghiên c u Trên c s này, mô hình nghiên c u đ c xây d ng cùng v i các gi thuy t v m i quan h gi a các khái ni m trong mô hình

Ch ng này bao g m 2 ph n chính, (1) c s lý lu n v xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên, k n ng chính tr , và (2) mô hình nghiên c u

2.2 C s lý lu n

Nh đã gi i thi u ch ng 1, k n ng c n thi t liên quan đ n xu h ng kh i nghi p kinh doanh có th đ c p đ n k n ng chính tr Vi c tìm hi u sâu s c các khái ni m liên quan cho ta c s đ ti p t c tìm hi u m i quan này

Theo Nguy n Nh Ý và ctg (2007), kh i nghi p kinh doanh đ c hi u là b t

đ u s nghi p t vi c đ u t v n kinh doanh hay m c a hàng kinh doanh Còn Krueger & Carsrud (1993) cho r ng hành vi kinh doanh nh vi c b t đ u m m t

d án kinh doanh là xu h ng và d báo t t nh t b i xu h ng h ng v hành vi chính xác H cho r ng xu h ng là nhân t thúc đ y nh h ng hành vi i u này hoàn toàn phù h p v i lý thuy t hành vi mà tình tr ng xu h ng là ti n đ tr c ti p

11

mong mu n cho dù là t t hay x u; (2) chu n ch quan c a nhóm xã h i đ c p đ n

nh ng gì nh ng ng i quan tr ng đ i v i cá nhân đó suy ngh v th c hi n các hành vi xu h ng; (3) nh n th c hành vi ki m soát c a m t cá nhân là s suy xét,

kh n ng nhìn nh n c a mình đ có nh ng hành vi xu h ng Theo mô hình c a Ajzen & Fishbein (1986), thái đ và ni m tin d báo xu h ng, r i xu h ng s d báo ti p hành vi Ngoài ra, Ajzen & Driver (1992) nh n m nh r ng "thu n l i h n các thái đ và chu n ch quan đ i v i hành vi, và nh n th c hành vi ki m soát càng

m nh thì xu h ng c a m t cá nhân đ th c hi n các hành vi s đ c xem xét " Xu

h ng là s h i t , t p trung c a các lý thuy t xung quanh s nghiên c u nh h ng

đ n quy t đ nh tham gia vào m t hành vi nh t đ nh mà cung c p m t khung lý thuy t mà xu h ng kh i nghi p kinh doanh có th đ c nghiên c u

Xu h ng kinh doanh (entrepreneurial intention) đ c p đ n xu h ng đ

th c hi n hành vi kinh doanh Xu h ng kh i nghi p kinh doanh đ c đ nh ngh a

nh là xu h ng đ b t đ u m t doanh nghi p m i (intention to start a new business) (Krueger & Brazeal,1994; Zhao và ctg, 2005), xu h ng c a riêng m t doanh nghi p (the intention to own a business) (Crant, 1996), hay xu h ng s

đ c t làm ch (self – employment intention) (Kolvereid, 1996) Sinh viên ch a

t t nghi p là nhóm ng i đang trong giai đo n đ u c a l a ch n ngh nghi p, thang

đo xu h ng kh i nghi p s cung c p t p bi n quan sát cung c p các bi n quan sát

t thích thú vi c t làm ch hay quy n s h u kinh doanh cho đ n xu h ng kinh doanh lâu dài Sinh viên s không ch n vi c kh i nghi p kinh doanh n u xu h ng

l a ch n nó không cao

2.2.2 K n ng chính tr

M t c s lý thuy t quan tr ng cho ho t đ ng chính tr trong các t ch c

đ c đ xu t b i Mintzberg (1983, 1985) hai th p k tr c Mintzberg cho r ng

đ ng c đ s d ng h t nh ng ngu n l c cá nhân, Mintzberg g i đó là ‘ý chí chính

tr ’ Th hai, Mintzberg cho r ng đi u đó c ng không đ đ cho các cá nhân s n sàng th c hi n nh ng hành vi chính tr , mà h c ng c n ph i s h u n ng l c đ

th c hi n nh ng hành vi này m t cách khôn khéo và hi u qu chính tr nh t, và nó

đ c g i là “k n ng chính tr ” Sau này, Hollander (1995) “Nêu b t r ng nghiên

c u v lãnh đ o bây gi là t p trung h n vào vai trò c a nh ng ng i theo mình”

ây c ng là m t ph n quan tr ng, nó nh là k t qu c a l i ích nhi u h n trong làm

vi c nhóm, và s tham gia c a ng i lao đ ng Trong nhi u tình hu ng vai trò c a

ng i lãnh đ o s là ng i tham gia h n, là ng i duy trì ho t đ ng t p th h n

V i vai trò này thì có th nh h ng đ n vi c s d ng quy n l c và chính tr trong chính hành x lãnh đ o c a h Chính tr đ c nh n bi t nh là s c m nh trong hành đ ng và có th nh h ng đ n nh ng ho t đ ng không mong mu n nh là m t

ph n vai trò lãnh đ o c a mình, và nó c ng nh h ng đ n s phân b nh ng l i th

và b t l i trong t ch c Nh trong nghiên c u c a Peled (2000), k n ng chính tr

là v khí bí m t cho nh ng lãnh đ o thành công Ông bi n lu n r ng đây có m t

s khác nhau gi a k n ng con ng i v i nhau, liên quan đ n đi u này nh là s tho i mái và d ch u trong giao ti p gi a lãnh đ o và nhân viên, đ ng nghi p, c p trên và khách hàng, và k n ng chính tr có liên quan đ n nh ng đi u này nh là

kh n ng lôi kéo quan h con ng i v i nhau c a h v i nhân viên, đ ng nghi p,

nghiên c u này tác gi s d ng v i ý ngh a là: “Chính tr đ c nh n bi t nh là s c m nh trong hành đ ng và

th và b t l i trong t ch c.”

13

khách hàng, và giám sát Tuy nhiên, Perrewe và ctg (2000) ch đ n thu n mô t k

n ng chính tr nh là k n ng con ng i v i nhau Bên c nh đó, Ferris và ctg (1994)

đã bi n lu n r ng nhi u quy n l c qu n lý đ c quy t đ nh b i kh n ng lèo lái m t cách hi u qu tình hu ng chính tr trong t ch c Trong t ch c các yêu c u k n ng làm vi c, thì h u nh k n ng chính tr r t h n ch đ c đ c p, mà th ng th y

xu t hi n, đó là “K n ng xã h i”7

(Wu, 2008), là m t khái ni m nh là m t trong

s khái ni m con c a khái ni m hi u qu Hi u qu xã h i đ c đ nh ngh a là “kh

n ng đ đ c, hi u, và đi u khi n t ng tác xã h i m t cách hi u qu (Ferris và ctg, 2002), và nó có các tên nh là: k n ng xã h i, thông minh xã h i, thông minh xúc

c m, và k n ng chính tr M c dù nh ng khái ni m hi u qu xã h i góp ph n vào các c p đ khác nhau c a thành công gi a cá nhân v i nhau, k n ng xã h i, k

n ng chính tr đã nh n đ c s chú ý đáng k , b i vì nó có th quan sát nhi u h n

và d đào t o h n s thông minh hay là tính cách, và nó là m t k n ng có th s

d ng trong nhi u môi tr ng khác nhau

K n ng chính tr là m t k n ng đ c bi t và nó đ c s d ng trong s s p

đ t t ch c (Ferris và ctg, 2001) Và mãi sau này, trong nh ng nghiên c u ti p theo

c a Ferris, ông đã làm rõ khái ni m “k n ng chính tr ”, và khái ni m này đ c th

hi n c th h n qua thang đo g m 18 bi n ây là m t khái ni m b c 2 và nó g m

có 4 thành ph n

n ng chính tr này là ng i lão luy n trong nh n bi t và phát tri n nh ng liên l c khác nhau và m ng l i con ng i H có phong cách đ c tr ng nh y c m, k n ng chính tr cá nhân phát tri n m i quan h d dàng và xây d ng liên minh ho c l i ích

7 K n ng xã h i đang tr nên ngày càng quan tr ng t i n i làm vi c ngày hôm nay, b i vì c c u t ch c đang tr nên ph ng h n v i nhi u d ch v theo đ nh h ng v trí K n ng xã h i m nh có th t o đi u ki n

t ng tác gi a cá nhân v i nhau, mà nó có th d n đ n k t qu công vi c hi u qu M c dù s thay đ i trong

c c u t ch c và t m quan tr ng c a các k n ng xã h i đã nâng cao nh n th c v k n ng xã h i trong các

k t qu t ch c, r t ít đ c bi t v các k n ng xã h i là gì và vai trò c a nó trong nh h ng đ n k t qu công vi c K n ng xã h i nh h ng đ n công vi c và k t qu thành công c a ngh nghi p (Wu, 2008) K

n ng xã h i nh là m t hành vi xã h i có th h c đ c và đ c s d ng đ đ t đ c m c tiêu xã h i.

th o trong giao d ch và lão luy n trong qu n tr xung đ t

Nghiên c u này đ xu t r ng nh ng cá nhân có hi u qu m ng l i s có xu

h ng kh i nghi p kinh doanh Th i gian và n l c c n thi t đ có hi u qu m ng

l i là quan tr ng đ i v i nh ng cá nhân chu n b kh i nghi p kinh doanh B i vì

ng i t làm ch th ng xuyên tìm ki m và phát tri n các m ng l i bên ngoài đ

n m b t các c h i h p tác trong kinh doanh

Gi thuy t H1: Có m i quan h d ng gi a n ng l c m ng l i và xu h ng kh i nghi p kinh doanh

Thành ph n s s c s o xã h i (Social Astuteness): Kotter (1982) th y r ng

các nhà qu n lý có hi u qu có th thay đ i thông tin liên l c và k n ng giao ti p

c a h đ liên quan đ n các cá nhân t nhi u l nh v c chuyên môn khác nhau Meichenbaum và ctg (1981) th o lu n v k n ng xã h i nh các ki n th c và kh

n ng hi u khác nhau nh ng tình hu ng xã h i và s thay đ i hành vi cho phù

h p Ferris và ctg (2005) thì cho r ng cá nhân chi m h u k n ng chính tr thì có

kh n ng quan sát s c s o ng i khác H hi u s tác đ ng xã h i v i nhau t t và

gi i thích chính xác hành vi c a h và hành vi ng i khác H làm cho s k t h p

đ c s c s o, khéo léo đ làm thay đ i môi tr ng, làm cho d g n g i và có s t

nh n th c cao Và s s c s o xã h i nh đ c nói đ n v i đi m đ c tr ng nh là d dàng nh h ng đ n ng i khác, và kh n ng này đ c nh n bi t v i ng i khác

nh là đi u then ch t giành m t đi u gì đó cho ng i khác Cá nhân s c s o xã h i

th ng đ c nh n ra nh là ng i có tính khéo léo, thông minh và bi t th a thu n

v i ng i khác

15

Nh ng doanh nhân thì luôn trong tình tr ng khó kh n trong vi c cân b ng các quan đi m, hay nh ng l i ích có v nh đ i l p nhau b t k đâu và b t c lúc nào N u không có s s c s o xã h i thì các nhà qu n lý s khó dung hòa các mong

đ i c a nh ng đ i tác, nh ng nhân viên, nh ng khách hàng và các nhà c nh tranh

S s c s o xã h i cho phép cá nhân m nh d n trong vi c tìm ki m nh ng ng i

c ng s hi u qu và luôn bi t đánh giá, phân tích tích c c trong quá trình đ ng hành

vi c kinh doanh c a riêng mình

Gi thuy t H2: Có m i quan h d ng gi a s s c s o xã h i và xu h ng kh i nghi p kinh doanh

h ng cá nhân l n nhau cho phép ng i ta thích nghi và xác đ nh hành vi phù h p trong các tình hu ng khác nhau đ kh i g i câu tr l i mong mu n t ng i khác Chi u nh h ng cá nhân l n nhau có th hi u nh là tính n ng đ ng, nó bao g m các hành vi thích h p tác đ ng đ n các m c tiêu khác nhau ho c nh h ng trong các n i dung khác nhau đ c x p đ t tr c đó đ đ t đ c m c đích (Ferris và ctg, 2005) Còn Pfeffer (1992) thì mô t nh h ng cá nhân l n nhau nh kh n ng thay

đ i hành vi đ nh n đ c s h p tác t ng i khác v i m c đích đ t đ c m c tiêu

cá nhân

Vì có th cùng đ ng c m v i nhau đ c nên có ý ngh a quy t đ nh đ i v i

vi c gây nh h ng l n nhau r t nhi u, th t khó đ có đ c m t nh h ng tích c c

đ i v i ng i khác trong m ng l i mà không c m nh n đ c vi c h c m th y th nào và hi u th nào v v trí c a h Nh ng cá nhân ph i gi i trong vi c đ c các d u

hi u c m xúc c a ng i khác và c ng gi i c trong nh ng m i quan h xã h i thì r t

vi c t o nh h ng v i nhau là r t nhi u nh h ng cá nhân l n nhau bao g m kh

n ng hình thành các quy t đ nh, s có đ c quy n l c thông qua nh h ng, và nh

h ng đ n n l c thay đ i đ đ t đ c s tuân th c a c p d i và đ ng s trong s nghi p t làm ch

16

Gi thuy t H3: Có m i quan h d ng gi a nh h ng cá nhân l n nhau và xu

h ng kh i nghi p kinh doanh

Thành ph n s chân th t rõ ràng: (Apparent Sincerity) K n ng chính tr

cá nhân này xu t hi n tr c ng i khác nh là ng i có c p đ chính tr c cao và

tr thành đáng tin c y, th ng th n và chân th t Thành ph n k n ng chính tr này là

ch y u, n u s c g ng nh h ng là thành công b i vì nó t p trung vào m c đích

nh n đ c c a hành vi đ c bi u l M c đích nh n đ c hay đ ng c là quan tr ng

và đ c bi n lu n đ thay đ i s th hi n và gán cho hành vi c a ai đó (Ferris và ctg, 2005)

Cá nhân có đ c s chân thành rõ ràng thì có th nh ng hành đ ng c a mình thì không th b chê trách, có th s t ng m c đ tin t ng c a đ ng s , đi u này s khi n cho các đ ng s cùng h tr và tác đ ng vào mong mu n t làm ch c a mình

Gi thuy t H4: Có m i quan h d ng gi a s chân th t rõ ràng và xu h ng kh i nghi p kinh doanh

G n đây, xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên đ i h c đã nh n

đ c s thích thú đáng k c a các nhà nghiên c u (Tkachev & Kolvereid, 1999; Autio và ctg, 2001; Vecian và ctg, 2005 ) Nghiên c u tr c đây cho r ng các doanh nhân c nđ c trau d i trong su t cu c đ i c a h , và giáo d c là r t quan tr ng đ xây d ng tinh th n kinh doanh trong tâm trí c a ng i làm ch (Lee và ctg, 2006)

B i vì quá trình đào t o giáo d c là m t bi n quan tr ng, nó th ng bao g m trong phân tích c a các nhà nghiên c u (Davidsson, 1995; Linán & Chen, 2006; Kolvereid & Isaksen, 2006) Nh đã trao đ i trên, k n ng chính tr là d ng k

n ng có th đ c gi ng d y, và sinh viên có th h c t p và b i d ng thêm k n ng này trong quá trình h c t p Và theo k t qu nghiên c u c a Kaplan (2008) có đ

c p “Sinh viên kinh doanh d ng nh s d ng công khai k n ng chính tr h n”,

t c là vi c s s ng k n ng chính tr c a các sinh viên ngành kinh doanh là cao Không nh ng th , k n ng chính tr đang b t đ u đ c công nh n trong lý thuy t

17

qu n lý và nh các y u t c a qu n lý hi u qu t i n i làm vi c trong l nh v c t

nhân và l nh v c công (Harley, 2007) Và c ng nh trong nghiên c u Moss (2006)

c ng ch ng minh r ng k n ng chính tr có liên quan đ n thành công và hi u qu

c a lãnh đ o, mà cá nhân có xu h ng kh i nghi p kinh doanh đ tr thành nhà

doanh nghi p, ng i t làm ch thì ch c h n luôn g n v i cá nhân đó s là m t nhà

lãnh đ o Vì l đó, tác gi đ xu t mô hình nghiên c u nh hình 2.1 và các gi

thuy t đ a ra trên c ng có th đ c xem xét trong ph n nghiên c u ti p theo

Hình 2.1 Mô hình đ xu t

2.4 Tóm t t

Ch ng 2 đã nêu lên hai khái ni m c b n s t n t i xuyên su t trong báo

cáo nghiên c u này là k n ng chính tr và xu h ng kh i nghi p c a sinh viên

ngành qu n tr kinh doanh Ch ng này đ a ra mô hình nghiên c u trong đó mô

đ t đ c m c tiêu này, ch ng 3 đ c c u trúc thành các n i dung (1) qui trình nghiên c u; (2) thang đo đo l ng; (3) thi t k nghiên c u

3.2 Qui trình nghiên c u

Nghiên c u này đ c th c hi n thông qua hai b c chính, (1) nghiên c u s

b và (2) nghiên c u chính th c Nghiên c u s b s d ng ph ng pháp nghiên

c u đ nh tính và nghiên c u chính th c s d ng ph ng pháp đ nh l ng n v phân tích là sinh viên i t ng nghiên c u là các sinh viên b c đ i h c ngành

qu n tr kinh doanh t i m t s tr ng đ i h c t i Tp.HCM

Nghiên c u s b đ c th c hi n thông qua ph ng pháp đ nh tính s d ng

k thu t ph ng v n sâu N m sinh viên b c đ i h c chính quy ngành qu n tr kinh doanh tr ng H Kinh t Tp.HCM đ c l a ch n đ ph ng v n sâu Nghiên c u này dùng đ đánh giá cách s d ng thu t ng trong b ng câu h i đ đi u ch nh m t

s thu t ng và l a ch n thang đo cho thích h p (thang đo khái ni m xu h ng kh i nghi p kinh doanh) tr c khi ti n hành nghiên c u đ nh l ng Ngoài ra, tác gi

th c hi n th 1 m u nghiên c u nh (n=35) thông qua k thu t ph ng v n tr c ti p

và c ng ph c v cho m c tiêu chu n hóa các t ng tr c khi nghiên c u chính

th c sau đó

Nghiên c u chính th c đ c th c hi n b ng ph ng pháp nghiên c u đ nh

l ng Nghiên c u đ nh l ng này đ c th c hi n thông qua ph ng pháp ph ng

v n sinh viên ngành qu n tr t i các tr ng đ i h c (Tr ng i h c Kinh t Tp.HCM, Tr ng i h c Tài chính- Marketing, Tr ng i h c M ), s m u đi u tra là 394 Thông qua ph n m m x lý SPSS 13, s li u t m u đi u tra này đ c x

lý nh m đ ki m đ nh l i mô hình đo l ng và các gi thuy t trong mô hình

20

Thang đo đ c ki m đ nh s b b ng h s tin c y Cronbach alpha và phân tích nhân t khám phá EFA thông qua ph n m m x lý s li u th ng kê SPSS 13

Ph ng pháp phân tích h i quy b i đ c s d ng đ ki m đ nh mô hình nghiên c u

Quy trình th c hi n nghiên c u bao g m 3 b c th c hi n chính (1) xây

d ng thang đo, (2) đánh giá thang đo, và (3) ki m đ nh mô hình nghiên c u và các

gi thuy t nghiên c u B ng 3.1 trình bày ti n đ th c hi n nghiên c u

S

l ng

Th i gian a

Trên c s lý thuy t v k n ng chính tr , cùng v i vi c ph ng v n sâu, thang

đo đ c đi u ch nh phù h p Do đ i t ng sinh viên b c đ i h c khác nhau gi a các

h nên ch t p trung nh ng sinh viên đ i h c chính qui đ th o lu n tay đôi Thang

đo đ c s d ng trong nghiên c u chính th c

21

Hình 3.1 Quy trình nghiên c u

Có 2 khái ni m nghiên c u đ c s d ng trong nghiên c u này, trong đó c

2 khái ni m đ u d ng bi n ti m n (latent variable) Các khái ni m ti m n là k

n ng chính tr và và xu h ng kh i nghi p kinh doanh K n ng chính tr (Political skill) là khái ni m đa h ng bao g m b n thành ph n, đó là n ng l c n ng l c m ng

Nghiên c u đ nh l ng

(n = 394)

ánh giá s b thang đo:

Cronbach alpha, EFA

Lo i các bi n có h s t ng quan

bi n t ng nh

Ki m tra h s alpha Phân tích nhân t khám phá EFA

22

l i, nh h ng cá nhân l n nhau, s s c s o xã h i, s chân thành rõ ràng Khái

ni m ti m n còn l i là xu h ng kh i nghi p kinh doanh (self-employment intention), đây là khái ni m đ n h ng

Các thang đo s d ng đ đo l ng các khái ni m trên là các thang đo đã có trên th gi i Các thang đo này đ c ki m đ nh nhi u l n trên th tr ng khác nhau,

Vì v y, nghiên c u này ch ng d ng chúng cho th tr ng Vi t Nam Các thang đo này nguyên th y b ng ti ng Anh Vì v y ph ng pháp d ch ng c và ph ng v n

th m dò (nghiên c u đ nh tính) (xem ph l c 1 v dàn bài th o lu n tay đôi) đ c

s d ng đ đ m b o ý ngh a c a các bi n quan sát T t c thang đo đ c đo l ng

d ng Likert 7 đi m, trong đó 1: hoàn toàn không đ ng ý và 7: hoàn toàn đ ng ý

3.3.1 Thang đo k n ng chính tr

K n ng chính tr bao g m 4 thành ph n chính, đ c đo l ng b ng 18 bi n quan sát Thành ph n th nh t là n ng l c m ng l i, đ c đo b ng 6 bi n quan sát,

ph n ánh kh n ng n ng l c m ng l i c a cá nhân trong t ch c Thành ph n th 2

là s s c s o xã h i, đo l ng b i 5 bi n quan sát, ph n ánh s s c s o c a cá nhân trong phân tích nh n đ nh v n đ trong t ch c Thành ph n th ba, nh h ng cá nhân l n nhau, đo l ng thông qua 4 bi n quan sát, ph n ánh m c đ nh h ng

gi a các cá nhân v i nhau trong t ch c Thang đo th t , s chân th t rõ ràng, đo

l ng b i 3 bi n quan sát, nói lên s chân th t c n bi u hi n rõ ra trong t ch c Thang đo này d a vào thang đo c a Ferris và ctg (2005), xem B ng 3.2

Xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên (g i t t là xu h ng kh i nghi p kinh doanh) đ c đo l ng d a vào đánh giá t ng quát c a chính sinh viên

v xu h ng c a m t cá nhân l a ch n ngh nghi p là mình s t làm ch , m công

8 Sau khi th c hi n nghiên c u đ nh tính v vi c khám phá thang đo xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên, tác gi quy t đ nh l a ch n thang đo c a Kolvereid (1996a) (Xem thêm báo cáo k t qu nghiên c u

đ nh tính)

23

ty sau quá trình tham gia h c t p t i tr ng Thang đo xu h ng kh i nghi p kinh doanh bao g m 3 bi n quan sát d a theo c a Kolvereid (1996), xem B ng 3.2 Các thang đo trong nghiên c u này đ c ph ng theo và có hi u ch nh cho phù

h p v i th c t t thang đo đã th c hi n

Thang đo trong nghiên c u này g m các thành ph n và mã hóa theo b ng d i đây:

B ng 3.2 Thang đo và mã hóa thang đo (Thang đo l n 2)

SEI01 N u tôi đ c l a ch n gi a vi c t làm ch và đi làm thuê cho ai đó, tôi s

u tiên vi c kh i nghi p kinh doanh

SEI02 Tôi s b t đ u kinh doanh c a riêng mình sau khi hoàn thành vi c h c t p SEI03 Tôi không thích vi c đi làm thuê h ng l ng

NA04 Tôi đã phát tri n m t m ng l i r ng b n bè và các c ng s t ch c,

ng i mà tôi có th g i h h tr khi tôi th t s c n h làm đi u gì đó NA05 Tôi dành nhi u th i gian phát tri n các quan h v i nh ng ng i khác t

SA05 Tôi hi u con ng i r t t t

II01 Tôi d dàng phát tri n quan h giao ti p t t v i h u h t m i ng i

II02 Tôi có th làm cho h u h t m i ng i c m th y tho i mái và d ch u khi

g n tôi

II03 Tôi có kh n ng giao ti p m t cách d dàng và hi u qu v i nh ng ng i

khác

II04 Tôi gi i nh n ra ng i khác t ng đ ng v i tôi

AS01 i u quan tr ng là m i ng i tin r ng tôi chân thành trong nh ng gì tôi

Nghiên c u s b đ c th c hi n thông qua ph ng pháp th o lu n tay đôi

Do s khác nhau v v n hóa và m c đ phát tri n kinh t , cho nên có th các thang

đo đã đ c thi t l p t i các n c phát tri n ch a th t s phù h p (cách dùng thu t

ng và m c đ quan tâm c a các phát bi u) t i th tr ng Vi t Nam, cho nên t p các thang đo đ c đi u ch nh và b sung thông qua m t nghiên c u đ nh tính v i k

V vi c ch n m u, ph ng pháp ch n m u thu n ti n 3 giai đo n là ph ng pháp đ c s d ng trong nghiên c u này Phân tích nhân t khám phá EFA và phân tích h i qui b i là ph ng pháp ch y u trong nghiên c u này, do v y đ ti n hành phân tích nhân t khám phá EFA t t, s m u nghiên c u c n đ t ít nh t là 5 m u

t ng ng v i m t bi n quan sát (Hair & ctg, 1998)

Mô hình nghiên c u c a đ tài có 21 bi n quan sát, vì th kích th c m u t i thi u đ ki m đ nh mô hình là n = 21* 5 = 105 V i l ng m u đòi h i này, vi c

ti n hành thu th p d li u 1 l p h c (1 l p h c có th lên đ n 150 sinh viên) là có

Th nh t, l p b ng t n s đ mô t m u thu th p theo gi i tính, tu i,

Th hai, tính toán Cronbach alpha

26

H s Cronbach alpha là m t phép ki m đ nh th ng kê v m c đ ch t ch

mà các m c h i trong thang đo t ng quan v i nhau Vì v y, v i ph ng pháp này,

ng i phân tích có th lo i b các bi n không phù h p và h n ch các bi n rác trong quá trình nghiên c u và đánh giá đ tin c y c a thang đo thông qua h s Cronbach alpha Nh ng bi n có h s t ng quan bi n t ng (item - total correlation) nh h n 0.3 s b lo i

Theo qui c, m t t p h p các m c h i dùng đ đo l ng đ c đánh giá t t

ph i có h s Cronbach alpha l n h n ho c b ng 0.8 Thang đo có Cronbach alpha

t 0.7 đ n 0.8 là s d ng đ c M c dù v y, thang đo có h s Cronbach alpha t 0.6 tr lên v n có th s d ng trong tr ng h p khái ni m đang nghiên c u là khái

ni m m i (Nunnally, 1978; Peterson, 1994; Slater, 1995)

Th ba, phân tích nhân t khám phá (EFA)

Phân tích nhân t khám phá EFA (exploratory factor analysis) là m t ph ng pháp phân tích th ng kê dùng đ rút g n m t t p nhi u bi n quan sát ph thu c l n nhau thành m t t p bi n ít h n đ chúng có ý ngh a h n nh ng v n ch a đ ng h u

h t n i dung thông tin c a t p bi n nguyên th y Ph ng pháp này phát huy tính

h u ích trong vi c xác đ nh các t p h p bi n c n thi t cho v n đ nghiên c u c ng

nh đ c s d ng đ tìm m i liên h gi a các bi n v i nhau Có nhi u cách trích nhân t , cách trích nhân t s d ng trong nghiên c u này là ph ng pháp trích thành ph n chính (principal components) v i phép quay vuông góc (varimax)

Trong phân tích nhân t khám phá, tr s KMO (Kaiser – Mever – Olkin) là

ch s dùng đ xem xét s thích h p c a phân tích nhân t Phân tích đ c xem là thích h p n u tr s KMO có giá tr trong kho ng 0.5 đ n 1 Ng c l i, n u tr s KMO nh h n 0.5 thì phân tích nhân t có kh n ng không thích h p v i các d

li u

M t khác, phân tích nhân t còn d a vào eigenvalue đ xác đ nh s l ng nhân t Ch nh ng nhân t có eigenvalue l n h n 1 thì m i đ c gi l i trong mô hình i l ng eigenvalue đ i di n cho l ng bi n thiên đ c gi i thích b i nhân

27

t Nh ng nhân t có eigenvalue nh h n 1 s không có tác d ng tóm t t thông tin

t t h n m t bi n g c

Khi s d ng phân tích nhân t khám phá, hai tiêu chí chính c n ph i đ t yêu

c u, đó là ph ng sai trích và tr ng s nhân t Ph ng sai trích nói lên các y u t trích đ c bao nhiêu ph n tr m ph ng sai c a các bi n quan sát v i y u t Yêu

c u c a ph ng sai trích là ph i đ t t 50% tr lên và tr ng s nhân t là t 0.5 tr lên (Hair & ctg, 1998)

Th t , phân tích h i qui b i đ xem xét mô hình nghiên c u

M t công vi c quan tr ng c a b t k th t c th ng kê xây d ng mô hình t

d li u nào c ng đ u c n ch ng minh s phù h p c a mô hình V i mô hình đ c

đ c p t i ch ng 2, ph ng pháp phân tích h i qui b i là phù h p khi phân tích

m i quan h gi a bi n xu h ng kh i nghi p v i bi n k n ng chính tr

Ph ng pháp bình ph ng nh nh t v i mô hình đ ng th i (Enter) đ c s

d ng thông qua ph n m m x lý th ng kê SPSS

3.5 Tóm t t

Ch ng này trình bày ph ng pháp nghiên c u g m 2 b c chính nghiên

c u s b và nghiên c u chính th c Nghiên c u s b đ c th c hi n b ng nghiên

c u đ nh tính thông qua th o lu n tay đôi Nghiên c u chính th c đ c th c hi n nghiên c u đ nh l ng Ch ng này c ng trình bày qui trình, k ho ch thu th p và phân tích d li u thu th p đ c Ch ng ti p theo sau đây s trình bày c th k t

qu nghiên c u

28

4.1 Gi i thi u

Sau khi thu th p d li u và th c hi n các b c phân tích nh đã trình bày

Ch ng 3, Ch ng 4 này nh m m c đích trình bày k t qu c a nghiên c u K t

qu c a nghiên c u đ c trình bày trong Ch ng này bao g m các n i dung chính: (1) K t qu nghiên c u đ nh tính, (2) K t qu nghiên c u đ nh l ng, (3) ki m

đ nh mô hình nghiên c u, (4) ki m đ nh các gi thuy t nghiên c u

K t qu c a th o lu n tay đôi cho th y các y u t v k n ng chính tr không khác bi t nhi u (t p trung vào các t ng còn ch a rõ ngh a và đ c hi u

ch nh l i), cu i cùng các bi n quan sát c a thang đo k n ng chính tr đã trình bày

t i ch ng 2 bao g m: n ng l c m ng l i, nh h ng cá nhân l n nhau, s s c

s o xã h i, s chân th t rõ ràng đ u đ c gi l i Tuy v y, thu t ng “k n ng chính tr ” v n còn khá m i m v i các sinh viên, nh ng khi di n gi i v ý ngh a

c a các thành ph n khái ni m này thì sinh viên có c m giác nh đây là khái ni m

có liên quan v i k n ng lãnh đ o hay thông minh xúc c m mà h t ng nghe qua

Qua quá trình th o lu n tay đôi tác gi nh n th y vi c đi u ch nh thang đo

xu h ng kh i nghi p kinh doanh t sinh viên ngành qu n tr là khá d dàng Và

vi c th 2 khái ni m xu h ng kh i nghi p kinh doanh c a sinh viên thông qua 2 thang đo: Thang đo hi u ch nh theo c a Kolvereid (1996) g m 3 bi n quan sát; và thang đo c a Zaidatol (2009) g m 11 bi n quan sát thì các đ i t ng nghiên c u cho r ng thang đo c a Zaidatol (2009) có nhi u phát bi u đ c l p l i (xem ph

l c thang đo c a Zaidatol (2009)), và đi u này gây c m giác không vui v và khá

là ít quan tâm vi c tr l i các phát bi u g n cu i cho khái ni m này khi sinh viên

tr l i Vì th , tác gi quy t đ nh s d ng thang đo c a Kolvereid (1996) trong nghiên c u này

29

Tóm l i, k t qu c a nghiên c u nghiên c u đ nh tính không thay đ i đ

xu t mô hình nghiên c u nh đã trình bày trên

4.3.1 Mô t m u

Nh đã gi i thi u, nghiên c u chính th c đ c ch n b ng ph ng pháp

ch n m u thu n ti n v i kích th c là n = 394 đ t đ c kích th c m u nh

đ ngh ch ng 3 là 350, 500 b ng câu h i đ c phát ra và s b ng câu h i thu

h i là 433 Sau khi thu h i, có 39 b ng câu h i có s l ng ô tr ng nhi u (n>10%) nên b lo i Vì v y kích th c m u cu i cùng dùng đ x lý n = 394 c đi m c a

m u theo gi i tính, tu i, ngành, tr ng đ c trình bày trong B ng 4.1