Nâng cao khả năng tiếp cận nguồn tài chính vi mô cho người nghèo trên địa bàn tỉnh Trà Vinh Luận văn thạc sĩ

1.7.2 Mô hình c a ngân hàng Rakyat Indonesia BRI Indonesia.

M C L C

1 Tính c p thi t c a đ tài

2 M c tiêu nghiên c u

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

4 Ph ng pháp nghiên c u

5 Nh ng đóng góp m i c a đ tài

6 H n ch c a đ tài

7 Ý ngh a ch n đ tài

8 K t c u c a lu n v n

CH NG 1: NG I NGHÈO VÀ NGU N TÀI CHÍNH VI MÔ H TR 1

1.1 Nghèo đói 1

1.2 Ng i nghèo 1

1.2.1 Khái ni m 1

1.2.2 C s và tiêu chí đ đánh giá nghèo 2

1.2.3 Vai trò c a ng i nghèo trong phát tri n kinh t - xã h i 2

1.2.3.1 Vai trò là ng i tiêu dùng 2

1.2.3.2 Vai trò là ng i s n xu t 2

1.2.3.3 Vai trò là ng i kinh doanh 2

1.2.4 Các h n ch c a ng i nghèo trong vi c ti p c n các d ch v xã h i 3

1.2.5 Các kh n ng và m c đ ti p c n ngu n tài chính vi mô cho ng i nghèo 3

1.3 T ng quan v tài chính vi mô 4

1.3.1 Khái ni m v tài chính vi mô 4

1.3.2 c đi m tài chính vi mô Vi t Nam 6

1.3.2.1 S tham gia c a các t ch c chính tr - xã h i trong l nh v c tài chính vi mô 6

1.3.2.2 Tài chính vi mô t p trung nông thôn h n là thành th 6

1.3.2.3 Chi phí giao d ch trong khu v c tài chính vi mô cao 7

1.3.2.4 R i ro trong khu v c tài chính vi mô cao 7

1.3.3 Vai trò c a tài chính vi mô 8

1.3.3.1 Tài chính vi mô giúp ng i nghèo đ u tranh v i đói nghèo b ng vi c c i thi n thu nh p 8

1.3.3.2 Tài chính vi mô giúp làm gi m b t s t n h i đ i v i ng i nghèo 8

1.3.3.3 Tài chính vi mô giúp nâng cao v trí kinh t - xã h i cho ng i nghèo 8

1.3.4 Phân lo i nhóm t ch c tài chính vi mô 9

1.4 Ho t đ ng ch y u c a t ch c tài chính vi mô 9

1.4.1 Ho t đ ng trung gian tài chính 9

1.4.1.1 Ho t đ ng tín d ng 9

1.4.1.2 Ho t đ ng huy đ ng ngu n v n 10

1.4.1.3 Các ho t đ ng tài chính khác 11

1.4.2 Các ho t đ ng phi tài chính 13

1.5 o l ng m c đ ti p c n tài chính vi mô 13

1.5.1 Khái ni m 14

1.5.2 Các ch tiêu đo l ng 14

1.5.2.1 o l ng đ r ng c a ti p c n 14

1.5.2.2 o l ng đ sâu c a ti p c n 15

1.6 Quy trình qu n lý ho t đ ng c a t ch c tài chính vi mô 17

1.7 Kinh nghi m qu c t v các ho t đ ng giúp ng i nghèo thông qua các ch ng trình tài chính vi mô 17

1.7.1 T ch c tài chính vi mô Bangladesh 17

1.7.1.1 Lch s phát tri n ngành tài chính vi mô Bangladesh 17

1.7.1.2 c đi m ho t đ ng 18

1.7.1.3 Ngân hàng Grameen (GB) Bangladesh (đ i di n tiêu bi u) 19

1.7.3 Mô hình c a ngân hàng Brakyat Indonesia (BRI) Indonesia 21

1.7.4 Mô hình chuy n đ i t t ch c tài chính vi mô phi chính ph (t ch c TCVM NGO) sang ngân hàng th ng m i 22

1.7.4.1 Ngân hàng ACLEDA Campuchia 22

1.7.4.2 Ngân hàng CARD Philippines 23

1.8 M t s t ch c TCVM đang t n t i có hi u qu t i Vi t Nam 24

1.8.1 Qu tình th ng 25

1.8.2 Qu tr v n cho ng i nghèo t tào vi c làm (CEP) 27

1.8.3 T ch c VHI (Vietnamese Heritage Institude) t i t nh ng Tháp 28

1.8.4 Nhóm ph n ti t ki m t i t nh Ti n Giang 30

1.9 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 31

1.9.1 Bài h c kinh nghi m v thành công c a t ch c TCVM 30

1.9.2 Bài h c kinh nghi m v th t b i c a TCVM 32

K t lu n ch ng 1 34

CH NG 2: TH C TR NG TI P C N NGU N TÀI CHÍNH VI MÔ C A NG I NGHÈO TRÊN A BÀN T NH TRÀ VINH 2 GIAI O N 2007-2009 35

2.1 Các t ch c tài chính vi mô h tr ng i nghèo trên đ a bàn t nh Trà Vinh 35

2.1.1 Ngân hàng chính sách xã h i – Ngân hàng ph c v ng i nghèo t i t nh Trà Vinh 36

2.1.2 D án h tr s tham gia th tr ng cho ng i nghèo – IMPP (The project for Improving Market Participation of the Poor) 37

2.1.3 Các t ch c chính tr - xã h i t i t nh Trà Vinh trong vi c h tr ng i nghèo 39

2.1.3.1 H i Liên hi p Ph n Trà Vinh 39

2.1.3.2 H i Nông dân Trà Vinh 40

2.1.3.3 H i c u chi n binh 40

2.1.3.4 oàn thanh niên c ng s n H Chí Minh 41

2.2 Phân tích th c tr ng ti p c n ngu n tài chính vi mô c a ng i nghèo trên đ a bàn tnh Trà Vinh 41

2.2.1 Gi i thi u s l c đ c đi m c a ng i nghèo trên đ a bàn t nh Trà Vinh

41

2.2.2 ánh giá th c tr ng ti p c n ngu n tài chính vi mô c a ng i nghèo trên đ a bàn tnh Trà Vinh 44

2.2.2.1 Phân tích ch tiêu đ r ng ti p c n ngu n tài chính vi mô 44

2.2.2.2 Phân tích ch tiêu đ sâu ti p c n ngu n tài chính vi mô 49

2.2.2.3 c đi m tài chính vi mô Trà vinh thông qua d án c i thi n s tham gia c a

ng i nghèo (IMPP) và các t ch c chính tr - xã h i 49

2.2.2.4 Th c tr ng ho t đ ng phi tài chính 52

2.2.3 Nh n xét 53

2.2.3.1 Các t ch c tài chính vi mô đ t đ c đ r ng ti p c n t t 53

2.2.3.2 Các t ch c tài chính vi mô đ t đ c đ sâu ti p c n là kh quan 53

2.2.3.3 Các t ch c tài chính vi mô có nh ng đóng góp l n cho s phát tri n th tr ng tài chính vi mô Trà Vinh 53

2.2.3.4 T l n quá h n/t ng d n và n x u/t ng d n trong t m h n ki m soát

53

2.2.3.5 Tài chính vi mô Trà Vinh thành công có ph n tham c a các t ch c chính tr - xã h i nh m m c tiêu xóa đói gi m nghèo 54

2.2.3.6 TCVM lan t a đ n ng i dân c n hi u sâu s c v vi c tri n khai và th c hi n các ch ng trình tín d ng vi mô cho ng i dân 54

2.2.4 Thành t u đ t đ c 54

2.2.5 T n t i y u kém và nguyên nhân 57

2.2.5.1 T n t i h n ch c a t ch c tài chính vi mô 57

2.2.5.2 T n tài h n ch c a ng i nghèo trong vi c ti p c n ngu n tài chính vi mô trên đ a bàn t nh Trà Vinh 58

2.2.5.3 Nguyên nhân h n ch 58

K t lu n ch ng 2 62

CH NG 3: M T S GI I PHÁP NÂNG CAO KH N NG TI P C N NGU N TÀI CHÍNH VI MÔ CHO NG I NGHÈO TRÊN A BÀN THÀNH PH TRÀ VINH 63

3.1 Gi i pháp đ nh h ng 63

3.1.1 i u ch nh khung pháp lý và có s giám sát h p lý vào khu v c tài chính vi mô 63

3.1.2 Xây d ng chi n l c qu c gia v ngành tài chính vi mô 64

3.1.3 Phát tri n ngành tài chính vi mô theo h ng th tr ng 65

3.1 Gi i pháp ch y u 66

3.1.1 H tr ng i nghèo b t đ u kinh doanh v i nh ng món vay nh và đ n gi n nh t

giúp h thoát nghèo 66

3.1.2 Xây d ng mô hình t ch c tài chính chuyên bi t h tr cho các doanh nghi p nh t ng i nghèo nh mô hình c a ACLEDA Campuchia hay ngân hàng Grameen Bangladesh 67

3.1.3 Xây d ng mô hình gi m nghèo 68

3.1.4 T o ngu n cán b làm công tác h ng d n kinh doanh nh cho các h nghèo

68

3.1.5 M r ng t m ho t đ ng c a khu v c tài chính vi mô (đ n t ng h nghèo) 68

3.1.6 Phát tri n s n ph m, d ch v m i và s n ph m b o hi m vi mô 69

3.2 M t s gi i pháp khác 73

3.2.1 Truy n thông nâng cao nh n th c cho ng i nghèo 73

3.2.2 Khuy n nông cho h nghèo 73

3.2.3 Tr giúp pháp lý cho h nghèo 73

3.2.4 D y ngh cho ng i lao đ ng thu c di n h nghèo 74

3.2.5 Thay đ i cách suy ngh và cách làm c a ng i nghèo, giúp ng i nghèo v t qua m c c m, giàu ngh l c, khát v ng thoát nghèo và tr nên thành công trong cu c s ng 74

3.3 Ki n ngh v i Chính ph , Ngân hàng Nhà n c và các c quan h u quan 74

3.3.2 T ng c ng vai trò qu n lý ho t đ ng th tr ng tài chính vi mô 74

3.3.3 T ng b c đ m b o tính công b ng và có nh ng chính sách u đãi đ n các t ch c tài chính vi mô t nhân hay các ngân hàng th ng m i, qu tín d ng nhân dân ph c v ng i nghèo 75

3.3.4 H ng d n c th rõ ràng đ n các c p c s khi có nh ng v n b n m i, nh ng d án m i đ c tri n khai 75

3.3.5 ào t o ho c tuy n ch n đ i ng cán b làm công tác tài chính vi mô có t m l n tâm 76

3.3.6 G n g i, sâu sát, l y ý ki n và chia s nh ng thông tin c n thi t trong dân 76

K t lu n ch ng 3 77

K T LU N

PH L C

DANH M C T VI T T T

IMPP The project for Improving Market Participation of the Poor-

D án c i thi n s tham gia th tr ng cho ng i nghèo

CGAP Consultative Group to Assist the Poor (Nhóm t t v n h tr ng i nghèo

VBSP Ngân hàng chính sách xã h i Vi t Nam

CEP Qu tr v n cho ng i nghèo t t o vi c làm

ILO International Labour Organization (t ch c lao đ ng th gi i)

GDP T ng s n ph m qu c n i hay Thu nh p bình quân đ u ng i - Gross

Domestic Product

ATM Máy rút ti n m t; Th rút ti n m t - (Automatic Teller Machine;

Automatic Teller Machine Card)

đ i, b sung, bãi b m t s đi u ngh đ nh s 28/2005/N -CP ngày 09/3/2005 c a Chính ph v t ch c và ho t đ ng c a TCTCQMN t i

Vi t Nam IFAD Qu phát tri n nông nghi p Qu c t - International Fund for

Agricultural Development

GTZ T ch c H p tác K thu t c - Gesellschaft Technische

Zusammenarbeit

DFID B Phát tri n Qu c t V ng Qu c Anh - UK Department for

International Development VCCI Phòng th ng m i và công nghi p Vi t Nam - The Vietnam Chamber

of Commerce and Industry CMOP L p k ho ch c h i th tr ng c p xã -

BDMLF Qu liên k t th tr ng và Phát tri n kinh doanh

VBARD Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development – Ngân hàng

nông nghi p và phát tri n nông thôn Vi t Nam

B ng 2.10 Các ch tiêu phân tích đ sâu ti p c n

B ng 2.11 Ngu n v n đ c gi i ngân cho h nghèo t i IMPP n m 2007-2009

B ng 2.12 Tình hình cung c p tín d ng thông qua các t ch c chính tr -xã h i

B ng 2.13 T ng s d n qua 3 n m t các t ch c chính tr - xã h i

S đ 2.7 Tình hình t ng tr ng tín d ng t i các t ch c chính tr - Xã h i n m

2007-2009

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài:

Ph n l n ng i nghèo Vi t Nam là nh ng nông dân ho t đ ng s n xu t nông nghi p, n ng su t th p, thi u ki n th c và đ c bi t là ngu n v n đ đ u t phát tri n

Vi t Nam, theo chu n nghèo n m 2006-2010 là nh ng ng i có thu nh p d i

200 nghìn đ ng/tháng nông thôn và d i 260.000 đ ng/tháng thành th Chu n nghèo c a th gi i 60 USD/tháng)

Trong d th o Quy t đ nh Ban hành chu n nghèo m i, áp d ng cho giai đo n

2011 - 2015, B Lao đ ng - Th ng binh và Xã h i đ xu t chu n nghèo m i c ng ch

là 350.000 đ ng/ng i/tháng khu v c nông thôn, thành th là nh ng h có thu nh p 450.000 đ ng/ng i/tháng

Các nghiên c u g n đây đã ch rõ kh n ng d b t n th ng c a nh ng ng i

s ng d i ng ng nghèo tr c nh ng cú s c nh m đau, thiên tai, m t c p và các s

c khác Ngu n tài chính h n h p c a các h gia đình chính là nguyên nhân gây ra s

t n th ng tr c các cú s c này và do thi u các d ch v tài chính h u hi u, các gia đình

b đ y vào tình tr ng nghèo cùng c c h n và ph i m t r t nhi u n m đ kh c ph c

M c dù ng i nghèo có thu nh p th p và ngu n thu không n đ nh, nh ng th c

t ho t đ ng c a các t ch c tài chính vi mô trên toàn th gi i cho th y ng i nghèo

v n có kh n ng ti t ki m và hoàn tr n t t n u đ c giám sát ch t ch , đóng góp tích

c c đ i v i kh n ng sinh l i và s b n v ng c a các t ch c tài chính vi mô

Nhu c u vay món nh t t c các vùng nông thôn hi n nay là r t cao Trong khi các ho t đ ng ngân hàng nông thôn không h ng t i ng i nghèo thì tài chính vi mô

xu t hi n nh là c h i l n cho nh ng ng i nghèo nh t đ có th ti p c n đ c món vay Cho vay có m c tiêu xã h i nh m h tr ng i nghèo đ h b t đ u nh ng công

vi c kinh doanh đ n gi n nh t thông qua đó h t ng b c thoát kh i đói nghèo

N m 2009, t l h nghèo Vi t Nam gi m m nh, ch còn kho ng 11% so v i dân s M t s t ch c qu c t đánh giá đây là con s n t ng và coi Vi t Nam là t m

g ng trong công tác xóa đói, gi m nghèo M t trong nh ng ch tr ng mà Vi t Nam kiên trì th c hi n trong ho t đ ng này là phát tri n các lo i hình t ch c, các hình th c tín d ng nh m cung c p các d ch v tài chính cho ng i nghèo, đ c g i là các d ch v tài chính vi mô

Vì v y, phát tri n h th ng tài chính nông thôn, tài chính vi mô b n v ng đ c đánh giá s có nh ng tác đ ng đáng k đ n s t ng tr ng kinh t và xóa đói gi m nghèo

Theo ngha h p, tài chính vi mô là vi c c p cho các h gia đình r t nghèo các kho n vay r t nh (g i là tín d ng vi mô), nh m m c đích giúp h tham gia vào các

ho t đ ng s n xu t, ho c kh i t o các ho t đ ng kinh doanh nh Tài chính vi mô

th ng kéo theo hàng lo t các d ch v khác nh tín d ng (b ng ti n, v t, tr giá ho c tài

tr d i hình th c khác, ti t ki m, b o hi m, vì nh ng ng i nghèo và r t nghèo có nhu

c u r t l n đ i v i các s n ph m tài chính, nh ng không ti p c n đ c các th ch tài chính chính th c

Kinh nghi m cho th y, tài chính vi mô có th giúp ng i nghèo t ng thu nh p,

t o l p ho t đ ng kinh doanh b n v ng và gi m kh n ng d b t n th ng tr c các cú

s c t bên ngoài Tài chính vi mô c ng là công c m nh m giúp ng i nghèo, đ c bi t

ph n , t ng c ng quy n l c kinh t và tr thành các ch th kinh t

Trong giai đo n 2001-2008, s l ng khách hàng c a t t c các t ch c tài chính

vi mô đ u t ng tr ng m nh, quy mô tín d ng và ti t ki m t ng tr ng cao Trong s kho ng 4,6 tri u h nghèo hi n có Vi t Nam, c tính t 70-80% có th ti p c n đ c

không đáp ng đ c và nh th khi c n v n h l i ti p c n ngu n v n theo ph ng pháp truy n th ng nh vay m n t ng i thân r i tr lãi, hay vay m n t nh ng

ng i cho vay n ng lãi ho c ch i h i và nh v y r i ro t các ph ng pháp ti p c n này

là r t l n, có khi không c i thi n đ c cu c s ng mà còn d n đ n cu c s ng tr nên b

2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài:

Thông qua các ho t đ ng hi u qu c a các t ch c tài chính vi mô tiêu bi u đ c hình thành trong n c và qu c t Lu n v n đi sâu vào phân tích th c tr ng kh n ng

ti p c n ngu n tài chính vi mô c a ng i nghèo trên đ a bàn T nh Trà Vinh giai đo n 2007-2009 và phân tích m t s ch tiêu đánh giá m c đ ti p c n ngu n tài chính vi mô

c a ng i nghèo t i Trà Vinh góp ph n gi i quy t khó kh n cho ng i nghèo trên đ a bàn Tnh Trà Vinh giai đo n 2007-2009 ng th i, đ xu t các gi i pháp kh thi và phù h p giúp nâng cao h n n a kh n ng ti p c n ngu n tài chính vi mô cho ng i

nghèo trên đ a bàn T nh Trà Vinh

3 i t ng và ph m vi nghiên c u: Nh ng ng i nghèo và các t ch c tài chính vi

mô đang t n t i ph c v ng i nghèo trên đ a bàn T nh Trà Vinh

4 Ph ng pháp nghiên c u:

Ph ng pháp nghiên c u ch y u đ c s d ng trong lu n v n là ph ng pháp

th ng kê Trên c s s li u thu th p t nhi u ngu n thông tin s c p và th c p (các ngân hàng chính sách xã h i, các t ch c chính tr xã h i nh là: h i ph n , h i nông dân, s lao đ ng th ng binh và xã h i ho c t ch c qu c t (IMPP)…), sau đó t ng

h p tính toán, phân tích, đánh giá, so sánh … ng th i, trên c s nghiên c u th c

ti n nh ng y u t c b n nh h ng đ n kh n ng ti p c n ngu n tài chính vi mô c a

ng i nghèo giai đo n 2007 - 2009 T đó đ a ra m t s gi i pháp thi t th c nh m nâng cao h n n a kh n ng ti p c n ngu n tài chính vi mô đ giúp ng i nghèo có thêm thu nh p và c i thi n cu c s ng, t ch và bình đ ng

5 Nh ng đóng góp m i c a đ tài:

a ra nh ng gi i pháp phù h p giúp gi i quy t đ c tình tr ng nghèo đói đ a bàn

Th c hi n các m c tiêu qu c gia v xoá đói gi m nghèo

C u n i gi a s nghi p phát tri n kinh t và phát tri n xã h i

T o kênh d n v n cho nh ng ng i có thu nh p th p

T l tr em suy dinh d ng các gia đình nghèo vay v n c ng gi m qua các n m

t đó ch t l ng nòi gi ng c ng đ c c i thi n

c bi t, ph n trong các gia đình nghèo b thi t thòi có c h i v tài chính đ có

vi c làm, t ng thêm thu nh p, ch đ ng và t tin h n trong cu c s ng, t đó v n đ bình

đ ng gi i trong xã h i ngày càng đ c c i thi n

Góp ph n quan tr ng trong vi c kh c ph c các t n n xã h i ph bi n nông thôn

nh : cho vay n ng lãi, h i hè, c b c, ma tuý,…

Xóa d n kho ng cách giàu nghèo t i đ a ph ng

TCVM góp ph n vào vi c th c hi n các m c tiêu qu c gia v xoá đói gi m nghèo T l h nghèo có vay v n TDVM qua các n m đ u gi m t đó gi m b t gánh

n ng v kinh t qu c gia Bên c nh đó, t l tr em suy dinh d ng các gia đình nghèo vay v n c ng gi m qua các n m t đó ch t l ng nòi gi ng c ng đ c c i thi n Ngoài ra, v n đ bình đ ng gi i ngày càng đ c quan tâm đúng m c, ph n trong các gia đình nghèo b thi t thòi có c h i v tài chính đ có vi c làm, t ng thêm thu nh p,

ch đ ng và t tin h n trong cu c s ng, t đó v n đ bình đ ng gi i trong xã h i ngày càng đ c c i thi n c bi t, TCVM góp ph n quan tr ng trong vi c kh c ph c các t

n n xã h i ph bi n nông thôn nh : cho vay n ng lãi, h i hè, c b c, ma túy,…

TCVM góp ph n phát huy n i l c c a n n kinh t qu c gia V i v n vay tín

d ng, ng i vay luôn b kích thích b i các ho t đ ng kinh doanh nh nh tr ng tr t,

ch n nuôi, gia công, th công… chính t nh ng ho t đ ng này đã góp ph n cho n n kinh t qu c gia ngày càng v ng m nh

M t khác, TCVM còn góp ph n t ng thêm tính đa d ng, nét đ c tr ng c a n n kinh t b i do ng i nghèo nông thôn có đi u ki n gi gìn và phát huy các ngành ngh truy n th ng đ a ph ng, làm cho các ngành ngh này ngày càng phát tri n

cu c đi u tra cho th y t l các h gia đình mua s m tivi, xe máy, d ng c sinh ho t luôn t ng theo th i gian do h tham gia ch ng trình TCVM Thêm vào đó, do thu nh p

đ c c i thi n nên v n đ ch m sóc s c kh e c a h c ng đ c chú tr ng h n

Ho t đ ng c a các t ch c TCVM giúp cho ng i nghèo phát huy tính sáng t o trong kinh doanh t ch và đ c l p trong cu c s ng Gi m thi u đ c t l ng i nghèo

ph thu c vào các t n n xã h i, c b c, r u chè, m i dâm,…

c bi t, TCVM giúp ng i nghèo gi m thi u đ c r i ro và nguy c t n

th ng v m t kinh t c vay v n v i lãi su t u đãi, không c n tài s n th ch p,

ng i nghèo có c h i s d ng v n đ c i thi n hoàn c nh kinh t , t ng thêm thu nh p

V i ph n thu nh p t ng thêm này ng i nghèo ch đ ng đ c v i các tr ng h p tai

n n, đau m Ngoài ra, m t vài ch ng trình TCVM th ng đi kèm v i m t kho n ti t

ki m b t bu c nh v y h có đ c thêm ngu n tài chính và ít b t n th ng v kinh t , giúp phát huy vai trò c a ng i nghèo trong xã h i

8 K t c u c a lu n v n:

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, lu n v n g m 3 ph n:

Ch ng 1: Ngu n tài chính vi mô h tr cho ng i nghèo;

Ch ng 2: Th c tr ng v vi c ti p c n ngu n tài chính vi mô c a ng i nghèo trên đ a bàn T nh Trà Vinh 2007 – 2009;

Ch ng 3: M t s gi i pháp nâng cao kh n ng ti p c n ngu n tài chính vi mô cho cho ng i nghèo trên đ a bàn T nh Trà Vinh

CH NG 1: NG I NGHÈO VÀ NGU N TÀI CHÍNH VI MÔ H TR

1.1 Nghèo

Theo H i ngh ch ng đói nghèo khu v c Châu Á- Thái Bình D ng do ESCAP t ch c t i B ng C c, Thái Lan tháng 9/1993: “Nghèo là tình tr ng m t b

ph n dân c không đ c h ng và th a mãn các nhu c u c b n c a con ng i mà

nh ng nhu c u này đã đ c xã h i th a nh n tùy theo trình đ phát tri n kinh t - xã h i

Nghèo tuy t đ i: "Nghèo tuy t đ i là s ng ranh gi i ngoài cùng c a t n t i

Nh ng ng i nghèo tuy t đ i là nh ng ng i ph i đ u tranh đ sinh t n trong các thi u

th n t i t và trong tình tr ng b bê và m t ph m cách v t quá s c t ng t ng mang

d u n c a c nh ng may m n c a gi i tri th c chúng ta

Nghèo t ng đ i: Có th đ c xem nh là vi c cung c p không đ y đ các ti m

l c v t ch t và phi v t ch t cho nh ng ng i thu c v m t s t ng l p xã h i nh t đ nh

so v i s xung túc c a xã h i đó

Ngoài ra, có đ nh ngh a theo tình tr ng s ng: L u ý đ n nh ng khía c nh khác ngoài thu nh p khi đ nh ngh a "nghèo con ng i", thí d nh c h i đào t o, m c s ng, quy n t quy t đ nh, n đ nh v lu t l , kh n ng nh h ng đ n nh ng quy t đ nh chính tr và nhi u khía c nh khác

Qua nh ng khái ni m trên ta có th th y đ c nghèo là s thi u th n c v v t

ch t và phi v t ch t, có cu c s ng th p nhà, t m b , thi u ti n nghi sinh ho t trong gia đình, không có v n đ s n xu t, thi u n vài tháng trong n m, con em không đ c đ n

tr ng, trong s ít có h c thì không có đi u ki n h c lên cao, b nh không đ c đ n bác

s, không ti p c n v i thông tin, không có th i gian và đi u ki n đ vui ch i gi i trí vì

ch y u là dành th i gian đ đi làm thêm ki m ti n, ít ho c không đ c h ng quy n

l i, thi u tham gia vào phong trào đ a ph ng

1.2 2 C s và tiêu chí đ đánh giá nghèo

- Cu c s ng không n đ nh, nhà t m b

- Thi u ph ng ti n đi l i (xe đ p, xu ng, ghe) ch y u là đi b

- Không có ti n đ dành, thi u ti n quanh n m

- Tr không đ c đi h c ho c r i tr ng s m

- S d ng ngu n n c t nhiên, không ti p c n ngu n n c s ch, môi tr ng

s ng ch a đ c v sinh…

Theo Word Bank: Nghèo là đói, thi u nhà, b nh không đ c đ n bác s , không

đ c đ n tr ng, không bi t đ c, bi t vi t, không có vi c làm, lo s cho cu c s ng

t ng lai, m t con do b nh ho n, ít đ c b o v quy n l i và t do

1.2.3 Vai trò c a ng i nghèo trong phát tri n kinh t xã h i

1.2.3.1 Vai trò là ng i tiêu dùng

Ng i nghèo c ng chi m s đông trong l c l ng ng i tiêu dùng t i Vi t Nam,

t l chi tiêu cho th c ph m trong thu nh p c a h cao h n nhi u so v i nh ng nhóm thu nh p khác, nh ng thay đ i trong h th ng phân ph i và bán l th c ph m c ng có nhi u kh n ng tác đ ng m nh t i ng i nghèo trong vai trò là ng i tiêu dùng

1.2.3.2 Vai trò là ng i s n xu t

V i vai trò là ng i s n xu t, ng i nghèo có th t o ra s n ph m cho xã h i nh

ch n nuôi, tr ng tr t hay b t c s n ph m khác có th Do ng i nghèo có v n ít nên s

l ng s n xu t đ c không l n V i vai trò là ng i s n xu t, ng i nghèo v n r t c n

m t ngu n v n đ đ m b o đ c nh ng s n ph m cho xã h i Th c t đã ch ng minh

ng i nghèo có th s n xu t và mang nh ng s n ph m c a mình s n xu t đ c bán t i

đ a ph ng ho c các đ a bàn lân c n

1.2.3.3 Vai trò là ng i kinh doanh

V i vai trò là ng i kinh doanh, ng i nghèo s t p trung vào nh ng l nh v c kinh doanh ít t n nhi u v n và có th t o ra đ c giá tr th ng d cho chính b n thân

ng i nghèo và xã h i

1.2.4 Các h n ch trong vi c ti p c n các d ch v xã h i

Theo k t qu đi u tra lao đ ng và vi c làm c a T ng c c Th ng kê, n m 2009 s

ng i đ c đào t o ngh nghi p và k n ng (có trình đ s c p ho c có ch ng ch hành ngh tr lên) ch chi m 27%, r t th p so v i các n c trong khu v c H n th n a, c

c u đào t o c a l c l ng lao đ ng còn nhi u b t h p lý, s lao đ ng có trình đ trung

h c chuyên nghi p và công nhân k thu t còn quá thi u so v i yêu c u i ng lao

đ ng trí th c c a Vi t Nam c ng y u kém c v s l ng và ch t l ng so v i khu v c

và th gi i, ch a đáp ng đ c yêu c u tri n khai công ngh m i theo nh ng m c tiêu công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c

Ch t l ng ngu n nhân l c ph thu c r t nhi u vào h th ng giáo d c - đào t o,

nh ng ch t l ng giáo d c - đào t o c a c h th ng giáo d c qu c dân nói chung, v n

là m t v n đ nh c nh i c a c đ t n c trong nhi u n m tr l i đây Chi cho giáo d c bình quân đ u ng i Vi t Nam hi n nay c ng vào lo i th p nh t trong khu v c và l i

t p trung quá nhi u vào giáo d c ti u h c, trong khi c n u tiên cho giáo d c đ i h c đ nâng cao ngu n l c con ng i, h tr cho n n kinh t và đ m b o t c đ t ng tr ng trong n c Vi c c i cách h th ng giáo d c đ c xem nh m t khâu n n t ng c a m t chi n l c phát tri n ngu n nhân l c, ch a đ c tri n khai m t cách hi u qu Ng i nghèo v n r t khó có đi u ki n cho con em đi h c nh nh ng gia đình bình th ng khác

Bên c nh đó, trong l nh v c y t , hi n v n còn m t s khó kh n và đ ng tr c nhi u thách th c Tình tr ng quá t i c a các c s khám ch a b nh, đ c bi t là các trung tâm, các tnh l n, các tuy n trên còn m c r t cao và kéo dài Vi c ch m sóc

s c kho cho ng i nghèo còn h n ch , chi phí cho y t còn cao, qu n lý nhà n c đ i

v i m t s l nh v c y t còn buông l ng, d n đ n th tr ng thu c ch a b nh ch a đ c

ki m soát ch t ch , an toàn th c ph m còn th p…Do đó, kh n ng ti p c n đ i v i d ch

v này c ng r t khó

1.2.5 Các kh n ng và m c đ ti p c n ngu n tài chính vi mô c a ng i nghèo

Còn m t t l l n ng i dân Vi t Nam ch a đ c ti p c n các d ch v tài chính chính th c vì h là ng i nghèo M t khác, ng i nghèo đ c đánh giá là nh ng ng i

h ng l i ít i t s phát tri n nhanh chóng nh ng ph i luôn ch u nh ng h u qu n ng

n c a s đ v ; H là nh ng ng i d b t n th ng nh t trong xã h i, đ c bi t trong

nh ng th i đi m nh y c m c a n n kinh t nh l m phát ho c suy thoái kinh t

ói nghèo làm t ng nhu c u v tín d ng nông thôn và tài chính vi mô Vi t Nam H n 75% ng i nghèo c a Vi t Nam đang s ng t i các vùng nông thôn và h n 30% các h nông dân nghèo sinh s ng các vùng nghèo nh t c a c n c

a s ng i nghèo Vi t Nam s ng d a vào nông nghi p v i đ c tr ng là n ng

su t lao đ ng t ng đ i th p vì ít đ c ti p c n v i các ngu n tài chính, đ t đai và ki n

th c Ng i nghèo c ng r t d b t n th ng do nh ng r i ro v s c kh e (đau m và t vong) c a các thành viên trong gia đình do nh ng bi n đ ng v giá c th tr ng và các thiên tai, dch b nh

a s ng i nghèo đã có m t ho c hai l n nh n đ c v n vay nh ng không có ngh a chúng ta đã đáp ng đ c nhu c u c a h Nhu c u tìm đ n các ngu n v n vi mô

th ng c a h , đ c bi t vào nh ng th i đi m nh y c m c a n n kinh t nh l m phát

ho c suy thoái kinh t V i m c tiêu này, ho t đ ng tài chính vi mô đóng vai trò quan

tr ng trong vi c t ng c ng, m r ng ti p c n tài chính cho khu v c nông thôn

1.3 T ng quan v tài chính vi mô

1.3.1 Khái ni m v tài chính vi mô

Tài chính vi mô là m t d ng c a d ch v ngân hàng, liên quan đ n vi c cung c p các d ch v tài chính c b n nh tín d ng, các kho n ti t ki m, h p đ ng cho thuê, cung

c p tài chính h p lý, c ch b o hi m và g i ti n qua ngân hàng, các t ch c phi chính

ph , các h p tác tín d ng và ti t ki m c 2 l nh v c tài chính chính th c và phi chính

th c

Dch v này cung c p ch y u cho nh ng ng i th t nghi p ho c thu nh p th p,

ng i nghèo nh ng ng i không đ c s d ng d ch v tài chính chính th c truy n

th ng M c đích cao nh t c a tài chính vi mô là t o cho ng i thu nh p th p m t c h i

c i thi n b ng cách cung c p cho h m t ph ng th c ti t ki m, vay ti n và d ch v b o

hi m

Tài chính vi mô đ c s d ng nh là m t công c nâng cao n ng l c cho phép

ng i nghèo tr c ti p quy t đ nh làm th nào t t nh t đ nâng cao m c s ng cho gia đình và nh ng cách th c đ ti n hành nh ng ho t đ ng thu nh p

Theo ngân hàng Grameen c a Bangladesh, tài chính vi mô hay tín d ng vi mô là

nh ng kho n tín d ng nh không th ch p cung c p cho ng i nghèo vì m c đích phát tri n kinh t và xã h i c a ng i nghèo có đi u ki n s ng d i m c nghèo c a qu c gia C th h n, tín d ng vi mô là nh ng kho n ti n nh và d ch v tài chính khác (nh

ti t ki m, cho vay s a nhà…) cung c p cho ng i nghèo nh t trong s nghèo Nh ng

dch v này cung c p cho ng i nghèo khi h minh ch ng r ng có th t v n lên b ng

s c lao đ ng chân chính đ thoát kh i s nghèo đói thông qua các ho t đ ng t t o vi c làm đ t ng thu nh p, nâng m c s ng c a b n thân và gia đình h

Theo ngân hàng phát tri n châu Á (ADB), tài chính vi mô là vi c cung c p các

dch v tài chính nh : ti n g i, các kho n vay, d ch v thanh toán, b o hi m chuy n

ti n cho ng i nghèo ho c các h gia đình có thu nh p th p, nh ng ho t đ ng kinh doanh các th ho c các doanh nghi p r t nh Các đ nh ch tài chính vi mô đ c hi u là các t ch c ho t đ ng ch y u v tài chính vi mô

Theo nhóm t v n h tr ng i nghèo (CGAP), “Tài chính vi mô là vi c cung

c p các kho n vay, d ch v ti t ki m và nh ng d ch v tài chính c b n khác cho ng i nghèo”

Theo ngh đ nh s 28/2005/N - CP ngày 9 tháng 3 n m 2005 và Ngh đ nh s 165/2007/N - CP ngày 15 tháng 11 n m 2007 thì:

+ Tài chính quy mô nh : Là ho t đ ng cung c p m t s d ch v tài chính, ngân hàng nh , đ n gi n cho cácf h gia đình, cá nhân có thu nh p th p, đ c bi t là h gia đình nghèo và ng i nghèo

+ Dch v tài chính, ngân hàng nh , đ n gi n g m: Tín d ng quy mô nh , có

ho c không có tài s n b o đ m đ i v i các h gia đình, cá nhân có thu nh p th p đ s

d ng vào các ho t đ ng t o thu nh p và c i thi n đi u ki n s ng

+ Khách hàng tài chính quy mô nh là các cá nhân, h gia đình có thu nh p th p

th a mãn các tiêu chí theo quy đ nh c a t ch c tài chính quy mô nh trên c s tham

kh o theo chu n nghèo c a Th t ng Chính ph Khách hàng tài chính quy mô nh có quy n và ngh a v theo quy đ nh c a pháp lu t và quy đ nh c a t ch c tài chính quy

mô nh

Theo các tài li u nghiên c u và kinh nghi m qu c t , c ng nh th c ti n ho t

đ ng tài chính vi mô t i Vi t Nam trong th i gian qua, có th hi u r ng “tài chính vi mô

là các d ch v tín d ng, ti t ki m quy mô nh và các d ch v tài chính c b n khác đ c cung c p cho c ng đ ng dân c có thu nh p th p, đ c bi t là ng i nghèo”

1.3.2 c đi m tài chính vi mô Vi t Nam

1.3.2.1 Có s tham gia c a các t ch c chính tr - xã h i

h u h t các n c, t ch c phi chính ph là “nh ng ng i tiên phong” trong

ho t đ ng tài chính vi mô T i Vi t Nam, phong trào này đ c tri n khai thông qua các

t ch c chính tr xã h i Xu h ng ti p c n này có c nh ng m t tích c c và tiêu c c Xét v khía c nh tích c c, m ng l i r ng kh p c a các t ch c chính tr xã h i giúp cho vi c ti p c n TCVM c a ng i nghèo các vùng nông thôn hi u qu h n các n c khác Tuy nhiên, s g n k t ch t ch v i các t ch c chính tr xã h i đ ng ngh a v i

vi c các ho t đ ng tài chính vi mô th ng đ c xem là các ch ng trình phúc l i xã h i

do chính ph h tr h n là các t ch c đ a ph ng ho t đ ng theo h ng kinh doanh và phát tri n

Ngoài ra, h u h t các ch ng trình tài chính vi mô không th tri n khai m t cách

đ c l p kh i c c u t ch c chung và chính sách ho t đ ng c a các t ch c chính tr xã

h i Ví d nh qu tình th ng (TYM) đ c coi là m t “ban” riêng n m trong H i Liên

Hi p ph n Vi t Nam nh ng các quy t đ nh v đ nh h ng chi n l c, v ngân sách

và nhân s ph i đ c phê duy t c a lãnh đ o Trung ng H i Vi c TYM không có kh

n ng đ a ra nh ng quy t sách đ c l p có ngh a là t ch c này có r t ít s linh ho t đ

có th c i ti n và đáp ng các nhu c u c a khách hàng và không có kh n ng huy đ ng các ngu n l c c n thi t đ đ đ u t vào c s h t ng, v t ch t và con ng i c a t

ch c

1.3.2.2 Tài chính vi mô t p trung nông thôn h n là thành th

c tr ng th hai c a l nh v c tài chính vi mô c a Vi t Nam là đ i đa s khách hàng vùng nông thôn i u này không gi ng v i các qu c gia khác có l nh v c tài chính vi mô n ng đ ng h n, n i mà đa s các t ch c đóng các trung tâm đ th S

tham gia c a H i Liên Hi p Ph N đã cho phép ch ng trình tài chính vi mô gi m thi u các chi phí ho t đ ng thông qua vi c s d ng c c u hi n hành thay vì xây d ng

m t m ng l i chi nhánh ho c m ng l i phân ph i có chi phí cao Tuy nhiên đ i v i

Qu tr v n cho ng i nghèo t t o vi c làm (CEP) là m t ngo i l vì các khách hàng

c a qu ch t p trung khu v c thành th nh là Thành Ph H Chí Minh

1.3.2.3 Chi phí giao d ch trong khu v c tài chính vi mô cao

Khách hàng khu v c ho t đ ng th ng có m t đ dân s phân tán, c s h t ng

c ng (đ ng sá, d ch v vi n thông) và c s h t ng m m (giáo d c, y t ) có ch t

l ng th p Khách hàng có kh n ng ti p c n t i thông tin, d ch v giáo d c và đào t o kinh doanh kém c đi m này nh h ng r t l n t i kh n ng phát tri n c a ho t đ ng

t i các t ch c TCVM phát tri n ho t đ ng, các t ch c TCVM ph i gi i quy t

đ c v n đ gi m chi phí cho giao d ch đ i v i khách hàng

Vi c áp d ng theo lu t l chính th c trong khu v c tài chính vi mô th ng m t nhi u chi phí và th i gian h n Các hình th c b o đ m truy n th ng nh nhà c a, đ t đai c ng kém hi u l c h n T i nhi u khu v c, ng i dân h u nh không có tài s n gì

có th th ch p đ c tr đ t đai đã đ c c p s ho c các doanh nghi p đã đ ng ký kinh doanh Th c t , các h ng c, l l i phi chính th c có hi u l c h n, m c dù các “lu t

l ” phi chính th c này r t đa d ng và th m chí khác nhau ngay trong m t vùng Vì v y,

t ch c TCVM ph i quan tâm và s d ng các l l i, giao c phi chính th c này m t cách linh ho t trong ho t đ ng c a mình M t s t ch c TCVM đã r t thành công khi

s d ng k t h p gi a “lu t n c” và “l làng”

1.3.2.4 R i ro trong khu v c tài chính vi mô cao

Các t ch c TCVM ph i đ i m t v i r i ro cao Do thu nh p c a ng i nghèo

ch y u t d ch v , buôn bán nh , làm thuê, nông nghi p nên th ng không n đ nh Vì

v y, dòng ti n m t tính theo đ u ng i c a khu v c này th ng th p và kém đa d ng Khách hàng c a t ch c TCVM th ng có kh n ng ch u đ ng r i ro th p và tính d b

t n th ng cao Nhóm khách hàng chính c a các t ch c TCVM th ng là các h gia đình nghèo kh ho c ng ng nghèo r t d b t n th ng H th ng không có tài s n

th ch p truy n th ng, thu nh p không n đ nh S bi n đ ng trong ho t đ ng đ i s ng, công vi c làm n d khi n cho các khách hàng này b t n th ng ây là m t trong

nh ng thách th c l n nh t khi các t ch c TCVM phát tri n ho t đ ng M c dù đ c

đi m c a các t ch c TCVM t ng t nhau nh ng các t ch c TCVM trên th tr ng

c ng có nh ng đ c đi m khác nhau liên quan t i các v n đ v quy mô, ch s h u, quy trình ra quy t đ nh, s giám sát, c c u t ch c và mô hình ho t đ ng

1.3.3 Vai trò c a tài chính vi mô

1.3 3.1 Tài chính vi mô giúp ng i nghèo đ u tranh v i đói nghèo b ng vi c c i thi n thu nh p

Thu nh p và v n s n xu t kinh doanh trong h gia đình có th t ng lên khi các ngu n v n đ c b sung V n b sung này s giúp cho các h gia đình phát tri n các

ho t đ ng sinh l i m i ho c m r ng quy mô kinh doanh hi n t i Tài chính vi mô đ c mong đ i làm gi m các chi phí c h i v v n, khuy n khích vi c s d ng các công ngh ti t ki m s c lao đ ng trong s n xu t và t ng c ng kh n ng c a các h gia đình trong vi c s n xu t kinh doanh K t qu là n ng su t lao đ ng c a các h gia đình s

t ng lên

1.3.3.2 Tài chính vi mô giúp làm gi m b t s t n h i đ i v i ng i nghèo

S t n h i gây ra b i các tác đ ng b t th ng nh th m h a thiên nhiên, b nh

t t, nh ng th mà nh ng ng i nghèo d b nh h ng V khía c nh kinh t , nh ng tác

đ ng trên đ c hi u là m c t ng không d đoán c a ti n tr ra v t qua ti n thu vào

c a lu ng ti n Tài chính vi mô s giúp gi i quy t các v n đ v lu ng ti n, giúp tránh

đ c vay ti n v i chi phí cao t các ngu n không chính th c và do đó, gi m m c đ mua bán kh n c p các tài s n s n xu t v i m c giá th p h n

1.3.3.3 Tài chính vi mô giúp nâng cao v trí kinh t - xã h i cho ng i nghèo

Tài chính vi mô ho t đ ng trên c s n n t ng c a nó là nhóm c m và c ng

đ ng Qua ho t đ ng sinh ho t đ nh k nhóm, c m t i c ng đ ng, ng i nghèo s có c

h i đ th hi n b n thân mình v i xã h i Qua vi c tham gia ho t đ ng tín d ng ti t

ki m và phát tri n c ng đ ng, ng i nghèo s t ng b c t o lòng tin, t ng tinh th n t

l c trong vi c c i thiên thu nh p cho b n thân mình, góp ph n t c i thi n đ i s ng kinh

t c a mình ngày càng cao h n

1.3.4 Phân lo i nhóm t ch c tài chính vi mô

Chính ph mong mu n h ng ng i nghèo đang s d ng d ch v tài chính phi chính th c v i r i ro và lãi su t cao sang s d ng các d ch v tín d ng c a nhóm chính

th c và bán chính th c an toàn và hi u qu h n

B ng 1.1 Phân lo i nhóm t ch c tài chính vi mô t i Vi t Nam Khu v c chính th c Khu v c bán chính th c Khu v c phi chính th c

- Ngân hàng nông nghi p

và phát tri n nông thôn Vi t

ng i nghèo (PPC) + Qu h tr phát tri n ph

n Uông Bí

- H / h i (m t hình th c

ph bi n c a ti t ki m và quay vòng v n)

- Vay m n t h hàng,

b n bè, hàng xóm láng

gi ng

- Vay m n t ng i cho vay n ng lãi

1.4 Ho t đ ng ch y u c a t ch c tài chính vi mô

1.4.1 Ho t đ ng trung gian tài chính

Ho t đ ng c b n c a các t ch c TCVM là cung c p các d ch v trung gian tài chính bao g m: Tín d ng, ti t ki m, d ch v thanh toán, đ i lý b o hi m Vi c l a ch n

th c hi n các d ch v tài chính này ph thu c vào m c tiêu, nhu c u th tr ng m c tiêu

và c c u t ch c c a các t ch c TCVM đó

1.4.1.1 Ho t đ ng tín d ng

Tín d ng là khái ni m th hi n m i quan h gi a ng i cho vay và ng i vay Trong quan h này, ng i cho vay có nhi m v chuy n giao quy n s d ng ti n ho c hàng hóa cho ng i đi vay trong m t th i gian nh t đ nh Ng i đi vay có ngh a v tr

s ti n ho c giá tr hàng hóa đã vay khi đ n h n tr n có kèm ho c không kèm theo

m t kho n lãi Tín d ng có v trí quan tr ng đ i v i vi c t p trung t n d ng các ngu n

v n t m th i nhàn r i đ phát tri n kinh doanh

i v i t ch c TCVM, tín d ng th ng là các kho n vay có giá tr nh nh m

m c đích h tr cho ng i lao đ ng nghèo phát tri n kinh t - xã h i c a b n thân

Vi c phân tích, th m đ nh khách hàng c a t ch c TCVM v nguyên lý v n theo các khung phân tích chung Tuy v y, do khách hàng thu c khu v c tài chính vi mô có

nh ng đ c tr ng riêng nên m t s tiêu chu n đánh giá khách hàng đã đ c đi u ch nh cho phù h p Các ph ng pháp đánh giá cho ph ng án vay v n nh NPV, IRR,… thì không phù h p v i khách hàng c a t ch c tài chính vi mô vì khách hàng không có h

th ng báo cáo tài chính đ y đ khoa h c nh các doanh nghi p Các đánh giá tài s n

đ m b o truy n th ng c ng không th ng d ng hoàn toàn cho khách hàng c a t ch c TCVM

Có nhi u phân lo i v ph ng th c c p tín d ng: Theo khách hàng (cá nhân, h gia đình, nhóm, doanh nghi p, t ch c), theo đ i t ng (công nhân viên, nhân dân lao

đ ng, ti u th ng, h s n xu t nh ), theo th i h n (ng n h n, trung và dài h n), theo

lo i tài s n b o đ m (th ch p, c m c , b o lãnh, tín ch p) Do nh ng u và nh c đi m

c a t ng ph ng th c tín d ng mà các t ch c TCVM tùy thu c vào đi u ki n và kh

n ng c a mình mà áp d ng ph ng th c đó

1.4.1.2 Ho t đ ng huy đ ng ngu n v n

T ch c TCVM có th th c hi n huy đ ng ngu n v n b ng nhi u cách nh nh n

ti n g i ti t ki m., vay các t ch c tài chính khác và các c quan đoàn th , chính ph

ho c nh n ngu n tài tr tr c ti p t các nhà tài tr

Huy đ ng ti t ki m là ho t đ ng c a t ch c tín d ng nh m thu hút v n c a

nh ng ng i mu n dành riêng m t kho n ti n cho nh ng m c tiêu hay cho m t nhu c u

v tài chính đ c d tính trong t ng lai Nhi u t ch c TCVM trên toàn th gi i đã t

ra r t thành công trong vi c huy đ ng ti t ki m i u đó ch ng minh r ng t t c m i khách hàng đ u có kh n ng ti t ki m, k c các khách hàng nghèo, có thu nh p th p Các lo i hình huy đ ng ti t ki m đ c th c hi n nhi u cách nh theo th i gian (ti t

ki m không k h n, ti t ki m ng n h n, ti t ki m trung h n, ti t ki m dài h n); Theo

đ i t ng khách hàng (cá nhân, t ch c) Tuy v y, v i đ c tr ng riêng c a khách hàng,

h s n xu t kinh doanh nh và cá nhân thu nh p th p, các t ch c TCVM th ng cung

c p ba lo i ti t ki m chính là ti t ki m b t bu c, ti t ki m t nguy n và ti n g i có k

h n

Các t ch c tài chính vi mô có th vay u đãi thông qua vi c đáp ng các đi u

ki n tri n khai c a các ch ng trình d án c quan đoàn th chính tr xã h i, các t

ch c tài chính trong, ngoài n c (nh t l ti p c n đ i t ng nghèo, th i h n, lãi su t

u đãi cho ng i vay,…)

Các nhà tài tr thông qua chính ph đ th c hi n các ch ng trình h tr cho

ng i nghèo (ch ng trình nâng c p đô th c a ngân hàng th gi i, d án tái đ nh c

c a B ,…) chính ph s phân b các ngu n tài tr này cho các t ch c tài chính vi mô

th c hi n Các ngu n tài tr này th ng không hoàn l i ho c ch hoàn l i ph n v n g c

Tuy v y, do đ c tr ng riêng c a các t ch c TCVM là ho t đ ng khá đ n l , các khu v c khó kh n, không vì m c tiêu l i nhu n nên không thu n l i trong vi c huy

đ ng t các ngu n v n vay Do v y, ti t ki m v n là hình th c ch y u đ huy đ ng ngu n v n c a các t ch c TCVM

Theo lu t ngân hàng và các t ch c tín d ng Vi t Nam, ch có các ngân hàng

m i đ c cung ng d ch v thanh toán th c hi n thanh toán, khách hàng c n ph i dùng t i tài kho n ti n g i không k h n Phí t ho t đ ng thanh toán có th g n li n

v i ho t đ ng ti n g i, nh ng c ng có th tách bi t, v i m c tiêu đ m b o đ bù đ p các chi phí liên quan t i ho t đ ng thanh toán nh chi phí trang thi t b và c s h t ng khác, chi phí nhân s , b o hi m i v i t t c các t ch c TCVM bán chính th c t i

Vi t Nam thì ch a có ho t đ ng này có th th c hi n ho t đ ng này, các t ch c TCVM ph i có m t h th ng chi nhánh ho c các m i quan h đ i lý r ng rãi v i nhi u ngân hàng Nhìn chung, ho t đ ng thanh toán c a t ch c TCVM còn nhi u h n ch ,

ch a đ đi u ki n phát tri n

b) Ho t đ ng cung c p d ch v th thanh toán

Th là m t ph ng ti n thanh toán không dùng ti n m t đ c các đ nh ch tài chính hay các công ty phát hành cho ch th s d ng đ rút ti n m t ho c thanh toán

ti n hàng hóa, d ch v t i các c quan đ n v ch p nh n th ây là d ch v ti n ích cho khách hàng, tuy nhiên ch y u là khách hàng có m c s ng cao ho c các doanh nghi p

Th thanh toán t o ra nhi u l i th cho các t ch c tài chính và khách hàng vì làm gi m chi phí hành chính và chi phí ho t đ ng, giúp t ch c ho t đ ng h p lý, b sung dòng ti n theo nhu c u khách hàng khi c n thi t

Th thanh toán ch có th phát tri n đ c khi có m t c s h t ng hoàn ch nh, thích h p và n i k t v i các ngân hàng th ng m i c ng có ho t đ ng thanh toán th

H n n a, các chi phí liên quan đ u t ban đ u nh b o trì h th ng, qu n tr r i ro qua

m ng, b o m t an ninh Trên th gi i ch m i có m t s ít t ch c TCVM cung ng

dch v này nh th tín d ng Master Card c a Hi p h i phát tri n doanh nghi p nh

c ng hòa Dominica hay th tín d ng c a Qu tín thác t ng tr ng kinh doanh Swaziland ây là nh ng d ch v r t m i m đ i v i các t ch c TCVM

c) Ho t đ ng b o hi m vi mô

B o hi m là m t h p đ ng theo đó m t bên (g i là công ty b o hi m), b ng vi c thu m t kho n ti n (g i là chi phí b o hi m) cam k t thanh toán cho bên kia (g i là

ng i đ c b o hi m) m t kho n ti n ho c hi n v t t ng đ ng v i kho n ti n đó, khi

x y ra m t s c đã quy đ nh đi ng c l i quy n l i c a ng i đ c b o hi m

Khách hàng c a t ch c TCVM th ng r t d b t n th ng n u r i ro x y ra Vì

v y, nhu c u ti m n ng v d ch v b o hi m là r t l n Trên th c t , m t s t ch c TCVM đã th nghi m th c hi n vi c b o hi m d n cho vay c a các khách hàng c a mình b ng cách nh m i khách hàng th c hi n đóng góp m t món ti n nh vào m t

qu và qu này đ c s d ng đ tr cho món vay c a m t khách hàng n u h m t kh

n ng ho c các tài s n s n xu t c a h b phá h y ho c b đánh c p i n hình là ngân hàng Grameen Bank đã cung c p d ch v b o hi m vay v n và hoàn tr M i thành viên

đ c yêu c u đóng góp kho ng 1% giá tr món vay vào qu b o hi m Trong tr ng

h p khách hàng ch t thì qu này đ c s d ng đ hoàn tr món vay và cung c p cho gia đình ng i ch t m t s ti n đ chi phí tang l Các s n ph m b o hi m vi mô đã

đ c gi i thi u và cung c p cho các khách hàng có thu nh p th p m t s qu c gia

nh Indonesia, Bangladesh, Mông c

B o hi m vi mô là m t s n ph m mà t ch c TCVM có th cung c p r ng rãi trong t ng lai, vì khách hàng có nhu c u ngày càng t ng v b o hi m ti n vay trong

tr ng h p ch t ho c m t tài s n

Ngoài ra, các t ch c TCVM có th th c hi n các ho t đ ng tài chính khác nh :

Nh n y thác cho vay v n, d ch v t v n h tr khách hàng, đ i lý b o hi m Các t

ch c TCVM v nguyên t c có th cung c p cho khách hàng c a mình r t nhi u d ng

dch v thông qua các ho t đ ng c a mình Vi c quy t đ nh th c hi n các ho t đ ng nào ph thu c vào m c tiêu c a t ch c TCVM, nhu c u c a th tr ng m c tiêu, s t n

t i c a các nhà cung c p d ch v khác nhau, s tính toán chi phí chính xác và tính kh thi c a vi c chuy n giao các d ch v h tr Song do đ c đi m riêng, nên nhi u ho t

đ ng tài chính hi n đ i khác th ng không ho c ch a phù h p v i các khách hàng c a các t ch c TCVM ho c các t ch c TCVM ch a đ n ng l c

1.4.2 Các ho t đ ng phi tài chính

Ho t đ ng phi tài chính bao g m: ho t đ ng trung gian xã h i, ho t đ ng h tr

t v n phát tri n s n xu t kinh doanh và ho t đ ng h tr t v n kinh doanh, cung c p các d ch v xã h i

Ho t đ ng trung gian xã h i, chính là quá trình xây d ng con ng i và xã h i

xu t phát t yêu c u c a d ch v trung gian tài chính b n v ng Ho t đ ng này bao g m

vi c đào t o cho ng i nghèo tính t ng tr , h tr l n nhau, đào t o k n ng qu n lý nhóm đ cùng nhau ho t đ ng hi u qu

Ho t đ ng h tr t v n phát tri n s n xu t kinh doanh ây là các d ch v phi tài chính nh m tr giúp cho khách hàng trong s n xu t kinh doanh Các d ch v này bao

g m đào t o kinh doanh, d ch v ti p th và công ngh , phát tri n k n ng và phân tích kinh t D ch v h tr t v n phát tri n có th c n ho c không c n tr c p, tùy thu c vào s s n lòng và kh n ng thanh toán c a khách hàng cho nh ng d ch v này

Ho t đ ng cung c p các d ch v xã h i t p trung vào vi c c i thi n đ i s ng dân

c Nhóm này bao g m d ch v đào t o v y t , dinh d ng, giáo d c và v n hóa Các

dch v xã h i này c n s tr giúp c a nhà n c ho c các nhà tài tr

1.5 o l ng m c đ ti p c n tài chính vi mô

1.5.1 Khái ni m

* sâu ti p c n

- M c vay trung bình /GDP bình quân d u ng i

- T l n quá h n và n x u

- N x u và t ng d n

sâu c a ti p c n đo l ng kh n ng các khách hàng khác nhau có th ti p c n

dch v c a t ch c TCVM t i m c nào; C ng nh giá tr ròng mà khách hàng nh n

đ c Tuy v y, các ch tiêu đo l ng đ sâu c a ti p c n tr c ti p thông qua s thay đ i ròng c a giá tr thu nh p và tài s n khách hàng sau khi ti p c n đ c v i d ch v là r t khó xác đ nh Do khách hàng c a t ch c TCVM có nh ng đ c tr ng riêng, m c đ

ti p c n đ n các nhóm khách hàng thu nh p th p r t quan tr ng Vì v y, các ch tiêu gián ti p đ n gi n h n đ c s d ng đ đo l ng đ sâu c a ti p c n t i các nhóm khách hàng m c tiêu c a các t ch c TCVM bao g m:

- M c vay trung bình: là t l doanh s cho vay chia cho s khách hàng vay t i t

ch c TCVM M c vay trung bình th p ngh a là nhi u khách hàng có thu nh p th p đã

đ c vay t i t ch c TCVM, vì th ng đ i v i các khách hàng có thu nh p th p thì có nhu c u vay v n có giá tr th p

ti p c n r ngvà t ch c TCVM ch t p trung vào các khách hàng giàu n u t l này l n

h n 150%

Quy mô món vay trung bình = M c cho vay trung bình

*100% GDP bình qu n đ u ng i

- T l n quá h n/ t ng d n và n x u/ t ng d n

Hai nhóm t l này ph n ánh ch t l ng ho t đ ng tín d ng đ i v i t ch c TCVM Các t l này càng th p, ch ng t ch t l ng ho t đ ng tín d ng càng cao, đ sâu ti p c n t t Trong đi u ki n t ch c TCVM m r ng ho t đ ng t i nhi u nhóm khách hàng khác nhau v i quy mô t ng tr ng, n u t l n quá h n cao ch ng t t

ch c TCVM đó không đ t yêu c u v m r ng ho t đ ng Theo thông l qu c t , t l

n quá h n là t l t ng d n vay c a nh ng khách hàng có n quá h n trên 4 tu n trên

t ng d n cho vay c a t ch c TCVM, t l này d i 5% là h p lý V i tu i n trên 4

Không có tiêu chu n

5 M c vay trung bình/GDP >150%: Th ph n cho khách

hàng có thu nh p cao

<20% - 150%: Th ph n cho khách hàng có thu nh p trung bình

<20%: Th ph n cho khách hàng nghèo

tr ng i h c Chitagong, Bangladesh đ ki m tra ph ng pháp c a ông trong vi c cho vay tín d ng và các d ch v ngân hàng cho ng i nghèo nông thôn N m 1976, làng Jobra và các làng quê khác xung quanh Tr ng i h c Chitagong tr thành khu v c

đ u tiên đ t đi u ki n ti p nh n d ch v t ngân hàng Grameen Ngân hàng thành công vang d i và d án đ c chính ph h tr , đ c gi i thi u vào n m 1979 cho Qu n Tangail (phía b c th đô Dhaka) S thành công c a ngân hàng ti p t c lan r ng và nó nhanh chóng trãi r ng đ n các qu n c a Bangladesh và vào n m 1983 nó chuy n thành

m t ngân hàng đ c l p d i quy t đ nh c a c quan l p pháp Bangladesh T l hoàn

v n b nh h ng m nh b i tr n l t n m 1998 nh ng l i ph c h i m t vài n m sau

M c đích cho vay c a ngân hàng Grameen cho vay v n nh g i là TCVM cho

ng i nghèo mà không c n đi u ki n b o đ m H th ng d a trên ý t ng ng i nghèo

có các k n ng mà không t n d ng h t Ngân hàng c ng nh n ký qu , cung c p các d ch

v khác và kinh doanh trên các l nh v c bao g m các công ty s n xu t, đi n tho i và

n ng l ng

Ngày 11 tháng 7 n m 2005, Qu Grameen Mutual Fund One (GMFO) đã đ c

y ban Ch ng khoán và H i đoái (SEC) Bangladesh cho phép phát hành ch ng khoán

ra công chúng l n đ u là m t trong nh ng qu h t ng đ u tiên trong s nh ng qu

t ng t , GMFO s cho phép h n 4 tri u thành viên c a Grameen c ng nh nh ng

ng i ch a ph i thành viên tham gia th tr ng v n c a Bangladesh

N m 2006, ng i thành l p Ngân hàng Grameen, Muhammad Yunus, đ c nh n

gi th ng Nobel Hòa Bình Tính đ n cu i n m 2006 Ngân hàng này đã có 2.226 chi nhánh, ti p t c m r ng ph m vi biên gi i và v n cung c p tín d ng cho ng i nghèo nông thôn

1.7 1.2 c đi m ho t đ ng

H th ng TCVM c a ngân hàng Grameen ho t đ ng trên c s nh ng quy t đ nh

c a ngân hàng c đi m ho t đ ng TDVM c a ngân hàng là m nh v nhóm t giúp (self – help group) Nhóm t giúp bao g m n m cá th đ c vay m t kho n ti n, n u

nh có m t trong n m cá th b v n thì c nhóm s b t ch i cho vay, hi n nay các nhóm t giúp đã ho t đ ng trên 43 qu c gia

- i đa s khách hàng vay v n c a Grameen là ph n , vài khu v c ho t đ ng

c a các chi nhánh, t l khách hàng n chi m đ n 96%

- H n m t n a khách hàng đ c vay v n c a Garmeen thoát kh i nghèo, t l khách hàng vay v n hoàn tr đ c n cao chi m kho ng 98, 9% m t vài khu v c ho t

đ ng

- Ngân hàng Grameen đ c s h u b i nh ng ng i nghèo vay v n t ngân hàng, ph n l n trong s h là ph n Trong t ng s c phi u c a ngân hàng, ng i vay

s h u 94% và 6% còn l i thu c s h u Chính ph Bangladesh

M t s ch ng trình ho t đ ng c i thi n xã h i c a Grarmeen: N i b t trong các

ch ng trình này là các ch ng trình ho t đ ng c i thi n xã h i, tiêu bi u nh :

- Ch ng trình các thành viên xóa đói gi m nghèo, ch ng trình này t p trung phân b v n nh cho ng i n xin Các quy đ nh hi n hành c a ngân hàng không đ c

áp d ng đây nh :

+ V n vay hoàn toàn không có lãi su t

+ K hoàn v n có th kéo dài, ví d : m t ng i n xin có th nh n m t kho n vay nh kho ng 100 taka (t ng đ ng US $ 1,50) có th tr ch 2,00 taka (ch t ng

đu ng 3,4 US cents) m t tu n

+ Ng i vay đ c h ng b o hi m tính m nh hoàn toàn mi n phí

+ Ngân hàng không ép bu c ng i vay ph i ng ng n xin, thay vào đó ngân hàng khuy n khích h s d ng v n đ t o thu nh p t vi c bán các v t ph m giá h

- Ch ng trình đi n tho i nông thôn: Bangladesh có m t đ đi n tho i th p

nh t th gi i Trên t ng s h n 85.000 thôn b n ph n l n đ u không có m ng đi n tho i kéo dây c a công ty vi n thông thu c s h u nhà n c phá b tình tr ng này, Ngân hàng Grameen đã có ch ng trình m ng đi n tho i t i các thôn b n xa xôi

+ Grameen Phone, m t công ty đ i tác v i ngân hàng, hi n đã là nhà cung c p

đi n tho i di đ ng l n nh t n c S d ng m ng l i trên toàn qu c c a mình – Grameen Telecom – và các công ty đ i tác khác c a Grameen đã mang đi n tho i di

đ ng và vô tuy n đ n g n m t n a thôn b n t i Bangladesh

+ Ngân hàng đ ng th i c ng phân b v n vay đ n kho ng 139.000 ph n nghèo

t i nông thôn đ h mua đi n tho i Nh ng ng i ph n này thi t l p t i nhà mình trung tâm liên l c n i nh ng ng i dân làng có th đ n và tr m t kho n phí nh đ s

d ng đi n tho i Ch ng trình này th ng đ c g i là Polli Phone (đi n tho i thôn b n)

t i Bangladesh

1.7.1.3 Ngân hàng Grameen (GB) Bangladesh (đ i di n tiêu bi u)

Chính giáo s Yunus là ng i sáng l p ra mô hình này n m 1983 và hi n đã

đ c áp d ng t i h n 100 qu c gia trên toàn th gi i ây là m t ngân hàng dành riêng cho ng i nghèo, cung c p các món vay không c n th ch p H n 66% kho n ti n g i

là t thành viên vay v n c a ngân hàng Ngân hàng do ng i vay s h u và d a trên

ph ng pháp lu n riêng khác bi t hoàn toàn v i các ngân hàng th ng m i thông

th ng Hi n nay, ngân hàng Grameen đang cung c p món vay cho 4.5 tri u ng i nghèo, 96% trong s h là ph n , t i 50,936 xã Bangladesh Mô hình này ch ng minh r ng ng i nghèo có nhu c u tài chínhvà ho t đ ng b n v ng ch d a vào khách hàng nghèo có tính kh thi cao

Ngân hàng Grameen (GB) là đ nh ch tài chính n i ti ng nh t th gi i v tín

d ng nông thôn GB có m ng l i chi nhánh r ng kh p đ n t n c p c s , m i chi nhánh ph c v t 15 đ n 22 làng i t ng ph c v là các gia đình có ch a đ n 0.2 ha

đ t đ c vay v n, ng i trong gia đình đ tiêu chu n s l p nhóm g m n m ng i

có hoàn c nh kinh t - xã h i g n gi ng nhau Thông th ng, m i gia đình ch đ c phép có m t ng i tham gia m t nhóm Do đó, các thành viên c a m t gia đình hay

th m chí c bà con thân thu c không th n m chung trong m t nhóm M i nhóm b u

m t tr ng nhóm và m t th ký đ ch trì cu c h p hàng tu n Sau khi nhóm đ c thành l p, nhân viên ngân hàng s đ n th m gia đình và ki m tra t cách c a m i thành viên đ l y thông tin v tài s n, thu nh p,

Kho ng n m ho c sáu nhóm s thành l p nên m t trung tâm trong cùng đ a

ph ng T các tr ng nhóm s b u ra Tr ng trung tâm, là ng i ch u trách nhi m giúp các thành viên tìm hi u v quy đ nh c a ngân hàngvà ch trì cu c h p hàng tu n

T t c các thành viên s d m t khóa h ng d n kéo dài m t tu n, m i ngày hai gi Các nhân viên ngân hàng s gi i thích quy đ nh c a Grameen, quy n và ngh a v c a thành viên Sau khi k t thúc khóa h c và n u đ t yêu c u, m i ng i đ c c p gi y

ch ng nh n là thành viên chính th c Tr c khi đ tiêu chu n vay ti n, m i thành viên

ph i ch ng t tính thành th c và tính đoàn k t b ng cách tham d t t c các bu i h p nhóm trong ba tu n k ti p Các thành viên mù ch c ng đ c d y cách ký tên Các thành viên không c n ph i đ n tr s ngân hàng đ giao d ch Nhân viên ngân hàng đ n

v i h t i nh ng bu i h p hàng tu n đ c p ti n vay, thu ti n tr n và vào s sách ngay

t i trung tâm Có c các nhân viên n đ làm vi c v i khách hàng n

T i m i cu c h p hàng tu n, m i thành viên đóng góp m t taka ( n v ti n t

c a Bangladesh) vào qu nhóm Ban đ u ch có hai thành viên đ c vay ti n Thêm hai

ng i n a đ c vay n u hai ng i vay đ u tiên tr n đúng h n trong hai tháng đ u tiên Ng i cu i cùng (th ng là tr ng nhóm) ph i đ i thêm hai tháng n a cho đ n khi nh ng ng i vay ti n tr c mình ch ng t là đáng tin c y

M i kho n vay ph i đ c tr d n hàng tu n trong vòng m t n m N u m t ng i

v n , nh ng ng i khác trong nhóm s không đ c vay Do đó, áp l c c a các thành viên trong nhóm là m t y u t quan tr ng b o đ m m i thành viên s tr n đ y đ Ngoài vi c đóng góp 1 taka m i tu n, m i thành viên khi vay đ c ti n ph i đóng góp 5% ti n vay vào qu nhóm Các thành viên có th vay m n t qu này v i b t c m c đích gì, k c tr n ngân hàng hay tiêu dùng Nh đó, h có th h tr nhau tr n ngay

c lúc g p hoàn c nh khó kh nvà tránh dùng kho n vay ban đ u đ tiêu dùng Ti n vay

t qu nhóm c ng ph i đ c tr hàng tu n M i nhóm còn l p qu kh n c p v i m c đóng góp b ng 4% ti n vay ngân hàng Qu này ch dùng đ giúp thành viên tr n trong tr ng h p c p bách nh có t vong, b m t c p hay thiên tai

B ng các d ch v ti t ki m tín d ng linh ho t, ngân hàng Grameen đã r t thành công trong công vi c ti p c n đ c t ng l p nghèo nh t (đ c bi t là ph n nông thôn không có tài s n), t l thu h i n đ t g n 100% và nâng cao v th kinh t - xã h i c a khách hàng Ngân hàng Grameen đ c bi t nh n m nh nh ng khía c nh xã h i và con

ng i ch không ch d ng l i ch ng trình ti t ki m tín d ng thông th ng Nhi u nghiên c u đánh giá r ng ngân hàng Grameen c i thi n tính đoàn k t gi a các thành viên, nâng cao ý th c c a h , khuy n khích h l p nh ng tr ng h c quy mô nh và t

ch c các s ki n th thao cho con cái h , lo i b t p t c c a h i môn, phòng ch ng

nh ng b nh th ng g p nh tiêu ch y và ch ng quáng gà tr em và ch ng nh ng b t công trong xã h i Ph n l n nh ng cam k t này đ c nêu trong “16 quy t đ nh” mà thành viên nào c ng thu c, th hi n quy t tâm xây d ng m t cu c s ng đàng hoàng và

m t xã h i t i đ p h n

1.7.2 Mô hình c a ngân hàng Rakyat Indonesia (BRI) Indonesia

Mô hình xu t phát t vi c chuy n đ i r t thành công ho t đ ng c a các ch ng trình u đãi, h tr là mô hình ngân hàng BRI Indonesia ây là mô hình chuy n đ i

th ng khuy n khích ng i vay (nh ng nông dân nghèo) và nhân viên c a mình m t cách r t rõ ràng, khen th ng v i nh ng ng i tr n đúng h n và ho t đ ng d a trên huy đ ng ti t ki m c ng nh ngu n v n c a ngân hàng

N m 1984, Ngân hàng BRI thành l p h th ng Unit Desa (UD), t c là ngân hàng làng xã Tuy tr c thu c BRI nh ng UD th c hi n nh m t đ n v h ch toán đ c l p có lãivà toàn quy n quy t đ nh ch tr ng ho t đ ng kinh doanh

H th ng UD d a vào m ng l i các đ i lý t i các làng xã, hi u bi t rõ v đ a

ph ng và n m thông tin v các đ i t ng đi vay Các đ i lý này theo dõi hành đ ng

c a ng i đi vay và th c hi n các h p đ ng vay Ng i đi vay ph i đ c m t nhân v t

có uy tín t i đ a ph ng (nh cha đ o, th y giáo, quan ch c chính quy n gi i thi u)

Ph n l n các kho n cho vay không c n th ch p d a trên gi đ nh là uy tín t i đ a

ph ng đ quan tr ng đ b o đ m tránh v n H n n a, có nhi u ch ng trình khuy n khích ng i đi vay tr n đúng h n, ví d ai tr n s m h n thì s đ c hoàn tr m t

ph n lãi Ngoài các ch ng trình cho vay hi u qu , UD c ng có nhi u d ch v tài chính khác N i b t nh t là d ch v ti t ki m linh ho t, v i gi gi c ho t đ ng thu n ti n cho khách, môi tr ng thân thi n, cho rút ti n không h n ch và nhi u bi n pháp khuy n mãi nh ti n th ng và rút th m

K t qu là h th ng UD đã t l c đ c v tài chínhvà b t đ u có lãi l n ch vài

n m sau khi ra đ i Ngay c trong giai đo n kh ng ho ng tài chính n m 1997- 1998,

UD v n đ ng v ng, s ti n g i ti t ki m v n t ng trong khi t l v n h u nh không

t ng n n m 1999, UD có m t trên toàn qu c v i kho ng 3,700 ngân hàng làng xã

Tr ng h p thành công này ch ng minh r ng: Các ch ng trình h tr ng i nghèo c a

chính ph , các ngân hàng chính sách ho c các ngân hàng nông nghi p có th chuy n

đ i đ ph c v phát tri n t t h n, b n v ng h n

1.7.4 Mô hình chuy n đ i t t ch c TCVM phi chính ph (t ch c TCVM NGO) sang Ngân hàng th ng m i

ây là mô hình th ng m i hóa v th ch ho t đ ng c a các ch ng trình ng

d ng ti t ki m c a các t ch c phi chính ph nh ngân hàng CARD c a Philipines; ngân hàng ACLEDA c a Cambodia Các mô hình này cho th y, m t s t ch c TCVM NGOs có th phát tri n ho t đ ng và quy mô đ tr thành các NHTM ho t đ ng b n

v ng

1.7.4.1 Ngân hàng ACLEDA Campuchia

Hi p h i các c quan phát tri n kinh t đ a ph ng (ACLEDA) là m t t ch c phi chính ph đ c thành l p vào n m 1993, t p trung vào vi c gi m nghèo thông qua

h tr phát tri n doanh nghi p nh N m 1994, nó đ c bi n đ i thành m t ngân hàng

th ng m i cung c p các d ch v tài chính h u hi u cho ng i nghèo Campuchia đ giúp h thoát nghèo

ACLEDA cung c p nhi u kho n vay cho nh ng ng i c n ch vài tr m USD đ

kh i s ho c m r ng các doanh nghi p nh c a h a ph n các khách hàng giao d ch

v i các chi nhánh c a ngân hàng ACLEDA trên toàn Campuchia là nh ng ng i hành ngh đ c l p nh buôn bán trái cây, ng dân và th rèn, … chi m 70% ng i vay v n

c a ngân hàng ACLEDA là ph n

Ngân hàng ACLEDA đã t o d ng ý t ng cho vay theo nhóm trên c s ý t ng

c a Grameen c ng v i nét đ c thù c a Campuchia Các m c lãi su t cho vay dao đ ng

t 2% - 4%/ tháng, giúp khách hàng tránh ph i đi vay trong làng ch u lãi su t cao t 10% - 20%/ tháng Ngân hàng ACLEDA t hào v i n l c cung c p cái “c n câu c m” cho nh ng ng i dân nghèo Campuchia và ng c l i, ng i nghèo Campuchia đã giúp ngân hàng t n t i và phát tri n

Tài chính vi mô Campuchia ch y u là thu c thành ph n t nhân Nó đ c xem nh là m t ngành kinh doanh và không có s tr c p c a Chính ph Tuy nhiên,

Vi t Nam có s khác bi t vì xem tài chính vi mô là m t thành ph n thu c chính ph

qu n lý, đi u này không còn t n t i nhi u n c

1.7.4.2 Ngân hàng CARD Phillipines

Chính ph phillipines đã công nh n tài chính vi mô là m t trong nh ng công c quan tr ng trong cu c đ u tranh ch ng đói nghèo Chính sách c a chính ph Phillipines trong th p k qua đã t o ra nh ng c i cách, thúc đ y m nh m ho t đ ng TCVM Bên

c nh các t ch c TCVM NGOs còn các ngân hàng chính th c cung c p d ch v TCVM Theo quy đ nh c a Ngân hàng Trung ng Phillipines, đ i v i các ngân hàng có danh

m c cho vay vi mô (kho ng vay t i đa 150,000 peso- t ng đ ng 2,800 USD) chi m trên 50% t ng danh m c cho vay thì đ c coi là ngân hàng có đ nh h ng TCVM Ho t

đ ng tài chính vi mô c a nh ng ngân hàng này ph i tuân theo nh ng quy đ nh riêng do Ngân hàng Trung ng ban hành đ ng th i có m t s u tiên v chính sách thu

T ch c CARD đ c thành l p b i t ch c phát tri n nông thôn Tháng 7/1987 CARD đ ng ký v i y b n ch ng khoán là t ch c phi c ph n, phi l i nhu n, ho t

đ ng v i m c tiêu phát tri n c ng đ ng, xã h i N m 1989, t ch c CARD th nghi m

mô hình cho vay nhóm theo mô hình Ngân hàng Grameen (Bangladesh) Th nghi m này đã thành công, kh ng đ nh đ c kh n ng phát tri n b n v ng c a CARD và tháng 12/1995, H i đ ng qu n tr (H QT) b t đ u th o lu n đ chuy n đ i m t b ph n c a CARD thành ngân hàng Tháng 8/1997 CARD nh n đ c gi y phép ho t đ ng ngân hàng nông thôn v i s v n ban đ u là 5 tri u peso (t ng đ ng 167,000 USD), chuy n

4 chi nhánh vào CARD Bank và các chi nhánh còn l i ti p t c ho t đ ng v i hình th c

t ch c CARD NGO

- Ngân hàng CARD ho t đ ng trên c s :

+ m b o s duy trì s m nh, t m nhìn và v n hóa c a NGO trong c c u ngân hàng chính th c

+ Tuân th tiêu chu n k toán qu c t và các qui đ nh lu t pháp

+ Th c hi n áp d ng song song các chính sách nhân s , đánh giá k t qu th c

hi n, khen th ng và phúc l i c a c hai lo i t ch c ngân hàng và NGO đ tránh s so sánh và xung đ t trong nhân viên m i c p đ c a t ch c

+ Các phòng ban nghi p v qu n lý ph i th c s ch đ ng trong vi c chuy n đ i

và đi u hành ho t đ ng hi u qu

+ Các v n đ v pháp lý đ c gi i quy t v i s h tr c a m t chuyên gia ngân hàng và lu t s đ đ m b o s tuân th các quy đ nh v ngân hàng và pháp lu t