Ứng dụng mô hình AHP chọn ngân hàng thực hiện mua bán và sáp nhập cho ngân hàng đầu tư và phat1 triển Việt Nam Luận văn thạc sĩ

BÙI XUÂN DUNG... Ng i vi t: Bùi Xuân Dung... trong cùng lãnh th qu c gia th gi i... bƠnh tr ng s nh h ng trên th tr ng... vƠ Citigroup Inc.... 10 t p đoàn tài chính ngân hàng c a Malaysi

BÙI XUÂN DUNG

Thành ph H Chí Minh - 2010

BÙI XUÂN DUNG

L I GI I THI U

Lu n v n đƣ đ c ch nh s a theo yêu c u c a H i đ ng ch m lu n v n

Nh ng đi m m i đ t đ c khi nghiên c u đ tài lu n v n:

1 ng d ng đ c mô hình có tính kh thi cao trong th c t đ các Ngân hàng

chí đ ra Mô hình c ng có th đ c ng d ng đ ra quy t đ nh l a ch n trong các

đ ng i đ c có th xem xét ng d ng v i nhi u tr ng h p khác nhau

3 K t qu nghiên c u đ tài này không ch có Ủ ngh a đ i v i các Ngân hàng

ch c t v n trong ho t đ ng M&A Nó cung c p m t mô hình đ l a ch n Ngân

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan r ng đơy lƠ công trình nghiên c u c a tôi, có s h tr t

Th y h ng d n là GS.TS Tr n Ng c Th Các n i dung nghiên c u và k t qu trong đ tài này là trung th c N u phát hi n có b t k s gian l n nào tôi xin hoàn

TP.HCM, ngày tháng n m 2010

L I C Mă N

góp Ủ vƠ đ ng viên tôi trong su t quá trình th c hi n lu n v n t t nghi p này

Nhơn đơy, tôi c ng xin g i l i c m n đ n Quý Th y Cô, nh ng ng i đƣ t n

tác đƣ h t lòng quan tâm và t o đi u ki n t t nh t đ tôi hoƠn thƠnh đ c lu n v n

t t nghi p này

Ng i vi t: Bùi Xuân Dung

M C L C

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC HÌNH V

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C CÁC T VI T T T

1 S c n thi t hình thƠnh đ tài nghiên c u

3 M c tiêu nghiên c u và k t c u c a đ tài

1.1 T ng quan v mua bán ậ sáp nh p (M&A): 1

1.1.1 Khái ni m v ho t đ ng M&A 1

1.1.2 S khác nhau gi a mua bán và sáp nh p 2

1.1.3 Phân lo i ho t đ ng M&A 3

1.1.4 ng c c a ho t đ ng M&A 4

1.1.5 Các h n ch c a M&A 7

1.1.6 Các ph ng th c th c hi n M&A 7

1.1.7 Nh ng đ c đi m c a th tr ng và vai trò c a M&A trong ho t đ ng kinh t 10

1.2 T ng quan v M&A Ngân hàng 11

1.2.1 Khái ni m M&A Ngân hàng 11

1.2.2 S c n thi t M&A Ngân hàng 12

1.2.3 Nh ng k ch b n M&A Ngân hàng 12

1.2.4 S khác nhau gi a M&A Ngân hàng và M&A doanh nghi p ho c M&A trong các ngành kinh t khác: 13

1.2.5 M&A Ngân hàng trên th gi i trong th i gian qua 14

1.3 C s lý lu n v mô hình AHP 24

K t lu n Ch ng 1 27

CH NGă2:ăTH C TR NG HO Tă NG NGÂN HÀNG T I VI T NAM: 2.1 Hành lang pháp lý cho ho t đ ng M&A Ngân hàng 28

2.1.1 Quan đi m c a NhƠ n c v ho t đ ng M&A trong l nh v c Ngân hàng 28

2.1.2 Hành lang pháp lý v ho t đ ng M&A Ngân hàng t i Vi t Nam 29

2.2 Các hình th c M&A ph bi n t i Vi t Nam 34

2.2.1 M&A thông qua hình th c chuy n nh ng ph n v n góp 34

2.2.2 M&A thông qua hình th c mua n 35

2.3 Th c tr ng M&A trong l nh v c Ngân hàng t i Vi t Nam trong th i gian qua 35

2.4 Phân tích SWOT các Ngân hàng quy mô nh t i Vi t Nam 41

K t lu n Ch ng 2 46

C H NGă 3:ă NG D NG MÔ HÌNH AHP CH N NGÂN HÀNG TH C HI N MUA BÁN VÀ SÁP NH P CHO NGỂNăHĨNGă Uă T ăVĨăPHÁTă TRI N VI T NAM 3.1 Ph ng pháp 46

3.2 ánh giá phơn lo i l n m t 46

3.2.1 Lên danh sách các đ i t ng đánh giá 46

3.2.2 Tiêu chí đánh giá 47

3.3 ng d ng mô hình AHP vƠo đánh giá phơn lo i l n hai 52

3.4 Gi i pháp nâng cao hi u qu ng d ng mô hình AHP 59

3.5 Gi i pháp th c hi n M&A v i Ngân hàng TMCP Vi t Á 60

3.5.1 Phân tích Ngân hàng TMCP Vi t Á 60

3.5.2 xu t các gi i pháp th c hi n 68

3.6 M t s gi i pháp khác nh m t ng c ng ho t đ ng M&A Ngân hàng t i Vi t Nam 72

3.6.1 Gi i pháp v vai trò c a NhƠ n c trong vi c đi u ti t và qu n lý ho t đ ng M&A Ngân hàng 72

3.6.2 Gi i pháp v vai trò c a T ch c t v n 74

3.6.3 Gi i pháp đ i v i Bên mua và Bên bán trong th ng v 75

K T LU N CH NG 3 77

PH N K T LU N 78

DANH M C CÁC TÀI LI U THAM KH O 79

PH L C 1 81

PH L C 2 86

PH L C 3 116

DANHăM CăCÁCăHỊNHăV

đ ng nh t 37

Hình 3.1 Phân lo i ti n g i theo k h n 64

Hình 3.2 C c u huy đ ng theo đ i t ng khách hàng 64

D ANHăM CăCÁCăB NGăBI U

B ng 2.1 D li u l ch s v tình hình M&A t i Vi t Nam 35

B ng 2.2 T ng h p ho t đ ng M&A Vi t Nam trong n m 2008, 2009 36

B ng 2.3: Các giao dch M&A đ c thông báo trên th gi i 37

B ng 2.4 Ho t đ ng M&A gi a các Ngơn hƠng trong n c 38

B ng 2.5 Ho t đ ng M&A gi a Ngơn hƠng n c ngoài và Ngân hàng trong n c 39

B ng 2.6: Ho t đ ng n m gi c ph n chéo gi a các Ngơn hƠng trong n c 39

DANH M C CÁC T VI T T T

L IăM ă U 1.ăS ăc năthi tăhìnhăthƠnhăđ ătƠiănghiênăc u

2000, đ n n m 2005 c n c có 22 v M&A v i t ng giá tr là 61 tri u đô la Th

nh ng ch trong n m 2006, s v M&A là 38 v i t ng giá tr là 299 tri u đô la vƠ

n m 2008 đƣ có 167 th ng v M&A đ c th c hi n t i Vi t Nam v i t ng giá tr

các c h i đ mua l i các doanh nghi p nh h n, mua l i đ gia t ng quy mô V i các nhƠ đ u t n c ngoài, s khó kh n c a các doanh nghi p v a và nh Vi t Nam

l ng các doanh nghi p có nhu c u v mua bán và sáp nh p trong vòng t 6-10 n m

30-40%

l nh v c này khi mà nhu c u t v n c a các doanh nghi p v v n đ nƠy đang l n

c ng lƠ lỦ do chính ng i vi t quan tơm đ n đ tài này

h ng đ c d báo s n i b t trong th i gian t i, đ t bi t trong kho ng th i gian

đ n cu i n m 2010 khi mƠ cu i n m 2010 lƠ th i đi m các Ngân hàng, T ch c tín

l n nh t Vi t nam có th xem xét, l a ch n mua l i, ho c tham gia c ph n t i m t

1 Theo s li u tham kh o t PricewaterhouseCoopers

2 Theo Ông Phan H u Th ng, C c tr ng C c u t n c ngoƠi

trong các Ngơn hƠng ch a đ m c v n đi u l theo quy đ nh Vi c l a ch n Ngân

hàng nào là t t nh t theo các tiêu chí c a BIDV c n thi t ph i s d ng m t mô hình

tính toán Trên c s đó, mô hình AHP đ c l a ch n đ ng d ng xem xét ch n

Ngân hàng cho BIDV

2.ăPh ngăphápănghiênăc u

Lu n v n đ c nghiên c u d a trên ph ng pháp h th ng, t ng h p, phân

hàng cho BIDV

3.ăM cătiêuănghiênăc uăvƠăk tăc uăc aăđ ătƠi:

Vi t Nam, ng i vi t ng d ng mô hình AHP đ ch n Ngân hàng t t nh t cho

CH NGă1:ăT NG LU N V TÀI

1.1 T NG QUAN V MUA BÁN ậ SÁP NH P (M&A):

1.1.1 Khái ni m v ho tăđ ng M&A:

m t b ph n doanh nghi p thông qua vi c s h u m t ph n ho c toàn b doanh nghi p đó Nguyên t c c b n c a M&A là ph i t o ra nh ng giá tr m i cho c đông mƠ vi c duy trì tình tr ng c không đ t đ c Nói cách khác, M&A liên quan

đ n v n đ s h u và th c thi quy n s h u đ lƠm thay đ i ho c t o ra nh ng giá

Nh v y, ho t đ ng M&A không ch lƠm thay đ i tình tr ng s h u c a m t

tr vƠ đi u hành c a doanh nghi p Tuy nhiên, m c đ thay đ i v qu n tr còn ph

thu c vƠo các quy đ nh c a pháp lu t, đi u l doanh nghi p và các th a thu n c a

- Mua l i (Acquisition): lƠ hƠnh đ ng mua l i c phi u ho c tài s n m t công

ty đ tr thành ch s h u Công ty mua l i g i lƠ công ty đi mua, công ty đ c

thành tài s n thu c quy n s h u c a công ty mua l i

- H p nh t công ty (Consolidation): là khái ni m đ ch hai ho c m t s công

đó ch m d t s t n t i c a các công ty c

- Sáp nh p (Merger): là s k t h p c a hai hay nhi u công ty đ t o thành m t

bi t Tr ng h p c hai công ty đ u ng ng ho t đ ng và m t công ty m i ra đ i t

nh nhau xét trên nhi u m t và k t qu lƠ th ng t o ra m t công ty m i, m c đích

l i th ng đ ch hƠnh đ ng m t công ty ắnu t ch ng” m t công ty khác th ng là

s trao đ i c phi u M t công ty có th mua l i công ty khác b ng ti n, trái phi u

tr ng h p công ty mua l i phát hành các trái phi u lãi su t cao đ g i v n

Tuy có khác nhau nh ng đi m chung c a c sáp nh p và mua l i là t o ra s

c ng h ng, t o ra giá tr l n h n nhi u so v i giá tr c a t ng bên riêng l ó

Trong đó: V xy lƠ giá tr c a công ty sáp nh p

V x và V y là giá tr c a hai công ty riêng l x và y

1.1.3 Phân lo i ho tăđ ng M&A

+ Sáp nh p và mua l i theo chi u ngang: là s sáp nh p và mua l i gi a hai công ty kinh doanh và c nh tranh trên cùng m t dòng s n ph m, trong cùng th

tr ng K t qu t nh ng v sáp nh p theo d ng này s đem l i cho bên sáp nh p

khi hai đ i th c nh tranh trên th ng tr ng k t h p v i nhau, dù là sáp nh p hay

+ Sáp nh p và mua l i theo chi u d c: là sáp nh p ho c mua l i gi a hai

khách hàng c a mình, ví d : Doanh nghi p may m c mua l i chu i c a hàng qu n

áo

M&A hình thành t p đoƠn M&A hình thƠnh t p đoƠn r t ph bi n vào nh ng n m

m c đ hình thành th tr ng

Nh ng công ty theo đu i chi n l c đa d ng hóa các dãy s n ph m s l a

nhu n gia t ng nh có nhi u s n ph m d ch v

công ty thi t b y t mua m t công ty th i trang

(iii) M&A đa d ng hóa s n ph m: m r ng dãy s n ph m c a công ty, qua đó t o ra

danh m c g m các s n ph m ph bao quanh các s n ph m c t lõi

trong cùng lãnh th qu c gia

th gi i

1.1.4ă ngăc ăc a ho tăđ ng M&A:

ng c thúc đ y các Doanh nghi p tham gia M&A xu t phát t chi n l c

đ a bàn kinh doanh, thêm m t dòng s n ph m ho c m r ng m ng l i phân ph i

Ví d minh h a cho đ ng c nƠy lƠ các doanh nghi p n c ngoƠi đ u t vƠo Vi t

s n có đ đ t đ c m c tiêu Doanh nghi p trong n c mu n xâm nh p th tr ng

đi u ki n kh t khe, ho c ch thu n l i trong m t giai đo n nh t đ nh, thì nh ng công

ty đ n sau có th gia nh p th tr ng đó thông qua thơu tóm nh ng công ty đƣ ho t

đ ng trên th tr ng i u này r t ph bi n đ i v i TNN Vi t Nam, đ c bi t là

không đ c l p chi nhánh ph , không đ c huy đ ng ti n g i b ng VN t ng i

Vi t Nam trong 5 n m Công ty ch ng khoán 100% v n n c ngoài ch đ c thành

l p sau 5 n m (2012) Nh v y, rõ ràng n u các Ngân hàng, công ty ch ng khoán

n c ngoài không mu n ch m chân trong vi c cung c p đ y đ các d ch v và

bi t trong l nh v c công ngh thông tin luôn tìm cách theo đu i M&A nh m t

ph ng di n đ chi m l nh ngu n tƠi nguyên đ c bi t này

ch i” s gi m đi khi có m t v sáp nh p gi a các công ty v n lƠ đ i th c a nhau trên th ng tr ng T i Vi t Nam, hƣng Navigos đƣ mua l i m ng tuy n d ng nhân

s c a Ernst&Young nh m gi m b t đ i th ắn ng kỦ” trong l nh v c ắs n đ u

ng i”

- Gi m thi u chi phí và nâng cao hi u qu : thông qua M&A các công ty có

th t ng c ng hi u qu kinh t nh quy mô khi nhơn đôi th ph n, gi m chi phí c

đ nh (tr s , nhƠ x ng), chi phí nhân công, h u c n, phân ph iầCác doanh nghi p

nh th ng hi u, thông tin, bí quy t, dây chuy n công ngh hay t n d ng nh ng tài

- a d ng hóa vƠ bƠnh tr ng th tr ng: chi n l c ắt p đoƠn hóa” c a

nhi u công ty lƠ đ ng l c cho vi c đi thơu tóm l i các doanh nghi p khác FPT là

- a d ng hóa s n ph m và chi n l c th ng hi u: Unilever là m t ví d

đi n hình v s d ng chi n l c M&A đ đa d ng hóa và phát tri n th ng hi u

Lifebuoy, Lux, Pond‟s, Rexona, Closeup (s n ph m v sinh vƠ ch m sóc c th );

đ s h u nhi u th ng hi u nh th N m 1972, t p đoƠn mua chu i nhà hàng

Tips N m 1987, Unilever t ng c ng s c m nh trong th tr ng ch m sóc da b ng

Calvin Klein, Faberge vƠ Elizabeth Ardenầ

môi tr ng kinh doanh thay đ i, kh ng ho ng kinh t d n đ n nhi u doanh nghi p

b thơu tóm không có đ ng c bán nh ng bên thơu tóm l i có r t nhi u đ ng c đ

bƠnh tr ng s nh h ng trên th tr ng Nhi u tr ng h p Chính Ph ph i ra tay

5 Ban đi u hành c a Công ty có th thay đ i; c c u t ch c b xáo tr n;

6 S th t b i trong vi c hòa nh p v n hóa c a các công ty v i nhau;

7 Thi u nhân t nhân s ch ch t và nhân viên lành ngh ;

8 D m t khách hƠngầ

1.1.6 Cácăph ngăth c th c hi n M&A:

tham gia đ nh đo t quy n s h u và qu n tr theo m c tiêu chi n l c c a bên mua

đ c nhi u doanh nghi p th c hi n Các hình th c mua gom c phi u bao g m:

+ Chào th u

tiêu đ ngh c đông hi n h u c a công ty đó bán l i c ph n c a h v i m t m c giá cao h n th tr ng r t nhi u Giá chào th u đó ph i đ h p d n đ đa s c đông

đ i th c nh tranh

C ng đ c s d ng trong các v ắthôn tính mang tính thù đ ch” Khi lơm vƠo

tình tr ng kinh doanh y u kém và thua l , luôn có m t b ph n không nh các c

đông b t mãn và mu n thay đ i ban qu n tr vƠ đi u hành c a mình Công ty c nh

đ đ chi ph i) c phi u đ tr thành c đông c a công ty m c tiêu Sau khi nh n

đ c s ng h , h và các c đông b t mãn s tri u t p i h i đ ng c đông, h i

đ s l ng c ph n chi ph i đ lo i ban qu n tr c vƠ b u đ i di n c a công ty

+ Th ng l ng t nguy n v i ban qu n tr đi u hành

ng i đi u hành s xúc ti n đ ban qu n tr c a hai công ty ng i l i đ th ng th o

v h p đ ng sáp nh p

NgoƠi các ph ng án chuy n nh ng c phi u hay tài s n hay ti n m t ho c

k t h p ti n m t và n , các công ty th c hi n sáp nh p thân thi n còn có th ch n

ph ng th c hoán đ i c phi u đ bi n c đông c a công ty này tr thành c đông

c a công ty kia vƠ ng c l i, ho c hình th c trao đ i c ph n, đ n m gi chéo s

h u công ty c a nhau

Công ty có Ủ đ nh thâu tóm s gi i ngơn đ gom d n c phi u c a công ty

đông chi n l c hi n h u Ph ng án nƠy đòi h i th i gian, đ ng th i n u đ l ý

đ thôn tính, giá c a c phi u đó có th t ng v t trên th tr ng Ng c l i, cách

xáo đ ng cho con m i c a mình, trong khi ch c n tr m t m c giá r h n so v i

hình th c chào th u r t nhi u

+ Mua l i tài s n công ty

l p) Sau đó các bên s ti n hƠnh th ng th o đ đ a ra m c giá phù h p (có th cao

h n ho c th p h n) Ph ng th c thanh toán có th b ng ti n m t ho c n i u h n

ph ng th c nƠy th ng ch áp d ng đ ti p qu n l i các công ty nh , hay th c ch t

- Hoán đ i/chuy n đ i c phi u th ng di n ra đ i v i nh ng công ty có m i

v n đ quan tr ng nh t lƠ đ nh giá đ đ m b o l i ích c a các c đông c a các bên,

chi n l c kinh doanh ho c các th t c pháp lỦ th ng không x y ra v n đ l n

m t ph n ho c m t b ph n tài s n c a doanh nghi p bán mà không tham gia s

móc, đ t đaiầ) ho c vô hình (th ng hi u, b n quy n, đ i ng nhơn s , kênh phân

ph iầ) đ c tách ra kh i công ty bán i v i bên bán, vi c chia tách doanh nghi p đƣ có s đi u ch nh c a pháp lu t

nhìn chung h ng t i vi c chuy n đ i kho n n thành c ph n đ can thi p c u

1.1.7 Nh ngăđ căđi m c a th tr ng và vai trò c a ho tăđ ng M&A trong s phát tri n n n kinh t :

1.1.7.1 Nh ngăđ căđi m khác bi t c a th tr ng M&A:

đ ng kinh doanh Quy mô c a th tr ng M&A không b gi i h n b i khu v c, lãnh

n c Chính vì v y ho t đ ng M&A ch u s chi ph i vƠ đi u ch nh ch t ch c a

chính ph

1.1.7.2 Vai trò c a ho tăđ ng M&A trong s phát tri n n n kinh t :

 Ho t đ ng M&A có hai vai trò chính đ i v i s phát tri n c a n n kinh t :

- Không ch có vai trò tái c u trúc l i doanh nghi p mà M&A còn tái c u trúc

ho c đ c t ch c l i m t cách hi u qu h n, do đó đ i v i c n n kinh t không

nh ng nơng cao n ng l c s n su t mà còn giúp ti t ki m đ c nhi u chi phí

- M&A xuyên qu c gia c ng lƠ m t hình th c c a đ u t tr c ti p FDI, tuy

r ng đơy không ph i là hình th c đ u t xơy d ng m i nh ng nó c ng có nh ng vai trò đ i v i s phát tri n c a n n kinh t nh : Gia t ng ngu n v n cho n n kinh t ;

Ngoài ra, thông qua hình th c M&A v i nh ng u đi m trong vi c ti t ki m và ch

đ ng v m t th i gian s khuy n khích gia t ng v n đ u t FDI

 Tuy nhiên ho t đ ng M&A c ng có nh ng tác đ ng x u đ n s phát tri n

c a n n kinh t :

c u, đƠo th i nh ng lao đ ng không phù h p, chính vì v y lƠm t ng gánh n ng qu n

lý c a nhƠ n c

- Ho t đ ng M&A đƣ t o ra sơn ch i không công b ng cho các doanh nghi p

túng c ph n s là n i lo âu c a các doanh nghi p v n c ph n còn th p

- Ho t đ ng M&A còn mang m t nguy c ti m tàng r t nguy hi m, đó lƠ có

phát tri n c a n n kinh t , bi n chúng tr thành nh ng cái bóng c a nh ng doanh nghi p l n

1.2 T NG QUAN V M&A NGÂN HÀNG:

1.2.1 Khái ni m M&A Ngân hàng:

M&A Ngân hàng là vi c các Ngân hàng t nguy n ho c b t bu c ph i tham

m c tiêu t ng v n, m r ng th tr ng, t ng n ng l c c nh tranh và t i đa hóa l i

m nh l nh hành chính và các chính sách bao c p, s d ng ti n t ngân sách trong

ho t đ ng mua bán, sáp nh p Ngân hàng

1.2.2 S c n thi t M&A Ngân hàng:

đ i m t v i nh ng di n bi n khó l ng c a kh ng ho ng kinh t th gi i mà còn

ph i đ ng đ u v i nhi u khó kh n n i t i nh l m phát t ng m nh, thâm h t cán cơn th ng m i c ng đ t m c k l c (h n 14% GDP), th tr ng ch ng khoán liên

t ng có trong h n hai m i n m đ i m i Nhi u Ngân hàng quy mô nh g p ph i khó kh n l n trong kinh doanh, khi v a ph i c nh tranh v i các ngân hàng trong và ngoƠi n c đ ng th i ph i thích nghi v i vi c thay đ i chính sách lãi su t, t giá c a nhƠ n c nh m ki m ch l m phát, đ i phó v i suy thoái kinh t

- Do đó, đ nơng cao n ng l c c nh tranh c a ngân hàng Vi t Nam, m t trong

n c ti p t c góp v n, mua c ph n t i các NHTM đ tr thành các c đông chi n

l c c a các ngơn hƠng, qua đó t ng thêm s c m nh v v n, h tr nghi p v , kinh

nghi m qu n tr , qu n lý cho các ngân hàng, (ii) cho phép mua l i, sáp nh p, h p

t ng th ph n, qua đó có th hình thành ngân hàng l n, th m chí là các t p đoƠn tƠi

đ a ra đ xu t sáp nh p các ngân hàng nh , các ngân hàng ho t đ ng y u kém Vì

đang g p nhi u khó kh n nh hi n nay

1.2.3 Nh ng k ch b n M&A Ngân hàng:

hàng:

- Các Ngân hàng có quy mô nh không đ s c đ ng v ng trong c nh tranh, t

h n

- Các Ngân hàng có quy mô nh không đ s c đ ng v ng trong c nh tranh,

- Các Ngân hàng m t kh n ng thanh toán không th t n t i, đƣ có t ch c tài

- Ngân hàng m t kh n ng thanh toán, không th t n t i nh ng ch a có m t t

c u)

1.2.4 S khác nhau gi a M&A Ngân hàng và M&A doanh nghi p ho c M&A trong các ngành kinh t khác:

Ngơn hƠng lƠ ngƠnh kinh doanh có đi u ki n, các Ngơn hƠng đ c l p ra

ph i đáp ng các đi u ki n theo quy đ nh t i Lu t các TCTD v m c v n đi u l , v

c c u nhân s ầ) Vì đơy lƠ l nh v c đ c thù, nh y c m nên M&A trong ngành này

c ng có đi m khác bi t v i M&A các ngành khác ho c các Doanh nghi p khác, c

th nh sau:

- Th c hi n M&A ngơn hƠng khó kh n vƠ ph c t p Vi c M&A Ngơn hƠng đòi

ng t ng qu c gia Do đó M&A Ngơn hƠng có xu h ng di n ra ch m h n so v i

M&A doanh nghi p ho c M&A trong các ngành kinh t khác

- i v i l nh v c tài chính ậ ngân hàng có nh ng y u t khác so v i các

V i l nh v c tài chính ậ ngân hàng vi c c nh tranh ngày m t gay g t N u

l i, s n ph m nh nhau thì th c hi n M&A ch đ n thu n đ sáp nh p hai ngân

hàng l i v i nhau thì ch a h n đƣ thƠnh công

Nh ng n u m t Ngơn hƠng n c ngoài mua l i m t ph n v n c a Vi t Nam thì đó có th là m t cu c M&A r t kh thi b i có lý do r t c th Vì mu n phát

tri n đ c th ph n Vi t Nam, ngơn hƠng n c ngoài s ph i m t r t nhi u th i

ho t đ ng, còn ngân hàng Vi t Nam v i nh ng cam k t h p tác cùng phát tri n t phía ngơn hƠng n c ngoài, có th t n d ng đ c l i th v th ng hi u, kinh

- Vì s an toàn c a h th ng tài chính qu c gia, đôi khi các Ngơn hƠng ph i

1.2.5 M&A Ngân hàng trên th gi i trong th i gian qua:

đơy các th ng v sáp nh p, mua l i đƣ t o ra nh ng t p đoƠn TCNH kh ng l trong b i c nh n n tƠi chính M có nh ng giai đo n th ng tr m, nhi u cu c kh ng

ho ng vƠ s t ng tr ng không ng ng c a ngƠnh tƠi chính Cho đ n nay, 10 t p đoƠn ngơn hƠng hƠng đ u c a M chi m 70% th tr ng v n n c nƠy N m

2007, t i khu v c chơu M đƣ th c hi n thƠnh công 11.601 v M&A v i t ng giá tr lên đ n 1.980 t USD, t ng 27,2% so v i n m 2006 Sau đơy lƠ nh ng phơn tích v

nh ng th ng v M&A đi n hình đƣ hình thƠnh nên t p đoƠn:

T păđoƠnătƠiăchínhăngơnăhƠngăCitigroup

Citigroup lƠ m t trong nh ng t p đoƠn hƠng đ u c a M , lƠ t p đoƠn ngơn hƠng đa qu c gia, ho t đ ng trên 100 qu c gia v i công ty m lƠ Citibank N m

1995 Citicorp sáp nh p v i First National (NewYork) đ tr thƠnh m t t h p ngơn hƠng v i tên g i lƠ First National City Bank N m 1968, ngơn hƠng nƠy c i t đ tr thƠnh công ty m (Holding company) vƠ hình thƠnh m t t p đoƠn ngơn hƠng nƠy mang tên lƠ First National City Corp (đ n n m 1974 đ i tên thƠnh Citicorp) v i ho t

đ ng tr ng tơm lƠ các d ch v tƠi chính vƠ ngơn hƠng bán l Trong nh ng n m

1980 Citibank đƣ mua l i m t s t ch c tƠi chính San Francisco, Chicago, Miami

vƠ Washington DC vƠ đ n n m 1998 th c hi n sáp nh p v i hƣng Travelers Group,

m t công ty kinh doanh th n i ti ng theo h p đ ng tr giá 36,3 t USD đ tr thƠnh

m t t p đoƠn TCNH hƠng đ u th gi i, đó lƠ t p đoƠn Citigroup ngƠy nay VƠ ti p sau đó tháng 5/2001, T p đoƠn tai chinh Citigroup đƣ tuyên b mua T p đoƠn Ngơn hƠng l n nh t Mêxico lƠ Banacci v i giá kh ng l 12,5 t USD ơy lƠ cu c mua bán l n nh t trong l ch s t i th tr ng các n c, cu c sáp nh p nƠy theo tính toán

c a Ch t ch T p đoƠn Citigroup - ông Sandy Weill - thì hƠng n m T p đoƠn s

gi m đ c ít nh t 200 tri u USD cho chi phí chuy n giao công ngh vƠ nh t lƠ chi

phí huy đ ng v n th p h n VƠ trong các n m ti p theo Citigroup ti p t c các

th ng v mua l i các t ch c tín d ng các qu c gia khác vƠ ngƠy nay đƣ tr thƠnh t p đoƠn TCNH Citigroup l n nh t th gi i v i t ng tƠi s n đ n nay g n li n

v i quá trình sáp nh p mua l i các ngơn hƠng trong su t quá trình ho t đ ng c a t p đoƠn

T păđoƠnăTCNHăJPăMorganăChase:

Tháng 10 n m 2000, t p đoƠn Morgan đƣ lƠm nên m t s ki n n i b t trong

gi i kinh doanh th gi i, đó lƠ T p đoƠn Chase Manhattan kỦ k t m t hi p c sáp

nh p v i t p đoƠn J.P.Morgan b ng m t tho thu n tr giá 29,5 t USD ƣ có lúc

ng i ta cho r ng Chase Manhattan đang ắnu t ch ng” J.P.Morgan Ngơn hàng sáp

nh p t hai t p đoƠn kh ng l nƠy tr thƠnh ngơn hƠng cho các nhƠ tƠi phi t l n mƠ tên tu i c a h lƠm nên s c m nh c a t ng l p t s n M V lƠm n nƠy di n ra khi

c hai t p đoƠn mu n t ng s c m nh đ c nh tranh v i các đ i th c a h Trên th c

t , đơy lƠ m t v lƠm n ắđôi bên cùng có l i” Morgan mu n m r ng quy mô th

tr ng tƠi chính kh ng l mƠ Chase có, còn Chase thì mu n ti n m t b c phát tri n trong l nh v c tƠi chính đ u t vƠ ắ n theo” danh ti ng c a Morgan NgƠy nay

ng i ta th ng nh c đ n Morgan v i cái tên J.P.Morgan Chase vƠ hi n có tƠi s n

793 t USD (ch kém Citigroup) vƠ ho t đ ng t i h n 50 n c VƠ trong quá trình

ho t đ ng JP Morgan Chase đƣ không ng ng m r ng ho t đ ng vƠ th c hi n sáp

nh p v i các t ch c tín d ng khác đ nơng cao kh n ng c nh tranh c a mình, đi n hình lƠ n m 2004 JP Morgan Chase đƣ mua l i ngơn hƠng Bank One, tr s t i Chicago, hi n có tai s n 290 t USD, l n th sáu t i M , mua v i giá 56,9 t USD Dơy lƠ h p đ ng lƠm n l n nh t ngƠnh ngơn hƠng M trong 6 n m qua Sau v sáp

nh p nƠy, Ngơn hƠng sáp nh p th c hi n m thêm 100 chi nhánh, t ng 19% so v i

n m 2004 Sau đó tháng 3/2008, JP Morgan Chase l i thông báo đƣ th a thu n mua

l i ngơn hƠng Bear Stearns v i giá 240 tri u USD V mua l i s cho phép JP Morgan s d ng b ph n môi gi i vƠ kinh doanh th ch p c a Bear Stearns trong ngơn hƠng c a mình

T păđoƠnăTCNH Wachovia:

c thƠnh l p vƠo n m 1908 lƠ m t ngơn hƠng nh , hi n nay Wachovia đƣ

tr thƠnh t p đoƠn ngơn hƠng ậ tƠi chính l n th 4 c a M v i tên g i lƠ Wachovia Corp có tr s t i thƠnh ph Charlotte, bang North Carolina (M ), hi n có kho ng

đang đ ng v tri th 46 trong s 500 doanh nghi p l n nh t t i M (Danh sách Fortune 500) Doanh thu n m 2007 c a Wachovia lƠ 55,5 t USD, l i nhu n thu n

lƠ 6,3 t USD, Wachovia Corporation cung c p nhi u lo i s n ph m vƠ d ch v ngơn hƠng bán l vƠ môi gi i, qu n lỦ tƠi s n, c a c i, vƠ nghi p v ngơn hƠng doanh nghi p vƠ đ u t Wachovia có ho t đ ng ngơn hƠng bán l vƠ bán s t i 21

ti u bang v i 3.400 c s ngơn hƠng bán l t Connecticut t i Florida vƠ mi n tơy

t i Texas vƠ California Ngoai ra, hai m ng kinh doanh c t löi ho t đ ng d a trên

th ng hi u Wachovia Securities: môi gi i bán l v i 740 c s 49 ti u bang vƠ

M La-tinh, vƠ nghi p v ngơn hƠng doanh nghi p vƠ đ u t nh ng ngƠnh ch n

l c trên toƠn qu c Nh ng m ng kinh doanh toƠn qu c khác bao g m cho vay mua nhƠ tr góp 39 ti u bang, vƠ cho vay mua xe 46 ti u bang Trên toƠn c u, Wachovia ph c v khách hƠng thông qua h n 40 tr s qu c t

Có đ c v th nh hi n nay ph n l n lƠ do Wachovia đƣ liên t c th c hi n thƠnh công nhi u v mua bán vƠ sáp nh p (M&A) có quy mô r t l n tr giá hƠng

ch c t USD Ch xin đi m qua vƠi v M&A l n nh t N m 2004, Wachovia đƣ thơu tóm đ c toƠn b Ngơn hƠng SouthTrust Corp v i giá 14,3 t USD đ có thêm

th ph n t i các bang Texas, Florida vƠ Georgia ng th i, nh h p đ ng nay, Wachovia đƣ tr thƠnh ngơn hƠng bán l l n nh t t i các bang Virginia, Carolinas

vƠ Georgia, vƠ l n th hai các bang AlƠbama, Florida, New Jersey, Pennsylvània

vƠ Washington D.C Dơy lƠ h p đ ng mua bán ngƠnh ngơn hƠng l n nh t t i M

V sáp nh p nƠy s mang l i cho Wachovia s tƠi s n c a SouthTrust Corp kho ng

464 t USD, kèm theo 267 t USD các kho n tin d ng vƠ g n 100.000 nhơn viên

bang California, v i giá 24,2 t USD N m 2007, Wachovia Securities, m t công ty con thu c Wachovia (Wachovia s h u 62% cô ph n, 38% cô ph n còn l i do Prudential Financial n m gi ) đƣ mua Công ty A.G Edwards v i giá 6,8 t USD vƠ

nh đó tr thƠnh công ty môi gi i ch ng khoán (bán l ) l n th 2 t i M , ch sau Merrill Lynch 2007, t p đoƠn ngơn hƠng ậ tƠi chính l n th 4 c a M lƠ Wachovia Corp có tr s t i thƠnh ph Charlotte, bang North Carolina (M ) hoƠn t t d án mua l i công ty A.G Edwards Inc thƠnh l p t n m 1887 đ t tr s t i thƠnh ph

St Louis thu c bang Missouri v i giá 6,8 t USD ti n m t vƠ cô phi u, hình thƠnh công ty môi gi i ch ng khoán bán l l n th hai c a M V i đ ng thái này, Wachovia đƣ đ y các ho t đ ng môi gi i ch ng khoán vƠo sơu h n trong các khu

v c n i đô đông dơn c M Th a thu n mua bán nƠy đƣ đ a Wachovia - A.G.Edwards thƠnh t p đoƠn ngơn hƠng ậ tƠi chính môi gi i ch ng khoán có t ng

s 14.784 chuyên gia môi gi i, ch đ ng sau t p đoƠn Merrill Lynch & Co vƠ t ng giá tr tƠi s n c a khách hƠng đ t 1.150 t USD, chi m 14% c phi u th tr ng,

x p sau Merrill Lynch & Co vƠ Citigroup Inc V i th a thu n sáp nh p nƠy

Wachovia d ki n ti t ki m đ c 395 tri u USD chi phí, t ng đ ng 10% t ng

chi phí c a công ty

T i Châu Âu:

Trong nghiên c u g n đơy, Ngơn hƠng Morgan Stanley cho r ng r i ro c a các ngơn hƠng n m ch chi phí v n vay gia t ng s lƠm gi m l i nhu n ròng Ngay c khi lƣi su t vay dƠi h n gi m th p, thì các ngơn hƠng c ng khó thoát kh i chi phí v n vay cao S l thu c vƠo ngu n v n vay c a các ngơn hƠng chơu Ểu lƠ

r i ro m u ch t s lƠm trì hoƣn vi c tr n c a các ngơn hƠng Các ngơn hƠng chơu

Ểu hi n đang n m gi 3,3 nghìn t euro trong t ng ngu n v n vay vƠ 50% ngu n

v n nƠy s đáo h n trong n m 2010 ậ 2012

B i c nh kh ng ho ng n chơu Ểu b t ngu n t Hy L p s gơy thêm nhi u khó kh n cho các ngơn hƠng V n đ l n nh t c a Hy L p hi n nay lƠ không th thoát n do đ ng euro gi m giá, h n ch t ng tr ng xu t kh u L i thoát duy nh t lúc nƠy cho đ ng euro, cho n n kinh t vƠ h th ng tƠi chính ngơn hƠng khu v c chơu Ểu lƠ chính quy n Athens ph i tách kh i kh i s d ng đ ng ti n chung euro The Times d n nh n đ nh c a Giám đ c i u hƠnh Doug McWilliams c a Trung tơm Nghiên c u Kinh t vƠ Kinh doanh (CEBR) c a Anh r ng ắquy n ch n cho Hy

L p lúc nƠy lƠ thoát kh i khu v c đ ng euro vƠ thoát n ”

LƠn sóng sáp nh p vƠ mua l i (M&A) di n ra trong ngƠnh ngơn hƠng chơu Âu

lƠ l a ch n t i u cho các ông ch nhƠ b ng trong b i c nh tín d ng th t ch t vƠ lƣi

su t vay v n dƠi h n "c t c "

M i g ng d y đôi chút h i đ u n m, thì gi đơy các ngơn hƠng chơu Ểu

ph i đ i m t v i hƠng lo t c n bƣo m i nh lƣi su t cho vay liên ngơn hƠng t ng cao, các h p đ ng hoán đ i kh n ng v n tín d ng (CDS) m r ng, kh n ng thu

h i n t trái phi u tr nên mong manh vƠ tình tr ng thanh kho n kém V i nh ng ngơn hƠng g p khó kh n v v n, tình hình cƠng tr nên khó kh n h n d i tác đ ng

c a cu c kh ng ho ng ngơn sách đang lan trƠn kh p chơu Ểu

B t ch p l ng thanh kho n c a gói c u tr do Ngơn hƠng trung ng chơu

Ểu tung ra, ng i ta v n ch a th y nhi u k t qu Ch s đo l ng r i ro v n tín

d ng Itraxx v n ti p t c m r ng Lƣi su t liên ngơn hƠng chơu Ểu (Euribor) k h n

3 tháng v n liên t c t ng

Do đó, xu h ng mua l i vƠ sáp nh p (M&A), đ c xem lƠ m t trong nh ng

gi i pháp hi u qu nh m tránh r i ro phá s n vì v n tín d ng cho các ngơn hƠng

châu Âu

Nh ng tháng đ u n m 2010 đi m nóng nh t c a lƠn sóng M&A chơu Ểu lƠ

th ng l ng sáp nh p v i 5 ngơn hƠng nh h n nh m giƠnh đ c kho n c u tr tr giá 99 t USD t chính ph n c nƠy

Theo yêu c u c a chính ph Tơy Ban Nha, có 45 Ngân hàng, chi m m t n a

h th ng tƠi chính n c nƠy, s ph i tinh g n l i còn m t n a vƠ trong t ng lai s

h p nh t thƠnh 15 ngơn hƠng Theo tuyên b c a Hi p h i ngơn hƠng Tây Ban Nha

CECA, đƣ có ít nh t 23 ngơn hƠng trong danh sách đƣ ng i l i v i nhau bƠn chuy n sáp nh p

T i Châu Á:

Nh t B n

hàng N m 1990, Ngân hàng Mitsui Bank và Taiyo Kobe Bank ti n hành h p nh t

Ngân hàng Saitama Bank h p nh t hình thành ngân hàng Asahi Bank Tháng 4/1996, Ngân hàng Tokyo và Ngân hàng Mitsubishi Bank sáp nh p hình thành nên ngân hàng l n nh t c a Nh t B n là Ngân hàng Tokyo-Mitsubishi Tuy nhiên,

các ho t đ ng sáp nh p và mua l i c a nh ng ngân hàng l n này v n không gi i

đ ng sáp nh p và mua l i này không cao, l i ích kinh t quy mô thu đ c r t ít và

B n là The Industrial Bank of Japan (IBJ), Fuji Bank và Dai-Ichi Kangyo và hình

tài chính l n là Bank of Toyo Mitsubishi, Mitsubishi Trust, Nippon Trust và Tokyo Trust sáp nh p hình thành nên Mitsubishi Tokyo Financial Group Các ho t

đ ng sáp nh p và mua l i trên đ c th c hi n v i m c đích là c t gi m chi phí,

Các n c ông Nam Á

phá s n Các ngân hàng ph i ti n hành sáp nh p và mua l i v i nhau và v i các

đ i tác n c ngoài nh m thoát kh i nguy c phá s n, và ph i ti n hành c c u đ

v a đ c u các ngân hàng này kh i nguy c phá s n đ ng th i c ng là b c

đ thâm nh p th tr ng n i đ a qu c gia này sau cu c kh ng ho ng C th

đi n hình là t p đoàn ngân hàng Singapore UOB (United Oversea Bank) mua

l i ngân hàng đang thua l Nakornthon (Thái Lan)

phát tri n lành m nh và hi u qu G i là mô hình Ngân hàng Anchor

Indonesia

nh sau:

+ Các ngân hàng là các trung gian tài chính phát tri n lành m nh, phát tri n tín d ng m i n m t ng 22%, t l n / ti n g i t i thi u là 50%, t l n

cho các ngân hàng 3 s l a ch n: b mua l i b i m t ngân hàng anchor, sáp

hàng Trung ng Indonesia s tìm ki m đ xác đ nh s gi ng nhau trong ho t

đ ng, phân khúc th tr ng, m i liên h s h u, xu h ng ho t đ ng gi a nh ng

các ngân hàng trên th gi i và khu v c Các v giao d ch M&A ngân hàng n

thành ngân hàng PT CIMB Niaga và tr thành ngân hàng l n th n m trong c

Malaysia

T ng t nh Indonesia, Malaysia c ng đ a ra chính sách c ng c và phát

n n m 2000, Malaysia đã thành công trong chính sách sáp nh p 54 ngân hàng

t 10 t p đoàn tài chính ngân hàng c a Malaysia g m: Malayan Banking Bhd,

Bumiputra- Commerce Bank Bhd, RHB Bank Bhd, Public Bank Bhd, Malaysian Bank Bhd, Hong Leong Bank Bhd, Perwira Affin Bank Bhd, Multi-

n c, 88 chi nhánh qu c t v i t ng tài s n lên đ n 64 t USD

th c hi n là :

h n c a y Ban Ti n T Châu Âu trong vi c t o ra m t môi tr ng ngày càng g n

g i h n v m t pháp lý và v n hóa gi a các n c thu c Liên Minh Châu Âu cùng

Còn đ i v i các n c Châu Á, nguyên nhân chính y u d n đ n ho t

đ ng M&A ngân hàng là s tác đ ng c a cu c kh ng ho ng tài chính ti n t

n m 1997- 1998 Chính cu c kh ng ho ng này đã tác đ ng sâu s c đ n ho t

đ ng kinh doanh tài chính ngân hàng c a các qu c gia này, làm cho các ngân

kh ng ho ng chính là nguyên nhân khách quan quan tr ng, nh ng chính ý chí và

s n l c ph c h i c a Chính Ph và b n thân các ngân hàng các qu c gia trên

Nh v y, dù xu t phát t các nguyên nhân và m c đích khác nhau,

hàng t i các qu c gia này là nh ng bài h c kinh nghi m và mô hình cho các

gia mình

1.3 C ăs lý lu n v mô hình AHP:

ơy lƠ ph ng pháp phơn tích th b c hay còn g i lƠ ph ng pháp ra quy t

đ nh trên c s phân tích th b c AHP (Analytic Hierarchy Process) ơy lƠ mô

ng i ra quy t đ nh có th tìm đ c m t quy t đ nh cu i cùng h p lý nh t AHP

t ng quan gi a các tiêu chí, gi a các tiêu chí v i gi i pháp phân lo i, m c đ quan

ph ng pháp so sánh theo c p (pairwise comparison) đ xác đ nh vi c đánh đ i qua

l i gi a các m c tiêu

Quy trình c b n c a AHP: AHP có 3 phơn đo n c b n là phân gi i v n đ

t ng quát đ n chi ti t, bi u di n chúng theo cơy đa nhánh Ph n t t i m c cao nh t

c a cơy đ c g i là m c tiêu (goal) Nh ng ph n t m c cu i cùng đ c g i là

các y u t hay tiêu chu n (criteria) liên k t gi a nh ng s l a ch n và m c tiêu

Tiêu chí 1 Tiêu chí 2 Tiêu chí 3

ng i ra quy t đ nh c n m t m c thang đo đ ch s quan tr ng hay m c đ v t

tr i c a m t ph n t v i m t ph n t khác qua các tiêu chu n hay tính ch t Vì v y,

ng i ta đ a ra b ng các m c quan tr ng nh sau:

1 2 tiêu chí này quan tr ng nh nhau

3 Tiêu chí này quan tr ng h n tiêu chí kia m t chút

5 Tiêu chí này quan tr ng h n tiêu chí kia

7 Tiêu chí này quan tr ng h n tiêu chí kia r t nhi u

9 Tiêu chí này c c k quan tr ng v i tiêu chí kia

B n ch t toán h c c a AHP chính là vi c c u trúc m t ma tr n bi u di n m i liên k t c a các giá tr c a t p ph n t Ma tr n h tr r t ch t ch cho vi c tính toán các giá tr ng v i m i ph n t cha thì thi t l p m t ma tr n cho các s so sánh c a

 u vƠ nh c đi m c a ph ng pháp:

+ u đi m: D a trên các tiêu chí đ c xác đ nh tr c, mô hình có th giúp đ a

giúp xác đ nh đ c các u vƠ nh c đi m c a t ng đ i t ng

+ Nh c đi m: có th ra quy t đ nh chính xác, các thông tin thu th p đ đ a

c ng nh tr ng s và m c đ t ng quan c a t ng tiêu chí đ đ a vƠo mô hình m t

đ nh ch n l a thi u chính xác

K T LU NăCH NGă1

Ch ng 1 trình bƠy t ng quan lý lu n v ho t đ ng M&A Qua đó, tác gi gi i

thi u cho ng i đ c khái ni m, hình th c M&A c ng nh đ ng c thúc đ y th c

c ng nh lỦ lu n c b n v mô hình AHP nh m ng d ng ch n l a Ngân hàng th c

hi n M&A Ch ng nƠy lƠ c s lý lu n mà tác gi đƣ ng d ng đ ch n l a Ngân