So sánh khả năng tăng trọng và cho thịt khi vỗ béo giữa bò lai Sind và bò lai 1 2 Red Angus nuôi tại Đăk Lăk

Khối lượng cơ thể bò tại các thời điểm bắt đầu vỗ béo, sau 1 tháng, sau 2 tháng, và sau 3 tháng lúc kết thúc thí nghiệm được xác định bằng cách cân 3 lần liên tục trong 3 ngày vào buổi s

So sánh khả năng tăng trọng và cho thịt khi vỗ béo giữa bò lai Sind và bò lai 1/2 Red Angus nuôi tại Đắk Lắk

Văn Tiến Dũng, 1 Đinh Văn Tuyền2, Nguyễn Tấn Vui

Trường Đại học Tây Nguyên; 1 Viện Chăn nuôi

ABSTRACT

An feedlot experiment using 4 lai Sind (crossbred between Red Sindhy x Yellow cattle) and 4 Red Angus crosbred (Red Angus x lai Sind) calves, all aged approximately 21 months old at the commence, was conducted in Dak Lak Province to compare growth rate, feed conversion rate, and carcass characteristics between the two breeds

of cattle All calves were given the same diet formulated from fresh guinea grass, rice straw, cassava powder, cottonseeds, urea and premix-vitamin (10.45 Mj ME and 127g protein/kg DM) for 90 days Results show that averaged liveweigh gain of pure Brahman calves (1.42 kg/head/day) was significantly higher (P<0.01) than that of lai Sind animals (0.97 kg/ head/day) Carcass and lean meat percentage of Brahman calves (53.33 and 42.85% of

LW, respectively) were also higher than those parametters of lai Sind calves (49.06 and 40.43% LW, respectively) However, no difference in Feed Conversion Rate was observed between the two groups (P>0.05), yet the value of both groups was low (3.9 to 4.5 kg DM/kg LW gain) It was concluded that Brahman calves produced higher performance than lai Sind animals under such feedlot condition as in this experiment and that FCR of both groups was low or feed effeciency was high as compared with values reported in the literature

1 Đặt vấn đề

Cơ cấu đàn bò thịt của nước ta hiện nay vẫn chủ yếu là bò địa phương và bò lai Sind Trong tổng đàn bò 6,5 triệu con của cả nước, bò địa phương vẫn chiếm tới 74% và bò lai Sind khoảng 26% (Cục Chăn nuôi, 2006) Chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2020 được Thủ tướng chính phủ phê duyệt đưa mục tiêu phát triển đàn bò thịt lên 12,5 triệu con, trong đó bò lai chiếm trên 50% (Bộ NN&PTNT, 2008) Để góp phần thực hiện mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp

và PTNT đã có một số chương trình nghiên cứu cải tiến giống bò thịt, trong đó đề tài “Nghiên cứu nhân thuần và lai tạo giống bò hướng thịt chất lượng cao ở Việt nam” đã được Viện Chăn nuôi triển khai từ năm 2006 Đề tài đã thực hiện nội dung phối giống giữa bò cái lai Sind với tinh

bò đực các giống Red Angus, Drought Master và Limousine tại Vĩnh Phúc và Đăk Lăk để đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển trong các điều kiện nuôi dưỡng khác nhau, từ đó làm cơ sở cho việc triển khai các dự án nhân giống rộng rãi các giống bò này

Kết quả theo dõi sinh trưởng phát triển của con lai ½ Red Angus nuôi trong điều kiện tập trung, bán chăn thả tại Đăk Lăk của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2010) cho thấy bò lai Red Angus có khả năng sinh trưởng nhanh, có thể đạt khối lượng 178,6 kg lúc 12 tháng tuổi và 330 kg lúc 21 tháng tuổi So với bòn lai Sind nuôi trong cùng điều kiện thì bò lai ½ Red Angus có tốc độ sinh trưởng cao hơn với khối lượng cơ thể luôn cao hơn từ 10-32,7% (Đinh Văn Tuyền và cộng sự, 2010)

Trong chăn nuôi bò thịt, vỗ béo là một khâu quan trọng để làm tăng năng suất và chất lượng thịt Do đó, sau khi kết thúc nội dung đánh giá khả năng sinh trưởng của con lai này,

chúng tôi đã tiến hành đề tài “So sánh khả năng tăng trọng và cho thịt khi vỗ béo giữa bò lai

Sind và lai ½ Red Angus nuôi tại Đăk Lăk" nhằm mục đích đánh giá đầy đủ hơn khả năng sản

xuất của con lai ½ Red Angus đặc biệt là khả năng cho thịt và chất lượng thịt sau khi vỗ béo so

với con lai Sind nuôi cùng điều kiện

2 Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

2.1 Thời gian và địa điểm

Nghiên cứu được tiến hành tại trại chăn nuôi của bà Hoàng Thị Sinh tại xã Eađar huyện Eakar, tỉnh Đăk Lăk trong khoảng thời gian 90 ngày, từ tháng 9 năm 2009 đến tháng 12 năm

2009

2.2 Gia súc thí nghiệm

Gia súc được sử dụng cho thí nghiệm này là nhóm bò đực lai Sind và bò đực lai ½ Red Angus (mỗi nhóm 4 con) đã sử dụng trong nghiên cứu của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2010) nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng của bò nuôi theo hình thức tập trung, bán chăn thả trong giai đoạn từ sau cai sữa (6 tháng tuổi) đến 21 tháng tuổi Sau khi kết thúc giai đoạn theo dõi sinh trưởng trên, bò được nuôi thích nghi, sau đó đưa vào thí nghiệm vỗ béo Tại thời điểm bắt đầu thí nghiệm, bò lai Sind có khối lượng trung bình 273,8 kg (SD=28,9) và bò lai Red Angus 379 kg (SD=26,2)

2.3 Thức ăn và khẩu phần vỗ béo

Khẩu phần vỗ béo được xây dựng từ cỏ ghi nê tươi, rơm khô, bột sắn, hạt bông, urea và premix khoáng Khẩu phần được phối hợp để đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng và protein của bò tăng trọng xấp xỉ 1 kg/con/ngày theo tiêu chuẩn của Kearl (1982) Thành phần hóa học và tỷ lệ các loại nguyên liệu dùng trong khẩu phần được trình bày ở Bảng 1 và Bảng 2

Bảng 1 Thành phần hóa học của các loại thức ăn sử dụng trong thí nghiệm

(% vật chất khô)

Chất hữu

cơ

Protein thô

Khoáng

Hỗn hợp tinh 1

1

: Bao gồm bột sắn, hạt bông, urea và premix khoáng

Bảng 2 Tỷ lệ các thành phần nguyên liệu trong khẩu phần thí nghiệm 1

Urea 1,0

Năng lượng (Mj ME/kg DM)2

10,5

1

Tính theo vật chất khô; 2 Giá trị ước tính trước khi phân tích mẫu

Các nguyên liệu thức ăn tinh và bổ sung (hạt bông, bột sắn, urea, premix khoáng) được trộn với nhau thành hỗn hợp thức ăn tinh Cách trộn các nguyên liệu trong khẩu phần được tiến hành theo trình tự sau: các thành phần có hàm lượng thấp trong khẩu phần (urea và khoáng) được trộn đều với nhau trước, sau đó hỗn hợp này được trộn tiếp với bột sắn rồi cuối cùng trộn với hạt bông Hỗn hợp thức ăn này ở dạng khô nên được trộn sẵn theo từng mẻ lớn, mỗi mẻ đủ

để có thể cho ăn trong vòng 1 tuần Cỏ ghi nê tươi được cắt ngày 2 lần, ngay trước khi cho ăn còn rơm khô được cho ăn dưới dạng sợi nguyên, không băm chặt

2.4 Bố trí thí nghiệm vỗ béo

Thí nghiệm được bố trí theo dạng ngẫu nhiên hoàn toàn gồm 2 lô, mỗi lô 4 con Bò được

nuôi nhốt cá thể và như vậy mỗi lô thí nghiệm sẽ có số n =4 Trước khi bắt đầu thí nghiệm, bò

được tẩy giun sán bằng thuốc Hanmectin của Công ty Hanvet Sau đó bò được nuôi chuẩn bị 15 ngày để làm quen với khẩu phần thí nghiệm và tiếp đến là 90 ngày nuôi thí nghiệm Hàng ngày

bò thí nghiệm được cho ăn hai lần vào buổi sáng (bắt đầu lúc 8h) và buổi chiều (lúc 4h) theo trình tự: 8h cho ăn cỏ tươi, 8h30 cho ăn hỗn hợp thức ăn tinh, 9h30 cho ăn rơm và buổi chiều: 4h cho ăn cỏ tươi, 4h30 thức ăn tinh, 5h30 cho ăn rơm Thức ăn thừa của từng loại được thu ngay sau khi thời gian cho ăn loại thức ăn đó kết thúc, sau đó được cân để xác định khối lượng thừa Tổng khối lượng thức ăn cho ăn trong 1 ngày được xác định bằng cách lấy lượng ăn vào của ngày hôm trước cộng thêm 10% Khối lượng cơ thể bò tại các thời điểm bắt đầu vỗ béo, sau 1 tháng, sau 2 tháng, và sau 3 tháng (lúc kết thúc thí nghiệm) được xác định bằng cách cân 3 lần liên tục trong 3 ngày vào buổi sáng trước khi cho ăn Giá trị trung bình của khối lượng xác định trong 3 lần được coi là khối lượng chính thức của bò thí nghiệm tại các thời điểm xác định đó Tất cả bò thí nghiệm đều được uống nước tự do và chuồng trại được vệ sinh ngày 1 lần Sơ đồ thí nghiệm được trình bày ở Bảng 3

Bảng 3 Sơ đồ bố trí thí nghiệm

(Bò lai Sind)

Lô II (Bò lai 1/2 Red Angus)

Phương thức nuôi dưỡng Cá thể, cho ăn tự do Cá thể, cho ăn tự do

2.5 Thí nghiệm xác định tỷ lệ tiêu hóa in vivo của khẩu phần vỗ béo

Thí nghiệm xác định tỷ lệ tiêu hóa in vivo của khẩu phần vỗ béo được tiến hành trong 7 ngày ở giai đoạn cuối của thí nghiệm vỗ béo (23-30/11/2009) theo qui trình hiện đang được Bộ môn Dinh dưỡng Thức ăn chăn nuôi và Đồng cỏ, Viện Chăn nuôi áp dụng Trong giai đoạn này,

bò vẫn được cho ăn khẩu phần bình thường và nuôi trên nền chuồng giống như trong giai đoạn

vỗ béo Tuy nhiên, mẫu thức ăn được lấy hàng ngày và bảo quản lạnh để đến cuối đợt thí nghiệm trộn đều và lấy mẫu đại diện xác định hàm lượng chất khô, protein, khoáng, NDF và ADF Tổng lượng phân thải ra hàng ngày của mỗi cá thể cũng được thu gom, cân và lấy mẫu (10% tổng lượng phân thu được trong ngày) để bảo quản lạnh Sau khi kết thúc 7 ngày thu mẫu, các mẫu phân lấy hàng ngày được trộn đều nhau và sau đó lấy 1 mẫu đại diện để xác định hàm lượng chất khô và thành phần hóa học tương tự như các mẫu thức ăn cho ăn Việc thu phân hàng ngày được tiến hành bởi 4 sinh viên khoa Chăn nuôi thú y trường Đại học Tây Nguyên, trong đó mỗi sinh viên chịu trách nhiệm theo dõi và thu phân trong 1 ca 6 tiếng

2.6 Phân tích mẫu

Các nguyên liệu khô gồm bột sắn, hạt bông, urea, premix khoáng và rơm khô được mua 1 lần với khối lượng đảm bảo đủ cho cả đợt thí nghiệm và mẫu của các nguyên liệu này (trừ urea

và premix) được phân tích để xác định các thành phần chất khô, protein thô, khoáng, NDF và ADF ngay trước khi phối trộn Sau khi phối trộn, hỗn hợp thức ăn tinh được lấy mẫu 1 lần/tuần

và bảo quản trong thùng kín Đến khi kết thúc thí nghiệm toàn bộ số mẫu đã lấy được trộn đều và

1 mẫu đại diện được lấy gửi đi phân tích xác định thành phần hóa học Tương tự mẫu cỏ ghi nê tươi cũng được lấy 1 lần/tuần và đem sấy ngay để xác định hàm lượng chất khô Sau đó đến cuối đợt thí nghiệm các mẫu của mỗi tuần được trộn đều nhau và lấy 1 mẫu đại diện để phân tích xác định thành phần hóa học Trừ chỉ tiêu chất khô được xác định tại phòng thí nghiệm của Khoa chăn nuôi thú y của trường Đại học Tây Nguyên còn lại tất cả các chỉ tiêu phân tích khác đều được thực hiện tại phòng phân tích thức ăn Viện Chăn nuôi theo các qui trình đã được công

nhận

2.7 Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định

Các chỉ tiêu theo dõi trong thí nghiệm này bao gồm tăng trọng, lượng thức ăn ăn vào, hiệu quả sử dụng thức ăn, tỷ lệ tiêu hóa của các chất dinh dưỡng trong khẩu phần, tỷ lệ thịt xẻ và thịt tinh và chi phí tiền thức ăn cho 1 kg tăng trọng Chỉ tiêu tăng trọng của bò thí nghiệm được xác định bằng cách cân khối lượng bò 1 tuần/lần vào buổi sáng trước khi cho ăn bằng cân điện tử đại gia súc (cân RudWeigh) Lượng thức ăn ăn vào được xác định dựa trên số liệu thức ăn cho ăn

và còn thừa được cân hàng ngày và kết quả phân tích chất khô của các loại thức ăn này Chất khô

ăn vào = (Thức ăn cho ăn - Thức ăn còn thừa) x % chất khô thức ăn cho ăn Hiệu quả sử dụng thức ăn chính là tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng và được tính từ tổng lượng thức ăn ăn vào và tổng khối lượng tăng lên trong thời gian thí nghiệm Tỷ lệ tiêu hóa của các chất dinh dưỡng trong khẩu phần được xác định dựa trên số liệu các chất dinh dưỡng ăn vào và thải ra trong phân theo công thức: tỷ lệ tiêu hóa = 100 x (lượng ăn vào – lượng thải ra trong phân)/lượng ăn vào Tỷ lệ thịt xẻ và thịt tinh được xác định dựa vào kết quả mổ khảo sát và chi phí tiền thức ăn cho 1 kg

tăng trọng được xác định dựa vào giá thức ăn tại thời điểm kết thúc thí nghiệm và hiệu quả sử dụng thức ăn của bò thí nghiệm

2.8 Xử lý số liệu

Tất cả các số liệu được xử lý bằng chương trình phần mềm Excel và phần mềm thống kê MINITAB 14 Sai khác giữa giá trị trung bình của 2 lô thí nghiệm về các chỉ tiêu khả năng ăn vào, tăng trọng, tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng, tỷ lệ thịt xẻ, tỷ lệ thịt tinh vv được xác định bằng phép so sánh cặp T-test trên phần mềm MINITAB 14

3 Kết quả và thảo luận

3.1 Khả năng tăng trọng và tiêu tốn thức ăn

Kết quả về thay đổi khối lượng, tăng trọng và tiêu tốn thức ăn của bò trong thời gian thí nghiệm được trình bày trong Bảng 4 và 5

Bảng 4 Khối lượng và tăng trọng của bò ở các lô thí nghiệm 1

a

Các giá trị trung bình trong cùng một hàng có các chỉ số trên khác nhau thì khác nhau (P<0,05)

Ghi chú: 1(ADG): tăng trọng bình quân/ngày; (P): khối lượng

2: Lô II có 1 con bị ốm nên khối lượng lúc 90 ngày là trung bình của 3 con còn lại

Trong thời gian vỗ béo ở tháng thứ 3 có một con ở lô 2 bị ốm 1 tuần nên lượng thức ăn ăn vào và thể trọng giảm mạnh dẫn đến tăng trọng âm Do đó kết quả xác định khối lượng lúc 90 ngày vỗ béo và tăng trọng tháng thứ 3 của lô 2 là giá trị trung bình của 3 cá thể còn lại (khối lượng trung bình khi kết thúc tháng vỗ béo thứ 2 của 3 cá thể này là 443 kg)

Vì mục đích chính của thí nghiệm là so sánh khả năng tăng trọng và cho thịt khi vỗ béo giữa bò thuộc 2 giống khác nhau nên tuổi bắt đầu thí nghiệm được xác định là yếu tố quan trọng cần thiết phải đồng đều Do đó sự khác nhau về khối lượng trung bình giữa 2 lô thí nghiệm ở thời điểm bắt đầu thí nghiệm là điều không tránh khỏi do tốc độ sinh trưởng trong giai đoạn từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi của bò thuộc 2 nhóm giống là khác nhau như đã được thể hiện trong báo cáo của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2010)

Khả năng tăng trọng của bò lai ½ Red Angus trong giai đoạn thí nghiệm vỗ béo cũng cao hơn hẳn bò lai Sind Sau 3 tháng thí nghiệm, khối lượng trung bình của bò lai Sind đã tăng từ 273,8 kg lên 333,4 kg (khối lượng tăng tuyệt đối 59,6 kg) trong khi bò lai ½ Red Angus tăng từ 384,2 kg lên 471,8 kg (khối lượng tăng tuyệt đối 87,6 kg - chỉ tính trung bình của 3 cá thể có sức khỏe bình thường) Tăng trọng trung bình (kg/con/ngày) của bò lai ½ Red Angus (0,965 kg/con/ngày) cao hơn đáng kể (P<0,01) so với giá trị này ở bò lai Sind (0,663 kg/con/ngày) Khả năng tăng trọng khi vỗ béo khác nhau giữa các nhóm giống khác nhau đã được báo cáo trong nhiều nghiên cứu trước đây (Vũ Chí Cương và cộng sự, 2008; Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự, 2008; Đinh Văn Tuyền và cộng sự, 2008; Phạm Thế Huệ và cộng sự, 2009; Phạm Văn Quyến, 2009) và kết quả của thí nghiệm này một lần nữa khẳng định con lai chuyên thịt có khả năng tăng trọng cao hơn hẳn con lai Sind khi nuôi trong cùng điều kiện

Kết quả ở Bảng 4 cũng cho thấy giữa bò lai Sind và lai Red Angus có sự khác nhau về qui luật tăng trọng khi vỗ béo Ở bò lai Sind tăng trọng ở tháng thứ nhất và thứ hai cao, sau đó giảm mạnh ở tháng thứ 3 Còn đối với bò lai ½ Red Angus tăng trọng tháng thứ nhất cao, sau đó giảm xuống ở tháng thứ 2 và tăng trở lại ở tháng thứ 3 Điều này có thể cho thấy với bò lai Sind

có thể trạng tốt khi đưa vào vỗ béo lúc 21 tháng tuổi chỉ nên dừng lại sau thời gian vỗ béo 2 tháng còn đối với bò lai ½ Red Angus thời gian vỗ béo có thể kéo dài đến 3 tháng mà bò vẫn cho tăng trọng cao Diễn biến tăng trọng cao ở tháng thứ nhất, sau đó giảm dần ở tháng thứ 2 và thứ

3 đối với bò lai Sind vỗ béo cũng đã được báo cáo ở nhiều nghiên cứu trước đây (Phạm Thế Huệ

và cộng sự, 2009; Vũ Chí Cương và cộng sự, 2008; Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự, 2008) Tuy nhiên có sự khác nhau về tháng tăng trọng cao nhất giữa kết quả của chúng tôi với số liệu công

bố bởi các tác giả trước Trong hầu hết các báo cáo trước, tăng trọng của bò vỗ béo ở tháng thứ 2

đã giảm đi so với tăng trọng ở tháng thức nhất còn trong thí nghiệm này của chúng tôi tăng trọng của bò lai Sind chỉ bắt đầu giảm sau khi vỗ béo 2 tháng

Kết quả tăng trọng của bò lai Sind trong thí nghiệm của chúng tôi cao hơn hoặc tương đương với kết quả vỗ béo bò lai Zebu của Lê Viết Ly và cộng sự (1996), Vũ Văn Nội và cộng sự (1999), Vũ Chí Cương và cộng sự (2001, 2008), Phạm Kim Cương và cộng sự (2001), Phạm Thế Huệ và cộng sự (2009) Tuy nhiên kết quả này thấp hơn so với một số kết quả vỗ béo bò loại thải (0,865 - 0,921kg/con/ngày) của Victo Clarke và cộng sự (1997) cũng như kết quả vỗ béo bò lai Sind gần đây của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2008) và Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự (2008)

Sự khác nhau về mức tăng trọng này có thể là do sự khác nhau về khẩu phần vỗ béo cũng như thể trạng của gia súc khi bắt đầu thí nghiệm Trong các thí nghiệm của các tác giả trước bò trải qua giai đoạn thiếu thức ăn nên thể trạng trước khi đưa vào vỗ béo gầy hơn so với bò trong thí nghiệm này Mặt khác sự khác nhau về điều kiện thời tiết khí hậu giữa các trại thí nghiệm cũng

có thể đã góp phần ảnh hưởng đến khả năng tăng trọng của bò lai Sind vỗ béo

Khác với tăng trọng của bò lai Sind, mức tăng trọng của bò lai ½ Red Angus trong nghiên cứu này cao hơn đáng kể so với tăng trọng khi vỗ béo bò lai chuyên thịt (Charolais x Lai Sind) trong nghiên cứu của Vũ Văn Nội (1994) và Nguyễn Văn Thưởng và cộng sự (1995) Trong báo cáo của Vũ Văn Nội (1994) bò lai F1 ½ Charolais đạt tăng trọng trung bình 0,62

kg/con/ngày, chỉ tương đương 60% mức tăng trọng của bò lai ½ Red Angus trong thí nghiệm này Kết qủa tăng trọng của bò lai ½ Red Angus trong nghiên cứu của chúng tôi cũng xấp xỉ mức tăng trọng của bò Brahman thuần vỗ béo tại TP Hồ Chí Minh (1,18 kg/con/ngày) trong nghiên cứu của Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự (2008) cũng như bò thuần Drought Master, bò lai ½ Drought Master, lai ½ Brahman và lai ½ Charolais (0,91-1,15 kg/con/ngày) trong nghiên cứu của Phạm Văn Quyến (2009) Tuy nhiên so với tăng trọng của bò thuần Drought Master vỗ béo tại

TP Hồ Chí Minh trong nghiên cứu của Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự (2008) và bò thuần Brahman tại Tuyên Quang của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2008) thì tăng trọng của bò lai ½ Red Angus vẫn thấp hơn đáng kể (0,97 so với 1,55 và 1,42 kg/con/ngày) Mức tăng trọng này cũng chỉ tương đương 50% mức tăng trọng của bò thuÇn Brahman vỗ béo tại Australia (1,90 kg/con/ngày) bằng khẩu phần có hàm lượng rỉ mật cao trong nghiên cứu của McCrab và cộng sự (2000) và của bò đực chuyên thịt giống Anh Quốc tại Mỹ trong giai đoạn bò sinh trưởng (1,96 kg/con/ngày) nuôi bằng khẩu phần giàu thức ăn tinh của Sainz và cộng sự (1995)

3.2 Lượng thức ăn ăn vào và tỷ lệ tiêu hóa in vivo của khẩu phần

Số liệu ở Bảng 5 cho thấy tổng khối lượng vật chất khô, chất hữu cơ và protein thô ăn vào trung bình/ngày của bò lai ½ Red Angus cao hơn đáng kể so với bò lai Sind (P<0,001) nhưng khi ước tính theo khối lượng cơ thể thì lượng chất khô ăn vào của bò lai Sind (2,6% KLCT) lại cao hơn đáng kể so với bò lai ½ Red Angus (2,3% KLCT) Tuy nhiên điểm cần lưu ý trong nghiên cứu này là sự sai khác về lượng chất khô ăn vào giữa hai lô thí nghiệm chỉ xảy ra với phần thức ăn tinh, còn lượng ăn vào từ thức ăn thô của cả hai nhóm giống là không sai khác

về mặt thống kê (P>0,05) Điều này có thể là do ảnh hưởng của lượng thức ăn thô cho ăn đến khả năng tiêu hóa và hấp thụ thức ăn tinh ở bò lai Sind lớn hơn so với ở bò lai ½ Red Angus Trong thí nghiệm này chúng tôi nhận thấy bò lai Sind luôn bỏ thừa thức ăn tinh so với định mức cho ăn

và ăn hết thức ăn thô và vì vậy tỷ lệ tinh thô trong phần chất khô ăn vào của bò thí nghiệm là 56:44 (tỷ lệ này trong thức ăn cho ăn là 68:32) Trong khi ở bò lai ½ Red Angus tỷ lệ giữa thức

ăn tinh và thức ăn thô trong phần thức ăn thừa được duy trì ở mức tương đương với tỷ lệ này trong thức ăn cho ăn (tỷ lệ tinh/thô cho ăn 68:32 còn tỷ lệ này trong thức ăn thừa là 63:37) Từ kết quả này cho thấy khi lên khẩu phần vỗ béo cho bò lai Sind để cho ăn riêng rẽ thức ăn tinh và thô thì lượng thức ăn tinh không nên vượt quá 56% tổng chất khô của khẩu phần

Bảng 5 Lượng thức ăn ăn vào và hiệu quả sử dụng thức ăn (Mean ± SD)

NDF ăn vào (kg/con/ngày) 3,40a 3,91b 0,069 <0,001

* Các giá trị trung bình trong cùng một hàng có các chỉ số trên khác nhau thì khác nhau (P<0,05)

Mặc dù tăng trọng của bò lai ½ Red Angus cao hơn đáng kể so với bò lai Sind nhưng hiệu quả sử dụng thức ăn lại không có sự sai khác có ý nghĩa về mặt thống kê giữa 2 lô thí nghiệm Tiêu tốn thức ăn cho tăng trọng của cả 2 lô thí nghiệm (11,6 và 10,2 kg DM/kg tăng trọng) đều ở mức cao hơn khá nhiều so với kết quả của một số thí nghiệm trước (VD: 6,3-7,9 kg chất khô/kg tăng trọng của Phạm Kim Cương và cộng sự (2001); 3,9-4,5 kg chất khô/kg tăng trọng của Đinh văn Tuyền và cộng sự (2008); 6,29-8,73 kg chất khô/kg tăng trọng của Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự (2008); 6,2-8,0 kg chất khô/kg tăng trọng của Phạm Văn Quyến (2010)) Tiêu tốn chất khô/kg tăng trọng của bò lai Sind trong thí nghiệm của chúng tôi cũng cao hơn so với các giá trị tham khảo đưa ra bởi các Tiêu chuẩn ăn như ARC (1984); NRC (1984); INRA (1989); AFRC (1993) - dao động trong khoảng 7,1-10,42 kg chất khô/kg tăng trọng

Tuy nhiên tiêu tốn thức ăn cho tăng trọng trong thí nghiệm của chúng tôi cũng chỉ tương đương với kết quả của Vũ Chí Cương và cộng sự (2008) khi vỗ béo bò lai Sind bằng khẩu phần

có nguồn xơ là thân cây ngô sau thu bắp và bẹ ngô kết hợp ngô nghiền, khô dầu lạc, rỉ mật, urea

và có hàm lượng CP và ME lần lượt là 16% và 9,6 MJ/kg chất khô (10,84 - 11,38 kg chất khô/kg tăng trọng) Tương tự, Sainz và cộng sự (1995) khi vỗ béo bò đực chuyên thịt giống Anh Quốc trong giai đoạn bò sinh trưởng bằng khẩu phần thức ăn thô cao (bò có khối lượng 245 kg khi bắt đầu và 318 kg khi kết thúc giai đoạn này) có hàm lượng CP và ME tương ứng là 13,3% và 7,8 MJ/kg vật chất khô được xây dựng từ cỏ khô alfalfa (64%), rơm lúa mì (32%), rỉ mật (3%) và khoáng cũng thu được kết quả là 10,92 kg/kg tăng trọng Tuy nhiên cần phải lưu ý cũng trong thí nghiệm này nhóm bò được ăn khẩu phần giàu thức ăn tinh (ME=12,8MJ/kg DM và CP = 14,6%)

bò đạt tăng trọng 1,96 kg/con/ngày và tiêu tốn thức ăn chỉ là 4,3 kg DM/kg tăng trọng Kết quả thí nghiệm của Vũ Chí Cương và cộng sự (2000) cũng cho thấy tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng dao động rất lớn (6,23-15,95) tùy thuộc vào khẩu phần vỗ béo Như vậy có thể thấy mật độ dinh dưỡng trong khẩu phần có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sử dụng thức ăn khi tính bằng đơn vị

kg chất khô/kg tăng trọng và đây có thể cũng chính là lí do giải thích cho mức tiêu tốn thức ăn cao (hay hiệu quả sử dụng thức ăn tương đối thấp) trong thí nghiệm của chúng tôi (trong thí nghiệm này hàm lượng CP của khẩu phần chỉ đạt 12% và ME 10,45 MJ/kg chất khô)

Kết quả xác định tỷ lệ tiêu hóa in vivo của khẩu phần ở 2 nhóm bò thí nghiệm được trình bày ở Bảng 6 cho thấy tỷ lệ tiêu hóa chất khô, chất hữu cơ của bò lai ½ Red Angus cao hơn đáng

kể (P<0,05) so với bò lai Sind Tuy nhiên tỷ lệ tiêu hóa protein, NDF và ADF trong khẩu phần lại tương tự nhau giữa các lô thí nghiệm Kết quả này chủ yếu là do sự khác nhau trong khẩu phần ăn vào thực tế giữa hai lô thí nghiệm, trong đó khẩu phần của lô 1 có tỷ lệ thức ăn thô cao hơn và thức ăn tinh thấp hơn so với khẩu phần của lô 2 (Bảng 5) Kết quả này cũng củng cố thêm

cho nhận định ở trên rằng khả năng tiêu hóa và hấp thu thức ăn tinh của bò lai Sind thấp hơn bò lai ½ Red Angus, ít nhất là trong điều kiện của thức nghiệm này

Do tỷ lệ tiêu hóa chất hữu cơ của bò lai ½ Red Angus cao hơn so với bò lai Sind nên hàm lượng chất hữu cơ có thể tiêu hóa và hàm lượng ME của khẩu phần ăn xác định trên bò lai ½ Red Angus cao hơn đáng kể so với bò lai Sind Trong thí nghiệm này hàm lượng ME của khẩu phần

ở các lô thí nghiệm trình bày ở Bảng 6 được ước tính theo công thức của AFRC (1993) Kết quả cho thấy giá trị ME của khẩu phần lô 1 là 10,2 MJ/kg chất khô còn của khẩu phần lô 2 là 10,7 MJ/kg chất khô; tính trung bình cho cả 2 lô thí nghiệm là 10,45 MJ/kg chất khô Tuy nhiên khi

sử dụng các công thức của INRA thì giá trị ME ước tính của khẩu phần lô 1 là 10,5 MJ và của lô

2 là 11,1 MJ/kg chất khô, cao hơn so với công thức của AFRC (1993)

Bảng 6 Tỷ lệ tiêu hóa in vivo của khẩu phần ở các lô thí nghiệm

Ghi chú: Các giá trị trung bình trong cùng 1 hàng có chỉ số trên khác nhau thì khác nhau

1: Hàm lượng chất hữu cơ có thể tiêu hóa; 2: Tính theo công thức ME = 0,0157 DOMD (AFRC, 1993)

3.3 Khả năng cho thịt của bò vỗ béo

Để xác định khả năng cho thịt và so sánh tỷ lệ thịt của bò lai ½ Red Angus với bò lai Sind, chúng tôi tiến hành mổ khảo sát toàn bộ sau khi kết thúc giai đoạn vỗ béo Kết quả Bảng 7 cho thấy trung bình khối lượng thịt xẻ và thịt tinh của bò lai ½ Red Angus cao hơn đáng kể so với khối lượng này của bò lai Sind sau khi kết thúc (252,2 và 193,2 kg ở bò lai ½ Red Angus so với 167,4 và 130,5 kg ở bò lai Sind) Tương tự, tỉ lệ thịt xẻ và thịt tinh của bò lai ½ Red Angus cũng cao hơn đáng kể so với bò lai Sind (P<0,05) Tỷ lệ thịt xẻ của bò lai ½ Red Angus vỗ béo (55,44%) cao hơn 5,2 đơn vị % so với giá trị tỷ lệ thịt xẻ của bò lai Sind sau vỗ béo (50,24%) Tương tự, tỷ lệ thịt tinh của bò lai ½ Red Angus (42,45%) cao hơn 3,28 đơn vị % so với tỷ lệ này của bò lai Sind (39,17%) Kết quả khảo sát cũng cho thấy tỷ lệ không có sự sai khác đáng kể giữa 2 nhóm giống về tỷ lệ thịt loại 1 và thịt loại 3 (tính trên tổng lượng thịt tinh) và tỷ lệ xương nhưng tỷ lệ da thấp hơn và tỷ lệ nội tạng cao hơn ở bò lai ½ Red angus so với bò lai Sind Tuy nhiên sự khác nhau về tỷ lệ da giữa 2 nhóm giống chỉ có ý nghĩa thống kê ở mức P<0,1 (Bảng 7)

Sự khác nhau về tỷ lệ thịt xẻ và thịt tinh giữa các nhóm giống khác nhau đã được khẳng định trong nhiều nghiên cứu trước đây Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2008) khảo sát trên bò Brahman thuần và lai Sind vỗ béo tại Tuyên Quang cho thấy tỷ lệ thịt xẻ và thịt tinh của bò thuần Brahman

cao hơn đáng kể so với bò lai Sind (53,3 và 42,9 ở bò thuần Brahman so với 49,1 và 40,4% ở bò lai Sind) Tương tự, kết quả nghiên cứu của một số tác giả khác tiến hành trên các nhóm giống thuần và lai khác nhau gồm lai Sind, Brahman và Droụght Master thuần, lai Charolais, Drought Master, Brahman cũng cho thấy giống có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ thịt xẻ và thịt tinh của bò

vỗ béo (Nguyễn Văn Thưởng và cộng sự, 1995; Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự, 2008; Phạm Thế Huệ và cộng sự, 2009; Phạm Văn Quyến, 2010) Tất cả các nghiên cứu này đều cho thấy tỷ lệ thịt xẻ và thịt tinh của bò lai Sind thấp hơn đáng kể so với các nhóm giống khác

Tỷ lệ thịt xẻ của bò lai Sind trong nghiên cứu này cao hơn so với giá trị 45,8-47,7% của

Vũ Văn Nội và cộng sự (2001); 45,92% của Phạm Thế Huệ và cộng sự (2009); 46,68% của Phạm văn Quyến (2010) nhưng chỉ tương đương với giá trị 49,1% của Đinh Văn Tuyền và cộng

sự (2008) và thấp hơn giá trị 53,21% khảo sát bởi Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự (2008) Tương

tự, tỷ lệ thịt tinh của bò lai Sind trong nghiên cứu này cũng cao hơn giá trị 36,9% trong nghiên cứu của Vũ Văn Nội và cộng sự (2001); 37,44% của Phạm Văn Quyến (2010) nhưng chỉ tương đương giá trị khảo sát bởi Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2008), Nguyễn Quốc Đạt và cộng sự (2008) và Phạm Thế Huệ và cộng sự (2009)

Cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ một kết quả khảo sát tỷ lệ thịt của bò lai sinh ra từ cặp lai giữa Red Angus và lai Sind được công bố tại Việt Nam cũng như trên thế giới Tuy nhiên khi so sánh kết quả khảo sát bò thuộc một số công thức lai khác đã tiến hành tại Việt nam cho thấy tỷ lệ thịt xẻ của bò lai ½ Red Angus trong nghiên cứu này của chúng tôi (55,44%) cao hơn khá nhiều

so với tỷ lệ này của bò lai ½ Brahman và lai ½ Drought master trong nghiên cứu của Phạm Thế Huệ và cộng sự (2009) và Phạm Văn Quyến (2010) (dao động trong khoảng 48,52 – 50,76%) nhưng chỉ cao hơn không đáng kể, thậm chí tương đương, so với tỷ lệ thịt xẻ của bò lai ½ Charolais (52-55,2%) trong các nghiên cứu của Nguyễn Văn Thưởng và cộng sự (1995), Phạm Thế Huệ và cộng sự (2009) và Phạm Văn Quyến (2010) Tuy nhiên tỷ lệ thịt tinh của bò lai Red Angus trong nghiên cứu này (42,45%) chỉ tương đương với tỷ lệ thịt tinh của bò lai ½ Brahman, lai ½ Drought Master và lai ½ Charolais (39,95- 44,05%) trong nghiên cứu của Phạm Thế Huệ

và cộng sự (2009) và Phạm Văn Quyến (2010)

Kết quả khảo sát cũng cho thấy bò lai ½ Red Angus có chiều dài thân thịt và diện tích cơ thăn lớn hơn đáng kể so với bò lai Sind Với chỉ tiêu dài thân thịt, giá trị chênh lệch giữa 2 nhóm giống là 15,7 cm còn ở chỉ tiêu diện tích cơ thăn, sự chênh lệch là 20,6 cm2 Kết quả này cũng phù hợp với kết quả xác định chỉ tiêu dài thân chéo giữa 2 nhóm giống trong nghiên cứu của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2010) trong đó bò lai ½ Red Angus có độ dài thân chéo lớn hơn bò lai Sind cùng tuổi

Bảng 7 Một số chỉ tiêu mổ khảo sát của bò nuôi thí nghiệm (Mean ± SD)

Khối lượng thịt hơi (kg) 332,5a 458,0b 18,0 0,003

Khối lượng thịt xẻ (kg) 167,4a 252,2b 10,45 0,001