Nghiên cứu khả năng đáp ứng miễn dịch của các giống gà sau khi tiêm vaccine cúm gà và mức độ ảnh hưởng đến miễn dịch đối với các bệnh ND, Bạch lỵ và CRD Phan Văn Lục, Đặng Thị Tám, Ngu
Trang 1Nghiên cứu khả năng đáp ứng miễn dịch của các giống gà sau khi tiêm vaccine cúm gà và mức độ ảnh hưởng đến miễn
dịch đối với các bệnh ND, Bạch lỵ và CRD
Phan Văn Lục, Đặng Thị Tám, Nguyễn Thành Đồng, Nguyễn Ngọc Hùng
Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm
Summary
After first vaccination of H5N2 vaccine, antibody in chickens blood were detected but low level under standard level protection GMT < 4log2 However after the second vaccination of H5N2 vaccine, antibody in blood were raising at 30 and 60 days with GMT = 5,57 – 6,35 and 6,3 – 6,9 log2 respectivement After that antibody reduced gradual at 120 days GMT about 4,1 – 4,3 log2 and at 150 days GMT down 2,0 – 2,6 log2 under standards level protection
After vaccination of Newcastle vaccine for flock were vaccinated with H5N2 vaccine, antibody against Newcastle in blood were high upper standard level protection GMT > 3log2, with Newcastle H1 strain GMT = 5,4 – 5.5 log2 and oil inactivated Newcastle strain GMT = 7,10 – 7,50
1 Đặt vấn đề
Trong ngành chăn nuôi gia cầm nói chung, nuôi gà nói riêng, những năm gần đây đã bị tổn thất về kinh tế và xã hội rất nặng nề do dịch cúm gia cầm xảy ra
Đã có rất nhiều biện pháp được thực hiện để khống chế dịch cúm trong đó việc sử dụng vắc xin cúm vô hoạt nhũ dầu cũng được dùng rộng rãi trong cả nước Để có những thông số về khả năng đáp ứng miễn dịch, biến động hàm lượng kháng thể trên các đàn gà sau khi tiêm vắc xin cúm gà và mức độ ảnh hưởng đến miễn dịch
đối với các bệnh khác, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu khả
năng đáp ứng miễn dịch của các giống gà sau khi tiêm vaccine cúm gà và mức
độ ảnh hưởng đến miễn dịch đối với các bệnh ND, Bạch lỵ và CRD” Trên cơ sở
đó giúp các nhà chăn nuôi sử dụng vắc xin phòng dịch có hiệu quả
2 Đối tượng, Địa điểm, nguyên liệu và nội dung nghiên cứu
2.1 Đối tượng và địa điểm nghiên cứu
2 1 1. Đối tượng nghiên cứu là gà Ri và gà Lương Phượng
2 1 2. Địa điểm nghiên cứu
- Trại thực nghiệm Liên Ninh
- Trung tâm nghiên cứu gia cầm (Vạn Phúc) – Viện Chăn Nuôi
Trang 2- Trung tâm Chẩn đoán Thú y – Cục Thú Y
2 2 Nguyên liệu
- Vắc xin cúm vô hoạt nhũ dầu (Avian Influenza vaccine Inactivated) chủng
H5N2 của Trung Quốc sản xuất
- Kháng nguyên ND, BL, CRD…
- Huyết thanh gà sau khi tiêm vắc xin H5N2 lần 1, lần 2, lần 3:
Lần 1: Sau 30 ngày
Lần 2: Sau 30, 60, 120 và 150 ngày
Lần 3: Sau 30 ngày
2 3 Nội dung nghiên cứu
2 3 1. Biến động hàm lượng kháng thể cúm sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2:
2 3 2. Khả năng đáp ứng miễn dịch Newcastle sau khi dùng vắc xin cúm H5N2
2 3 3. Tỷ lệ nhiễm bệnh BL, CRD
3 Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm
3.1 Phương pháp nghiên cứu
- Xác định hàm lượng kháng thể cúm bằng phản ứng ức chế ngưng kết hồng cầu (HI)
- Xác định hàm lượng kháng thể Newcastle bằng phản ứng ức chế ngưng kết hồng cầu gà (HI)
- Xác định sự bài tiết virus cúm H5 qua ổ nhớp bằng phương pháp PCR
- Xác định tỷ lệ nhiễm BL, CRD bằng phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính với kháng nguyên chuẩn (Intervet)
- Xác định tỷ lệ nuôi sống, tỷ lệ đẻ bằng phương pháp thống kê
3.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm
Các đàn gà giống Lương Phượng, Ri được theo dõi từ lúc 1 – 360 ngày tuổi với số lượng mỗi giống là 1 000 con Được bố trí nuôi trong một dãy chuồng có 10
ô, mỗi ô là 200 con Trong đó:
- Số gà đối chứng mỗi giống là 30 con không được tiêm vắc xin cúm gà (gà chỉ báo)
Trang 3- Số gà thí nghiệm được tiêm vắc xin cúm chủng H5N2 vào lúc: 8,
38, và 220 ngày tuổi
3.3 Phương pháp xử lý số liệu
- Bằng phương pháp thống kê sinh vật học
4 Kết quả và thảo luận
4.1 Xác định hiệu giá kháng thể cúm gà sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 1
được 30 ngày
Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 1 cho cả 2 giống gà Lương Phượng và
gà Ri được 30 ngày, chúng tôi tiến hành lấy máu, chắt huyết thanh để kiểm tra hiệu giá kháng thể cúm gà Kết quả được thể hiện ở bảng 1
Kết quả ở Bảng 1 cho thấy sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 1 được 30 ngày đã xuất hiện kháng thể cúm trong máu gà Tuy nhiên hàm lượng kháng thể cúm gà đang rất thấp, chỉ ở mức GMT = 1,76 – 2,06 log2 Tỷ lệ bảo hộ thấp là 26,6 – 33,3% (hiệu giá kháng thể bảo hộ là 4) với hiệu giá kháng thể và tỷ lệ chuyển dương này thì đàn gà không thể chống được virus cúm cường độc ở ngoài môi trường, trong khi đó gà đối chứng không tiêm thì không có kháng thể Cùng với việc kiểm tra hàm lượng kháng thể cúm trong máu gà, chúng tôi còn kiểm tra
sự bài tiết virus ra ngoài môi trường Qua kiểm tra virus cúm H5 trong các mẫu dịch ổ nhớp, kết quả là 60 mẫu âm tính (-)/60 mẫu kiểm tra
Bảng 1 Hiệu giá kháng thể cúm gà của các đàn gà sau khi tiêm vắc xin cúm
H5N2 lần 1 được 30 ngày
Hiệu giá kháng thể Giống gà
Số mẫu kiểm tra
Số mẫu dương tính (+)
(%)
Lương
Trang 4Ri 10 0 0 0
4.2 Xác định hiệu giá kháng thể cúm gà sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 2
được 30, 60, 120 và 150 ngày
Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 2 được 30, 60, 120 và 150 ngày chúng tôi đã tiến hành lấy mẫu máu để kiểm tra sự biến động hàm lương kháng thể cúm trong máu gà theo thời gian trên Kết quả được thể hiện ở bảng 2:
Trang 5Bảng 2 Hiệu giá kháng thể cúm gà của các đàn gà sau khi tiêm vắc xin cúm
H5N2 lần 2 được 30, 60, 120 và 150 ngày
Hiệu giá kháng thể Thời
gian
sau
tiêm
vắc
xin
(ngày)
Giống
gà
Số mẫu kiểm tra
Số mẫu dương tính (+)
1/2 1/4 1/8 1/16 1/32 1/64 1/128 1/256 GMT CD
(%)
LP 35 32 - - - 5 4 10 9 4 5,57 91,4
Ri 61 29 - - 1 1 2 4 11 10 6,35 90,3
30
ĐC
LP 30 28 - - 3 - - 7 6 12 6,3 83,3
Ri 30 30 - - - - 4 5 10 11 6,9 100
60
ĐC
120
ĐC
LP 30 13 - 2 3 4 5 5 1 - 2,0 40
150
ĐC
Qua kết quả thí nghiệm ở bảng 2 cho thấy sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 2 được 30 ngày hiệu giá kháng thể đã tăng lên cao ở mức 5,57 – 6,35 log2, tỷ
lệ bảo hộ là 90,3 – 91,4%
Sang tháng thứ 2 thì hiệu giá kháng thể trong máu vẵn giữ ở mức cao là 6,3 – 6,9 log2, tỷ lệ bảo hộ là 83,3 – 100% Với hiệu giá kháng thể và tỷ lệ bảo hộ cao như vậy thì đàn gà sẽ bảo hộ được virus cúm cường độc ở ngoài môi trường
Sang tháng thứ 4 (120 ngày) thì hiệu giá kháng thể đã giảm xuống còn 4,1 – 4,3 log2 và tỷ lệ bảo hộ là 65 – 66%
Và tháng thứ 5 (150 ngày) hiệu giá kháng thể giảm xuống chỉ còn 2,0 – 2,6 log2 và tỷ lệ bảo hộ chỉ còn 25 – 40% Hai chỉ tiêu này đều dưới mức cho phép
Trang 6(hiệu giá kháng thể bảo hộ là 4,0 log2) Nh− vậy hàm l−ợng kháng thể cúm gà ở tháng thứ 4 (120 ngày) sau khi tiêm vắc xin đã ở mức báo động, lúc này cần bổ sung tiêm phòng để nâng cao hàm l−ợng kháng thể cho đàn gà
Trang 7Biểu đồ 1 Biến động hàm lượng kháng thể sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 2
được 30, 60, 120, 150 ngày
Biến động hàm lượng kháng thể sau khi tiêm
Vắc xin cúm H5N2 lần 2
6.35
6.9
4.3
2.6
5.57
6.3
4.1
2
0 1 2 3 4 5 6 7 8
Ngày
Ri
LP
Các gà đối chứng (gà chỉ báo) không tiêm vắc xin cúm H5N2 qua kiểm tra không có kháng thể ở tất cả các mẫu được kiểm tra
Ngoài ra chúng tôi còn kiểm tra sự bài tiết virus ra ngoài môi trường qua kiểm tra virus H5 trong các mẫu dịch ổ nhớp đều cho kết quả âm tính (-): 150 mẫu (-)/150 mẫu kiểm tra Chứng tỏ không có sự lưu hành virus ở ngoài môi trường
4.3 Hàm lượng kháng thể cúm gà sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 3
Sau khi tiêm vắc xin H5N2 lần 3 được 30 ngày chúng tôi tiến hành lấy máu
để kiểm tra Kết quả được thể hiện ở bảng 3:
Qua bảng 3 ta thấy đàn gà sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 3 được 30 ngày thì hàm lượng kháng thể đã tăng lên rất cao ở mức GMT = 7,2 – 7,3 log2 và
tỷ lệ bảo hộ là 90 – 93% ở hiệu giá kháng thể và tỷ lệ bảo hộ này thì đàn gà hoàn toàn bảo hộ được bệnh cúm
Bảng 3 Hiệu giá kháng thể cúm gà của các đàn gà sau khi tiêm vắc xin cúm
H5N2 được 30 ngày
Trang 8mẫu
kiểm
tra
mẫu dương tính (+)
1/8 1/16 1/32 1/64 1/128 1/256 1/512 GMT CD
(%)
ĐC
4 4 Khả năng đáp ứng miễn dịch đối với bệnh Newcastle sau khi dùng vắc xin cúm
Song song với việc sử dụng vắc xin cúm cho đàn gà, chúng tôi có tiến hành tiêm vắc xin Newcastle cho các đàn gà theo lịch và sau khi tiêm được 30 ngày thì lấy máu để kiểm tra hiệu giá kháng thể Newcastle Kết quả được thể hiện ở bảng 4
Bảng 4 Hiệu giá kháng thể Newcastle của các đàn gà sau khi tiêm vắc xin
Newcastle hệ I và vắc xin Newcastle vô hoạt nhũ dầu được 30 ngày
Hiệu giá kháng thể Vắc
xin
Giống
gà
Số mẫu kiểm tra
1/4 1/8 1/16 1/32 1/64 1/128 1/256 1/512 1/1024 MG CD
(%)
New
ND,
IB,
EDS Ri 30 2 - 1 1 3 3 7 11 5 7,16 100
Qua kết quả bảng 4 ta thấy việc sử dụng vắc xin cúm cho các đàn gà đã không ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng miễn dịch đối với kháng thể chống bệnh Newcastle ở các đàn gà Hiệu giá kháng thể Newcastle sau khi tiêm Newcastle hệ I
đạt 5,4 – 5,5 log2 và Newcastle vô hoạt nhũ dầu đa giá là 7,16 – 7,5 log2 Tỷ lệ bảo hộ đều đạt 100% Như vậy các đàn gà hoàn toàn bảo hộ được bệnh do virus Newcastle cường độc ngoài môi trường
4.5 Tỷ lệ nhiễm Bạch lỵ và CRD của các đàn gà được tiêm phòng vắc xin cúm
gà H5N2
Trang 9Cùng với việc lấy máu kiểm tra hàm lượng kháng thể cúm gà và hàm lượng kháng thể Newcastle, chúng tôi cũng xác định tỷ lệ nhiễm Bạch lỵ và CRD trên các đàn gà bằng phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính Kết quả được thể hiện
ở bảng 5:
Bảng 5 Tỷ lệ nhiễm Bạch lỵ, CRD trên các đàn gà sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2
Giống gà Số mẫu kiểm
tra các đợt Tổng số (+) % Tổng số (+) % Lương
Qua bảng 5 ta thấy các đàn gà được tiêm vắc xin cúm H5N2 không làm ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm Bạch lỵ, CRD Tỷ lệ nhiễm Bạch lỵ dao động từ 6,7 – 8,3%, CRD: 10 – 13,3%
Thảo luận
Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 1 vào lúc 8 ngày tuổi, sau 30 ngày kháng thể được hình thành nhưng vẫn ở mức thấp, dưới mức bảo hộ cần thiết Trong khi đó nếu tiêm vắc xin cúm H5N1 nhũ dầu cho gà lúc 10 – 15 ngày tuổi và sau 30 ngày kiểm tra hiệu giá kháng thể đã đạt mức cao 6,0 – 6,5 log2 (Phan Văn Lục, Đặng Thị Tám – 2007) tỷ lệ bảo hộ chồng virus là 83,3 – 93,3% Phải chăng vắc xin cúm chủng H5N1 gây đáp ứng miễn dịch cho gà tốt hơn vắc xin cúm chủng H5N2 ? Vấn đề này cần được kiểm tra theo dõi để làm sáng tỏ
Sau khi tiêm vắc xin cúm lần 2, hàm lượng kháng thể tăng dần đạt đỉnh cao
ở thời điểm 30 – 60 ngày sau đó giảm dần đến tháng thứ 4 (120 ngày) còn 4,1 – 4,3 xấp xỉ ở ngưỡng bảo hộ Đến 150 ngày hàm lượng kháng thể giảm chỉ còn 2.0 – 2,6 ở dưới mức bảo hộ Theo khuyến cáo của nhà sản xuất sau khi tiêm lần 2 kháng thể có thể kéo dài đến tháng thứ 6 mới tiêm lại vắc xin so với kết quả của chúng tôi thì ở tháng thứ 4 (120 ngày) cần tiêm bổ sung rồi
5 Kết luận và đề nghị
5.1 Kết luận
Trang 105.1.1. Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 1 cho đàn gà, hàm lượng kháng thể được hình thành trong máu, nhưng ở thời điểm 30 ngày hàm lượng kháng thể chỉ đạt ở mức thấp dưới mức bảo hộ < 4log2 (GMT là: 1,76 – 2.06 log2)
5.1.2. Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 2 cho đàn gà thì hàm lượng kháng thể
được hình thành trong máu và đạt vào các thời điểm sau khi tiêm:
- 30 ngày MGT = 5,57 – 6,35 log2, CD = 90,3 – 91,4 %
- 60 ngày MGT = 6,30 – 6,90 log2, CD = 83,3 – 100 %
- 120 ngày MGT = 4,10 – 4,30 log2, CD = 65 – 66 %
- 150 ngày MGT = 2,00 – 2,60 log2, CD = 25 – 40 %
5.1.3. Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 lần 3 cho đàn gà thì hàm lượng kháng thể
được hình thành trong máu và đỉnh cao sau 30 ngày GMT = 7,20 – 7,30, bảo hộ 90 – 93%
5.1.4. Gà đối chứng không tiêm vắc xin cúm, không có kháng thể
5.1.5. Sau khi tiêm vắc xin cúm H5N2 cho đàn gà không làm ảnh hưởng đến đáp
ứng miễn dịch chống bệnh Newcastle, hàm lượng kháng thể thu được vẫn ở trên mức bảo hộ cho phép GMT ≥ 3log2, đối với vắc xin Newcastle hệ I đạt GMT = 5,4 – 5,5 log2 và đối với vắc xin Newcastle đa giá nhũ dầu đạt GMT = 7,16 – 7,50 log2, tỷ lệ bảo hộ 100%
5.2 Đề nghị
- Nên dùng vắc xin H5N2 lần 3 vào lúc sau khi tiêm vắc xin cúm lần 2 được
120 ngày, thay cho 180 ngày trước đây
- Nghiên cứu hàm lượng kháng thể sau khi tiêm H5N1 cho đàn gà, từ đó bổ sung xây dựng lịch tiêm phòng hợp lý
