Phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tài liệu tham khảo Phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Lời nói đầu

Việt Nam vẫn thuộc loại nghèo nhất thế giới, nền kinh tế vẫn còn trong tình trạng lạc hậu, lạm phát còn ở mức cao, sản xuất cha ổn định, tốc độ tăng dân số cao, lao động thất nghiệp hoặc cha đủ việc làm ngày càng tăng, tổng sản phẩm quốc dân tính theo đầu ngời thua quá xa nhiều nớc trong khu vực Vì vậy, muốn không bị tụt hậu xa hơn nữa, muốn ổn định mọi mặt để đi lên và phát triển thì tất yếu phải tiến hành công nghiệp hoá hiện đại đất nớc Cái tất yếu ấy thì mọi ngời

dễ dàng nhận ra, song dựa vào đâu để đảm bảo thực hiện nó cho thật hiệu quả và không phải trả giá quá đắt thì lại không dễ dàng bởi vì từ chỗ thấy đợc tính tất yếu không cẩn thận lại dễ sa vào duy ý chí nh đã xảy ra trớc đây, hoặc trái lại nếu chỉ thấy nếu chỉ thấy khó khăn, bất lợi thiếu điều kiện rồi cam chịu tụt hậu thì lại là một tai họa Cũng lại rất có thể nếu chỉ nhìn thấy khó khăn, thiếu vốn bằng mọi cách, mọi giá chấp nhận mọi sự đầu t từ nớc ngoài hoặc vay nợ tràn lan thì cũng là một sai lầm lớn Có rất nhiều vấn đề xung quang công nghiệp hoá -hiện đại hoá nhng ở tiểu luận này chỉ đề cập đến một vài khía cạnh về nguồn nhân lực ttrong thời kỳ này Đây có thể nói là vấn đề quan trọng và cấp thiết hiện nay Chẳng thế mà vấn đề này luôn đợc xếp lên hàng đầu trong số các chính sách

và biện pháp mà các nghị quyết của Đảng đã thông qua Đại hội Đảng IX của

Đảng Cộng Sản Việt Nam đã khẳng định: “ Nguồn lực con ngời là yếu tố cơ bản

để phát triển xã hội, tăng trởng kinh tế nhanh và bền vững…”, “ Con ng”, “ Con ngời và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển đất nớc trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá…”, “ Con ng”

Thực tiễn đã chứng minh rằng không có ngời lao động chất lợng cao chúng

ta không thể phát triển kinh tế, đa nớc ta ra khỏi nghèo nàn lạc hậu Nhng cũng chính do nghèo nàn lạc hậu mà về kinh tế mà chất lợng ngời lao động nớc ta cha cao Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn này và tạo đà cho bớc phát triển tiếp theo của

sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá thì một nớc còn kém phát triển nh nớc

ta không thể không xây dựng một chính sách phát triển lâu bền để nâng cao chất lợng ngời lao động

Là sinh viên năm thứ nhất của trờng Đại học Kinh Tế Quốc Dân, mặc dù

ch-a có nhiều kiến thức đầy đủ song do nhận thức đợc tầm quch-an trọng củch-a nguồn lực con ngời đặc biệt là trong thời kỳ công nghiệp hoá- hiện đại hoá- đất nớc

hiện nay mà em chọn đề tài “ Phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ công

nghiệp hoá -hiện đại hoá - đất nớc” Bài viết của em bao gồm ba phần:

Chơng I: Nguồn gốc và cơ sở lý luận

Chơng II: Nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đất nớc

Chơng III: Thực trạng và giải pháp cho phát triển nguồn nhân lực ở nớc ta thời

kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đất nớc

Do còn giới hạn về mặt trình độ và thời gian nên bài viết không thể tránh đ ợc sai sót Rất mong sự góp ý của thầy và các bạn để bài viết của em đợc hoàn thiện hơn

Cuối cùng em xin chân thành cám ơn TS Lê Ngọc Thông đã nhiệt tình h ớng dẫn em hoàn thành tiểu luận này Một lần nữa em xin chân thành cám ơn thầy!

Chơng I: nguồn gốc vàcơ sở lý luận

Có thể nói vấn đề con ngời là một trong những chủ đề trung tâm của lịch sử

triết học từ cổ đại đến hiện đại Trong lịch sử phát triển nhân loại, đã có rất

nhiều những quan niệm khác nhau về con ngời

Trong thời kỳ cổ đại ngời ta cho rằng, con ngời cũng nh các sinh vật vật chất khác đều do những nguyên tố cụ thể nào đó tạo ra nh: nớc, lửa, không khí…”, “ Con ng ( phơng Tây) hay sự kết hợp các vật thể: kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ…”, “ Con ng( phơng

Đông )

Trong thời kỳ trung cổ ngời ta cho rằng, con ngời do lực lợng siêu nhiên tạo ra: Đạo Thiên Chúa cho rằng con ngời do chúa tạo ra, hay Nho giáo cho rằng Trời sinh ra con ngời, …”, “ Con ng

Đỉnh cao trong quan niệm triết học về con ngời đó là chủ nghĩa Mác,

mục đích tối cao mà học thuyết này với t cách là một khoa học hớng tới nghiên cứu Theo chủ nghĩa Mác thì con ngời là một khái niệm chỉ những cá thể ngời

nh một chỉnh thể trong sự thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội Con ngời

là sản phẩm của sự tiến hoá lâu dài từ giới tự nhiên và giới sinh học Thế giới tự nhiên luôn luôn vận động và phát triển, từ thấp lên cao, từ cha hoàn thiện tới hoàn thiện mà đỉnh cao là con ngời Các giai đoạn mang tính sinh học mà con ngời trải qua từ sinh thành phát triển đến mất đi qui định bản tính sinh học trong

đời sống con ngời Để tồn tại với t cách là một con ngời trớc hết con ngời cũng phải ăn, phải uống…”, “ Con ng Điều đó giải thích vì sao Mác cho rằng con ngời trớc hết phải ăn, mặc ở rồi mới làm chính trị Nhng chỉ dừng lại ở một số thuộc tính sinh học của con ngời thì không thể giải thích đợc bản chất con ngời Đặc trng qui

định sự khác biệt giữa con ngời và thế giới loài vật là mặt xã hội Và để tìm ra sự khác biệt đó, Mác chỉ ra sự khác biệt ở nhiều chỗ nh chỉ có con ngời làm ra t liệu sinh hoạt, con ngời là thớc đo của vạn vật…”, “ Con ng Con ngời trong quá trình tồn tại không chỉ tác động vào tự nhiên, làm biến đổi thế giới tự nhiên mà con ngời có quan hệ với nhau tạo nên bản chất con ngời Để nhấn mạnh bản chất con ngời, Mác đã nêu lên luận đề nổi tiếng Luận Cơng về Phoiơbắc: “Bản chất con ngời không phải là một cái trìu tợng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con ngời là tổng hoà những mối quan hệ xã hội” Luận đề trên khẳng định không có con ngời trìu tợng, thoát ly mọi điều kiện, hoàn cảnh lịch sử, xã hội Con ngời luôn luôn cụ thể, xác định Trong điều kiện lịch sử xác

định, bằng hoạt động thực tiễn của mình, con ngời tạo ra những giá trị vật chất

và tinh thần để tồn tại và phát triển cả thể lực lẫn t duy trí tuệ Chỉ trong toàn bộ các mối quan hệ xã hội đó ( nh quan hệ giai cấp, dân tộc, chính trị, kinh tế…”, “ Con ng) con ngời mới bộc lộ toàn bộ bản chất xã hội của mình.Con ngời không chỉ là chủ thể của hoạt động sản xuất vật chất, là yếu tố hàng đầu, yếu tố đóng vai trò quyết

định trong lực lợng sản xuất của xã hội mà hơn nữa con ngời còn đóng vai trò là chủ thể hoạt động của quá trình lịch sử Thông qua hoạt động vật chất con ngời sáng tạo ra lịch sử của mình, lịch sử xã hội loài ngời

Tóm lại, kế thừa các quan niệm về con ngời trong các thời kỳ trớc, Lý luận của Mác đã đa ra bản chất con ngời một cách toàn diện Đó là sinh vật có tính xã hội “ Con ngời không phải là một tồn tại trừu tợng, ẩn náu đâu đó ngoài thế giới” Đó là những con ngời sống trong một thời đại nhất định, một môi trờng xã hội nhất định, có những quan hệ xã hội phong phú, phức tạp và ngày càng phong phú với sự phát triển của văn minh

2 Quan điểm về nguồn nhân lực

Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về nguồn lực con ngời Ngân hàng Thế giới cho rằng: nguồn nhân lực là toàn bộ vốn ngời ( thể lực, trí lực, kỹ năng, nghề nghiệp …”, “ Con ng) mà mỗi cá nhân sở hữu, có thể huy động vào đợc trong quá trình sản xuất, kinh doanh hay trong một hoạt đông nào đó Có quan niệm thì cho rằng nguồn lực con ngời là toàn bộ trình độ chuyên môn mà con ngời tích luỹ đợc, có khả năng đen lại thu nhập trong tơng lai

Qua các ý kiến trên có thể hiểu con ngời đợc nhìn nhận là một nguồn lực trong quá trình phát triển xã hội bao gồm tất cả các yếu tố thuộc về thể chất, tinh thần, đạo đức, phẩm chất, trình độ…”, “ Con ng tạo nên năng lực của con ngời, của cộng

đồng ngời có thể sử dụng, phát huy trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội của đất nớc và trong những hoạt động xã hội Con ngời đợc nhìn nhận là một nguồn lực trớc hết là chủ thể của của mọi quan hệ xã hội Vì vậy, con ngời cần

có sức khoẻ, tâm sinh lý mạnh khoẻ để có thể thực hiện đợc nhiệm vụ mà xã hội

đặt ra Mặt khác chủ thể đó phải đợc lợng hoá thành chỉ tiêu về số lợng và chất l-ợng Số lợng nguồn nhân lực đợc xác định trên qui mô dân số, cơ cấu, độ tuổi…”, “ Con ng Còn chất lợng nguồn nhân lực là một khái niệm tổng hợp bao gồm những nét đặc trng về thể lực, trí lực, tay nghề, năng lực quản lí , ý thức trách nhiệm giữa cá nhân với công việc, cá nhân với gia đình…”, “ Con ngTrong các yếu tố trên thì phẩm chất

đạo đức và trình độ học vấn là quan trọng nhất, nó nói lên mức trởng thành của con ngời Không những vậy, chủ thể đó phải có nhân cách mà một nhân cách trọn vẹn phải có những đặc tính về tính ngời; tính dân tộc, tính giai cấp và có cá tính

Khi nói đến nguồn nhân lực, ngời ta bàn đến trình độ, cơ cấu, sự đáp ứng với yêu cầu thị trờng lao động Chất lợng nguồn nhân lực phản ánh trong trình độ kiến thức, kỹ năng và thái độ của ngời lao động Sự phân loại nguồn nhân lực theo ngành nghề, lĩnh vực hoạt động( công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ) đang rất phổ biến ở nớc ta hiện nay, nhng khi chuyển sang nền kinh tế tri thức, phân loại lao động theo tiếp cận công việc nghề nghiệp của ngời lao động sẽ phù hợp hơn Lực lợng lao động đợc chia ra lao động thông tin và lao động phi thông tin Lao động thông tin đợc chia ra hai loại: lao động tri thức và lao động dữ liệu Lao động dữ liệu( th ký, kỹ thuật viên…”, “ Con ng) làm việc chủ yếu với thông tin đã đợc mã hoá, trong khi đó lao động tri thức phải đơng đầu với việc sản sinh ra ý tởng hay chuẩn bị cho việc mã hoá thông tin Lao động quản lý nằm giữa hai loại hình này Lao động phi thông tin dễ dàng mã hoá và thay thế bằng kỹ thuật và công nghệ Nh vậy, có thể phân loại lực lợng lao động ra năm loại: lao động tri thức,

lao động quản lý, lao động dữ liệu, lao động cung cấp dịch vụ và lao động sản xuất hàng hoá Mỗi loại lao động này có những đóng góp khác nhau vào việc tạo

ra sản phẩm Nồng độ tri thức, trí tuệ cao hay thấp trong sản phẩm lao động phụ thuộc chủ yếu vào đóng góp của lực lợng lao động trí thức, quản lý và phần nào của lao động dữ liệu ở nớc ta, tỷ lệ lao động phi thông tin còn rất cao trong cơ cấu lực lợng lao động, do đó hàng hoá có tỷ lệ trí tuệ thấp Muốn tăng khả năng cạnh tranh trên thị trờng quốc tế, cần tăng nhanh tỷ lệ trí tuệ trong hàng hoá trong thời gian tới

Tóm lại, xã hội muốn phát triển nhanh và bền vững phải quan tâm đào tạo nguồn lực con ngời có chất lợng ngày càng cao Muốn thực hiện đợc điều đó, cần có sự quan tâm đúng mức trong quá trinh đào tạo, trong quá trình sử dụng và phân công lao động xã hội

Chơng II: Vấn đề nguồn nhân lực trong thời kỳ

công nghiệp hoá - hiện đại hoá

1 Quan niệm về công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Quan niệm đơn giản nhất về công nghiệp hoá, hiện đại hoá cho rằng “ công nghiệp hoá là một đặc tính công nghiệp cho một hoạt động, trang bị ( cho một vùng, một nớc), các nhà máy, các loại công nghiệp…”, “ Con ng” Quan niệm mang tính triết tự này đợc hình thành trên cơ sở khái quát hình thành lịch sử công nghiệp hoá ở các nớc Tây Âu, Bắc Mỹ

Nghiên cứu phạm trù công nghiệp hoá của các nhà kinh tế Liên Xô( cũ) ta thấy trong cuốn giáo khoa kinh tế chính trị của Liên Xô đợc dịch sang tiếng việt

1958, ngời ta định nghĩa “ công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là phát triển đại công nghiệp, trớc hết là công nghiệp nặng, sự phát triển ấy cần thiết cho việc cải tạo toàn bộ nền kinh tế quốc dân trên cơ sở kỹ thuật tiên tiến.”

Năm 1963, tổ chức phát triển công nghiệp của Liên Hợp Quốc( UNIDO) đã

đa ra một định nghĩa: “ công nghiệp hoá là một quá trình phát triển kinh tế, trong quá trình này, một bộ phận ngày càng tăng các nguồn của cải quốc dân đợc động viên để phát triển cơ cấu kinh tế nhiều ngành ở trong nớc với kỹ thuật hiện đại

Đặc điểm của cơ cấu kinh tế này là có một bộ phận luôn thay đổi để sản xuất ra

t liệu sản xuất, hàng tiêu dùng và có khả năng đảm bảo cho toàn bộ nền kinh tế phát triển với nhịp độ cao, đảm bảo đạt tới sự tiến bộ của nền kinh tế và xã hội.” Theo quan điểm này, quá trình công nghiệp hoá nhằm thực hiện nhiều mục tiêu chứ không phải chỉ nhằm một mục tiêu - kỹ thuật

Kế thừa chọn lọc những tri thức văn minh của nhân loại, rút ngắn những kinh nghiệm trong lịch sử tiến hành công nghiệp hoá, và thực tiễn công nghiệp hoá ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, Hội nghị Ban chấp hành trung ơng lần thứ bẩy khoá VI và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Đảng Cộng Sản Việt Nam

đã xác định: “công nghiệp hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phơng tiện và phơng pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học- công nghệ tạo ra năng suất lao động cao” Tóm lại đó là sự phát triển của lực lợng sản xuất từ thấp đến cao, từ cha hoàn thiện đến hoàn thiện Thực hiện công nghiệp hoá là nhằm phát triển kinh tế- xã hội, đa nớc ta theo kịp các nớc tiên tiến trên thế giới

2 Tính tất yếu khách quan của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Mỗi phơng thức sản xuất xã hội chỉ có thể đợc xác lập trên cơ sở vật chất kỹ thuật tơng ứng Cơ sở vật chất kỹ thuật là toàn bộ hệ thống các yếu tố vật chất của lực lợng sản xuất xã hội phù hợp với trình độ kỹ thuật tơng ứng mà lực lợng lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất thoả mãn nhu cầu của xã hội Nhiệm vụ quan trọng nhất của nớc ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội không qua chế độ t bản chủ nghĩa, là phải xây dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Muốn thực hiện thành công nhiệm vụ quan trọng nói trên, nhất thiết phải tiến hành công nghiệp hoá

Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nớc nông nghiệp lạc hậu, cơ sở vật chất kỹ thuật thấp kém, trình độ của lực lợng sản xuất cha phát triển, quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa mới đợc thiết lập, cha đợc hoàn thiện Vì vậy, quá trình công nghiệp hoá là quá trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân Mỗi bớc tiến của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một bớc tăng cờng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phát triển mạnh mẽ lực l-ợng sản xuất và góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa

Việc thực hiện thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá có ý nghĩa to lớn và có tác dụng hoàn thiện về nhiều mặt Cụ thể:

Nớc ta lên chủ nghĩa xã hội với xuất phát điểm là nền nông nghiệp nghèo nàn và lạc hậu, 80 % dân c nông thôn có mức thu nhập thấp Vì vậy công nghiệp hoá là quá trình tạo ra những điều kiện vật chất kỹ thuật cần thiết về con ngời và khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để không ngừng tăng năng xuất lao động làm cho nền kinh tế tăng trởng nhanh, từ đó nâng cao đời sống vật chất và văn hoá cho nhân dân, thực hiện công bằng xã hội Không những vậy, mà công nghiệp hoá còn làm biến đổi về chất của lực lợng sản xuất nhờ đó mà nâng cao vai trò của ngời lao động - nhân tố trung tâm của nền kinh tế

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá phát triển mối quan hệ kinh tế giữa các ngành, các vùng trong phạm vi mỗi nớc và các nớc với nhau, nâng cao trình độ quản lý của kinh tế của nhà nớc, nâng cao khả năng tích luỹ mở rộng sản xuất Công nghiệp hoá, hiện đại hoá tạo điều kiện vật chất cho việc củng cố và tăng cờng tiềm lực quốc phòng, tăng khả năng đảm bảo an ninh và quốc phòng, các yếu tố vật chất, kỹ thuật đáp ứng yêu cầu đó Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

có tác dụng trực tiếp và chủ yếu trong việc tạo ra tiềm lực to lớn cho quốc phòng Trong xu thế khu vực hoá và toàn cầu hoá về kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, trong điều kiện cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại đang diễn ra

mạnh mẽ thì công nghiệp hoá càng trở lên cấp thiết đối với tất cả các nớc đặc biệt

là các nớc đang phát triển nh ở Việt Nam Vì vậy, mà hội nghị lần thứ VI Ban chấp hành trung ơng Đảng Cộng Sản Việt Nam khoá VII đã xác định tới đây nớc

ta “ chuyển dần sang một thời kỳ phát triển mới, đẩy tới một bớc công nghiệp hoá hiện đại hoá, nhằm tạo thêm nhiều công ăn việc làm, đẩy nhanh tốc độ, tăng trởng kinh tế, cải thiện hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần cho ngời dân Đây

là nhiệm vụ trung tâm có tầm quan trọng hàng đầu trong thời gian tới”

3 Đặc điểm của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là xu hớng phát triển chung của các nớc trên thế giới Đó cũng là con đờng phát triển tất yếu của nớc ta để đi lên mục tiêu “ xã hội công bằng văn minh, dân giàu nớc mạnh” công nghiệp hoá, hiện đại hoá không chỉ là công cuộc xây dựng nền kinh tế mà chính là quá trình biến đổi cách mạng sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ( kinh tế, chính trị, khoa học…”, “ Con ng) làm cho xã hội phát triển lên một trạng thái về mới chất

Công nghiệp hoá và hiện đại hoá là một quá trình lâu dài, có rất nhiều khó khăn, thách thức găy gắt nhng cũng có nhiều thuận lợi và thời cơ lớn Cần phải biết tranh thủ thời cơ, phát huy những thuận lợi, khắc phục khó khăn, đẩy lùi nguy cơ, vợt qua thử thách thì mới có thể thực hiện thành công sự nghiệp này Muốn vậy, đòi hỏi ngoài môi trờng chính trị ổn định, phải có nguồn lực cần thiết

nh nguồn lực con ngời, vốn, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật Các nguồn lực này phải có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Cùng tham gia vào quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhng ở mức độ tác động với vai trò của chúng đối với toàn bộ quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhng ở mức độ khác nhau, trong đó nguồn lực con ngời phải trở thành động lực phát triển, có vai trò quyết định thành công của sự nghiệp này

Công nghiệp hoá gắn liền với hiện đại hoá Sở dĩ nh vậy là vì trên thế giới

đang diễn ra cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, một số nớc phát triển đã bắt đầu chuyển từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức, nên phải tranh thủ ứng dụng những thành tựu của cách mạng khoa học công nghệ, tiếp cận kinh tế tri thức để hiện đại hoá những ngành, những khâu, những lĩnh vực có

điều kiện nhảy vọt Muốn vậy, thì phải nâng cao khả năng nhận thức của con ngời trong việc học hỏi

tiếp thu những khoa học công nghệ tiên tiến hiện đại trên thế giới để rút ngắn khoảng cách tụt hậu của ta so với các nớc khác

4 Vai trò của nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Vai trò của nguồn lực con ngời quan trọng nh thế nào đã đợc chứng minh trong lịch sử kinh tế của các nớc t bản phát triển nh Nhật Bản, Mỹ…”, “ Con ng nhiều nhà kinh doanh nớc ngoài khi đến thăm quan Nhật Bản thờng chỉ chú ý đến kỹ thuật, máy móc và coi đó là nguyên nhân dẫn đến “ kỳ tích Nhật Bản” nhng họ đã nhầm, chính ngời Nhật Bản cũng không quan niệm nh vậy Ngời Nhật cho rằng

kỹ thuật và công nghệ có vai trò rất to lớn nhng không phải là yếu tố quyết định nhất Yếu tố quyết định nhất dẫn đến thành công của họ là con ngời Chính vì vậy, họ đã tập trung cao độ và có những chính sách độc đáo phát triển yếu tố con ngời

Nh mọi quốc gia khác trên thế giới, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

ở Việt Nam cũng phải phụ thuộc vào nguồn lực con ngời và do nguồn lực này quyết định Bởi vì:

- Thứ nhất: các nguồn lực khác nh vốn, tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa

lý…”, “ Con ng tự nó chỉ tồn tại dới dạng tiềm năng Chúng chỉ phát huy tác dụng và có ý nghĩa tích cực đối với xã hội khi đợc kết hợp với các nguồn lực con ngời thông qua hoạt động có ý thức của con ngời Bởi lẽ, con ngời là nguồn lực duy nhất biết t duy, có trí tuệ và có ý chí, biết lợi dụng các nguồn lực khác, gắn chúng kết lại với nhau, tạo thành một sức mạnh tổng hợp, cùng tác động vào quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Các nguồn lực khác là những khách thể chịu sự tác

động, cải tạo khai thác của con ngời, tất cả chúng đều phục vụ cho nhu cầu và lợi ích của con ngời, nếu con ngời biết cách tác động và chi phối nó Vì thế trong các yếu tố cấu thành lực lợng sản xuất, ngời lao động là yếu tố quan trọng nhất,

là “ lực lợng sản xuất hàng đầu của toàn nhân loại”

- Thứ hai: Các nguồn lực khác là hữu hạn, có thể bị khai thác cạn kiệt, trong

khi đó nguồn lực con ngời là vô tận Nó không chỉ tái sinh và tự sản sinh về mặt sinh học mà còn tự đổi mới không ngừng phát triển về chất trong con ngời xã hội, nếu biết chăm lo, bồi dỡng và khai thác hợp lý Đó là cơ sở làm cho năng lực

và nhận thức hoạt động thực tiễn của con ngời phát triển nh một quá trình vô tận xét trên bình diện cộng đồng nhân loại Nhờ vậy, con ngời đã từng bớc làm chủ

tự nhiên, khám phá ra những tài nguyên mới và sáng tạo ra những tài nguyên vốn không có sẵn trong tự nhiên Với bản chất hoạt động có mục đích sáng tạo ra những hệ thống công cụ sản xuất mới đã tác động vào tự nhiên một cách dễ dàng hơn Chính sự phát triển không ngừng của công cụ sản xuất từ thủ công đến cơ khí và ngày nay là tự động hoá đợc xã hội loài ngời chuyển qua các nền văn minh từ thấp đến cao, từ đó nói trình độ vô tận của con ngời

- Thứ ba: Trí tuệ con ngời có sức mạnh vô cùng to lớn một khi nó đợc vật

thể hoá, trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp Dự báo này của Mác đã và đang trở thành hiện thực Sự phát triển vũ bão của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại đang dẫn nền kinh tế của các nớc công nghiệp phát triển vận

động

đến nền kinh tế trí tuệ ( mà gọi là tri thức ) ở những nớc này, lực lợng sản xuất trí tuệ ngày càng phát triển và chiếm tỷ trọng cao Nguồn lợi mà họ thu đợc từ lao động chất xám chiếm tới 1/2 tổng giá trị tài sản quốc gia Giờ đây sức mạnh của trí tuệ đạt đến mức nhờ có cuộc cách mạng con ngời có thể tạo ra những máy móc “ bắt chớc” hay phỏng theo những đặc tính trí tuệ của chính con ngời Rõ ràng bằng những kỹ thuật công nghệ hiện đại do chính bàn tay khối óc của con ngời mà ngày nay nhân loại đang chứng kiến sự biến đổi thần kỳ của mình

- Thứ t: Kinh nghiệm của nhiều nớc và thực tiễn của chính nớc ta cho thấy

sự thành công của công nghiệp hoá, hiện đại hoá phụ thuộc chủ yếu vào việc hoạch định đờng lối, chính sách cũng nh tổ chức thực hiện, nghĩa là phụ thuộc vào năng lực nhận thức và hoạt động thực tiễn của con ngời Đối với những nền kinh tế nông nghiệp cha công nghiệp hoá thì mặt số lợng của nguồn nhân lực có tầm quan trọng đặc biệt vì nó qui định qui mô của thị trờng Nhng khi tiến hành công nghiệp hoá thì mặt chất lợng, cơ cấu và cơ chế sử dụng nguồn nhân lực lại

là quan trọng hơn Cơ cấu lao động cần cho quá trình công nghiệp hoá phải bao gồm: các chính khách, các nhà hoạch định chính sách, các học giả, các nhà kinh doanh, các nhà kỹ thuật và công nghệ, các công nhân lành nghề…”, “ Con ng không có các chính khách, các học giả tài ba thì khó có thể có đợc những chiến lợc, chính sách phát triển đúng đắn; không có các nhà kinh doanh lỗi lạc thì cũng sẽ không có ngời sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn vốn, nhân lực, công nghệ Sự thiếu vắng hay kém cỏi của một trong các bộ phận cấu thành nhân lực trên đây sẽ có hại cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Qua toàn bộ phân tích trên có thể kết luận rằng nguồn lực con ngời là nguồn lực có vai trò quyết định sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Nếu công nghiệp hoá, hiện đại hoá là vì sự nghiệp phát triển con

ng-ời thì con ngng-ời phải đợc coi là giá trị tối cao Do vậy, muốn công nghiệp hoá, hiện đại hoá thành công thì phải đổi mới cơ bản các chính sách đầu t cho các ngành khoa học, văn hóa, giáo dục, y tế ở Việt Nam nhằm phát triển nguồn lực con ngời cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đây là nhiệm vụ lớn nhất và khó khăn nhất trong công cuộc đổi mới hiện nay