KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG VÀ CHO THỊT CỦA CHIM TRĨ ĐỎ KHOANG CỔ TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI NHỐT

KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG VÀ CHO THỊT CỦA CHIM TRĨ ĐỎ KHOANG CỔ TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI NHỐT Hoàng Thanh Hải1, Võ Văn Sự2, Phạm Công Thiếu1, Dương Xuân Tuyển3, Nguyễn Khắc Khánh2, Bạch Mạnh Điều

KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG VÀ CHO THỊT CỦA CHIM TRĨ ĐỎ KHOANG CỔ

TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI NHỐT Hoàng Thanh Hải1, Võ Văn Sự2, Phạm Công Thiếu1, Dương Xuân Tuyển3, Nguyễn Khắc Khánh2, Bạch Mạnh Điều1, Phạm Hải Ninh2, Đào Đoan Trang1 và Trần Quốc Hùng1

1Trung tâm Thực nghiệm và bảo tồn vật nuôi; 2Bộ môn Động vật quý hiếm và ĐDSH;

3

Trung tâm Nghiên cứu và chuyển giao TBKHKT chăn nuôi TP.HCM

Tác giả liên hệ: Hoàng Thanh Hải, Trung tâm thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi – Viện Chăn

nuôi, DD: 0977455897, Email: haiditruyen@yahoo.com.vn

ABSTRACT Growth performance and meat production of ring-neck pheasant in confined rearing

condition During recent years, ring-neck pheasant has been widely bred and developed into animal farming to meet the increasing requirement of community in terms of high quality meat

In confined rearing condition, survival rate at 1-9 weeks of age was low but from 10 to 20 weeks it was higher At 20 weeks, servival rate was 72.22%, body weight was 992.7g for female and 1293.2g for male Carcass rate of ring-neck pheasant was 70.80%, breast and leg meat rate was higher than other poultry, fat rate was low Dry matter, protein, amino acid content of breast, leg meat was higher than other poultry Feed consumption per kg weight gain in 20 weeks was 4.95kg, feed cost of 1kg live weight was 57.181 VND

Keywords: Pheasant, growth performance, meat quality, feed consumption, confined condition

ĐẶT VẤN ĐỀ

Xã hội phát triển, đời sống của con người không ngừng được nâng lên, nhu cầu thực phẩm chất lượng thơm, ngon, bổ dưỡng, an toàn và mới lạ ngày càng tăng Trong những năm gần đây phong trào nuôi động vật quý hiếm có giá trị kinh tế phát triển rộng rãi trong chăn nuôi

Đã xuất hiện nhiều nông dân giỏi, nhiều mô hình tỷ phú lợn rừng, nhím, baba… khắp cả nuớc Chính họ đã làm giàu cho gia đình mình và cung cấp cho xã hội một nguồn thực phẩm có giá trị Việc nhân giống và chăn nuôi trong môi trường nhân tạo cũng tạo điều kiện để cho các loài động vật quý hiếm phát triển nhanh hơn, góp phần làm giảm áp lực săn bắn trong tự nhiên

và nguy cơ tuyệt chủng

Chim trĩ đỏ khoang cổ là một đối tượng vật nuôi Trong thời gian gần đây đã được một số người nông dân nuôi với quy mô lớn Ngoài vai trò cung cấp nguồn thực phẩm chất lượng cao thì chim trĩ cũng là vật nuôi cảnh khá phổ biến ở nhiều nước và hiện đang phát triển ở Việt Nam

Từ trước tới nay ở Việt Nam chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống về khả năng sinh trưởng và cho thịt của chim Trĩ đỏ khoang cổ Để giúp người chăn nuôi biết được nên nuôi chim Trĩ thương phẩm như thế nào? thời điểm giết thịt thích hợp mang lại hiệu quả kinh tế, người tiêu dùng hiểu được giá trị dinh dưỡng của thịt chim Trĩ là cần thiết vì vậy chúng tôi triển khai đề tài “Khả năng sinh trưởng và cho thịt của chim Trĩ

đỏ khoang cổ trong điều kiện nuôi nhốt”

Mục tiêu đề tài: Xác định được khả năng sinh trưởng và cho thịt của chim Trĩ đỏ khoang cổ

từ đó giúp người chăn nuôi có những định hướng đúng trong việc phát triển chăn nuôi chim Trĩ đỏ khoang cổ ở Việt nam

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Vật liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu

Vật liệu: 180 con Chim Trĩ đỏ khoang cổ 1 ngày tuổi

Thời gian: Từ tháng 04 năm 2010 đến tháng 09 năm 2011

Địa điểm: Trung tâm thực nghiệm và bảo tồn vật nuôi – Viện chăn nuôi

Phương pháp nghiên cứu

Khả năng sinh trưởng

Thí nghiệm được nuôi 2 năm mỗi năm 90 con Năm 2010 được nuôi từ tháng 6 đến tháng 9 Năm 2011 được nuôi từ tháng 5 đến tháng 8

Chế độ dinh dưỡng tham khảo kết quả nghiên cứu thuộc “Chương trình nhân giống chim Trĩ của Viện nghiên cứu gia cầm tại Seven Hills” và khẩu phần nuôi thực tế tại Trung tâm thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi – Viện Chăn nuôi nhiều năm qua Nguyên liệu thức ăn ổn định trong quá trình nuôi

Bảng1: Chế độ chăm sóc nuôi dưỡng và thành phần dinh dưỡng trong khẩu phần ăn Giai đoạn 0-4 tuần tuổi 5-9 tuần tuổi 10- 20 tuần tuổi

Mật độ (con/m2) 30 (Nuôi lồng) 6 – 10 (Nuôi nền) 3 – 5 (Nuôi nền) Nhiệt độ 35-370C hai tuần đầu, giảm dần các tuần tiếp theo

Quy trình vệ sinh thú y và phòng bệnh dựa theo quy trình nuôi chim Trĩ thực tế của Trung tâm thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi – Viện chăn nuôi

Các chỉ tiêu theo dõi: Tỷ lệ nuôi sống: ghi chép đầy đủ hao hụt hàng tuần Khối lượng chim trĩ qua các tuần tuổi: chim hàng tuần được cân từng con Tiêu thụ thức ăn/con/tuần: Hàng tuần cân một lượng dư thức ăn cho từng lô thí nghiệm Đến cùng thời gian đó tuần sau cân và ghi chép lại

Khả năng cho thịt và chất lượng thịt

Mổ khảo sát 5 con trống và 5 con mái để xác định: Khối lượng thân thịt (khối lượng cơ thể sau khi cắt tiết vặt lông, bỏ phủ tạng, bỏ đầu và chân), khối lượng thịt lườn, thịt đùi và khối lượng mỡ bụng Phân tích chất lượng thịt là phân tích chất lượng thịt ngực và thịt đùi Bao gồm các chỉ tiêu: vật chất khô, protein, lipit, axitamin (phân tích tại bộ môn phân tích thức ăn gia súc và sản phẩn chăn nuôi – Viện chăn nuôi)

Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được thu thập và phân tích theo phương pháp thống kê sinh học bẳng phần mềm Excel và Minitab14

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Tỷ lệ nuôi sống qua các tuần tuổi

Tỷ lệ nuôi sống được thể hiện ở bảng 3 và cho thấy tỷ lệ nuôi sống của chim Trĩ đến 20 tuần tuổi đạt 72,22% Nhưng trong 8 tuần đầu chỉ đạt 78,33% Qua hai năm nuôi cho thấy giai đoạn 0-8 tuần tuổi là giai đoạn hao hụt nhiều nhất và đến các tuần tuổi tiếp theo tỷ lệ nuôi sống đạt khá cao So sánh tỷ lệ nuôi sống của chim Trĩ với một số giống gà địa phương của

Hồ Xuân Tùng (2009) trên gà Hồ là 76,65%, trên gà mía là 77,3%, gà móng 77,15% thì sự sai lệch là không đáng kể

Bảng 3: Tỷ lệ nuôi sống qua các tuần tuổi (%) Tuần tuổi Năm 2010 (n=90) Năm 2011 (n=90) TB

Sinh trưởng qua các tuần tuổi

Sinh trưởng tích luỹ

Bảng 4: Khối lượng cơ thể chim Trĩ qua các tuần tuổi năm 2010 – 2011

2010 (n=90) 2011 (n=90) Chim trống (g) Chim mái (g)

TT

Mean ± SE TB Con Mean ± SE con Mean ± SE

SS 21,70±0,32 21,83±0,32 21,77

2 69,64±1,46 70,82±1,59 70,23

4 176,58±3,64 174,33±3,59 175,46

8 404,37±9,42 409,44±9,52 406,66

9 470,80±11,0 475,50±10,9 473,15

10 535,30±12,8 539,0±12,5 537,15 78 603,69±8,25 63 454,68±9,96

14 843,5±20,3 853,2±20,0 848,35 76 958,2±11,9 60 709,3±15,2

16 989,1±21,5 998,8±20,0 993,95 74 1110,8a±12,3 59 847,6b±14,0

18 1103,8±23,9 1119,0±21,1 1111,40 73 1225,4a±15,1 58 968,2b±16,8

20 1156,9±26,5 1165,9±21,8 1161,40 73 1293,2a±15,3 53 992,7b±15,3 Ghi chú: TT là tuần tuổi; Theo hàng ngang những số trung bình mang chữ cái giống nhau thì

sự sai khác không có ý nghĩa thống kê (P<0,05)

Khối lượng cơ thể của chim Trĩ tăng dần qua các tuần tuổi Đến 8 tuần tuổi khối lượng trung bình đạt 404,44g, thấp hơn không đáng kể so với gà Hồ 462,3g (Hồ Xuân Tùng và cs, 2009) Đến 16 tuần tuổi khối lượng trung bình trống mái đạt 993,5g; Kết quả này thấp hơn nhiều so với nghiên cứu của Phạm Công Thiếu và cs (2009) trên gà H’Mông đến 12 tuần tuổi khối lượng trung bình trống mái đạt 1158,47g Đến 20 tuần tuổi khối lượng trung bình trống mái năm 2010 đạt 1156,9g, năm 2011 là 1165,9g; không có sự sai khác về mặt thống kê giữa 2 năm, nhưng có sự sai khác rõ rệt về giới tính với mức P<0,05

Bảng 5: Sinh trưởng tuyệt đối qua các tuần tuổi (g/con/ngày)

Sinh trưởng tuyệt đối của chim Trĩ

0.00

2.00

4.00

6.00

8.00

10.00

12.00

tuần tuổi

ST tuyệt đối

Đồ thị 1: Sinh trưởng tuyệt đối Nhìn kết quả Bảng 5 và đồ thị sinh trưởng tuyệt đối của chim Trĩ thấy qua 2 năm 2010, 2011 tăng dần từ tuần tuổi thứ nhất đến tuần tuổi thứ 15 và cao nhất ở tuần tuổi 12, 13 đạt tương ứng 11,19 và 12,66 g/con/ngày, sau đấy có xu hướng giảm dần

Sinh trưởng tương đối và tuyệt đối của chim Trĩ cũng tuân theo quy luật sinh trưởng chung của gia cầm

Khả năng cho thịt và chất lượng thịt

Khả năng cho thịt

Qua bảng 7 cho thấy, tỷ lệ thịt xẻ của chim Trĩ trung bình 70,80%, nằm trong giá trị trung bình gia cầm nói chung Tuy nhiên tỷ lệ thịt lườn và đùi trung bình của chim Trĩ lần lượt 23,08%, 17,56% cao hơn so với gà H’mông Tỷ lệ thịt xẻ của gà H’mông 72,95%, thịt lườn 17,56% của Phạm Công Thiếu và cs (2009) Ngoài ra ở chim Trĩ ta cũng nhận thấy rằng tỷ lệ

mỡ bụng khá thấp chỉ 1,56%

Bảng 6: Khả năng cho thịt Khối lượng

sống (g)

Tỷ lệ thịt

Xẻ (%)

Tỷ lệ thịt đùi (%)

Tỷ lệ thịt lườn (%)

Tỷ lệ mỡ bụng (%)

Mái

Mean ±

SE 966,00±7,79 70,96±0,36 16,12±0,13 25,03±0,20 1,69±0,047

Trống Mean ±

SE 1463,0±17,4 70,65±0,84 18,99±0,27 21,13±0,16 1,43±0,152

Chung Mean ±

SE 1164,5±99,9 70,80±0,43 17,56±0,05 23,08±0,66 1,56±0,086

Chất lượng thịt

Thành phần hóa học của thịt

Bảng 7: Thành phần hoá học của thịt (%) VCK Protein thô Chất béo thô Khoáng TS

Thịt lườn

Mean ± Se 25,48 ± 0,56 23,31 ± 0, 26 0,42 ± 0,08 1,51 ± 0,09

Thịt đùi

Mean ±Se 23,58 ± 0,21 20,34 ± 0,062 0,76 ± 0,063 1,4 ± 0,09

Kết quả phân tích thành phần hóa học và chất lượng thịt cho thấy tỷ lệ vật chất khô trung bình của thịt lườn 25,48%, thịt đùi là 23,58% tương đương vật chất khô của gà ác 25,28, cao hơn

so với chim Bồ câu 22,41% Tỷ lệ protein thịt lườn và thịt đùi của chim Trĩ rất cao, tương ứng

là 23,31% và 20,34%; cao hơn đáng kể so với các loài vật nuôi thông thường khác như đối với

bò chỉ khoảng 17%, lợn 15%, thỏ 18,4%, chim bồ câu 17,22% gà ác 21,64%, đà điểu 20,83% Trong khi đó hàm lượng chất béo thô rất thấp chỉ 0,42% với thịt lườn và 0,76% đối với thịt đùi thấp hơn cả gà ác là 0,92% và thấp hơn rất nhiều chim bồ câu 3,32%

Thành phần, giá trị một số loại axit amin

Bảng 8:Thành phần, giá trị một số loại axit amin trong thịt (%) Tên axit amin Thịt lườn (n=4) Thịt đùi (n=4)

Isoleucine 1,207 1,049

Nhìn chung tất cả các axit amin không thay thế của thịt chim Trĩ đều cao hơn so với gà Ác nuôi trong điều kiện nuôi nhốt Hàm lượng axitamin không thay thế trong thịt lườn của chim Trĩ cao nhất là Glutamic 3,54%, tiếp đến là Leucine 2,194%, thấp nhất Histidine 0,439%; Threonine 0,458%; Serine 0,81%.Trong thịt đùi cũng tương tự cao nhất vẫn là Glutamic 3,128% Kết quả phân tích của Trần Thị Mai Phương (2004) trên gà Ác hàm lượng axit Glutamic là 3,3%, Leucine 2,0%

Tiêu tốn thức ăn và hiệu quả kinh tế

Tiêu tốn thức ăn /1kg tăng khối lượng và giá thành 1kg thịt hơi

Đến 20 tuần tuổi, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của chim Trĩ khá cao 4,95 kg, giá thành của 1 kg thịt chim Trĩ là 57.181 đồng Trong khi đó giá 1kg thịt chim trĩ thời điểm hiện tại là khoảng 300.000đ/1kg Như vậy chưa tính các chi phí khác ngoài thức ăn lợi nhuận/1kg thịt là 242.819 đồng, một con số rất cao mà không nhiều vật nuôi khác có được

Như vậy kết hợp giữa kết quả nghiên cứu về khối lượng cơ thể với tiêu tốn thức ăn của chim Trĩ thì chúng ta có thể kết luận tuổi giết thịt thích hợp nhất của chim Trĩ là ở tuần tuổi 16-18

vì lúc này đường cong sinh trưởng chậm dần hay đồng nghĩa với việc chi phí thức ăn/1kg tăng khối lượng cơ thể sẽ cao dần lên thể hiện qua biểu đồ trên

Bảng 9: Tiêu tốn thức ăn để sản xuất 1kg tăng khối lượng ở 14 - 20 tuần tuổi

TT Tiêu thụ thức ăn

(kg)

Khối lượng cơ thể (kg)

Tiêu tốn thức ăn/1kg P (kg)

Giá thành/1kg tăng khối lượng (đồng)

Hiệu quả kinh tế

Bảng 10: Hiệu quả kinh tế nuôi chim trĩ thịt quy mô 100 con

(Đơn vị: đồng)

Thú y 500.000

Kết quả bảng trên cho thấy khi nuôi 100 chim Trĩ thương phẩm trong thời gian 4 tháng với giá con giống cao như hiện nay thì người chăn nuôi trừ tất cả các khoản chi phí còn lãi 4.864.000 đồng

Chỉ số sản xuất

Bảng 11: Chỉ số sản xuất

Chỉ số sản xuất là chỉ tiêu tổng hợp cả về tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống, tiêu tốn thức ăn

ở những thời gian nhất định Chỉ số sản xuất tỷ lệ nghịch với tiêu tốn thức ăn

Kết quả ở Bảng 11 cho thấy chỉ số sản xuất tăng dần từ tuần 1 đến tuần 16, sau đó giảm dần, nhưng đạt cao ở tuần tuổi 14, 16 và 18 tương ứng là 13,90, 14,00 và 13,47 Tuy nhiên tuần thứ

4 cao nhất 14,56 kết quả này là phù hợp vì tăng khôi lượng tuần 4 cao nhất Một lần nữa lại khảng định rằng nuôi chim Trĩ thương phẩm nên giết thịt ở tuần tuổi 16- 18 là tốt nhất

KẾT LUẬN

Tỷ lệ nuôi sống đến 20 tuần tuổi đạt 72,22%

Khối lượng cơ thể trung bình trống mái của chim Trĩ ở 16 tuần tuổi là 993,95g; 20 tuần tuổi đạt 1161,40 g

Tiêu thụ thức ăn của chim trĩ cao nhất ở tuần tuổi thứ 10 với 0,42kg/con/tuần, đến 16 và 20 tuần tuổi lượng thức ăn thu nhận là 4,46kg và 5,75 kg/con

Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng trong 20 tuần: 4,95kg, chi phí thức ăn/kg tăng khối lượng 57.181đồng

Tỷ lệ thịt xẻ đạt 70,80; tỷ lệ thịt lườn và thịt đùi lần lượt đạt 23,08% và 17,56%

Hàm lượng vật chất khô thịt lườn 25,48%, thịt đùi 23,58%; tỷ lệ protein của thịt lườn là 23,31%; thịt đùi 20,34%; tỷ lệ mỡ bụng chỉ 1,56%, hàm lượng chất béo thô thấp 0,42% với

thịt lườn và 0,76% đối với thịt đùi Hàm lượng các axitamin không thay thế khá cân bằng và cao Glutamic 3,54%

Nuôi 100 chim Trĩ thương phẩm trong thời gian 4 tháng lợi nhuận thu được 4.864.000 đồng

TÀI LIỆU THAM KHẢO Trần Thị Mai Phương (2004) Nghiên cứu khả năng sinh sản, sinh trưởng và phẩm chất thịt của giống gà Ác Việt Nam, luận văn tiến sỹ nông nghiệp, Viện Chăn nuôi

Phạm Công Thiếu (2009) Chọn lọc nâng cao năng suất chất lượng gà H’Mông Báo cáo Khoa học Viện Chăn nuôi năm 2009, phần di truyền giống vật nuôi

Nguyễn Đức Trọng (2004) Báo cáo kết quả bảo tồn quỹ gen các giống vịt Bầu và vịt Đốm Bảo tồn quỹ gen vật nuôi 1990 - 2004 Hà Nội tháng 10/2004, tr 247 - 252

Hồ Xuân Tùng (2009) Đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng, sinh sản của 3 giống gà

Hồ, Mía và Móng sau khi chọn lọc qua 1 thế hệ Báo cáo Khoa học Viện Chăn Nuôi

2010, phần di truyền giống vật nuôi

NSW Department of Primary Industries (2009) Pheasant raising http://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/livestock/poultry

Người phản biện: TS Vũ Ngọc Sơn và TS Lê Thị Nga