Phát triển thị trường trái phiếu chính phủ Việt Nam Luận văn thạc sĩ

Ch ng III: Gi i pháp phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam... Trên th tr ng... V th t c và ph ng pháp phát hành thì phát hành TPCP không gi ng phát hành CK ra công chúng c a c

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan Lu n v n th c s kinh t v i đ tài “Phát tri n th tr ng

trái phi u chính ph Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a cá nhân tôi, đ c đúc

k t t quá trình h c t p và nghiên c u th c ti n trong th i gian qua, d i s h ng

d n c a Cô TS Lê Th Khoa Nguyên

L I C M N

Chân thành c m n Ban giám hi u Tr ng i h c Kinh T TP.HCM đã t o

đi u ki n thu n l i cho tôi h c t p và nghiên c u

Chân thành c m n các Th y Cô Khoa Sau đ i h c đã tham gia gi ng d y

ch ng trình cao h c trong th i gian qua

Chân thành c m n TS Lê Th Khoa Nguyên đã t n tình h ng d n, nh ng ý

ki n đóng góp quý báu c a Cô đã giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Xin trân tr ng c m n

Tác gi lu n v n

Huy n Tôn N Ph c An

M C L C

Trang

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các b ng, bi u, hình v

CH NG 1 TRÁI PHI U CHÍNH PH VÀ TH TR NG TRÁI PHI U

CHÍNH PH 1

1.1 Trái phi u 1

1.1.1 Khái ni m, đ c đi m và phân lo i trái phi u 1

1.1.1.1 Khái ni m 1

1.1.1.2 c đi m 1

1.1.1.3 Phân lo i 1

1.1.2 Nh ng y u t nh h ng đ n giá trái phi u 2

1.1.2.1 N ng l c tài chính c a ch th phát hành trái phi u 2

1.1.2.2 C u trúc k h n c a lãi su t 2

1.1.2.3 C u trúc r i ro c a lãi su t 3

1.1.2.4 Quy n mua l i ho c bán l i c a trái phi u 4

1.1.2.5 Kh n ng chuy n đ i c a trái phi u 4

1.1.2.6 D ki n v l m phát 4

1.1.2.7 S bi n đ ng v lãi su t c a th tr ng 4

1.1.2.8 Thay đ i t giá h i đoái 5

1.2 Trái phi u chính ph 5

1.2.1 Khái ni m, tính ch t và phân lo i trái phi u chính ph 5 1.2.2 u đi m c a ph ng th c huy đ ng v n b ng hình th c phát hành trái phi u

1.3 Th tr ng trái phi u Chính ph 7

1.3.1 Khái ni m 7

1.3.2 Vai trò c a th tr ng trái phi u Chính ph đ i v i đ u t và phát tri n kinh t xã h i 7

1.3.2.1 T p trung ngu n v n cho Chính ph 7

1.3.2.2 T o l p c ch thúc đ y quá trình s d ng v n có hi u qu 8

1.3.2.3 Thu hút v n đ u t n c ngoài 8

1.3.2.4 T o đi u ki n cho công chúng đa d ng hóa và m r ng c h i đ u t 8

1.3.2.5 Th tr ng trái phi u Chính ph phát tri n s thúc đ y th tr ng trái phi u doanh nghi p phát tri n 8

1.3.2.6 M t s vai trò khác 9

1.3.3 Các ch th tham gia th tr ng trái phi u Chính ph 9

1.3.3.1 Ch th phát hành 9

1.3.3.2 Ch th đ u t 10

1.3.3.3 Ch th trung gian 10

1.3.4 Ph ng th c phát hành trái phi u Chính ph 11

1.3.4.1 Phát hành trái phi u trong n c 11

1.3.4.2 Phát hành trái phi u qu c t 12

1.3.5 Các hình th c giao d ch trên th tr ng trái phi u Chính ph 13

1.3.5.1 Giao d ch trái phi u trên th tr ng t p trung 13

1.3.5.2 Giao d ch trái phi u trên th tr ng phi t p trung 14

1.3.6 Các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a th tr ng trái phi u Chính ph 14

1.3.6.1 H th ng qu n lý và khung pháp lý 14

1.3.6.2 S phát tri n c a th tr ng s c p 14

1.3.6.3 S phát tri n c a th tr ng th c p 16 1.4 Th tr ng trái phi u Chính ph m t s n c và bài h c kinh nghi m cho

1.4.1.1 Th tr ng trái phi u Chính ph M 19

1.4.1.2 Th tr ng trái phi u Chính ph Trung Qu c 24

1.4.2 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 27

K t lu n Ch ng 1 29

CH NG 2 TH C TR NG TH TR NG TRÁI PHI U CHÍNH PH VI T NAM TRONG TH I GIAN QUA 30

2.1 B i c nh kinh t xã h i Vi t Nam 30

2.2 Th c tr ng th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 32

2.3 Th c tr ng th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam 37

2.3.1 Khung pháp lý đi u ch nh th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam 37

2.3.2 Th c tr ng ho t đ ng phát hành trái phi u Chính ph Vi t Nam 40

2.3.2.1 Th c tr ng phát hành trái phi u Chính ph trong n c 40

2.3.2.2 Th c tr ng phát hành trái phi u Chính ph ra qu c t 50

2.3.3 Th c tr ng ho t đ ng giao d ch trái phi u Chính ph Vi t Nam 52

2.3.4 Nguyên nhân h n ch s phát tri n c a th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam trong th i gian qua 58

2.3.4.1 H th ng qu n lý nhà n c và khung pháp lý ch a hoàn thi n 58

2.3.4.2 Th tr ng s c p ch a phát tri n 59

2.3.4.3 Th tr ng th c p ch a phát tri n 62

2.4 Ti m n ng phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam 64

K t lu n Ch ng 2 65

CH NG 3 GI I PHÁP PHÁT TRI N TH TR NG TRÁI PHI U CHÍNH PH VI T NAM 67

3.1 nh h ng tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam 67

3.1.1 Quan đi m phát tri n 67

3.1.2 nh h ng phát tri n 67

3.2.1 C i thi n h s tín nhi m qu c gia và hoàn thi n khung pháp lý 68

3.2.2 Phát tri n th tr ng s c p 72

3.2.3 Phát tri n th tr ng th c p 76

K t lu n Ch ng 3 80

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

OTC Th tr ng ch ng khoán phi t p trung

SGDCK TP.HCM S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh SGDCK HN S giao d ch ch ng khoán Hà N i

TCT T ng công ty

TPCQ P Trái phi u chính quy n đ a ph ng

DANH M C B NG, HÌNH

B NG

B ng 1.4.1 C c u th tr ng trái phi u M 20

B ng 2.1.1 T c đ t ng tr ng GDP và GDP bình quân đ u ng i c a Vi t Nam giai đo n 1995 – 2008 30

B ng 2.2.1 Ho t đ ng TTCK bình quân m i phiên giao d ch theo tháng 34

B ng 2.3.1 K t qu phát hành trái phi u Chính ph theo k h n 42

B ng 2.3.2 T ng h p các phiên giao d ch phát hành l n đ u trái phi u Chính ph trên TTGDCK Hà N i n m 2008 46

HÌNH

Hình 2.2.1 T tr ng th tr ng trái phi u trên GDP c a Vi t Nam so v i các n c khu v c ông Á 36 Hình 2.3.1 Giá tr giao d ch/Giá tr niêm y t c a m t s n c 54

l n Tuy vi c huy đ ng v n trong và ngoài n c trong th i gian qua đã đ t nh ng

k t qu kh quan, nh ng v n ch a th t s phát tri n m nh

Do đó, Phát tri n th tr ng v n Vi t Nam, trong đó th tr ng ch ng khoán đóng vai trò ch đ o là kênh d n v n nhanh nh m phát tri n n n kinh t đ t

n c

n th i đi m này, th tr ng ch ng khoán Vi t Nam đã ho t đ ng đ c

h n 8 n m, đã có nh ng b c phát tri n c v quy mô và ch t l ng, d n phù h p

v i c ch th tr ng và thông l qu c t Tuy nhiên, bên c nh các ho t đ ng giao

d ch c phi u sôi đ ng thì th tr ng trái phi u v n ch a th t s phát tri n

Phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam không nh ng tr thành kênh huy đ ng v n hi u qu , đáp ng nhu c u v n cho các d án đ u t và bù đ p thâm h t ngân sách c a Chính ph , mà còn là n n t ng thúc đ y phát tri n th

tr ng trái phi u doanh nghi p phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph , c n

ph i phân tích th c tr ng, t đó tìm hi u nguyên nhân h n ch s phát tri n và trên

c s đó đ a ra các gi i pháp phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam – m t th tr ng r t ti m n ng hi n nay

Xu t phát t nh ng lý do trên, tác gi đã ch n nghiên c u đ tài:

II M C ÍCH NGHIÊN C U

V n đ tr ng tâm đ tài mu n gi i quy t là trên c s xem xét th c tr ng, phân tích nh ng m t còn t n t i, tìm hi u nguyên nhân và đ a ra các gi i pháp phù

h p đ thúc đ y phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam Thông qua

đó, giúp cho n n kinh t huy đ ng v n hi u qu h n, góp ph n vào công cu c phát tri n n n kinh t qu c gia và h i nh p kinh t qu c t

III I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U

i t ng nghiên c u c a đ tài là v n đ liên quan đ n th c tr ng ho t

đ ng c a th tr ng s c p và th tr ng th c p trái phi u chính ph (không nghiên c u TPCQ P) và nh ng gi i pháp phát tri n c hai lo i th tr ng này

Vi t Nam

V không gian, lu n v n nghiên c u trên đ a bàn c n c

V th i gian, gi i h n nghiên c u c a đ tài là ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam t n m 2000 đ n tháng 9/2009

V n i dung, đ tài t p trung nghiên c u khung pháp lý cho s hình thành

và phát tri n th tr ng trái phi u Vi t Nam, tình hình ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Vi t Nam trong th i gian qua Trên c s đó, đ xu t m t s gi i pháp phát tri n th tr ng trái phi u Vi t Nam trong th i gian t i

IV CÁC K T QU NGHIÊN C U C A TÀI

tài đã t ng h p t ng đ i h th ng và đ y đ s li u ho t đ ng c a th

tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam t n m 2000 đ n 9/2009

xu t m t s gi i pháp đ phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam

V PH NG PHÁP NGHIÊN C U

gi i quy t m c đích mà đ tài h ng đ n, tác gi đã v n d ng lý thuy t môn h c: Th tr ng tài chính, u t tài chính làm n n t ng lý lu n; bên c nh đó, tác gi s d ng ph ng pháp th ng kê l ch s và ph ng pháp t ng h p s li u đ

d ng kinh nghi m c a các n c làm c s đ xu t các gi i pháp phù h p, nh m thúc đ y th tr ng trái phi u chính ph Vi t Nam phát tri n

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, đ tài đ c chia thành ba ch ng:

Ch ng I: N i dung c b n v th tr ng trái phi u Chính ph

Ch ng II: Th c tr ng th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam Nêu lên tình hình ho t đ ng c a th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam trong th i gian qua, phân tích và tìm hi u nguyên nhân h n ch s phát tri n cùng v i ti m n ng phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam

Ch ng III: Gi i pháp phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph Vi t Nam C n c vào nh ng phân tích Ch ng II và nh ng đ nh h ng phát tri n trong th i gian t i, đ xu t m t s gi i pháp phát tri n th tr ng trái phi u Chính

ph Vi t Nam

CH NG 1 TRÁI PHI U CHÍNH PH VÀ TH TR NG

TRÁI PHI U CHÍNH PH

1.1 Trái phi u

1.1.1 Khái ni m, đ c đi m và phân lo i trái phi u

1.1.1.1 Khái ni m: Trái phi u là công c n dài h n do Chính ph ho c doanh

nghi p phát hành nh m huy đ ng v n dài h n, trong đó ch th phát hành trái phi u cam k t v i ng i mua trái phi u s thanh toán l i t c đ nh k và hoàn l i v n g c cho

ng i n m gi trái phi u vào m t ngày xác đ nh trong t ng lai Ng i n m gi trái phi u chính là ng i cho vay và ch th phát hành trái phi u là ng i đi vay

1.1.1.2 c đi m: Thông th ng, trái phi u có nh ng đ c đi m ch y u sau:

- M nh giá: là giá tr danh ngh a đ c th hi n trên trái phi u mà t ch c phát hành cam k t s hoàn tr cho ng i s h u trái phi u vào ngày đáo h n

- Lãi su t đ nh k (coupon): là t l lãi hàng n m tính trên m nh giá trái phi u

mà t ch c phát hành ph i thanh toán cho nhà đ u t trong su t th i h n c a trái phi u

- Giá trái phi u: là s ti n th c t mà nhà đ u t b ra đ đ c quy n s h u trái phi u Trái phi u có th đ c mua b ng m nh giá, cao h n, ho c th p h n m nh giá

- Th i h n c a trái phi u: là kho ng th i gian t khi phát hành đ n khi đáo h n

c a trái phi u

1.1.1.3 Phân lo i trái phi u: Trái phi u trên th tr ng tài chính có r t nhi u

lo i, tu theo tiêu chí khác nhau, trái phi u s đ c phân thành các lo i t ng ng

N u c n c vào tiêu chí ch th phát hành, trái phi u đ c phân thành hai lo i là trái phi u chính ph (TPCP) và trái phi u doanh nghi p (TPDN)

- Trái phi u chính ph : là lo i trái phi u do Chính ph phát hành nh m m c

đích bù đ p thâm h t ngân sách, tài tr cho các công trình công ích, ho c làm công c

đi u ti t ti n t (th ng là đ đi u ti t l m phát) Trái phi u chính ph h u nh không

có r i ro thanh toán vì nó đ c b o đ m b ng ngu n ngân sách qu c gia và c ng là lo i trái phi u có tính thanh kho n cao

Trái phi u doanh nghi p: là lo i trái phi u do các doanh nghi p (DN) phát

hành nh m huy đ ng v n trung và dài h n đ đ u t phát tri n, m r ng quy mô ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a DN TPDN đ c đánh giá có m c r i ro cao h n TPCP,

vì v y lãi su t c a TPDN th ng cao h n lãi su t c a TPCP cùng k h n

1.1.2 Nh ng y u t nh h ng đ n giá trái phi u

Nhìn chung, giá c a b t c lo i ch ng khoán nào c ng đ u ch u s nh h ng

b i quan h cung - c u trên th tr ng, do đó nh ng y u t nh h ng đ n cung - c u trái phi u s nh h ng đ n giá trái phi u

1.1.2.1 N ng l c tài chính c a ch th phát hành trái phi u th hi n kh n ng

thanh toán lãi và v n g c c a ch th phát hành

1.1.2.2 C u trúc k h n c a lãi su t: th hi n m i quan h gi a lãi su t và th i

gian đáo h n c a trái phi u C u trúc k h n c a lãi su t đ c th hi n qua đ ng cong lãi su t ng cong lãi su t th ng th hi n d i 4 d ng c b n:

+ D ng thông th ng: d ng này, đ ng cong lãi su t d c lên và d n n m ngang, th hi n lãi su t ng n h n th p h n lãi su t dài h n và d n n đ nh ng cong lãi su t d ng thông th ng cho th y d u hi u c a m t n n kinh t lành m nh, n đ nh

+ D ng d c: d ng này, đ ng cong lãi su t d c lên cao, th hi n lãi su t ng n

h n th p h n lãi su t dài h n và chênh l nh gi a lãi su t ng n h n và lãi su t dài h n nhi u h n bình th ng ng cong lãi su t d ng d c cho th y d u hi u n n kinh t s

n đ nh trong t ng lai g n Lo i đ ng cong này th ng xu t hi n sau các cu c suy thoái, khi n n kinh t n đ nh và b t đ u m r ng

+ D ng đ o ng c: d ng này, đ ng cong lãi su t d c xu ng, th hi n lãi su t

ng n h n cao h n lãi su t dài h n ng cong lãi su t d ng đ o ng c cho th y d u

hi u giai đo n thu h p c a n n kinh t ng cong lãi su t đ o ng c có th có các lý

do sau: nhu c u cao b t th ng đ i v i qu ng n h n, khó kh n thanh kho n ng n h n,

l m phát gia t ng trong ng n h n, chính sách ti n t th t ch t c a ngân hàng trung

ng i u này có th đ c nh n th y trong tr ng h p trên th tr ng v n c a Vi t

Nam trong nh ng tháng đ u n m 2008, lãi su t ng n h n cao h n lãi su t dài h n do

n n kinh t đang có l m phát 2 con s , chính ph ch tr ng th t ch t ti n t

+ D ng ph ng: d ng này, đ ng cong lãi su t n m ngang, th hi n lãi su t

ng n h n b ng lãi su t dài h n

ng cong lãi su t giúp cho các nhà đ u t l a ch n th i gian đáo h n cho các

lo i trái phi u đ u t N u nhà đ u t d đoán lãi su t s t ng trong t ng lai thì h s

đ u t vào lo i trái phi u có th i h n ng n và ng c l i, n u nhà đ u t d đoán lãi

su t s gi m trong t ng lai thì h s đ u t vào lo i trái phi u có th i h n dài

1.1.2.3 C u trúc r i ro c a lãi su t: th hi n m i quan h gi a lãi su t và đ r i

ro c a trái phi u C u trúc r i ro c a lãi su t đ c t o nên b i ba y u t sau:

+ R i ro phá s n: là r i ro x y ra khi t ch c phát hành m t kh n ng chi tr lãi

và v n g c Do đó, trái phi u an toàn có lãi su t th p h n trái phi u có r i ro phá s n

M c chênh l ch lãi su t gi a trái phi u an toàn và trái phi u có r i ro phá s n g i là

m c phí r i ro M c phí này cho bi t nhà đ u t yêu c u ph i có đ c thêm bao nhiêu

l i nhu n đ bù đ p cho kh n ng x y ra r i ro phá s n M c đ r i ro c a trái phi u

+ Thu thu nh p: lãi su t c a trái phi u không ch u thu thu nh p t ti n lãi th p

h n lãi su t c a trái phi u ch u thu thu nh p t ti n lãi

Các m c lãi su t c a trái phi u đ c hình thành t s tác đ ng c a 3 y u t : r i

ro phá s n, tính thanh kho n và m c thu thu nh p, g i là c u trúc r i ro c a lãi su t

S bi n đ ng c a lãi su t s nh h ng đ n giá trái phi u

1.1.2.4 Quy n mua l i ho c bán l i c a trái phi u: Trái phi u kèm quy n mua

l i cho phép ch th phát hành mua l i trái phi u tr c th i gian đáo h n đã đ c công

b Quy n mua l i th ng có l i cho ch th phát hành khi nó đ m b o cho ch th phát hành đ c mua l i trái phi u theo quy n l a ch n n u h có kh n ng vay ti n v i lãi su t th p h n lãi su t trái phi u đang l u hành Tuy nhiên, đi u này l i gây ra b t

l i cho trái ch , b i vì t ch c phát hành th ng mua l i trái phi u khi lãi su t trái phi u đã phát hành cao h n lãi su t c a trái phi u phát hành m i Quy n mua l i có th gây khó kh n cho vi c bán trái phi u, do đó trái phi u kèm quy n mua l i th ng có giá th p h n và lãi su t cao h n so v i các trái phi u khác có cùng k h n

T ng t , trái phi u kèm quy n bán l i cho phép trái ch đ c quy n bán l i trái phi u cho t ch c phát hành tr c khi trái phi u đáo h n Thông th ng, nhà đ u

t ch bán l i trái phi u khi lãi su t th tr ng t ng ho c khi h c n v n và giá bán l i

th ng b ng v i m nh giá Vì v y, lo i trái phi u lo i này th ng có giá cao h n và lãi

su t th p h n so v i nh ng trái phi u khác có cùng th i h n

1.1.2.5 Kh n ng chuy n đ i c a trái phi u: ây là lo i trái phi u mà t ch c

phát hành cho phép nó có kh n ng đ c chuy n đ i thành c phi u vào m t th i đi m nào đó trong t ng lai Vì v y, trái phi u này th ng có giá cao h n so v i trái phi u không có kh n ng chuy n đ i

1.1.2.6 D ki n v l m phát: N u l m phát đ c d ki n t ng trong t ng lai thì lãi c đ nh tr cho trái phi u ch đ c thanh toán theo lãi su t danh ngh a Do đó, giá th tr ng c a trái phi u có lãi su t c đ nh s gi m Ng c l i, n u l m phát đ c

d ki n s gi m thì giá c a trái phi u có lãi su t c đ nh s t ng

1.1.2.7 S bi n đ ng c a lãi su t th tr ng: Lãi su t th tr ng là m t y u t

đ c bi t quan tr ng và có nh h ng l n đ n vi c đ nh giá các ch ng khoán có lãi su t

c đ nh N u lãi su t b t đ u t ng thì l i t c đ i v i các trái phi u đang t n t i s có s thay đ i, dòng v n s luân chuy n vào n i có m c l i nhu n cao h n, khi đó giá c a trái phi u có l i t c c đ nh s gi m N u lãi su t trên th tr ng gi m th p h n lãi su t trái phi u thì giá trái phi u s t ng cao h n m nh giá c a nó

1.1.2.8 Thay đ i t giá h i đoái: Y u t này nh h ng đ n trái phi u đ c thanh toán b ng n i t ho c b ng đ ng ngo i t Khi giá tr c a đ ng ti n thanh toán

c a trái phi u t ng (gi m) s làm giá tr c a trái phi u đó t ng (gi m)

1.2 Trái phi u chính ph

1.2.1 Khái ni m, tính ch t và phân lo i trái phi u chính ph

Trái phi u chính ph là công c n do chính ph ho c chính quy n đ a ph ng phát hành nh m m c đích bù đ p s thi u h t ngân sách, tài tr các d án xây d ng c

s h t ng, công trình phúc l i, ho c làm công c đi u ti t ti n t

K h n c a trái phi u chính ph đ c phân thành 3 lo i: ng n h n, trung h n và dài h n Trái phi u ng n h n có các th i h n 1 tháng, 3 tháng, 9 tháng; trái phi u trung

h n có th i h n t 1 đ n 9 n m; trái phi u dài h n có th i h n t 10 n m tr lên, có th lên đ n 30 n m Trái phi u trung h n và dài h n đ c giao d ch trên TTCK, trái phi u

ng n h n đ c giao d ch trên th tr ng ti n t

Trái phi u chính ph là lo i ch ng khoán không có r i ro thanh toán vì đ c

b o đ m b ng ngân sách qu c gia, và c ng là lo i trái phi u có tính thanh kho n cao

Do đ c đi m đó, lãi su t c a trái phi u chính ph đ c xem là lãi su t chu n đ làm

c n c n đ nh lãi su t c a các công c n khác có cùng k h n

Trái phi u chính ph th ng có các lo i sau: trái phi u kho b c, trái phi u công trình, trái phi u đ u t , công trái, …

1.2.2 u đi m c a ph ng th c huy đ ng v n b ng hình th c phát hành trái phi u chính ph

Ngu n v n cho phát tri n kinh t xã h i luôn là m i quan tâm hàng đ u đ i v i

m t qu c gia Ngoài vi c t o ngu n v n cho qu c gia thông qua vi c phát hành ti n t Ngân hàng nhà n c, Chính ph còn có th huy đ ng ngu n v n qua các hình th c ch

y u nh : phát hành trái phi u; các lo i hình x s ki n thi t; ngu n v n tài tr phát tri n chính th c (ODA) và v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) M i hình th c đ u

có nh ng u và nh c đi m riêng Tu vào c ch chính sách và nhu c u c a Chính

t ng th , vi c huy đ ng ngu n v n qu c gia b ng hình th c phát hành TPCP có m t s

u đi m n i b t so v i các hình th c huy đ ng khác

+ Phát hành trái phi u chính ph s giúp cho chính ph huy đ ng đ c ngu n

v n l n trong và ngoài n c v i chi phí s d ng v n th p h n và ch đ ng h n so

v i các hình th c huy đ ng khác nh phát hành ti n hay vay th ng m i

+ Khi huy đ ng ngu n v n b ng hình th c phát hành trái phi u chính ph thì tính đ c l p v tài chính c a chính ph c ng l n h n

+ Thông qua hình th c phát hành TPCP, chính ph có th đ t đ c các m c đích trong đi u hành n n kinh t v mô Trong tr ng h p n n kinh t đang th a ti n,

mà bi u hi n là l m phát cao, chính ph có th phát hành trái phi u đ l y ti n ra kh i

l u thông Ng c l i, khi mu n cung ng ti n ra l u thông, chính ph có th mua TPCP vào Ngoài ra, chính ph còn có th th c hi n m c đích đi u hoà tiêu dùng - ti t

ki m - đ u t trong n n kinh t , nh khi n n kinh t tr ng thái tiêu dùng quá m c, chính ph có th phát hành trái phi u đ huy đ ng ngu n v n cho đ u t phát tri n kinh t xã h i, tái thi t đ t n c, tái phân ph i thu nh p trong xã h i, …

+ Gi m áp l c cho Chính sách ti n t qu c gia trong vi c đi u hoà cung - c u

ti n t N u nh Chính ph s d ng hình th c phát hành ti n đ ph c v m c đích bù

đ p thâm h t ngân sách, tài tr cho các công trình s d ng v n ngân sách kém hi u

qu , thì l ng ti n cung ng ra l u thông càng t ng lên; đi u này t o ra áp l c cho Chính sách ti n t ; khi đó, đ đi u hoà cung c u ti n t , ph i có m t chính sách ti n t

v i m c đích l y ti n ra kh i n n kinh t

1.2.3 u đi m c a hình th c đ u t vào trái phi u chính ph

i v i các nhà đ u t , hình th c đ u t vào TPCP có m t s u đi m n i b t

so v i các công c đ u t khác nh trái phi u doanh nghi p (TPDN), c phi u (CP)

+ Trái phi u chính ph là lo i trái phi u an toàn nh t vì có ngu n v n ngân sách nhà n c làm b o đ m

+ Trái phi u chính ph trên th tr ng th c p có giá lên xu ng đ i ngh ch v i lãi su t th tr ng nên nhà đ u t có th có đ c l i nhu n n u bi t phân tích và d đoán

+ Kh n ng thanh kho n c a TPCP cao

1.3 Th tr ng trái phi u chính ph

1.3.1 Khái ni m

Th tr ng trái phi u chính ph là m t b ph n c a th tr ng v n, là m t trong

nh ng kênh huy đ ng v n trung và dài h n cho chính ph ây là th tr ng th c hi n giao d ch các lo i trái phi u do chính ph phát hành

Th tr ng s c p còn đ c g i là th tr ng phát hành hay th tr ng c p m t

Th tr ng th c p là n i di n ra giao d ch mua đi bán l i các lo i TPCP đã đ c phát hành trên th tr ng s c p gi a các nhà đ u t Th tr ng TPCP s c p và th tr ng TPCP th c p có nh ng đi m khác nhau c b n v n i dung và m c đích ho t đ ng,

nh ng gi a hai th tr ng này luôn t n t i m t m i quan h vô cùng kh ng khít v i nhau, trong đó th tr ng TPCP s c p là c s , ti n đ cho th tr ng th c p và

1.3.2.1 T p trung ngu n v n cho chính ph : th tr ng TPCP có vai trò quan

tr ng trong vi c thu hút ngu n v n cho đ u t và phát tri n kinh t xã h i Thông qua

th tr ng TPCP, các kho n v n trong dân c và các t ch c kinh t trong và ngoài

n c s đ c huy đ ng đ ph c v cho các m c đích chi tiêu c a chính ph nh bù

đ p thâm h t ngân sách, phát tri n c s h t ng, đ u t phát tri n kinh t , ph c v các nhu c u chung trong xã h i, …

1.3.2.2 T o l p c ch đ u t thúc đ y quá trình s d ng v n có hi u qu : v i

ch c n ng đi u ti t v n, th tr ng TPCP th c s đi u ti t h u hi u các kho n v n t

n i th a sang n i thi u, t n i s d ng v n kém hi u qu sang n i có th s d ng v n

hi u qu h n; s đi u ti t này là hoàn toàn t nhiên theo c ch và tín hi u c a th

tr ng T t c các kho n v n huy đ ng đ c đ u ph i ch u chí phí, nên đã thúc đ y

ng i s d ng v n ph i quan tâm đ n hi u qu s d ng v n Huy đ ng v n và s d ng

v n thông qua th tr ng TPCP yêu c u ph i đ m b o tính công khai và minh b ch

m c đ cao Khi đó hi u qu s d ng v n c a n n kinh t s đ c nâng cao

1.3.2.3 Thu hút v n đ u t n c ngoài: bên c nh vi c huy đ ng các kho n v n nhàn r i trong n c, th tr ng TPCP còn đóng vai trò nh t đ nh trong thu hút v n đ u

t n c ngoài, đ c bi t là dòng v n đ u t gián ti p Tuy nhiên, dòng v n này c ng có tính c đ ng cao và c ng r t nh y c m v i tình hình kinh t v mô c a n c nh n v n

Vì v y, vi c thu hút dòng v n này trong b i c nh h i nh p hi n nay là h t s c c n thi t

nh ng c ng c n ph i th n tr ng v i l trình và gi i pháp phù h p

1.3.2.4 T o đi u ki n cho công chúng đa d ng hoá và m r ng c h i đ u t :

th tr ng TPCP cung c p cho công chúng m t môi tr ng đ u t lành m nh v i các

c h i l a ch n phong phú

1.3.2.5 Th tr ng TPCP phát tri n s thúc đ y th tr ng TPDN phát tri n, làm cho th tr ng v n hoàn thi n và đa d ng h n Th tr ng TPCP phát tri n t o

n n t ng cho vi c hình thành đ ng cong lãi su t chu n, là c s đ xác đ nh lãi su t

c a trái phi u doanh nghi p có cùng k h n ng cong lãi su t chu n mô t m i quan h gi a th i gian đ n khi đáo h n v i lãi su t khi đáo h n c a trái phi u chu n t i

m t th i đi m nh t đ nh Vì v y đ ng cong lãi su t chu n đ c xem là m t công c giúp nhà đ u t xác đ nh m c l i su t thích h p cho lo i trái phi u d đ nh đ u t Th

tr ng trái phi u có quy mô và đ sâu s h tr t t h n nhu c u v n đ u t trung dài

h n trong n n kinh t , góp ph n t o ra m t c u trúc th tr ng v ng ch c trên c s cân

đ i gi a th tr ng vay n ngân hàng, th tr ng trái phi u và th tr ng c phi u Th

tr ng trái phi u phát tri n s thúc đ y s phát tri n b n v ng, n đ nh c a th tr ng

v n

Huy đ ng v n b ng phát hành trái phi u s làm gi m s t p trung vào h th ng ngân hàng, đ c bi t là th tr ng TPDN N u nh tr c đây doanh nghi p ch có ngu n vay duy nh t t ngân hàng, v i s t n t i và phát tri n c a th tr ng TPDN đã t o thêm cho các doanh nghi p ngu n cung tín d ng h u hi u Gánh n ng r i ro cho vay

c a ngân hàng đ c san s cho các nhà đ u t trái phi u trên th tr ng Nh v y, th

tr ng TPDN có th đa d ng hoá r i ro h n hình th c tài tr qua ngân hàng, nh đó

vi c tài tr dài h n cho các d án r i ro cao có th th c hi n đ c, giúp làm gi m chi phí v n cho n n kinh t

Th tr ng trái phi u phát tri n s làm gi m s huy đ ng qua h th ng ngân hàng, đi u này t o ra s cân x ng trong k h n huy đ ng v n và cho vay v n c a ngân hàng, làm gi m nh “sai l ch kép” và do đó h th p nguy c n n kinh t đ i m t v i

kh ng ho ng v cán cân v n nh tình hình các n c Châu Á trong cu c kh ng ho ng tài chính 1997 – 1998

1.3.2.6 M t s vai trò khác:

- T o tính thanh kho n cho các công c đ u t : nh có th tr ng mà các nhà

đ u t có th chuy n đ i các trái phi u h s h u thành ti n m t hay các lo i trái phi u khác khi h mu n Kh n ng thanh kho n là m t trong nh ng đ c tính h p d n c a trái phi u v i nhà đ u t ây là y u t cho th y tính linh ho t, an toàn c a v n đ u t

- T o môi tr ng giúp Chính ph th c hi n các chính sách kinh t v mô:

thông qua th tr ng, Chính ph có th bán ho c mua TPCP đ t o ra ngu n thu bù đ p thâm h t ngân sách và đi u ti t l m phát ho c cung ng ti n ra l u thông Ngoài ra, Chính ph c ng có th s d ng m t s chính sách, bi n pháp tác đ ng vào th tr ng

nh m đ nh h ng tiêu dùng - ti t ki m - đ u t , đ m b o cho s phát tri n cân đ i c a

n n kinh t xã h i Do đó, th tr ng TPCP giúp t ng c ng s đ c l p trong đi u hành CSTT c a NHTW, tác đ ng tr c ti p đ n l ng cung ti n và các bi n s kinh t v mô

1.3.3 Các ch th tham gia th tr ng trái phi u chính ph

1.3.3.1 Ch th phát hành: là nh ng t ch c có nhu c u huy đ ng v n trung và dài h n b ng cách phát hành trái phi u đ bán cho các nhà đ u t Trên th tr ng

1.3.3.2 Ch th đ u t : ch th đ u t trên th tr ng TPCP bao g m các nhà

đ u t cá nhân và các nhà đ u t t ch c Nhà đ u t cá nhân th ng là nh ng h gia đình, nh ng ng i có v n ti t ki m nhàn r i Các nhà đ u t có t ch c, bao g m các

qu đ u t , qu h u trí, công ty b o hi m, ngân hàng, …; đây là nh ng t ch c có ki n

th c chuyên sâu và kinh nghi m v ch ng khoán Các t ch c đ u t s s d ng s

v n huy đ ng đ c t dân chúng đ t o ra l i nhu n b ng vi c đ u t vào trái phi u trên th tr ng TPCP

1.3.3.3 Ch th trung gian: xu t phát t th c t , không ph i ch th phát hành

nào c ng có th g p ngay đ c nh ng đ i t ng c n mua TPCP đ c hai cùng th c

hi n vi c mua bán; c ng nh không ph i đ i t ng nào mu n đ u t TPCP c ng đ

hi u bi t, đ thông tin đ tìm mua lo i TPCP nh ý mu n Do nh ng h n ch này và nhu c u ti n l i cho các ch th , trên th tr ng xu t hi n ch th trung gian đ ng gi a

ng i mua và ng i bán Ch th trung gian có ki n th c và kinh nghi m trong l nh

v c này đ th c hi n vai trò trung gian c a mình nh t v n phát hành, đ nh giá và trung gian mua bán

- T ch c b o lãnh, bao tiêu hay đ i lý phát hành: là t ch c thay t ch c phát

hành th c hi n các th t c chu n b h s xin phép phát hành, phân ph i trái phi u, …

Ho t đ ng này v c b n g m các ho t đ ng sau:

+ Nghiên c u và t v n cho ch th phát hành ch ng khoán v cách th c phát hành, c c u phát hành, đ nh giá ch ng khoán

+ Hoàn t t các th t c pháp lý c n thi t cho đ t phát hành

+ Th c hi n công tác ti p th phân ph i chào bán ch ng khoán

+ Qu n lý, phân ph i và thanh toán ch ng khoán

+ Th c hi n công vi c h tr cho th tr ng và các d ch v sau khi phát hành

- T ch c đánh giá h s tín nhi m (đ nh m c tín nhi m): là t ch c cung c p

d ch v đánh giá n ng l c thanh toán các kho n v n g c và lãi đúng th i h n và theo

nh ng đi u kho n đã cam k t c a ch th phát hành đ i v i m t đ t phát hành c th

M i t ch c đánh giá h s tín nhi m có h th ng thang đi m riêng cho đánh giá c a

mình Trên c s đánh giá h s tín nhi m đó, ch th đ u t s cân nh c và đ a ra các quy t đ nh đ u t c n thi t N u ch th phát hành có h s tín nhi m cao thì lãi su t trái phi u phát hành s th p; ng c l i, ch th phát hành có h s tín nhi m th p thì lãi su t trái phi u phát hành s cao

- T ch c kinh doanh trái phi u: bao g m các công ty ch ng khoán và các t

ch c khác đ c phép kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t nh ngân hàng th ng

m i (NHTM), công ty cho thuê tài chính, hi p h i kinh doanh ch ng khoán, … ây là các t ch c ch y u ho t đ ng trên th tr ng th c p, có ch c n ng làm trung gian môi gi i cho các t ch c, cá nhân có nhu c u mua bán trái phi u đ h ng phí môi gi i

và th c hi n các giao d ch mua bán trái phi u cho chính mình đ ki m l i nhu n Các

t ch c kinh doanh trái phi u này còn cung c p cho khách hàng nh ng d ch v khác

nh t v n đ u t và các d ch v có liên quan đ n ho t đ ng giao d ch trái phi u (c m

c , repo, …) Các t ch c kinh doanh trái phi u đóng vai trò r t quan tr ng trong vi c

t o ra tính thanh kho n cho trái phi u trên th tr ng

1.3.4 Ph ng th c phát hành trái phi u chính ph

1.3.4.1 Phát hành trái phi u trong n c

Thông qua phát hành trái phi u, chính ph trung ng và chính quy n đ a

ph ng có th huy đ ng v n nh m đáp ng nhu c u đ u t và ho t đ ng c a mình V

th t c và ph ng pháp phát hành thì phát hành TPCP không gi ng phát hành CK ra công chúng c a các DN Vi c phát hành TPCP không ph i xin phép U Ban Ch ng khoán và không c n th c hi n đ ng ký phát hành ra công chúng nh các doanh nghi p

C n c vào k ho ch huy đ ng v n hàng n m c a ngân sách nhà n c (ngân sách trung ng, ngân sách đ a ph ng) và ti n đ s d ng v n, t ch c phát hành xây

d ng k ho ch phát hành trái phi u

Trái phi u chính ph có th đ c phát hành d i d ng ch ng ch ho c bút toán ghi s , có ghi tên ho c không ghi tên Vi c phát hành TPCP th ng ti n hành theo đ t

T i m t s n c có th phát hành th ng xuyên B tài chính s quy t đ nh ph ng

th c phát hành, quy mô phát hành, m nh giá, k h n, lãi su t, các quy đ nh v thanh

toán ti n g c và lãi trái phi u Tr c m i đ t phát hành, đ n v phát hành ph i công b

nh ng quy đ nh c th trên các ph ng ti n thông tin đ i chúng

Có hai ph ng th c phát hành TPCP, đó là ph ng th c phát hành tr c ti p (bán l qua h th ng kho b c) ho c qua đ u th u trên TTCK t p trung

- Ph ng th c phát hành tr c ti p: đ c th c hi n qua h th ng kho b c nhà

n c, kho b c thông qua m ng l i chi nhánh c a mình có th bán tr c ti p trái phi u cho các đ i t ng có nhu c u Trái phi u bán l theo ph ng th c này đ c phát hành theo hình th c chi t kh u ho c ngang m nh giá Phát hành trái phi u theo hình th c chi t kh u là vi c t ch c phát hành th c hi n bán trái phi u th p h n m nh giá trái phi u và thanh toán b ng m nh giá trái phi u khi đ n h n Phát hành trái phi u theo hình th c ngang m nh giá là vi c t ch c phát hành th c hi n bán trái phi u b ng

m nh giá c a trái phi u Ti n lãi trái phi u đ c thanh toán đ nh k ho c m t l n cùng

v i ti n g c khi đ n h n

- Ph ng th c phát hành đ u th u qua TTCK t p trung: đ c th c hi n theo

quy đ nh c a B Tài chính và U ban ch ng khoán nhà n c Trái phi u phát hành qua

th tr ng giao d ch ch ng khoán t p trung đ c niêm y t trên Trung tâm giao d ch

ho c S giao d ch ch ng khoán Trung tâm giao d ch (S giao d ch ch ng khoán) là

đ i lý cho ch th phát hành trong vi c xét duy t thành viên tham gia đ u th u, nh n

đ n đ t th u, xét th u và công b k t qu đ u th u Vi c đ u th u trái phi u đ c th c

hi n theo m t trong hai hình th c: đ u th u c nh tranh lãi su t ho c k t h p gi a đ u

th u c nh tranh lãi su t và đ u th u không c nh tranh lãi su t 1

1.3.4.2 Phát hành trái phi u qu c t

Xu h ng toàn c u hoá di n ra ngày càng sâu s c, th tr ng v n nói chung và

th tr ng ch ng khoán nói riêng không ch gi i h n trong ph m vi m t qu c gia mà còn đ c m r ng ph m vi trên bình di n qu c t M t trong các hình th c huy đ ng

v n trên th tr ng qu c t ph bi n hi n nay đ c nhi u Chính ph l a ch n là phát hành trái phi u qu c t ây chính là hình th c vay n tr c ti p t các nhà đ u t qu c

t mà không ph i qua các đ nh ch tài chính trung gian nh v n ngân hàng

1 Ph l c 1: Ph ng th c đ u th u trái phi u Chính ph

- u th c a vi c huy đ ng v n thông qua phát hành trái phi u qu c t so v i các ph ng th c huy đ ng v n khác:

+ Kh n ng thanh toán c a công c vay n cao do có th giao d ch trên th

tr ng th c p, nên ch th phát hành có th có đ c m c lãi su t th p h n các hình

th c vay n khác

+ Có th vay v n v i quy mô l n, th i gian tr n dài

+ C c u nhà đ u t r ng nên gi m b t r i ro cho ng i cung ng v n M t khác, phía ch n c ng khó s d ng quan h vay n đ gây s c ép v i n c vay v n trong các quan h kinh t khác

- Quy trình phát hành trái phi u qu c t có th trãi qua các giai đo n: giai đo n

th a thu n, giai đo n y quy n và giai đo n phát hành

- Trên th gi i hi n có m t s th tr ng trái phi u qu c t l n nh : th tr ng trái phi u toàn c u, th tr ng trái phi u Hoa K , th tr ng trái phi u Châu Âu, th tr ng trái phi u Con R ng và th tr ng Samura 2

1.3.5 Các hình th c giao d ch trên th tr ng trái phi u chính ph

1.3.5.1 Giao d ch trái phi u trên th tr ng t p trung

Trái phi u đ c giao d ch trên th tr ng có t ch c có th đ c chuy n sang

ti n m t m t cách d dàng Trên th tr ng t p trung, k t qu y t giá và giao d ch đ c công b trên h th ng máy tính, h th ng này đ c k t n i v i các thành viên và các t

ch c đ u t , đ ng th i đ c công b ra công chúng

Th tr ng t p trung có m t s ch c n ng chính nh : cung c p m c phát hành,

l p đ ng cong lãi su t và h n ch phân đo n th tr ng Ngoài ra, th tr ng t p trung còn t o ra chu n m c phát hành, đ a ra ch d n đáng tin c y v t l lãi su t th tr ng trong m t kho n th i gian đáo h n nh t đ nh, làm c s cho vi c đ nh giá trái phi u

m i phát hành B ng vi c s d ng các t l lãi su t hình thành trên th tr ng ch ng khoán t p trung, chính ph có th quy t đ nh và đ a ra t l lãi su t phù h p cho trái phi u m i phát hành trên c s tham chi u t l lãi su t trên th tr ng th c p t i th i

đi m đó i u này đ m b o tính thanh kho n trên th tr ng th c p và có tác d ng

t ng c u trái phi u M t khác, khi các nhà đ u t giao d ch trên th tr ng ch ng khoán

t p trung thì giá c a trái phi u s đ c quy t đ nh theo ph ng pháp c nh tranh, các nhà đ u t nh s đ c b o v , công chúng có th tin c y vào t l lãi su t trên th

tr ng

1.3.5.2 Giao d ch trái phi u trên th tr ng phi t p trung: Giao d ch trái phi u

trên th tr ng phi t p trung (OTC) có vai trò quan tr ng không kém trên th tr ng t p trung Trái phi u đ c giao d ch trên th tr ng OTC do các nguyên nhân:

- Có quá nhi u trái phi u đ c phát hành nên v m t k thu t không th niêm

y t t t c trái phi u trên th tr ng t p trung

- Ph ng pháp giao d ch trái phi u r t ph c t p, không phù h p v i giao d ch trên th tr ng t p trung thông th ng; vì v y giao d ch tho thu n ph bi n h n giao

d ch c nh tranh

1.3.6 Các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a th tr ng TPCP

1.3.6.1 H th ng qu n lý và khung pháp lý

H th ng qu n lý nhà n c t t s tác đ ng góp ph n cho Chính ph n đ nh và

uy tín, làm gi m thi u r i ro th c hi n ngh a v đ i v i nhà đ u t , khi n cho nhà đ u

t không ng n ng i khi đ u t vào TPCP, đ c bi t là nh ng lo i trái phi u dài h n Ngoài ra, đ th tr ng tài chính phát tri n lành m nh, c n ph i có môi tr ng kinh t

v mô n đ nh, đ c th hi n các ch tiêu kinh t v mô nh : thâm h t ngân sách, l m phát, lãi su t và t giá h i đoái đ c ki m soát Chính ph c n th c hi n công khai hóa thông tin, kh c ph c tình tr ng b ng bít thông tin ho c công khai mang tính hình th c,

vì thông tin là c s đ N T đ a ra quy t đ nh đ u t

Trái phi u Chính ph phát hành c n ph i đ c chu n hóa v kh i l ng phát hành, ký h n, lãi su t Không nên phát hành phân tán theo lô nh , ngày phát hành và ngày đ n h n khác nhau TPCP phát hành không đ c chu n hóa s làm cho vi c qu n

lý danh m c trái phi u v th i gian đáo h n, k h n tr lãi, … m t nhi u th i gian và chi phí đ i v i nhà phát hành, đ i v i nhà đ u t s g p khó kh n khi theo dõi di n

bi n TPCP trên th tr ng TPCP phát hành c n đ c đa d ng v lo i hình, v lãi su t,

v ph ng th c thanh toán Ngoài ra, lãi su t phát hành TPCP c ng là m t y u t quan

tr ng đ i v i nhà đ u t , nên c n có c ch lãi su t phát hành phù h p ó là ti n đ đ xây d ng đ ng cong lãi su t chu n cho th tr ng

L a ch n th i đi m, hình th c phát hành TPCP là y u t quan tr ng, nh t là đ i

v i phát hành trái phi u ra qu c t Phát hành trái phi u ra qu c t không nh ng giúp huy đ ng ngu n l c v n ngoài n c đ đ u t phát tri n kinh t , là gi i pháp cân

b ng cán cân th ng m i H n n a, thông qua vi c phát hành trái phi u qu c t s xây

d ng m c lãi su t c b n vay ngo i t th ng m i, t o đi u ki n cho các doanh nghi p trong n c huy đ ng v n trung dài h n trên th tr ng v n qu c t Phát hành trái phi u qu c t không ch có ý ngh a v m t kinh t mà còn có ý ngh a v m t chính tr

vì t o c h i cho qu c gia phát hành ti p c n v i nh ng nhà đ u t qu c t , gi i thi u

nh ng thành qu kinh t xã h i mà n c phát hành đã đ t đ c và xác đ nh đ nh m c tín nhi m qu c gia

 T n t i đ ng cong lãi su t chu n:

ng cong lãi su t chu n mô t m i quan h gi a th i gian đ n khi đáo h n

v i lãi su t đ n khi đáo h n c a trái phi u t i m t th i đi m nh t đ nh Thông th ng,

đ ng cong lãi su t chu n đ c xây d ng b i nh ng trái phi u là trái phi u chính ph

ho c trái phi u c a công ty có uy tín, nh ng trái phi u này có m c đ r i ro th p Do

đó, lãi su t c a nh ng trái phi u này đ c s d ng làm lãi su t chu n cho các trái phi u khác Ph n chênh l ch gi a lãi su t chu n và lãi su t c a nh ng trái phi u khác

ph n ánh m c đ r i ro c a nh ng trái phi u đó, m c chênh l ch càng l n thì trái phi u

đó càng r i ro

ng cong lãi su t chu n nh là m t công c đ u t , giúp nhà đ u t xác đ nh

lo i trái phi u đ u t , nên có vai trò quan tr ng đ i v i s phát tri n c a th tr ng TPCP và TPDN

 T n t i t ch c đ nh m c tín nhi m chuyên nghi p:

T ch c đ nh m c tín nhi m cung c p d ch v đ a ra ý ki n v đ tin c y c a nhà phát hành ch ng khoán nh m c tín nhi m là vi c đánh giá “r i ro tín d ng”

hi n di n trong m t ch ng khoán c th , bao g m c đánh giá đ nh tính và đ nh l ng

v đ tin c y tín d ng c a ch th phát hành Ch th phát hành có th là m t qu c gia, chính quy n đ a ph ng hay doanh nghi p nh m c tín nhi m đ c bi u hi n d i hình th c nh ng ký hi u quy đ nh trong m t thang đi m, thông th ng t AAA (g n

ph ng th c đ qu ng bá qu c gia đó trên th tr ng v n qu c t Bên c nh đó, c n c vào h s tín nhi m, qu c gia đó có th ý th c đ c kh n ng thanh toán n và kh

n ng huy đ ng v n c a mình trên th tr ng

Trên th gi i, ho t đ ng MTN xu t hi n t r t lâu, t ch c MTN đ u tiên là Moody’s và đ n nay đ tr thành công ty MTN l n nh t th gi i, ho t đ ng trên 100

qu c gia Ngoài Moody’s, trên th gi i còn có các công ty MTN uy tín nh Standard

& Poor, Fitch, …

1.3.6.3 S phát tri n c a Th tr ng th c p

 H th ng giao d ch hoàn thi n:

Trên th tr ng th c p, đ ho t đ ng giao d ch đ c thu n l i và nhanh chóng,

c n hoàn thi n h th ng giao d ch V i đ c thù c a giao d ch TPCP, vi c t n t i h

th ng giao d ch TPCP chuyên bi t giúp N T d theo dõi di n bi n c a th tr ng đ

nhanh chóng đ a ra nh ng quy t đ nh đ u t H th ng giao d ch TPCP chuyên bi t s phù h p v i các đ c thù c a giao d ch trái phi u h n v ph ng th c giao d ch (giao

d ch th a thu n), cách th c y t giá (đ i v i c phi u thì niêm y t giá, còn đ i v i trái phi u c n niêm y t m c l i su t), cách tính toán quy n, … H th ng giao d ch TPCP chuyên bi t phát tri n s t o ti n đ cho vi c xây d ng đ ng cong lãi su t chu n

 T n t i nh ng nhà t o l p th tr ng:

Nh ng nhà t o l p th tr ng có hai vai trò: môi gi i và t doanh trái phi u, h

s ng sàng th c hi n giao d ch mua và bán ch ng khoán v i các m c giá và s l ng đã niêm y t Nhà t o l p th tr ng là nhân t thúc đ y giao d ch trái phi u làm t ng tính thanh kho n cho th tr ng Ho t đ ng t o l p th tr ng hàm ch a r i ro cao h n ho t

đ ng môi gi i ch ng khoán V i vai trò là nhà t o l p th tr ng, các yêu c u đ t ra r t cao và đòi h i chi phí l n Nhà t o l p th tr ng ph i mua, bán ch ng khoán theo l nh

đ t bán mua c a N T Kh n ng thua l trên th tr ng này s r t l n khi giá trái phi u

b nh h ng nhi u b i tâm lý N T nh ng th tr ng tài chính kém hi u qu , tâm

lý N T chính là y u t mang tính đ nh h ng nh h ng đ n các quy t đ nh mua hay bán ch ng khoán, do đó, nh ng nhà t o l p th tr ng giúp cân b ng cung c u th

tr ng

 Phát tri n ho t đ ng giao d ch th a thu n mua l i:

Giao d ch th a thu n mua l i/bán l i (Repo) trái phi u là vi c m t t ch c tài chính mua/bán trái phi u cho N T và cam k t bán/mua l i sau đó trong m t th i h n

đ c th a thu n tr c Repo là nghi p v phái sinh t các nghi p v cho vay có đ m

b o Vi c th c hi n nghi p v Repo góp ph n làm t ng tính thanh kho n cho th

tr ng, t ng hi u qu s d ng v n vì nh ng l i ích sau:

i v i N T:

+ N u N T là ng i bán trong giao d ch Repo, h v n có quy n s h u trái phi u khi mua l i trái phi u sau m t th i h n đã thõa thu n trong h p đ ng Repo Trong th i gian chuy n nh ng, N T v n đ c h ng trái t c và các quy n l i phát sinh khác t trái phi u chuy n nh ng

+ N u N T là ng i mua trong giao d ch Repo, thì h c ng có th rút ti n tr c

th i h n đã th a thu n trong h p đ ng Repo M c l i t c dành cho Khách hàng (N T) cao h n lãi su t ti n g i Ngân hàng, ví d nh lãi su t Repo 3 tháng là 7,2%/n m, trong khi lãi su t ti n g i ti t ki m là 6,6%/n m N T còn đ c t ch c tài chính cung

c p các thông tin chi ti t liên quan đ n trái phi u Repo

i v i t ch c tài chính (TCTC-th ng là công ty ch ng khoán):

+ N u TCTC là ng i mua trong giao d ch Repo thì h có quy n kinh doanh trái phi u đã mua trong su t th i h n c a h p đ ng Repo, th hi n s chuy n giao quy n s h u

+ N u TCTC là ng i bán trong giao d ch Repo thì qua nghi p v đó, h đã huy

đ ng đ c v n trong su t th i h n c a h p đ ng Repo, h có th s d ng v n huy

đ ng đ c đ kinh doanh, làm t ng vòng quay v n

N u ho t đ ng Repo ch a phát tri n s gi m tính thanh kho n c a th tr ng,

gi m hi u qu v n kinh doanh

 Phát tri n ho t đ ng giao d ch ch ng khoán phái sinh:

Ch ng khoán phái sinh là m t công c tài chính, hay c th h n là m t h p

đ ng gi a hai bên v m t giao d ch trong t ng lai, và giá tr c a nó đ c xác đ nh d a trên giá c c a m t tài s n c s có th là hàng hóa, ngo i t , ch ng khoán, Ch ng khoán phái sinh đ c t o l p d a trên m t ch ng khoán g c Ho t đ ng c a th tr ng phái sinh góp ph n làm t ng tính thanh kho n c a các lo i ch ng khoán trên th tr ng tài chính Vì v y, đ y m nh các giao d ch ch ng khoán phái sinh s góp ph n thúc đ y

th tr ng tài chính phát tri n

 Phát tri n th tr ng phi t p trung:

đa s các n c có th tr ng tài chính phát tri n, th tr ng TPCP đ c t

ch c theo hình th c th tr ng OTC (nh n c M , Hàn Qu c, …) Trên th tr ng OTC, các t ch c tài chính trung gian nh các NHTM, công ty b o hi m s th c hi n vai trò là nhà t o l p th tr ng Do TPCP th ng đ c giao d ch v i kh i l ng l n nên N T s m t nhi u phí giao d ch n u giao d ch qua S GDCK H n n a, đ c đi m

c a giao d ch TPCP là giao d ch th a thu n, nên trên th tr ng OTC, các N T thu n

l i h n trong vi c tìm đ i tác mua bán, th a thu n ph ng th c thanh toán, …Chính vì

v y, phát tri n th tr ng trái phi u Chính ph OTC s làm t ng tính thanh kho n c a

tr ng trái phi u chính ph c ng r t quan tr ng và c n thi t

1.4.1 Th tr ng trái phi u Chính ph m t s n c

D a trên c s l ch s phát tri n lâu đ i và quy mô th tr ng trái phi u nói chung và th tr ng TPCP nói riêng, th tr ng trái phi u c a n c M đ c ch n đ nghiên c u

t ng ch quan tâm đ n đ u t vào th tr ng c phi u Các t ch c tài chính thu c các

c quan Chính ph M c ng b t đ u đ c thành l p và nhanh chóng t o ra m t l ng

v n l n trên th tr ng trái phi u Bên c nh đó, các y u t khác nh kh ng ho ng d u

và giá d u t ng cùng v i ch đ u đãi thu đ i v i thu nh p t lãi, đã góp ph n làm

t ng tính h p d n c a trái phi u vào th i đi m mà th tr ng c phi u liên ti p b s t

này càng đ c kh ng đ nh khi mà nh ng c i cách tài chính tr nên ph bi n vào đ u

nh ng n m 1980 Lúc này, th tr ng trái phi u đ c phân bi t theo lo i trái phi u: th

tr ng trái phi u chính ph đ c phân bi t theo th i gian đáo h n t 20 n m đ n 30

n m v i lãi su t coupon c đ nh; th tr ng trái phi u doanh nghi p ch y u là các trái

phi u không chuy n đ i có lãi su t coupon c đ nh, có th là trái phi u b o đ m ho c

không b o đ m, ph thu c vào m c đ tín nhi m c a doanh nghi p phát hành Vi c

phân chia th tr ng trái phi u M di n ra cho đ n t n cu i nh ng n m 1980

Sau giai đo n trên, các khu v c th tr ng trái phi u M b t đ u có các đ c

đi m t ng t nhau, nh trái phi u chính ph có đ c đi m nh trái phi u doanh

nghi p Trái phi u có lãi su t th n i hay lãi su t đi u ch nh có ngu n g c t th tr ng

trái phi u Châu Âu đã xu t hi n M vào đ u nh ng n m 1980

V quy mô, th tr ng trái phi u M đ c xem là th tr ng trái phi u l n nh t

th gi i, l n g p đôi th tr ng trái phi u l n th hai trên th gi i là th tr ng Nh t

B n Quy mô và các lo i trái phi u trên th tr ng trái phi u M th i đi m cu i n m

Ngu n: Phân tích th tr ng trái phi u qu c t (Salomon Brothers Inc)

Nh v y, trên th tr ng trái phi u M có 3 lo i ch th phát hành, đó là: Chính

ph liên bang và các c quan tr c thu c, chính quy n các bang và các doanh nghi p (trong và ngoài n c)

Vào đ u nh ng n m 1980, cùng v i s thâm h t ngân sách c a chính ph M , trái phi u chính ph M đã thu hút đ c s quan tâm c a nh ng nhà đ u t trong và ngoài n c

+ c đi m:

Trái phi u Chính ph M do v kho B c M (US Departmet of Treasury) phát hành và đ c đ m b o b i s cam k t và tín nhi m c a Chính ph M T ng giá tr trái phi u phát hành đ c quy t đ nh b i Qu c h i – c quan có th m quy n quy đ nh m c

n t i đa c a qu c gia; hay nói cách khác, m i thay đ i v chính sách tài tr c a Kho

b c Trung ng ph i đ c Qu c h i thông qua Qu c h i không cho phép Kho b c vay

n d i hình th c phát hành trái phi u không có lãi su t coupon hay theo lãi su t th

n i; do v y, các đ t phát hành trái phi u hi n hành có các đ c đi m khá gi ng nhau, ngo i tr lãi su t coupon và th i gian đáo h n

Trái phi u Chính ph M g m 2 lo i là trái phi u chi t kh u và trái phi u coupon, đ c phát hành d i hình th c ghi s t i ngân hàng D tr Liên bang i u này có ngh a là nhà đ u t ch gi gi y biên nh n làm b ng ch ng s h u thay cho

ch ng ch trái phi u, do đó đã t o thu n l i cho vi c chuy n nh ng s h u trái phi u Thu nh p t lãi trái phi u Chính ph ph i ch u thu theo m c thu thu nh p liên bang

nh ng đ c mi n thu thu nh p bang và đ a ph ng

c đi m đáng chú ý là th tr ng trái phi u Chính ph M luôn thu hút đ c

s chú ý c a các đ i t ng tham gia th tr ng tài chính b i lãi su t c a trái phi u Chính ph M đ c l y làm lãi su t chu n không ch trong n n kinh t M mà còn trên các th tr ng v n toàn c u

Chính kh i l ng n kh ng l và quy mô l n c a t ng đ t phát hành đã góp

ph n giúp cho th tr ng trái phi u Chính ph M tr nên sôi đ ng nh t, và nh đó mang tính thanh kho n cao nh t trên th gi i M c chênh l ch gi a giá mua và giá bán

do v y h u h t các đ t phát hành đ u d dàng bán h t đ c; trong khi đó nhi u đ t phát hành trên th tr ng trái phi u doanh nghi p và trái phi u đ a ph ng l i không có tính thanh kho n và không d dàng giao d ch đ c

+ Th tr ng trái phi u Chính ph s c p:

Trái phi u Chính ph đ c phát hành theo hình th c đ u th u, trong đó C c d

tr Liêng bang là c quan đ i lý c a Kho b c trong vi c t ch c các đ t đ u th u và phân ph i TPCP thông qua h th ng c a mình Các đ t phát hành m i đ c xác đ nh giá (theo lãi coupon) đ m b o h ng m c l i su t nh m c l i su t c a các đ t phát hành trên th tr ng th c p có th i h n t ng đ ng

Các đ t đ u th u TPCP th ng đ c t ch c 3 tháng m t l n v i các th i h n trái phi u khác nhau Th i h n c a TPCP do Kho b c M quy t đ nh, th ng là 3, 5, 7,

10 ho c 30 n m Không gi ng nh các Chính ph khác (nh Chính ph Anh qu c),

C c D tr Liên bang M t ch c đ u th u trên c s giá đ t th u c nh tranh K t qu

đ u th u đ c xác đ nh b ng cách l y t ng giá tr trái phi u đ u th u tr đi t ng giá tr trái phi u đ t th u không c nh tranh và không công khai (nh do chính C c d tr Liên bang mua); ph n còn l i chính là t ng giá tr các nhà đ u th u c nh tranh nh n

đ c

Hi n nay, M áp d ng hai hình th c đ u th u đ xác đ nh m c l i su t trái phi u là đ u th u m t giá và đ u th u nhi u giá Hình th c đ u th u m t giá đ c áp

d ng đ i v i các TPCP có th i h n ng n, th ng là t 2 đ n 5 n m; theo đó nh ng

ng i đ t th u nh n đ c trái phi u theo m c l i su t cao nh t c a đ t th u c nh tranh

đ c ch p nh n Các lo i TPCP còn l i đ u áp d ng theo hình th c đ u th u nhi u giá,

và nh ng ng i đ t th u m c l i su t th p nh t s nh n đ c trái phi u theo giá đ t

th u c a h ; còn nh ng ng i đ t th u thành công m c l i su t cao h n s ch có

đ c trái phi u theo m c giá đ t th u c a h cho đ n khi t ng giá tr chào bán (đ t

th u kém c nh tranh h n) đ c xác đ nh M c l i su t cao nh t đ c Kho b c M

ch p thu n đ c xem là m c l i su t tr n, và nh ng nhà đ t th u m c l i su t này s

đ c nh n m t t l trong t ng giá tr trái phi u phát hành b ng đ u th u

Nói chung, vi c phát hành TPCP d i hình th c đ u th u giúp cho Kho b c M

ti t k m đáng k các chi phí so v i các hình th c phát hành khác, nh phát hành theo hình th c b o lãnh phát hành thì ph i ch u m c phí b o lãnh khá cao

+ Th tr ng TPCP th c p:

Th tr ng TPCP th c p M là th tr ng OTC, n i m t nhóm các nhà kinh doanh TPCP M liên t c đ t mua và chào bán các TPCP đang l u hành; đây đ c xem

là th tr ng tài chính có tính thanh kho n cao nh t trên th gi i Trên th tr ng TPCP

M , TPCP on the run – là trái phi u m i đ c đ u th u g n nh t v i th i h n 30 n m

là trái phi u đ c giao d ch ph bi n nh t vì các nhà đ u t s d ng lo i trái phi u này

đ đ u c lãi su t trên th tr ng trái phi u dài h n

c bi t, trên th tr ng th c p này có m t b ph n TPCP đ c giao d ch tr c khi Kho b c phát hành, đ c g i là th tr ng khi phát hành Th tr ng khi phát hành

giao d ch c tín phi u Kho b c và trái phi u coupon Chính ph k t ngày đ c công

b đ u th u cho đ n ngày phát hành và vi c chuy n giao trái phi u khi phát hành đ c

di n ra vào ngày phát hành trái phi u đó

Theo d ki n c a V n phòng ngân sách qu c h i M (CBO), n trái phi u c a

M s gia t ng t m c 41% GDP trong n m 2008 lên m c 51% trong n m 2009, và đ t

đ nh 54% vào n m 2010 th i đi m hi n t i, M đang th c s h ng l i t vi c các nhà đ u t toàn c u đ y m nh mua vào trái phi u kho b c c a n c này đ ch ng

kh ng ho ng tài chính Cu i n m 2008, l i su t trái phi u kho b c M đã gi m xu ng

m c th p k l c do xu h ng này Trung Qu c đ c xem là n c n m gi nhi u trái phi u Chính ph M nh t, v i kho ng 800,5 t USD đ u t vào trái phi u M , b ng 3,1% t ng s n n c ngoài c a M Hi n B Tài chính M đang gia t ng m t đ các

đ t đ u giá trái phi u, b ng cách t ch c th ng xuyên h n các phiên đ u giá và bán

n v i lô l n h n nh vi c ti n hành đ u giá trái phi u kho b c k h n 30 n m m i tháng m t l n thay vì m i n m 4 l n nh tr c đây Ngoài ra, BTC M còn phát hành

tr l i nh ng lo i trái phi u mà tr c đây đã ng ng phát hành, nh trái phi u k h n 3

n m và 7 n m, nh m thu hút b t k s v n nào đang ch đ i trên đ th c a đ ng

phi u tr giá 1.410 t USD, trong đó các N T bên ngoài n c M đã mua 43,1% t ng

s trái phi u đ c bán ra

Ngoài ra, d a trên c s v s t ng đ ng trong quá trình phát tri n kinh t xã

h i, th tr ng trái phi u Trung Qu c - m t qu c gia đang phát tri n c ng đ c ch n

đ nghiên c u Vi c đ u t vào TPCP các th tr ng m i n i mang tính r i ro tín

d ng, mà đ c xem là m t r i ro r t nh các n c công nghi p phát tri n

1.4.1.2 Th tr ng TPCP Trung Qu c:

- Quá trình hình thành và phát tri n:

Th tr ng trái phi u Trung Qu c có m t đ c đi m n i b t nh t là th tr ng

xu t phát t n n kinh t t p trung theo c ch ki m soát phân b tín d ng, đang chuy n sang c ch c nh tranh th tr ng, do đó Vi t Nam có nhi u đi m t ng đ ng v i Trung Qu c

Trung Qu c b t đ u phát hành trái phi u xây d ng vào nh ng n m 1950, nh ng mãi đ n n m 1981, khi Trung Qu c b t đ u th i k c i cách và m c a n n kinh t thì Chính ph m i b t đ u ch tr ng xây d ng và phát tri n th tr ng trái phi u Trong giai đo n 1981 – 1985, vi c phát hành TPCP phát tri n nhanh do Chính ph t p trung

v n vào vi c th c hi n chính sách hi n đ i hoá nên c n ngu n tài chính đ h tr giá mua nông s n, d n đ n s thâm h t ngân sách Do đó, Chính ph đã phát hành trái phi u Kho b c theo hình th c phân ph i ch tiêu (b t bu c mua) Vào n m 1981, vi c phát hành công trái Qu c gia đ t 4,8 t Nhân dân t ; vào th i đi m này Trung Qu c

ch m i thành l p th tr ng s c p đ i v i TPCP, vi c mua bán chuy n nh ng các

lo i trái phi u v n ch a đ c pháp lu t cho phép

Th tr ng TPCP b t đ u phát tri n m nh t n m 1987 Khi cung - c u trái phi u đã đ t quy mô t ng đ i n đ nh, Chính ph Trung Qu c đã ti n hành t p trung

th tr ng thông qua vi c thành l p S giao d ch ch ng khoán Th ng H i vào ngày 19/12/1990 và S giao d ch ch ng khoán Th m Quy n vào ngày 3/7/1991 Tuy nhiên,

do các s giao d ch này đ u đ c giao cho chính quy n đ a ph ng qu n lý nên đã gây

ra khó kh n trong vi c qu n lý th ng nh t th tr ng trái phi u trong c n c, vì các

đ a ph ng th ng quá t p trung vào l i ích c a riêng mình mà không chú tr ng đ n

l i ích t ng th c a toàn qu c Quá trình qu c t hoá th tr ng trái phi u Trung Qu c

đ c b t đ u vào n m 1994, b ng vi c phát hành TPCP trên th tr ng ch ng khoán NewYork v i hai đ t phát hành có t ng giá tr phát hành trên 1t USD

T n m 1990, Trung qu c b t đ u phát hành nhi u lo i TPCP và phân ph i theo

bi n pháp hành chính T n m 1991, B Tài chính Trung Qu c b t đ u th nghi m phát hành TPCP theo hình th c t h p b o lãnh phát hành v i kh i l ng 2,5 t NDT

N m 1993, x y ra tr ng h p t h p b o lãnh phát hành không bán h t đ c s TPCP theo yêu c u do s c nh tranh t phía th tr ng c phi u và th tr ng b t đ ng s n đang phát tri n m nh và do lãi su t m t s TPDN (ch a đ c phép phát hành chính

th c) cao h n nhi u so v i TPCP Tr c tình hình đó, Chính ph Trung Qu c bu c

ph i quay tr l i áp d ng chính sách phân ph i theo bi n pháp hành chính

n n m 1994, Chính ph Trung Qu c b t đ u th nghi m 4 ph ng th c phát hành tín phi u m i, theo đó k t h p hài hoà gi a hình th c phát hành theo b o lãnh phát hành v i các hình th c c nh m tho mãn t t c m i đ i t ng t nh ng ng i còn ch a tin t ng vào hình th c b o lãnh phát hành đ n nh ng ng i đã s ng ch p

nh n chúng

TPCP Trung Qu c th ng đ c phát hành v i k h n 3 n m ho c dài h n, bán ngang m nh giá và h ng lãi coupon đ nh k ; còn lo i v i k h n d i 1 n m đ c bán chi t kh u

Tr c n m 1996, Trung Qu c ch a có th tr ng đ u th u trái phi u đ xác đ nh

m c lãi su t c nh tranh, ch đ nh ra m c lãi su t coupon cao h n lãi su t ti n g i ngân hàng cùng k h n ch ch a có s tham kh o lãi su t các lo i trái phi u có cùng k h n đang l u thông trên th tr ng th c p K t n m 1996, Trung Qu c đã c i ti n

ph ng th c b o lãnh phát hành k t h p v i đ u th u theo lãi su t và kh i l ng trái phi u theo h ng th tr ng h n

Hàng n m, B Tài chính xây d ng k ho ch huy đ ng v n cho Ngân sách nhà

n c thông qua phát hành TPCP r i g i Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa và U ban giám qu n ch ng khoán đ tham gia ý ki n; sau đó trình Chính ph , Qu c h i phê

kh i l ng trái phi u phát hành qua các kênh: đ u th u, b o lãnh và bán l qua h

th ng Ngân hàng Ngoài ra, tu theo tình hình kinh t xã h i trong n m, B Tài chính

có th phát hành thêm lo i trái phi u đ nh h ng, lo i trái phi u này th ng có th i

h n dài và bán cho m t s đ i t ng các nhà đ u t có t ch c l n có kh n ng cho Chính ph vay dài h n, th ng là qu b o hi m xã h i, các qu đ u t , …

Hi n nay, TPCP Trung Qu c đ c phát hành theo 3 ph ng th c chính là b o lãnh phát hành, đ u th u và bán l qua h th ng ngân hàng

Hi n có hai lo i TPCP Trung Qu c: lo i trái phi u không đ c giao d ch trên

th tr ng – là ch ng ch trái phi u bán l qua h th ng ngân hàng, trái ch ch đ c thanh toán c g c và lãi khi đ n h n, còn tr c khi đ n h n trái phi u, trái ch ch có

th dùng trái phi u th ch p vay v n, chi t kh u t i ngân hàng; lo i trái phi u đ c giao d ch trên th tr ng – là trái phi u đ c phát hành theo ph ng th c đ u th u

ho c b o lãnh

- Phát hành trái phi u qu c t Trung Qu c:

Trung Qu c phát hành trái phi u l n đ u ra th tr ng v n qu c t vào n m

1994 v i m c đích là nhu c u c p bách v v n c a n n kinh t

Vào ngày 22/10/2003, Trung Qu c phát hành trái phi u qu c t (TPQT) v i

t ng giá tr 1,5 t USD b ng USD và Euro Theo m t s chuyên gia kinh t , v i tình hình kinh t trong giai đo n đó, Trung Qu c hoàn toàn không c n phát hành trái phi u

ra th tr ng qu c t đ huy đ ng v n bên ngoài vì Trung Qu c đang trong tình tr ng

“quá d th a v ngo i t trong n c” Ngân hàng trung ng Trung Qu c đã ph i mua vào kho ng 60 t USD trong 6 tháng đ u n m 2003 và đ a ra l u thông 240 t Nhân dân t

Nh v y, đ t phát hành n m ngoài nhu c u tài chính cho qu c gia Ý ngh a chi n l c c a nó là:

+ Xây d ng m c lãi su t c b n vay ngo i t th ng m i, t o đi u ki n cho các doanh nghi p c a Trung Qu c huy đ ng v n trung và dài h n trên th tr ng tài chính

qu c t

+ T o c h i ti p c n v i nh ng nhà đ u t qu c t nh m kh ng đ nh s tham gia tích c c c a Trung Qu c trên th tr ng v n qu c t

+ Mong mu n gi i thi u v i các nhà đ u t qu c t nh ng thành qu kinh t

đ t đ c c a Trung Qu c nh : t ng tr ng GDP trên 8%/n m, tham gia tích c c n n kinh t toàn c u thông qua WTO và ti p t c ti n trình đ i m i kinh t

+ M c đánh giá h s tín nhi m TPCP c a Moody’s là A2, c a Fitch là A và

c a Stander & Poor’s là BBB

K t qu phát hành TPQT c a Trung Qu c:

+ T n d ng c h i lãi su t c a Chính ph M m c th p nh t trong l ch s , lãi

su t trái phi u đ c phát hành 4,75% đ i v i trái phi u b ng USD và 3,75% đ i v i trái phi u b ng đ ng Euro

+ S l ng đ t mua c a các nhà đ u t qu c t trên 3 t USD, cao g p 2 l n so

v i t ng giá tr 1,5 t USD mà Chính ph Trung Qu c phát hành

+ Các nhà đ u t đánh giá cao t m nhìn chi n l c, s tham gia th ng xuyên

c a Trung Qu c trên th tr ng v n Qu c t thông qua đ t phát hành này

1.4.2 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

Qua tìm hi u đ c đi m và s phát tri n th tr ng TPCP n c M và Trung

Qu c, có th đ a ra nh ng nh n xét nh là bài h c kinh nghi m trong vi c phát tri n

th tr ng TPCP Vi t Nam

+ Phát tri n th tr ng TPCP là n n t ng đ phát tri n th tr ng trái phi u + Lãi su t chu n đóng vai trò quan tr ng trong vi c xác l p giá c th tr ng trái