Phòng ngừa rủi ro giá dầu bằng công cụ phái sinh tại hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines Việt Nam

Gi i thi u hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines ..... hàng không Vi t Nam... CH NGă2 TH CăTR NGăPHọNGăNG AăR IăROăGIỄăD UăB NGăCỌNGăC ăPHỄIă NAM.

TP H CHÍ MINH - N Mă2009

TP H CHÍ MINH - N Mă2009

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u và

thông tin s d ng trong lu n v n này đ u có ngu n g c, trung th c và đ c phép

công b

Tác gi lu năv n

Nguy n Th Nh Mai

L iăcamăđoan

M c L c

Danh m c các ký hi u, ch vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c các hình, bi uăđ

L I M U 1

CH NGă1: 4

T NG QUAN V PHÒNG NG A R I RO VÀ BÀI H C KINH NGHI M V PHÒNG NG A R I RO GIÁ D U B NG CÔNG C PHÁI SINH C A CÁC HÃNG HÀNG KHÔNG TRÊN TH GI I 1.1 T ng quan v r i ro 4

1.1.1 nh ngh a r i ro 4

1.1.2 Phân lo i r i ro 4

1.1.2.1.R i ro kinh doanh 4

1.1.2.2.R i ro tài chính 4

1.1.2.3.R i ro ki t giá tài chính 4

1.2 Phòng ng a r i ro 5

1.2.1 nh ngh a 5

1.2.2 Quan đi m v phòng ng a r i ro 5

1.3 S n ph m phái sinh 6

1.3.1 nh ngh a v s n ph m phái sinh 6

1.3.2 Vai trò c a th tr ng s n ph m phái sinh 7

1.3.3 Ch th tham gia vào th tr ng s n ph m phái sinh 9

1.3.4 Các công c phái sinh 10

1.3.4.1 H p đ ng k h n (Forward) 10

1.3.4.2 H p đ ng giao sau (Future) 10

1.4.1 Gi i thi u nhiên li u hàng không 15

1.4.2 Phòng ng a r i ro giá d u 18

1.4.2.1 T i sao các hãng hàng không ph i phòng ng a r i ro giá d u? 18

1.4.2.2 Các công c phòng ng a r i ro giá d u 20

1.4.2.3 R i ro Basic 22

1.5 Bài h c kinh nghi m phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không trên th gi i 22

1.5.1 Th c tr ng kinh doanh c a các hãng hàng không trong tình hình giá d u bi n đ ng 23

1.5.2 Bài h c kinh nghi m v phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không trên th gi i……… 26

CH NG 2: 29

TH C TR NG PHÒNG NG A R I RO GIÁ D U B NG CÔNG C PHÁI SINH T I HÃNG HÀNG KHÔNG JETSTAR PACIFIC AIRLINES 2.1 Th c tr ng phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không Vi t Nam 29 2.1.1 Th c tr ng kinh doanh c a các hãng hàng không Vi t Nam 29

2.1.2 Phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không Vi t Nam 33

2.2 Gi i thi u hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines 33

2.2.1 L ch s hình thành 33

2.2.2 C c u t ch c 36

2.2.3 Chi n l c và m c tiêu kinh doanh c a Jetstar Pacific 37

2.2.3.1 M c tiêu kinh doanh 37

2.2.3.2 Chi n l c kinh doanh 37

2.3 Phân tích nhă h ng giá d u đ n ho tă đ ng kinh doanh c a Jetstar Pacific 38

2.4.2 T ng quan ch ng trình phòng ng a r i ro giá d u c a Jetstar Pacific.

48

2.4.2.1 C c u giá d u đ c phòng h c a Jetstar Pacific 48

2.4.2.2 Hàng hoá c s và giá tham chi u 49

2.4.2.3 Quy trình báo cáo và giám sát ch ng trình qu n tr r i ro c a Jetstar Pacific 50

2.4.3 Phân tích, đánh giá ch ng trình phòng ng a r i ro giá d u c a Jetstar Pacific 51

CH NG 3: 61

M T S GI I PHÁP PHÒNG NG A R I RO GIÁ D U B NG CÔNG C PHÁI SINH T I HÃNG HÀNG KHÔNG JETSTAR PACIFIC AIRLINES, VI T NAM 3.1 Gi i pháp phát tri n th tr ng phái sinh Vi t Nam 61

3.1.1.Xây d ng và hoàn thi n khung pháp lý cho th tr ng phái sinh Vi t Nam 61

3.1.2 Nâng cao nh n th c và xây d ng ch ng trình phòng ng a r i ro hi u qu trong các doanh nghi p Vi t Nam 62

3.2 Gi i pháp phát tri n th tr ngăx ngăd u Vi t Nam 65

3.2.1 Thành l p sàn giao dch x ng d u……… 65

3.2.2 Xoá b c ch đ c quy n cung c p x ng d u 65

3.3 Gi i pháp phòng ng a r i ro giá d u b ng công c phái sinh t i Jetstar Pacific Airlines 66

3.3.1 Xây d ng chính sách, m c tiêu rõ ràng v qu n tr r i ro giá d u 67

3.3.2 ào t o nhân l c có ki n th c v công c phái sinh 67

3.3.3 Xây d ng và phát tri n h th ng các công c phân tích r i ro và d báo giá d u 67

cao t i Jetstar Pacific trong phòng ng a r i ro giá d u 70

3.3.6 Ti t ki m nhiên li u trong ho t đ ng bay 71

K T LU N 73

TÀI LI U THAM KH O 74

PH L C 76

IATA: International Air transport Association – Hi p h i hàng không qu c t

ASM: Available Seat Miles – S gh s n sàng cho s hành khách nhân cho s d m (miles) mà s gh đ c bay

B ng 2.1: Chi phí x ng d u và k t qu kinh doanh c a Jetstar Pacific n m

B ng 2.5: Phòng h giá d u c a Jetstar Pacific n m 2008 52

B ng 2.6: Phòng h giá d u c a Jetstar Pacific n m 2009 54

Hình 1.1: Bi u đ giá d u WTI và Jet Kerosense t n m 1999-2009 23

Hình 2.1: Bi u đ giá d u c a Jetstar Pacific t n m 2006-2009 38

Hình 2.2: T tr ng chi phí c a Jetstar Pacific t n m 2006-2009 39

Hình 2.3: C c u giá d u c a Jetstar Pacific Airlines 49

L IăM ă U

1 S c n thi t và tính th c ti n c aăđ tài

Th tr ng hàng không Vi t Nam đư đánh d u m t b c ti n quan tr ng v i s

ra đ i c a Hãng Hàng Không giá r Jetstar Pacific Airlines vào tháng 2/2007 V i

mô hình hàng kinh doanh này, hưng có c h i m r ng th tr ng hàng không đ n đông đ o các đ i t ng khách hàng, trong khi các hãng hàng không truy n th ng

Vi t Nam trong th i gian qua ch t p trung đ n đ i t ng khách hàng có thu nh p cao Tuy nhiên, bên c nh nh ng thu n l i trên Jetstar Pacific c ng ph i đ i m t v i

m t thách th c l n h n khi là m t hãng hàng không giá r , đó là ph i qu n lý t t

đ c chi phí, gi m giá thành đ có th xây d ng đ c m c vé r mà v n đ m b o

đ c m c tiêu kinh doanh c a hãng M c tiêu này c a hưng đang g p m t tr ng i

l n khi chi phí x ng d u, kho n m c chi phí chi m t tr ng l n nh t trong c c u chi phí c a hưng, đư không ng ng bi n đ ng và t ng lên trong th i gian qua

Hi n t i, ngu n x ng d u c a Jetstar Pacific đ c nh p kh u t các th tr ng

n c ngoài, do đó hưng s không tránh kh i r i ro m t khi xu t hi n cú s c giá d u trên th gi i i u này đư th t s x y ra khi n m 2008 giá d u thô th gi i đư đ t k

l c 145.16 USD/thùng vào ngày 14/7/2008, chính cú s c giá d u này đư khi n tình hình kinh doanh c a các hãng hàng không trên th gi i chao đ o Nh n th c đ c

t m quan tr ng c a r i ro giá d u tác đ ng đ n tình hình kinh doanh c a hãng, Jetstar Pacific đư ti n hành th c hi n phòng ng a r i ro giá d u b ng h p đ ng phái sinh ây là công c phòng ng a r i ro đ c ng d ng r ng rãi t i các hãng hàng không trên th gi i và vi c phòng h giá d u đư tr thành m t đ c đi m quan tr ng

c a các hãng hàng không giá r vì chính chi phí nhiên li u s quy t đ nh đ n s

s ng còn c a các hãng này Tuy nhiên, th tr ng phái sinh v n là m t th tr ng s

kh i Vi t Nam và phòng h giá d u là nh ng chi n l c ph c t p, đòi h i các hãng hàng không ph i có s am hi u v công c phái sinh, kh n ng phân tích, đánh giá đ c r i ro, các thông tin th tr ng…Vi c ng d ng công c phái sinh trong phòng h giá d u t i Jetstar Pacific Airlines đư m ra nh ng nh n th c m i

v phòng ng a r i ro nói chung và phòng ng a r i ro giá d u nói riêng trong ngành

hàng không Vi t Nam ó là lý do tôi ti n hành nghiên c u đ tài ắPhòng ng a

r i ro giá d u b ng công c phái sinh t i hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines, Vi tăNamẰ

2 M c tiêu nghiên c u c aăđ tài

 Nghiên c u tìm hi u lý lu n v phòng ng a r i ro, công c phái sinh

và kinh nghi m phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không

trên th gi i

 Phân tích, đánh giá tác đ ng giá d u đ n ho t đ ng kinh doanh c a Jetstar Pacific trong th i gian qua đ th y ý ngh a vi c th c hi n phòng ng a r i ro giá d u b ng công c phái sinh t i Jetstar Pacific

Airlines

 Nghiên c u, đánh giá ch ng trình phòng ng a r i ro giá d u c a Jetstar Pacific Airlines đ th y đ c m t thành công và nh ng m t còn h n ch c a hãng t đó đ a ra nh ng gi i pháp hoàn thi n ch ng trình phòng ng a r i ro giá d u c a Jestar Pacific trong t ng lai

3 iăt ng và ph m vi nghiên c u c aăđ tài

tài t p trung phân tích, đánh giá nh h ng c a giá d u đ n ho t

đ ng kinh doanh và ch ng trình phòng h giá d u b ng công c phái sinh

c a Jetstar Pacific Airlines trong th i gian qua T đó đ tài đ a ra m t s

gi i pháp đ hoàn thi n ch ng trình phòng ng a r i ro giá d u t i Jetstar Pacific Airlines

4.ăPh ngăphápănghiênăc u

Tác gi nghiên c u lý lu n, tìm hi u th c ti n và kinh nghi m v phòng ng a

r i ro giá d u b ng công c phái sinh c a các hưng hàng không trên th gi i k t h p

v i quá trình tìm hi u th c ti n ch ng trình phòng ng a r i ro giá d u t i hưng hàng không Jetstar Pacific Airlines tài s d ng t ng h p m t s ph ng pháp nghiên c u: th ng kê mô t , t ng h p, so sánh, phân tích, ph ng pháp quan sát t

th c ti n đ khái quát b n ch t c a các v n đ nghiên c u Ngoài ra, đ tài c ng s

d ng các b ng, bi u, hình đ minh h a

5 K t c u c a lu năv n

Ngoài l i m đ u, k t lu n, m c l c, danh m c các t vi t t t, danh m c các

b ng, danh m c các hình, bi u đ , danh m c tài li u tham kh o, lu n v n bao g m 3

ch ng:

Ch ngă1: T ng quan v phòng ng a r i ro và bài h c kinh nghi m

v phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không trên th gi i

Ch ngă2:ă Th c tr ng phòng ng a r i ro giá d u b ng công c phái

sinh t i hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines, Vi t nam

Ch ngă3: M t s gi i pháp phòng ng a r i ro giá d u b ng công c

phái sinh t i hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines, Vi t Nam

CH NGă1

T NGăQUANăV ăPHọNGăNG AăR IăRO VÀ BĨIăH CăKINHăNGHI Mă

V ăPHÒNG NG AăR IăROăGIỄăD U C AăCỄCăHĩNGăHĨNGăKHỌNG

án có kh n ng xu t hi n các kho n l th p h n Nói cách khác thu t ng r i ro

đ c s d ng v i ý ngh a thay th l n nhau qua l i v i thu t ng không ch c ch n

đ mô t s bi n đ i c a các t su t sinh l i liên quan đ n m t d án hay m t tài s n nào đó

1.1.2 Phân lo i r i ro

1.1.2.1 R i ro kinh doanh

Là tính kh bi n hay tính không ch c ch n trong l i nhu n tr c thu c a

m t doanh nghi p hay r i ro có liên quan đ n b n ch t ho t đ ng s n xu t và kinh doanh R i ro kinh doanh do nhi u y u t gây ra, bao g m tính kh bi n c a doanh thu và các chi phí h at đ ng

1.1.2.2 R i ro tài chính

R i ro tài chính ch tính kh bi n t ng thêm c a thu nh p m i c ph n và xác

su t m t kh n ng thanh toán khi m t doanh nghi p s d ng các ngu n tài tr có chi phí tài chính c đ nh nh n và c ph n u đưi trong c u trúc v n c a mình

1.1.2.3 R i ro ki t giá tài chính

nh y c m t các nhân t giá c th tr ng nh lưi su t, t giá, giá c hàng hóa và ch ng khoán tác đ ng đ n thu nh p c a doanh nghi p đ c g i là r i ro ki t giá tài chính

1.2 Phòng ng a r i ro

1.2.1 nh ngh a

Phòng ng a r i ro hàm ý m t d ng giao dch đ c thi t k sao cho làm gi m,

ho c trong m t vài tr ng h p lo i tr đ c r i ro

1.2.2 Quan đi m v phòng ng a r i ro

T i sao các công ty ph i phòng ng a r i ro ?

 Phòng ng a r i ro có th làm t ng giá tr tài s n c a c đông

Theo lý thuy t MM, giá tr c a công ty là đ c l p v i quy t đ nh tài chính, trong đó có c quy t đ nh phòng ng a r i ro Nói nh th không có ngh a là các c đông không ph i là không có nhu c u phòng ng a r i ro b i vì h có th tìm th y trong đó m t k t h p kh d có th ch p nh n đ c gi a hai đ i l ng r i ro và l i nhu n Tuy nhiên v n đ đây là công ty không nh t thi t ph i phòng ng a r i ro

b i vì h có th tìm th y m t k t h p kh d có th ch p nh n đ c Tuy nhiên n u các c đông có th d báo chính xác t t c nh ng r i ro c n ph i đ c phòng ng a

đi ch ng n a, nh ng n u xu t hi n đ nh y c m do nh ng b t n trong giá c nguyên v t li u thì h có kh n ng tính toán chính xác m c đ r i ro này hay không? H có th xác đ nh chính xác đ c th i đi m mà lúc đó r i ro d n đ n t n

th t l n nh t hay không? H có th xác đ nh m t cách chính xác s l ng h p đ ng giao sau đ phòng ng a cho ph n r i ro c a h trong t ng s r i ro hay không ? Các chi phí giao d ch c a h có b ng ho c th p h n các chi phí giao d ch do chính công

ty th c hi n hay không? Gi i pháp cho các v n đ này là không th , m t đi u khá

rõ, m t ch ng trình phòng ng a r i ro do công ty th c hi n thì hi u qu h n là do chính các c đông th c hi n

 u đưi v thu

Ngoài ra còn có nh ng lý do khác khi n công ty phòng ng a r i ro thì t t h n

ch ng h n nh lý do v u đưi thu Các công ty nào có thu nh p th p, ch ng h n

nh có m c thu su t d i m c thu thu nh p doanh nghi p m c cao nh t, có th

nh n đ c các l i ích t nh ng m i t ng tác qua l i gi a phòng ng a r i ro và

c u trúc c a m c thu su t thu nh p l y ti n

 Phòng ng a r i ro c ng làm gi m kh n ng phá s n L u ý r ng các

l i ích trên không mang l i giá tr cho các c đông ngo i tr r ng chúng có kh

n ng làm gi m chi phí d ki n trong tr ng h p công ty phá s n

Công ty có th l a ch n quy t đ nh phòng ng a r i ro là do các giám đ c c a công ty v n d b ràng bu c nh ng quy n l i c a mình vào thành qu c a công ty Lúc b y gi các giám đ c có th nh n đ c nh ng l i ích do làm gi m r i ro c a công ty ây không ph i là m i quan tâm hàng đ u c a c đông nh ng l i là nh ng

gì t t nh t đ lý gi i t i sao công ty ph i phòng ng a r i ro

 Phòng ng a r i ro c ng chuy n t i m t tín hi u đ n trái ch ti m n ng c a công ty r ng công ty đang th c hi n nh ng n l c ph i h p đ b o v giá tr c a tài

s n c s và chúng s làm cho các đi u ki n tín d ng đ c n i l ng h n, ít t n kém

h n, ít t n chi phí h n c ng nh các đi u kho n b o v đ c nghiêm ng t h n

T i sao các công ty không phòng ng a r i ro ?

Phòng ng a r i ro có th d n đ n nh ng n t ng sai l ch v s l ng r i ro

gi m đi Phòng ng a r i ro h u nh không th nào tri t tiêu đ c hoàn toàn r i ro

mà ch có th làm gi m thi u r i ro mà thôi Chính vì th m i đòi h i nên duy trì

m t s r i ro đ có th nh n d ng và ki m soát đ c chúng

Phòng ng a r i ro có th s lo i tr các c h i th c hi n nh ng u th khi

các đi u ki n th tr ng thu n l i Nói các khác, phòng ng a r i ro m t m t làm

gi m đi các kho n l nh ng m t khác chúng c ng làm gi m đi các kho n lãi ti m

n ng T o ra tài s n cho các c đông không đ n t m t ch ng trình phòng ng a r i

qu c a chúng ph thu c vào di n bi n c a các công c ch n làm c s hay còn g i

là tài s n c s

Tài s n c s có th là c phi u, trái phi u, ti n ho c là hàng hóa hay có th

là m t y u t ng u nhiên ch ng h n nh th i ti t Tài s n c s có th là công c phái sinh khác, ch ng h n nh h p đ ng giao sau ho c h p đ ng quy n ch n

1.3.2 Vai trò c a th tr ng s n ph m phái sinh

 Qu n tr r i ro

Vì giá c a s n ph m phái sinh có quan h v i giá c a hàng hóa c s trên th

tr ng giao ngay, các s n ph m phái sinh có th đ c s d ng làm gi m hay t ng

r i ro c a vi c s h u tài s n giao ngay Ví d mua m t tài s n giao ngay và bán

m t h p đ ng giao sau hay m t quy n ch n mua s làm gi m r i ro c a nhà đ u t

N u giá hàng hóa gi m xu ng, giá c a h p đ ng giao sau hay quy n ch n c ng s

gi m Khi đó nhà đ u t có th mua l i h p đ ng v i giá th p h n, do đó s nh n

đ c m t kho n l i nhu n ít nh t có th bù đ p ph n nào m c l t tài s n c s

D ng giao dch này đ c g i là phòng ng a r i ro

Vì v y, các nhà đ u t s n sàng cung c p nhi u v n h n cho th tr ng tài chính

i u này s t o ra nhi u l i ích cho n n kinh t , vì nó t o đi u ki n cho nhi u công

ty có kh n ng huy đ ng v n trên th tr ng h n và gi cho chi phí s d ng v n càng th p càng t t

 Thông tin hi u qu hình thành giá

Các th tr ng k h n và giao sau là ngu n thông tin r t quan tr ng đ i v i giá c c bi t, th tr ng giao sau đ c xem nh m t công c ch y u đ xác đ nh giá giao ngay c a tài s n i u này là do nhi u tài s n có giao d ch trên th tr ng

giao sau, th tr ng giao ngay c a chúng r t r ng l n và phân tán Vàng, d u và hàng hóa giao d ch nhi u n i khác nhau, ng v i m i lo i tài s n có r t nhi u n i khác nhau v ch ng lo i và ch t l ng Vì v y, có r t nhi u m c giá giao ngay có

th x y ra c a tài s n, th tr ng giao sau t ng h p t t c thông tin vào m t d ng

th ng nh t, ph n ánh giá giao ngay c a m t tài s n riêng bi t, là c s c a m t h p

đ ng giao sau Giá c a h p đ ng giao sau đáo h n s m nh t th ng đ c xem là giá giao ngay

Giá h p đ ng giao sau và k h n c ng ch a đ ng nh ng thông tin v nh ng

gì mà ng i ta mong đ i v giá giao ngay trong t ng lai Giá giao ngay ch a đ ng cùng m t lo i thông tin, nh ng vi c chi t tách thông tin đó t th tr ng giao ngay

s khó kh n h n th tr ng giao sau H n n a, trong h u h t các tr ng h p th

tr ng giao sau th ng sôi đ ng h n và vì v y thông tin t th tr ng này th ng đáng tin c y h n th tr ng giao ngay M c dù không nh t thi t ph i xem giá giao sau và giá k h n là giá giao ngay trong t ng lai, giá giao sau và giá k h n ph n ánh m t m c giá mà nh ng ng i tham gia th tr ng có th ch t ngay ngày hôm nay thay vì ch p nh n nh ng b t n c a giá giao ngay trong t ng lai

Do đó, th tr ng giao sau và k h n cung c p nh ng thông tin hi u qu đ hình thành giá Th tr ng quy n ch n không cung c p nh ng d báo v giá giao ngay trong t ng lai m t cách tr c ti p Tuy nhiên, chúng cung c p nh ng thông tin quý giá v đ b t n và c ng là r i ro c a tài s n giao ngay c s

 Các l i th v ho t đ ng

Các th tr ng s n ph m phái sinh cung c p r t nhi u l i th v ho t đ ng:

Th nh t, Chúng có chi phí giao d ch th p h n i u này có ngh a là hoa h ng

và các chi phí giao dch khác đ i v i ng i tham gia giao d ch là th p h n i u này làm cho vi c s d ng giao d ch trên các th tr ng này thay th ho c b sung cho các giao d ch trên các th tr ng giao ngay tr nên d dàng và h p d n h n

Th hai, Th tr ng các s n ph m phái sinh đ c bi t là sàn giao sau và quy n

ch n có tính thanh kho n cao h n so v i th tr ng giao ngay M c dù th tr ng giao ngay nói chung là có tính thanh kho n r t cao đ i v i các ch ng khoán c a các công ty l n, chúng không th h p thu mà không gây ra các bi n đ ng giá đáng k

Tính thanh kho n cao h n m t ph n là do m c v n yêu c u đ tham gia vào th

tr ng s n ph m phái sinh là th p h n T su t sinh l i và r i ro có th đ c đi u

ch nh b t c m c đ nào nh mong mu n, nh ng vì c n ít v n h n nên các th

tr ng này có th h p thu nhi u giao d ch h n

Th ba, Các th tr ng s n ph m phái sinh cho phép các nhà đ u t bán

kh ng d dàng h n Th tr ng ch ng khoán áp đ t nhi u gi i h n đ c thi t k đ

h n ch ho c không khuy n khích vi c bán kh ng, nh ng nh ng gi i h n này thì không áp d ng cho giao d ch s n ph m phái sinh K t qu là nhi u nhà đ u t th c

hi n bán kh ng trên th tr ng này thay vì bán kh ng ch ng khoán c s

 Th tr ng hi u qu

Các th tr ng giao ngay có th v n hi u qu ngay c khi không có th tr ng

s n ph m phái sinh Tuy nhiên, m t s c h i kinh doanh chênh l ch lãi su t có th đem l i l i nhu n v n t n t i, ngay c trong các th tr ng th ng xuyên hi u qu

S t n t i c a nh ng c h i này có ngh a là giá c a m t s tài s n t m th i vi ph m các qui lu t Các nhà đ u t có th ki m đ c l i nhu n v t h n m c h p lý c a

th tr ng ng v i m c r i ro cho tr c

Nh đư đ c p, có các m i liên h quan tr ng gi a giá giao ngay và giá s n

ph m phái sinh Vi c giao d ch d dàng h n và chi phí th p h n trên các th tr ng này t o đi u ki n cho giao d ch kinh doanh chênh l ch giá và nh ng đi u ch nh nhanh chóng v giá s lo i tr ngay l p t c nh ng c h i l i nhu n này N n kinh t

s h ng l i nhi u vì giá c a tài s n c s ph n ánh chính xác h n giá tr kinh t

th t s c a hàng hóa

1.3.3 Ch th tham gia vào th tr ng s n ph m phái sinh

 Nhà đ u t : là ng i d ki n đ c nh ng r i ro s x y ra và xét c n đ c phòng ng a b ng các s n ph m phái sinh Nh v y, ng i đ u t s d ng s n ph m phái sinh đ qu n tr r i ro v giá hàng hóa mà mình đang n m gi

 Nhà đ u c : là ng i tham gia vào th tr ng đ mong ki m l i t s

bi n đ ng giá c hàng hóa Nh v y, nhà đ u c s d ng s n ph m phái sinh nh

m t công c tài chính đ ki m l i

1.3.4 Các công c phái sinh

1.3.4.1 H p đ ng k h n (Forward)

a nh ngh a: H p đ ng k h n là h p đ ng gi a hai bên – ng i mua và

ng i bán- đ mua ho c bán tài s n vào m t ngày trong t ng lai v i giá đư th a thu n ngày hôm nay N u vào ngày đáo h n, giá th c t cao h n giá th c hi n ng i

 Giá tr c a h p đ ng k h n ch đ c giao nh n vào ngày đáo h n h p

đ ng, không có kho n chi tr nào đ c th c hi n vào ngày ký k t ho c trong th i

h n c a h p đ ng

 H p đ ng k h n thông th ng không có các ph ng ti n th c s ph c

v cho giao d ch và không có m t n i nào ho c m t công ty nào đ c t ch c riêng

nh là m t th tr ng Các h p đ ng k h n hoàn toàn đ c giao d ch trên th

tr ng OTC bao g m các liên l c tr c ti p gi a các đ nh ch tài chính là ch y u

1.3.4.2 H p đ ng giao sau (Future )

 Ng i mua h p đ ng giao sau là ng i có ngh a v mua hàng hóa vào

m t ngày trong t ng lai, có th bán h p đ ng trên th tr ng giao sau i u này đư làm cho h thoát kh i ngh a v mua hàng hóa Ng c l i, ng i bán h p đ ng giao sau là ng i có ngh a v bán hàng hóa vào m t ngày trong t ng lai, có th mua l i

h p đ ng trong th tr ng giao sau i u này đư làm cho h thoát kh i ngh a v mua hàng hóa

 H p đ ng giao sau có th lo i b r i ro tín d ng: Th nh t: thay vì giao

nh n giá tr h p đ ng thông qua vi c thanh toán đ n nh t vào ngày đáo h n, thay

đ i trong giá tr c a các h p đ ng giao sau đ c th c hi n vào cu i ngày chúng

đ c giao d ch V i hành vi đi u ch nh theo th tr ng này r i ro không thanh toán

vì v y mà gi m đi Th hai: h p đ ng giao sau giúp làm gi m r i ro không thanh toán là yêu c u các thành viên tham gia th tr ng ng i bán và ng i mua đ u nh nhau th c hi n m t kho n ký g i đ c g i là kho n ký q y N u h p đ ng giao sau

c a b n t ng giá tr trong ngày giao d ch, m c t ng này s đ c c ng vào tài kho n

ký q y c a b n vào cu i ngày Ng c l i n u h p đ ng c a b n gi m giá tr , kho n

l s đ c tr ra Và n u s d tài kho n ký qu c a b n gi m xu ng d i m c t i thi u nào đó b n s b yêu c u n p m t kho n ký qu b sung, tài kho n ký qu c a

b n ph i đ c b sung nh c ho c là v th c a b n s b đóng Vì ph ng pháp này thông th ng s đóng b t k v th nào tr c khi tài kho n ký qu h t ti n, r i

ro đ c th c hi n ch y u đư đ c gi m b t

c Các v th phòng ng a r i ro trong h p đ ng giao sau

 Phòng ng a v th bán: ng i phòng ng a r i ro đang n m gi m t tài

s n và đang lo ng i v m t s t gi m giá c a tài s n có th xem xét phòng ng a v i

v th bán trên h p đ ng giao sau N u giá giao ngay và giá giao sau di chuy n cùng chi u v i nhau, phòng ng a r i ro s làm gi m thi u đ c m t s nguy c Ví d

nh n u giá giao ngay gi m, giá giao sau c ng s gi m b i vì ng i phòng ng a

v th bán trên h p đ ng giao sau giao d ch s t o ra m t kho n lãi ít nh t đ đ bù

đ p ph n l x y ra trên v th giao ngay ây đ c g i là phòng ng a v th bán

 Phòng ng a v th mua: m t ng i d tính mua m t tài s n trong t ng lai do lo ng i r ng giá tài s n s t ng lên nên b n mua m t h p đ ng giao sau Sau

đó, n u giá tài s n t ng lên giá giao sau c ng s t ng lên và t o ra m t kho n lãi trên

v th giao sau Kho n lãi ít nh t bù đ p ph n chi phí cao h n khi mua tài s n ây

Hoán đ i là m t s n ph m phái sinh tài chính bao g m hai bên giao d ch th c

hi n m t chu i các thanh toán cho các bên còn l i vào m t ngày c th Hay hoán

đ i là m t h p đ ng mà hai bên đ ng ý hoán đ i dòng ti n

Có nhi u lo i hoán đ i khác nhau, lo i hoán đ i ph bi n nh t bao g m m t bên th c hi n các chu i thanh toán c đ nh và nh n l i các thanh toán bi n đ i Ngoài ra có nh ng hoán đ i mà các bên th c hi n thanh toán bi n đ i, c ng có

nh ng hoán đ i mà c hai bên đ u th c hi n nh ng thanh toán c đ nh nh ng m t bên thì thanh toán theo m t đ ng ti n này còn bên kia thì thanh toán theo m t đ ng

ti n khác Do đó, các thanh toán c a h thì c đ nh nh ng giá tr th c hi u l c thì

bi n đ ng do các dao đ ng c a t giá h i đoái

b c đi m

 H p đ ng hoán đ i đ c th c hi n trên th tr ng OTC, các bên tham gia bao g m thông th ng bao g m m t nhà giao d ch là m t đ nh ch tài chính cung

c p các hoán đ i trên th tr ng và m t ng i s d ng cu i cùng, khách hàng c a nhà giao dch th ng là m t doanh nghi p, m t q y h u b ng, qu phòng ng a r i

ro ho c là m t t ch c nào đó ng nhiên hoán đ i gi a các nhà giao d ch l n nhau c ng r t ph bi n

 M t h p đ ng hoán đ i t ng t nh h p đ ng giao sau gi ng nh m t danh m c các h p đ ng k h n M t h p đ ng hoán đ i mà bên tham gia nh n các dòng ti n xác đ nh và th c hi n chi tr trên m t m c giá khác xét v m t qu n tr r i

ro h p đ ng k h n, giao sau và hoán đ i đ u ho t đ ng gi ng nhau

 S khác bi t ch y u gi a h p đ ng k h n, giao sau và hoán đ i là đ c tính thanh toán c a các h p đ ng này và m c đ r i ro không thanh toán c a các công c này v i các đ i tác trong h p đ ng Th i h n th c hi n c a h p đ ng k

h n b ng v i k h n c a nó vì không có kho n ký g i nào đ c yêu c u, h p đ ng

k h n là m t công c có r i ro tín d ng thu n túy H p đ ng giao sau làm gi m

th i h n th c hi n (xu ng còn m t ngày) và đòi h i m t kho n ký q y, vì v y g n

nh lo i tr hoàn toàn r i ro tín d ng H p đ ng hoán đ i ch s d ng m t trong hai

c ch trên đ gi m thi u r i ro tín d ng, chúng làm gi m th i h n th c hi n

c Các lo i h p đ ng hoán đ i

 Hoán đ i ti n t (Currency swap): các bên giao d ch th c hi n thanh toán

theo lãi su t c đ nh ho c th n i cho bên còn l i trên nh ng đ ng ti n khác nhau

 Hoán đ i lãi su t (Interest swap): hai bên giao d ch th c hi n m t chu i

các thanh toán ti n lãi cho bên còn l i, c hai kho n thanh toán đ u trên cùng m t

lo i đ ng ti n, m t bên thanh toán theo lãi su t th n i ho c c đ nh S ti n g c làm c s cho vi c thanh toán s không đ c hoán đ i

 Hoán đ i ch ng khoán( security swap): m t trong hai phía th c hi n thanh

toán d a trên giá c a ch ng khoán ho c ch s ch ng khoán Phía còn l i thanh toán

d a trên m t ch ng khoán, danh m c ch ng khoán ho c ch s ch ng khoán khác,

ho c là m t lãi su t nào đó đ c c đ nh

 Hoán đ i hàng hóa:(Commodity Swap) h p đ ng hoán đ i hàng hóa ph

bi n nh t là ng i phòng ng a r i ro s nh n đ c kho n thanh toán d a trên m t

m c giá c đ nh c a hàng hóa c s , bên còn l i s nh n thanh toán d a trên m c giá th n i th ng đ c tham chi u d a trên giá th tr ng (fixed – floating price Swap) H p đ ng hoán đ i hàng hóa đ c s d ng ph bi n trong ngành công nghi p n ng l ng và nông nghi p

1.3.4.4 Quy n ch n (Option)

a nh ngh a

Quy n ch n là m t h p đ ng gi a hai bên, ng i mua và ng i bán trong đó cho ng i mua quy n -nh ng không ph i là ngh a v - đ mua ho c bán m t tài s n

nào đó vào m t ngày trong t ng lai v i giá đư đ ng ý vào ngày hôm nay Ng i mua quy n ch n ph i tr cho ng i bán m t m c phí g i là phí quy n ch n

xu ng so v i m c giá th c hi n mà ch m t phí quy n ch n

c Các v th c a h p đ ng quy n ch n

V th Quy n ch n bán Quy n ch n mua Quy n/Ngh aăv

v i m c giá th c hi n

bán/mua khi quy n th c hi n

d Các lo i quy n ch n ph bi n

 Quy n ch n c phi u: quy n ch n đ i v i c phi u riêng l đôi khi đ c

g i là quy n ch n c phi u hay quy n ch n v n c ph n Các quy n ch n này t n

t i đ i v i hàng ngàn c phi u riêng l m c dù kh i l ng giao d ch có th th p đ i

v i quy n ch n m t s c phi u nh t đ nh Các th tr ng giao d ch quy n ch n c phi u nh CBOE, PHLX, NYSE…

 Quy n ch n ti n t : t giá là giá mà m t đ i t ng có th trao đ i m t

 Ngoài các quy n ch n đ c th c hi n cho các hàng hóa là ti n t , c phi u

ch s ch ng khoán, quy n ch n c ng đ c th c hi n khá ph bi n các lo i hàng hóa khác nh x ng d u, hàng nông s n…

1.4 Phòng ng a r i ro giá d u trong ngành hàng không

1.4.1 Gi i thi u nhiên li u hàng không

a D u Thô

 nh ngh a: Hay còn g i d u m , vàng đen (ti ng Anh: petroleum hay crude

oil; g c ti ng Hy L p: petra - đá và elaion - d u; hay ti ng Latin oleum - d u), là

m t ch t l ng đ c màu nâu ho c ng l c D u thô t n t i trong các l p đ t đá t i

m t s n i c a v Trái t D u thô là m t h n h p g m nhi u hydrocarbon,

ph n l n thu c g c alkane, nh ng thành ph n r t đa d ng Hi n nay, kho ng 80% d u thô ch y u dùng đ s n xu t s n ph m n ng l ng nh x ng nhiên

li u, d u s i và d u diesel, nhiên li u máy bay, các s n ph m gas hoá l ng và kho ng 20% d u thô là nguyên li u ch y u đ s n xu t ra các s n ph m c a ngành hóa d u nh dung môi, phân bón hóa h c, nh a, thu c tr sâu, nh a

đ ng Do d u thô là ngu n n ng l ng không tái t o nên nhi u ng i lo ng i

v kh n ng c n ki t d u trong t ng lai không xa

 Các lo i d u thô thông d ng:

Ngành công nghi p d u m phân chia "d u thô" theo khu v c mà nó xu t phát (ví d "West Texas Intermediate" (WTI) hay "Brent") thông th ng theo t

tr ng và đ nh t t ng đ i c a nó ("nh ", "trung bình" hay "n ng") Các nhà hóa

d u (benchmark)

 West Texas Intermediate (WTI): đây là lo i d u thô ch a 0,24% l u hu nh

v i t l này WTI đ c x p vào lo i d u nh , ng t, nh và ng t h n d u Brent WTI đ c giao d ch l n t i Cushing, Okahama, M Giá d u WTI

đ c làm chu n đ tham chi u giá cho d u B c M hay là tài s n c s trong các h p đ ng t ng lai NYMEX

 Dubai đ c s d ng làm chu n cho khu v c châu Á - Thái Bình D ng c a

o Arab Light R p Saudi

o Bonny Light Nigeria

o Fateh Dubai

o Isthmus Mexico (không OPEC)

o Minas Indonesia

o Saharan Blend Algérie

o Tia Juana Light Venezuela

OPEC c g ng gi giá c a gi Opec gi a các gi i h n trên và d i, b ng cách t ng ho c gi m s n xu t, đi u này r t quan tr ng trong phân tích th tr ng

Gi OPEC, bao g m h n h p c a d u thô n ng và nh , n ng h n c Brent và WTI

b.Nhiên li u hàng không:

 nh ngh a:

Nhiên li u hàng không là s n ph m đ c s n xu t t d u thô, đ c s d ng cho các máy bay ph n l c hay các đ ng c ph n l c (tu c bin) Nhiên li u hàng không nói chung có ch t l ng cao h n các nhiên li u s d ng trong các ngành khác ít nguy hi m h n, ch ng h n nh trong vi c cung c p nhi t đ s i hay v n t i

đ ng b nhi u n c, nhiên li u s d ng trong ngành hàng không là m t hàng

ch u bi u thu khác so v i các lo i nhiên li u khác

Nhiên li u trong ngành hàng không có hai lo i phân bi t rõ ràng:

 X ng máy bay (AvGas-Avation Gas ): là nhiên li u có n ng đ octan cao, đ c s d ng cho các lo i máy bay cá nhân hay các lo i máy bay

đ ng c b n thì hay các xe h i đua

 Nhiên li u cho máy bay ph n l c (JetGas): là nhiên li u không màu cho các đ ng c c a máy bay ph n l c Có nhi u ch ng lo i nhiên li u

ph n l c dùng cho các lo i máy bay ph n l c, cho máy bay dân s hay quân

s Tên g i c a nhiên li u ph n l c không gi ng nhau các n c khác nhau,

thông d ng nh t là TRO (TR – Turboreactor) ho c JP8 (JP – Jet Propelled), JET A1 Nhiên li u ph n l c là m t h p ph n g m các hydrocacbon t C11-C18

Nhiên li u máy bay ph n l c v m t th ng m i đ c phân lo i nh là JET A1 (s d ng ch y u và ph bi n), JET A (ch M ) và JET B (s d ng trong vùng

có khí h u l nh) T t c các nhiên li u này đ u là nhiên li u trên c s d u h a (Kerosense) v i m t s các ch t ph gia b sung khác, do đó nhiên li u máy bay

ph n l c còn đ c g i là Jet Kerosene

 Th tr ng cung c p nhiên li u máy bay

Nhiên li u máy bay đ c cung c p t các nhà cung c p l n trên th gi i v i ngành công nghi p khai thác và l c d u l n nh M (NewYork Harbor, US Gulf Coast,

Los Angeles), Singapore, Hà Lan (Amstedam)…

1.4.2 Phòng ng a r i ro giá d u

1.4.2.1.T i sao các hãng hàng không ph i phòng ng a r i ro giá d u?

Hàng không là m t ngành kinh doanh khác v i các l nh v c khác khi mà các hãng hàng không khó có th chuy n m c giá d u cao sang hành khách b ng vi c

t ng giá vé B n ch t hàng không là m t ngành c nh tranh cao và các hãng hàng không l n c nh tranh trên h u h t các ch ng bay mà các hãng khác ph c v , h có ít

kh n ng h n đ t ng giá vé khi giá d u t ng Ví d các công ty v n chuy n giao

nh n nh Fedex thì có kh n ng bu c khách hàng c a h ch p nh n ph phí x ng

d u nh ng đ i v i Continental Airlines đư ph i h y b vi c t ng giá vé sau khi c

g ng m t th i gian t ng giá vé Vi c t ng giá vé là do chi phí nhiên li u cao nh ng

s c nh tranh kh c li t c a các hưng hàng không đư bu c hãng không th chuy n chi phí nhiên li u sang khách hàng

Các hãng hàng không mu n ng n c n s t ng cao trong chi phí ho t đ ng và

s s t gi m c a l i nhu n nên đư ti n hành phòng ng a r i ro giá d u Qu n lý r i

ro giá d u đư đ c th a nh n b i các hãng hàng không vào kho ng n m 1989 Các hưng hàng không đư s d ng các công c phái sinh đ c d a trên d u thô, d u đ t

lò s i, hay nhiên li u máy bay đ phòng ng a r i ro chi phí nhiên li u Các chuyên gia hàng không cho r ng phòng ng a r i ro giá d u là m t chi n l c quan tr ng nó

có th giúp các hưng hàng không v t qua giai đo n bùng n giá d u c ng nh phòng ng a r i ro giá d u mang l i nh ng giá tr nh t đ nh trong ho t đ ng kinh doanh c a các hãng hàng không Th c t cho th y phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không t o ra m t s n đ nh và nh t quán h n trong dòng ti n Các hãng hàng không có kh n ng d đoán t t h n dòng ti n trong t ng lai, thu nh p

và th c hi n đ u t trong su t giai đo n chu k giá cao i u này đ c đánh giá rõ ràng b i các nhà đ u t

 Th nh t, B ng vi c khóa dòng ti n các hãng hàng không có kh n ng làm

gi m bi n đ ng chi phí d n đ n làm gi m s bi n đ ng thu nh p c a h Các

chuyên gia cho r ng nhìn chung th tr ng tài chính không tin t ng vào s n đ nh trong thu nh p c a các hãng hàng không và vì v y có s không a chu ng trong

ch ng khoán c a l nh v c này T s P/E th ng b ng ½ hay 1/3 trung bình c a th

tr ng B ng vi c phòng ng a r i ro mua nhiên li u, các hãng hàng không có kh

n ng d đoán t t h n chi phí t ng lai, thu nh p nó s giúp gia t ng s tin t ng

c a th tr ng tài chính

 Th hai, Phòng ng a r i ro cho phép các hãng hàng không t n d ng c h i

đ u t trong kho ng th i gian giá cao Các nghiên c u ch ng minh r ng c h i đ u

t có m i t ng quan tích c c v i th i k giá cao i u này đ c gi i thích b i chi phí x u trong ngành hàng không Các hãng hàng không có th s đi đ n phá s n khi giá d u t ng cao và trong tr ng h p nh v y h th ng bu c ph i bán máy bay và

nh ng tài s n khác d i m c giá th tr ng Ví d National Airlines và Legend Airlines c hai đư ph i nh đ n lu t phá s n vào tháng 12/2000, s gia t ng giá d u

nh là m t nhân t đáng k trong vi c không thanh toán đ c và bu c thanh lý tài

s n v i giá r Các hãng hàng không phòng ng a r i ro đ i v i giá d u s có s n nhi u ngu n h n đ đ u t và vì v y h mua đ c nh ng tài s n đ c chi t kh u và làm cho v th c nh tranh c a hãng m nh h n và gia t ng giá tr thông qua các c

h i đ u t có NPV t t h n

Bên c nh nh ng ý ki n ng h s d ng công c phái sinh trong phòng

ng a r i ro bi n đ ng giá d u c a các hãng hàng không, m t s chuyên gia l i đánh giá ng c l i và cho r ng v n s c t n t i r i ro b t ch p các hãng hàng không có phòng ng a hay không phòng ng a r i ro giá d u Vi c các hãng hàng không phòng

ng a giá d u là đang đánh cá v i các chuyên gia v th tr ng d u và ph i tr ti n cho các nhà môi gi i vì v y không th ti t ki m đ c chi phí trong dài h n Tuy bên

1.4.2.2 Các công c phòng ng a r i ro giá d u

 H p đ ng hoán đ i (Plain vanilla swap)

Là d ng h p đ ng đó giá th n i s đ c trao đ i v i m c giá c đ nh trong m t kho ng th i gian nh t đ nh H p đ ng hoán đ i giá d u s ch đ nh s

l ng nhiên li u, th i k phòng h , giá c đ nh và giá th n i H p đ ng hoán đ i

đ n gi n nh t s d a trên s chênh l ch gi a giá c đ nh và giá th n i cho cùng

m t lo i hàng hóa M t d ng h p đ ng hoán đ i khác đó là h p đ ng hoán đ i chênh l ch (differential swap) d a trên s chênh l ch gi a giá đ c c đ nh c a hai

lo i hàng hóa khác nhau Ví d , gi s m t hãng hàng không thích phòng h bi n

đ ng giá d u bay b ng h p đ ng hoán đ i d u s i H p đ ng hoán đ i chênh l ch đây cho nhiên li u bay Jet và d u s i K t qu thu n là hãng hàng không có th

lo i ra đ c r i ro khi giá d u bay Jet s t ng cao h n giá d u s i R i ro basic r t quan tr ng đ i v i lo i r i ro chéo này

 H p đ ng quy n ch n

H p đ ng quy n ch n là quy n mua m t tài s n v i giá đ c đ nh tr c t i

m t th i đi m trong t ng lai Các quy n ch n trên th tr ng OTC cho các s n

ph m d u th ng đ c thanh toán b ng ti n trong khi các quy n ch n d u giao d ch trên sàn giao dch thì đ c th c hi n thông qua các h p đ ng t ng lai Vi c thanh toán quy n ch n OTC thông th ng d a trên giá bình quân c a m t th i k , thông

th ng là hàng tháng Các hưng hàng không thích thanh toán đ i v i giá bình quân

b i vì hãng hàng không th ng tra n p nhiên li u nhi u l n trong ngày Vì các hãng hàng không đang ph i tr m t m c giá bình quân hàng tháng nên h thích thanh toán h p đ ng phòng h b ng m c giá bình quân

Trong ngành n ng l ng, quy n ch n th ng đ c s d ng đ phòng h chéo

r i ro th tr ng, đ c bi t khi tính thanh kho n c a th tr ng luôn đ c quan tâm Ví

d , m t hãng hàng không có th mua m t quy n ch n d u s i nh là m t s phòng

h chéo đ i v i vi c t ng giá c a nhiên li u bay Jet D nhiên, vi c s d ng phòng h chéo ch đ c s d ng khi giá c a chúng có m i t ng quan cùng chi u

 Quy n ch n Collars

Collars là m t s k t h p gi a m t quy n ch n mua và m t quy n ch n bán

i v i bên phòng ng a r i ro đang có k ho ch mua m t hàng hóa, collar đ c t o

ra b ng vi c bán m t quy n ch n bán v i giá th c hi n d i giá hàng hóa hi n t i

và mua m t quy n ch n mua v i giá th c hi n trên giá hàng hóa hi n t i Vi c mua quy n ch n mua cung c p s b o v trong su t vòng đ i quy n ch n đ i v i s bi n

đ ng t ng giá hàng hóa trên giá th c hi n Kho n l i nh n đ c t vi c bán quy n

ch n bán s c n tr v i kho n chi phí c a quy n ch n mua B ng vi c thi t l p chi n l c collars, m c giá t i thi u và m t m c giá t i đa s đ c t o ra xoay quanh v th phòng ng a cho đ n khi h t h n quy n ch n Ví d phòng ng a r i ro giá d u b ng quy n ch n collar, trong đó quy n ch n mua thì đ c mua v i giá

th c hi n là 0.8$ và quy n ch n bán đ c bán v i giá th c hi n 0.6$ Do đó, hưng hàng không s không bao gi tr nhi u h n 0.8$ cho giá d u b t ch p giá t ng cao

nh th nào nh ng c ng s không tr th p h n 0.6$ b t ch p giá d u gi m th p nh

th nào Collar có th đ c th c hi n đ kho n phí nh n đ c t vi c bán quy n

ch n bán s c n tr hoàn toàn v i giá mua quy n ch n mua Lo i collar này đ c

g i là collar không m t phí (zero cost collar)

N u vi c phòng ng a đ i v i bi n đ ng giá t ng (giá th c hi n quy n ch n mua th p h n) hay l i nhu n t vi c gi m giá đ c mong đ i (bán quy n ch n bán

v i giá th c hi n th p h n), chi n l c collar t n phí đ c s d ng V i chi n l c collar t n phí, chi phí c a quy n ch n mua thì ch đ c c n tr m t ph n b i kho n

ti n lưi có đ c t vi c bán m t quy n ch n bán

Chi n l c collars có th xem nh chi n l c phòng ng a h p lý cho m t hãng hàng không vì nó không đòi h i chi phí tr tr c (hay chi phí tr tr c th p) Tuy nhiên n u giá d u gi m m nh, các hãng hàng không ph i tr nhi u chi phí nhiên li u h n đ i th c nh tranh, ng i không s d ng chi n l c phòng ng a r i

ro collar, các đ i th c nh tranh có th h giá vé c a h m nh m Do đó, collar không m t phí đ c g i chính xác là collar không t n phí tr tr c

 H p đ ng t ng lai và k h n

H p đ ng k h n t ng t h p đ ng t ng lai ngo i tr hai đ c đi m quan

tr ng sau: 1) h p đ ng t ng lai đ c chu n hoá và đ c giao d ch trên sàn giao

d ch trong khi h p đ ng k h n thì đ c th c hi n không thông qua sàn giao d ch 2)

H p đ ng t ng lai đ c đi u ch nh h ng ngày trong khi h p đ ng k h n ch đ c thanh toán t i th i đi m đ n h n i v i h p đ ng t ng lai đi u này có ngh a là

m i ngày trong su t vòng đ i c a h p đ ng, có s thanh toán ti n m t ph thu c vào giá tr hàng hoá đ c phòng ng a Sàn giao d ch NYMEX giao d ch h p đ ng

t ng lai d u thô, d u đ t lò s i, và s n ph m x ng d u

1.4.2.3 R i ro Basic

R i ro basic là r i ro mà giá tr hàng hoá đ c phòng h thay đ i không cùng chi u v i giá tr c a các h p đ ng phái sinh đ c s d ng đ phòng h r i ro v giá Trong phòng h giá d u, có ba lo i r i ro basic sau: r i ro basic hàng hoá, r i ro basic th i gian, r i ro basic đ a đi m

R i ro basic s n ph m: xu t hi n n u có s không t ng đ ng v s l ng,

s đ ng nh t, tr ng l ng hay hàng hoá c s Ví d : các hãng hàng không

th ng s d ng h p đ ng d u thô đ phòng h giá nhiên li u bay Jet nh ng

d nhiên d u thô và nhiên li u bay Jet là hai s n ph m khác nhau và có m t

s r i ro basic s n ph m là r t l n Tuy nhiên, th m chí n u phòng h giá cho hai lo i hàng hoá gi ng nhau nh d u thô thì r i ro c b n c ng s phát sinh vì có nhi u lo i d u thô khác nhau d a trên đ nh t và ch a l u hu nh

c a chúng

R i ro basic th i gian: xu t hi n khi có s không phù h p v th i gian phòng h Ví d n u nhà phòng h mong mu n phòng h trong th i gian dài

nh ng ch có nh ng h p đ ng phòng h ng n h n đ c s n sàng R i ro basic v th i gian là m t d ng r i ro r t đáng đ c l u tâm

R i ro basic v đi đi m: đây là m t d ng r i ro c b n ph bi n nh t xu t

hi n khi có s không t ng đ ng v giá hàng hoá c a m t n i này đ i v i

m t n i khác

1.5 Bài h c kinh nghi m phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không trên th gi i

1.5.1 Th c tr ng kinh doanh c a các hãng hàng không trong tình hình giá d u bi n đ ng

Giá d u hàng không đư có s dao đ ng đ t bi n và đư không ng ng t ng nhanh trong các th p k qua Trong m i n m tr l i đây giá d u hàng không đư

t ng m nh t bình quân 21 USD/thùng n m 1999 lên 65 USD/thùng n m 2009 và

đư đ t k l c 174 USD/thùng vào ngày 14/7/2008 Các nhà phân tích cho r ng th

gi i đang tr i qua “cú s c” d u l a th 3 sau các cu c kh ng ho ng n m 1973 và

1980 S bi n đ ng giá d u hàng không trong th i gian qua ch u tác đ ng b i nhi u nhân t nh ng trong đó ch y u là ch u tác đ ng t giá d u thô, m t nhân t quan

tr ng quy t đ nh giá d u hàng không vì nhiên li u hàng không là s n ph m đ c tinh l c t d u thô

Hình 1.1: Bi n đ ng d u WTI và d u Jet Kerosene t n m 1999-2009

Bi năđ ng giá d u WTI và d u Jet Kerosene t 1999-2009

0 50 100

Giá d u thô WTI bình quân USD/thùng

Ngu n: Energy Information Administration (http://tonto.eia.doe.gov)

Có nhi u nguyên nhân khi n giá d u thô phi mư, đi u đ u tiên ph i k đ n là

s xung đ t chính tr gi a Israel và Iran, đi u này đư gây nên m i lo ng i r ng ngu n cung d u v n đư h p s càng h p h n b i Iran là n c th 3 v tr l ng d u

m và th hai th gi i v tr l ng khí đ t Trong khi đó các s li u th ng kê c a

b n ng l ng M cho th y tiêu th n ng l ng toàn c u đư t ng ch a t ng th y v i

m c t ng 47% trong 20 n m qua do m t nhóm các n c thu c th gi i th 3 tr c đây nh Trung Qu c, n , đư tham gia vào nhóm các n c tiêu th n ng l ng

l n nh t trên th gi i ng USD ti p t c m t giá so v i ngo i t m nh khác c ng là nguyên nhân khi n các nhà đ u t đ xô vào mua các m t hàng chi n l c trong đó

có d u thô M t khác t ch c OPEC cam k t không t ng thêm s n l ng d u cho th

tr ng

V i s bi n đ ng không ng ng t ng lên c a giá d u đư đ y các hãng hàng không đang ph i đ i m t v i nguy c thua l và phá s n

Theo IATA (Hi p h i v n t i hàng không qu c t ) tr c th i đi m giá nhiên

li u t ng đ t bi n thì trong n m 2007 chi phí x ng d u ch chi m 35% t ng chi phí

c a m t hãng hàng không giá r và t l này là 29% c a m t hãng hàng không truy n th ng Tuy nhiên giá d u hi n nay đư chi m kho ng 45% đ n 60% t ng chi phí c a các hãng hàng không

V i các hãng hàng không giá r (low cost carrier), s bi n đ ng c a giá d u

s tác đ ng nhi u h n các hưng hàng không truy n th ng vì t tr ng chi phí x ng

d u c a các hãng hàng không giá r chi m l n h n Tuy nhiên, vi c giá x ng d u

t ng cao tác đ ng đ n t t c các hãng hàng không ch không riêng gì các hãng hàng không giá r

T tháng 3-2008 cho đ n nay t i M có t i n m hưng hàng không g m c hàng không giá r và hàng không truy n th ng v i h n 60 n m kinh nghi m b phá

s n nh Aloha Airlines, Champion Air, ATA Airlines, Skybus Airlines và EoS

i u đáng chú ý là h u h t các hãng hàng không trên đ u s d ng máy bay c nh ,

nh ng c ng không ch u n i m c giá d u thô liên t c t ng t i h n 145 USD/thùng vào th i đi m tháng 7/2008 bù đ p m t ph n thua l do giá nhiên li u đ u vào

t ng cao, hàng lo t các hãng hàng không l n c a M đành ph i t ng giá vé nh Delta Airlines, American Airlines, Continental Airlines, th m chí có hưng đư nhi u

l n nâng giá vé nh United Airlines Chi phí mua nhiên li u n m 2008 c a các hãng hàng không đư t ng thêm vài t USD so v i n m 2007 (Continental Airlines t ng 1,5 t USD, Northwest 1,7 t USD) Trong khi đó, do s c ép c nh tranh nên vi c

ti p t c t ng giá vé theo m c t ng giá d u l i r t khó th c hi n trên th c t Các hưng hàng không hàng đ u, không ph i hàng không giá r M c ng ph i gi m

thi u các chuy n bay n i đ a không hi u qu và tìm m i cách nâng giá vé đ “s ng sót” k t khi giá d u v t ng ng 120 USD/thùng

T i châu Âu, hưng hàng không Alitalia (Italia) đang đ ng bên b v c phá s n

và c n t i s ng c u c a Chính Ph Ngay c hưng hàng không hàng đ u Châu Âu British Airways (Anh) công b l i nh n c a hưng này n m 2008 gi m m nh, còn Easy Jet, hãng hàng không giá r l n nh t c a Anh cho bi t giá d u t ng cao đư đ y

m c thua l c a hưng t ng lên g p đôi

Châu Á là th tr ng hàng không t ng tr ng nhanh nh t th gi i tuy nhiên

đ u tháng 5/2008 Trung tâm Hàng không châu Á-Thái Bình D ng (CAPA) cho

bi t, theo báo cáo c a gi i ch c n ng thì l ng hành khách đi nh ng chuy n bay Trung Qu c, Indonesia, n trong n m 2008 đư t ng ch m l i r t đáng k n u so

v i cùng th i gian n m 2007 Và s phá s n c a Oasis (H ng Kông), hưng hàng không m i ra đ i n m 2006 và t ng đ c xem là mô hình hàng không giá r ki u

m u thành công nh t Châu Á và Indonesia’s Adam Air cho th y các hưng hàng không trên kh p th gi i đang đ i m t v i s c ép n ng n ch a t ng có trong l ch s

t c n bưo giá d u

đ i phó v i s t ng giá d u, các hãng hàng không M đư có hàng lo t các

bi n pháp đ i phó nh Delta Airlines và Northwest Airlines vào ngày 14/04/2008

đư thông báo k ho ch sáp nh p v i giá tr c phi u 17.7 t đô la M , s sáp nh p s giúp các hãng hàng không có thêm l c đ v t qua giai đo n khó kh n Các hãng hàng không tuy n th ng khác nh Continental, United Airlines… c t gi m t i cung

ng, thu h p đ i bay và c t gi m nhân công T i châu Á, các hãng hàng không l n

c ng áp d ng các bi n pháp c n thi t, nh Thai Airways c t gi m các đ ng bay

đ n M

Bên c nh các bi n pháp trên m t s hưng hàng không c ng áp d ng chính sách thu ph thu phí x ng d u nh k t ngày 12-5/2008, hành khách đi nh ng chuy n bay t Singapore đ n M v i SIA, ph thu nhiên li u ph i tr thêm là 150

đô la M , bay đ n m t thành ph ông Nam Á, ph thu nhiên li u là 35 đô la

M , không ch có ph thu nhiên li u mà đư b t đ u xu t hi n chuy n bu c hành khách ph i n p thêm 15 đô la M cho hành lý th nh t g i vào b ng máy bay

Tr c đó hành khách đư ph i thanh toán 25 đô la M cho m i hành lý th hai ký

g i bay cùng chuy n v i mình

Các chính sách ph thu x ng d u trên giá vé c a các hưng hàng không đư

đ c đi u ch nh hay xoá b khi giá d u quay đ u gi m m nh vào nh ng tháng cu i

n m 2008 do cu c kh ng ho ng kinh t th gi i Tuy nhiên, giá d u đang có xu

h ng t ng tr l i trong nh ng tháng cu i n m 2009 và m t s hưng hàng không đang ti n t i khôi ph c l i ph thu x ng d u đ bù đ p l i giá d u t ng

V i s bi n đ ng khó d đoán trong th i gian qua c a giá d u đang khi n các hưng hàng không trên th gi i đang ph i kinh doanh trong m t môi tr ng kh c nghi t khi kho n chi phí cho x ng d u đang ngày càng t ng cao và chi m t tr ng

l n trong c c u chi phí c a các hưng

1.5.2 Bài h c kinh nghi m v phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không trên th gi i

H p đ ng phái sinh đ c các hãng hàng không s d ng ch t giá d u trong

t ng lai đ tránh nh ng tác đ ng tiêu c c t s bi n đ ng c a giá d u trên th

tr ng Các hãng hàng không M n i ti ng v i ch ng trình phòng h giá d u thành công nh Southwest Airlines, Delta, JetBlue trong đó Southwest Airlines

đ c đánh giá là nhà phòng h giá d u có kinh nghi m và ít b o th h n các hưng hàng không c a M khi t l phòng h giá d u l n trong th i gian qua Southwest

đư ti t ki m 3.5 t đô la chi phí nhiên li u b ng vi c ti n hành phòng ng a r i ro giá

d u t n m 1998 đ n n m 2008 Tuy nhiên v i nh ng bi n đ ng giá d u t ng cao và

gi m đ t ng t trong n m 2008, Southwest Airlines đ c bi t đ n là nhà phòng h giá d u thông minh, đư công b m c l 247 tri u đôla t các h p đ ng phái sinh l n

đ u tiên k t n m 1991 khi hưng đư phòng h h n 70% l ng d u tiêu th trong

n m 2008 Ngoài Southwest Airlines, hàng lo t các hãng hàng không M công b

m c l 779 tri u đôla M t phòng ng a giá d u n m 2008 Các hưng hàng không Châu Á c ng công b các kho n l 3,5 t đôla t các h p đ ng phái sinh khi ch t giá d u cao

Airline Gain/Loss (USD millions)

Ngu n: Center for Asia Pacific Aviation

Tuy hàng lo t hãng hàng không công b các kho n l t h p đ ng phái sinh trong n m 2008 nh ng đây v n là công c phòng ng a r i ro giá d u đ c các hãng hàng không s d ng vì m c tiêu c a vi c phòng ng a r i ro này là gi m thi u hay

c đ nh r i ro s bi n đ ng giá d u đ n ho t đ ng kinh doanh c a hãng hàng không Southwest Airlines v n ti p t c ch ng trình phòng h h n 50% l ng d u tiêu th

n m 2009 t i m c giá 51 USD/thùng, 25% l ng d u tiêu th n m 2010 v i giá 64 USD/thùng Ryanair v n ti p t c phòng h h n 90% l ng d u tiêu th c tính trong n m 2009 và hưng hàng không c a c Lufthansa v n duy trì chính sách phòng ng a giá d u t n kém c a mình v i m c phòng h lên đ n 85% nhu c u nhiên li u c a hãng

T th c t phòng ng a r i ro giá d u trong th i gian qua c a các hãng hàng không trên th gi i, chúng ta có th rút ra bài h c kinh nghi m sau đây:

Th nh t: Công c phái sinh là công c phòng ng a r i ro giá d u ph bi n

c a các hãng hàng không trên th gi i Tuy nhiên, đây là nh ng giao d ch ph c t p trong khi nh ng bi n đ ng t giá d u th tr ng là khó d đoán, đi u này có th

th y khi giá d u đư t ng cao k l c trong n m 2008 nh ng đư quay đ u gi m sâu ngay sau đó Và m t s thua l t v th phòng ng a r i ro là r t l n, nó có th là đòn b y tác đ ng vào ho t đ ng kinh doanh c a các hãng hàng không Do đó, đ áp

d ng hi u qu công c phái sinh đòi h i các hãng hàng không ph i am hi u đ y đ

và có kinh nghi m v công c phái sinh

Th hai: M c tiêu phòng ng a r i ro b ng công c phái sinh c a các hãng hàng không không ph i là đ u c ki m l i nhu n mà nh m h n ch r i ro hay chuy n đ i r i ro sang m t m c đ mà các hãng hàng không có th ch p nh n đ c

i u này có th th y, b t ch p nh ng kho n l l n t v th phòng h c a mình trong n m 2008, các hưng hàng không nh Southwest Airlines, Lufthansa v n ti p

t c v i nh ng h p đ ng phòng h giá d u c a mình trong n m 2009

K t lu năch ngă1:

Ch ng 1 đư đ a ra nh ng v n đ lý lu n và nh ng ki n th c c b n nh t v phòng ng a r i ro và công c phái sinh Trên c s đó ch ng 1 trình bày lý thuy t

v phòng ng a r i ro giá d u và các công c phái sinh c b n đ c s d ng trong ngành hàng không Th c tr ng kinh doanh c a các hãng hàng không trong th i gian qua cho th y giá d u bi n đ ng h ng ngày và không ng ng t ng lên i u này đư khi n cho các hãng hàng không th gi i g p nhi u khó kh n khi mà chi phí x ng

d u là lo i chi phí chi m t tr ng cao trong c c u chi phí Trong khi đó, các hưng hàng không khó có th chuy n chi phí x ng d u cao sang giá vé vì hàng không là th

tr ng c nh tranh r t kh c li t Phòng ng a r i ro giá d u đư tr thành ho t đ ng quan tr ng c a các hưng hàng không đ gi m thi u r i ro s tác đ ng giá d u đ n

ho t đ ng kinh doanh Ch ng này c ng cung c p nh ng bài h c kinh nghi m t

th c t phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không trên th gi i trong th i gian qua

Ch ng 1 đư cung c p nh ng lý lu n c b n làm n n t ng cho vi c nghiên

c u, phân tích và đánh giá phòng ng a r i ro giá d u c a hãng hàng không Jetstar Pacific Airlines trong các ch ng ti p theo

CH NGă2

TH CăTR NGăPHọNGăNG AăR IăROăGIỄăD UăB NGăCỌNGăC ăPHỄIă

NAM

2.1 Th c tr ng phòng ng a r i ro giá d u c a các hãng hàng không Vi t Nam

2.1.1 Th c tr ng kinh doanh c a các hãng hàng không Vi t Nam

T i Vi t Nam, các hưng hàng không c ng đang ph i ch u nh h ng n ng n

c a c n bưo giá nhiên li u vì m t hàng nhiên li u máy bay đ c nh p kh u và không ch u s đi u ch nh c a Chính Ph trong th i gian qua vì v y giá d u hàng không ph thu c vào th tr ng th gi i

Hi n t i Vi t Nam đang ho t đ ng v i ba hãng hàng không n i đ a đó là Vi t Nam Airlines v i s h u 100% v n nhà n c và Hãng hàng không giá r Jetstar Pacific v i 70% v n nhà n c và 30% c a n c ngoài và Indochina Airlines v i 100% v n t nhân Tuy ch có ba hưng hàng không khai thác các đ ng bay n i đ a

nh ng các hưng hàng không này c ng đã ph i đ i m t v i nh ng khó kh n không

nh trong đi u ki n giá d u t ng cao c ng nh s bi n đ ng không ng ng c a giá

d u

Chí phí nhiên li u bay c a Vietnam Airlines chi m g n 50% giá thành cho nên Vietnam Airlines g p r t nhi u khó kh n khi giá d u bay JET A1 liên t c t ng

N m 2008, Vietnam Airlines ph i gánh thêm m t kho n kinh phí kh ng l là 2.200

t đ ng do giá d u bay t ng cao Bên c nh đó, chi phí ph c v m t đ t t i các c m

c ng hàng không t ng cao, c nh tranh gi a các hãng hàng không ngày càng quy t

li t trên c đ ng bay qu c t và n i đ a… T t c nh ng y u t đó đư nh h ng

tr c ti p t i các cân đ i l n trong k ho ch s n xu t kinh doanh c a Vietnam Airlines

Jetstar Pacific là hãng hàng không giá r đ u tiên c a Vi t Nam nh ng đang

ph i ho t đ ng v i chi phí x ng d u bay chi m 45% giá thành, đây là c n tr l n

nh t đ i v i Jetstar Pacific đ ho t đ ng thành công trong mô hình giá r c a mình

Th tr ng hàng không Vi t Nam c ng đang d n xóa b c ch đ c quy n khi có thêm s ra đ i c a 3 hưng hàng không t nhân m i nh VietJetAir đ c Chính Ph đ ng ý c p gi y phép kinh doanh tháng 12/2007, Indochina Airlines là hãng hàng không t nhân th 2 c a Vi t Nam đ c c p gi y phép vào trung tu n tháng 5/2008 và MeKong Aviation (do Cty đ u t phát tri n s n xu t H Long đ i

di n nhóm đ u t ) S ra đ i c a các hưng hàng không trong n c s góp ph n t o

s c c nh tranh cho th tr ng hàng không n i đ a.Tuy nhiên trong giai đo n giá d u

t ng cao và bi n đ ng giá d u hi n nay các hưng hàng không t nhân Vi t Nam

c ng g p nhi u khó kh n đ chu n b cho mình nh ng chi n l c kinh doanh phù

h p c ng nh gia nh p vào th tr ng hàng không n i đ a Vi t Nam

Indochina Airlines là hãng hàng không đ u tiên kh i đ ng đ ng bay th ng

m i vào tháng 11/2008 v i t n su t 8 chuy n m i ngày trên ch ng bay TP HCM đi

Hà N i và à N ng Tuy nhiên, do s ra đ i trong tình hình giá d u t ng cao và

kh ng ho ng kinh t toàn c u, t gi a tháng 4/2009 hãng ho t đ ng ch v i m t máy bay và t n su t c ng gi m đi m t n a do ch u tác đ ng c a kh ng ho ng kinh

t n đ u tháng 11/2009, Indochina Airlines đư không còn kh n ng c t cánh vì thua l và các kho n n đ i tác ti n nhiên li u, các d ch v ph c v bay C c Hàng Không Vi t Nam đư đ a ra v n b n đ ngh thu h i quy n bay t 1/1/2010 n u Indochina Airlines không có câu tr l i rõ ràng cho bài toán v v n, chi n l c đ u

t , k ho ch bay và gi i quy t các kho n n

VietJet Air m c dù có gi y phép kinh doanh t tháng 12/2007 nh ng đư ph i

đ y lùi ngày khai tr ng đ ng bay đ u tiên vào tháng 5/2010 và cho bi t đư chi kho ng 70 t đ ng cho công tác chu n b

Hưng hàng không t nhân th 3 Mekong Aviation c ng lên k ho ch bay vào

n m 2010 và l y N i Bài làm c n c Hưng d ki n s d ng đ i bay kho ng 10 chi c v n chuy n trên các tr c n i đ a g m Hà N i - Phú Qu c, Hà N i - Nha Trang, Hà N i - C n Th

Tr c c n bưo giá d u các hưng hàng không và khó kh n chung, các hãng hàng không Vi t Nam đang ph i th c hi n chính sách “th t l ng bu c b ng “ Vi t Nam Airlines đư đ a ra m t s gi i pháp tr c m t nh c t gi m t 10-20% chi phí