Công tác phát triển vốn tài liệu của thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ

Công tác phát triển vốn tài liệu của thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ

LỜI NÓI ĐẦU

Trong mọi xã hội, chúng ta không thể phủ nhận vai trò to lớn của

thư viện trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài,

và thúc đẩy xã hội tiến lên, làm phong phú đời sống tinh thần của nhân

dân, nhằm thúc đẩy việc phát triển kinh tế xã hội của đất nước Chính vì

vậy, trong một xã hội như hiện nay, nhu cầu thông tin về mọi lĩnh vực,

mọi cấp độ, mọi ngành nghề đang là một vấn đề hết sức cần thiết và cập

nhập, cùng với tốc độ tăng lên khổng lồ của các loại tài liệu với đầy đủ

các thể loại và hình thức rất phong phú khiến cho vai trò của thư viện

ngày càng được nâng cao

Thư viện được coi như một cơ thể nóng,với chức năng tàng trữ, luân

chuyển tri thức cho toàn xã hội Chính vì vậy mà công tác phát triển vốn

tài liệu như là mạch máu truyền sức sống cho sự tồn tại và phát triển của

thư viện, là cơ sở tạo ra mọi hoạt động của thư viện

Thư viện là một “cơ quan văn hoá giáo dụcngoài nhà trường” Thư

viện phải lấy nhiệm vụ phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy, học

tập, nâng cao dân trí nhằm phát triển tư duy và trí tuệ cho con người, là

nguồn trọng tâm hàng đầu Tuy nhiên, để phục vụ tốt quá trình cung cấp

thông tin,cũng như nhu cầu dùng tin của độc giả thì Thư viện phải có một

kho tài liệu phong phú cả về nội dung và hình thức, về thể loại và ngôn

ngữ Để đạt được những yêu cầu đó thì công tác phát triển vốn tài liệu của

thư viện phải thật tốt cùng với những chính sách và kế hoạch thực hiện

hết sức đúng đắn

Thư viện thường xuyên bổ sung những tài liệu tốt phủ hợp với

người dùng tin và chức năng, nhiệm vụ của Thư viện thì nó sẽ thu hút

được nhiều độc giả, tần số sách phục vụ bạn đọc sẽ cao, tiết kiệm được

nhiều kinh phí và đem lại nhiều hiệu quả về kinh tế lẫn tinh thần (là Thư

1

viện khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ, là một trong những Thư viện có

những chính sách phát triển vốn tài liệu một cách hợp lý và đúng đắn

mang vai trò quyết định trực tiếp đến sự tồn tại của Thư viện và hiệu quả

mà nó mang lại Thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ rất coi trọng

công tác phát triển vốn tài liệu với các nguồn bổ sung và vai trò của nó

trong hoạt động của Thư viện, cũng như cung cấp thông tin đến người sử

dụng một cách linh hoạt và đầy đủ

Với sự tìm hiểu khá sâu sắc và khảo sát rất thực tế về Thư viện khoa

học tổng hợp tỉnh Phú Thọ, công tác phát triển vốn tài liệu là một đề tài

nghiên cứu mang tầm quan trọng lớn và hết sức cần thiết Chính vì vậy tôi

đã chọn : “Công tác phát triển vốn tài liệu của Thư viện khoa học tổng

hợp tỉnh Phú Thọ” làm đề tài nghiên cứu cho niên luận của mình

Với đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn trong việc

tìm hiểu công tác phát triển vốn tài liệu của Thư viện khoa học tổng hợp

Phú Thọ

Về phương pháp nghiên cứu, trong quá trình thực hiện niên luận đã

sử dụng các phương pháp nghiên cứu khảo sát thực tế, phỏng vấn - trao

đổi trực tiếp, phân tích số liệu, thống kê

Ngoài lời nói đầu, bố cục niên luận được chia làm 3 chương :

Chương I : Khái quát về Thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ

Chương II : Công tác phát triển vốn tài liệu của Thư viện Khoa h ọc

tổng hợp Phú Thọ

Chương III : Một vài nhận xét và kiến nghị

2

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ hướng dẫn tận tình của Thạc

sĩ Tô Hiền - bộ môn Thông tin- Thư viện cùng sự giúp đỡ chu đáo của đội

ngũ càn bộ Thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Vĩnh Phú đã giúpđỡ tôi hoàn

thành tốt niên luận này

Hà Nội, ngày 18 tháng 4 năm 2003

Phú Thọ là một tỉnh miền núi trung du phía Bắc, nằm ở đỉnh tam

giác châu thổ sông Hồng, nối liền giữa Hà Nội với các tỉnh miền núi phía

Bắc : Tuyên Quang, Hà Giang, Yên Bái, Lào Cai, thành phố Việt Trì là

tỉnh lỵ của tỉnh Phú Thọ Phú Thọ có tổng diện tích là 3.456 km2

với 12 huyện, thành thị và 270 xã, phường, thị trấn Dân số của tỉnh Phú Thọ với

khoảng hơn 1 triệu dân với trên 0,6 triệu lao động, và hàng năm được bổ

sung gần 5.000 lao động có trình độ đại học chuyên nghiệp, công nhân kỹ

thuật và học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học

Đặc điểm vị trí địa lý, địa hình và địa chất đã tạo ra cho Phú Thọ có

tiềm năng tài nguyên khoáng sản, đadạng phong phú có thể khai thác, sử

dụng và xuất khẩu :cao lanh, đá vôi, quặng Qrit… Đồng thời cũng có

những điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư phát triển công - nông - lâm

nghiệp và thương mại, dịch vụ…

Cùng với xu thế phát triển của cả nước, tỉnh Phú Thọ đã và đang cố

gắng vươn lên các chương trình hành động và mục tiêu cụ thể Bên cạnh

những mục tiêu kinh tế, xã hội của tỉnh, hiện nay đòi hỏi văn hoá giáo dục

đóng vai trò quan trọng nâng cao dân trí và hình thành đội ngũ trí thức, đó

là một yêu cầu vừa cấp bách, vừa lâu dài của xã hội Có nhiều vấn đề đặt

ra đối với ngành văn hóa trong đó có sự phát triển của thông ti n - Thư

viện là một vấn đề quan trọng không thể thiếu được

Dưới thời Pháp thuộc, cả nước ta không thể có Thư viện tỉnh, sau

ngày hoà bình lập lại, ở miền Bắc từ năm1954, được sự quan tâm của

Đảng và Nhà nước, các thư viện tỉnh bắt đầu được xây dựng và phá t triển

4

nhanh chóng Theo tinh thần đó, tháng 12-1956 Thư viện tỉnh Phú Thọ

được thành lập

Ban đầu, chỉ là một cơ sở nhỏ bé : một ngôi nhà đơn sơ, với trên

1.000 bản sách, 4 đến 5 loại báo, tạp chí và 2 cán bộ chưa được đào tạo về

chuyên môn nghiệp vụ, phương tiện hoạt động gần như chưa có gì

Đến nay, Thư viện tỉnh Phú Thọ đã có một cơ ngơi khang trang,

ngôi nhà 2000m2 - Xây dựng trong khuôn viên 5.000m2 Với trên 10 vạn

bản sách, trên 260 loại báo, tạp chí

Tháng 8/1964, do chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân

của đế quốc Mỹ ra miền Bắc Thực hiện chỉ thị 46/VH-TTvề công tác Thư

viện trong tình hình mới ; trong hoàn cảnh bị địch đánh phá ác liệt, Thư

viện tỉnh Phú Thọ vẫn hoạt động đều đặn , góp phần tích cực vào việc phổ

biến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, áp dụng kiến thức

khoa học - kỹ thuật vào đời sống sản xuất, góp phần xây dựng cuộc sống

mới, con người mới, con người có kiến thức văn hoá, để xây dựng chủ

nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất nước nhà

Năm 1968, hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc hợp thành tỉnh Vĩnh

Phú Thư viện hai tỉnh trở thành Thư viện của thị xã Phú Thọ và Vĩnh

Yên, năm 1970 tại thành phố Việt Trì Thư viện tỉnh Phú Thọ được hình

thành

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất,

chúng ta tiến hành đồng thời 3 cuộc cách mạng, đưa cả nước tiến nhanh,

tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội Hiện nay, tỉnh đóng vai

trò quan trọng và giữ vị trí hết sức cần thiết trong công cuộc xây dựng

kinh tế vàvăn hoá của địa phương Lúc này kho sách của Thư viện lên đến

10 vạn bản, 200 loại báo, tạp chí trong nước và ngoài nước Đầu tư trên

20.000 bản sách hỗ trợ xây dựng các Thư viện huyện và cơ sở Mặt khác,

Thư viện mở rộng các hình thức thông tin tuyên truyền, giới thiệu, triển

lãm sách báo, nhằm thu hút đông đảo bạn đọc

5

Năm 1977 là năm ngành Thư viện tỉnh Vĩnh Phú khép lớn về mạng

lưới Thư viện huyện Cán bộ Thư viện từ tỉnh đến huyện đã có tới 43 cán

bộ, trong đó có 13 cán bộ có trình độ đại học, 30 cán bộ có trình độ trung

cấp, ở Thư viện tỉnh có gần 100% cán bộ có trình độ đại học

Ngày 28/6/1977, UBND tỉnh Vĩnh Phú quyết định chuyển Thư viện

tỉnh Phú Thọ thành Thư viện khoa học tổng hợp - một đơn vị trực thuộc

Sở Văn hoá - Thông tin thể thao Thư viện Khoa học tổng hợp Phú Thọ

phải là cơ quan văn hoá, khó học của địa phương

Năm 1986, chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã tặng bằng khen cho Thư

viện tỉnh Đặc biệt đến năm 1999 Thư viện Khoa học tổng hợp Phú Thọ

đã vinh dự được đón nhận phần thưởgn cao quý : Huân chương Lao động

hạng III của Chủ tịch nước trao tặng

1.2 : CHỨC NĂNG VÀ NHIỆM VỤ CỦA THƯ VIỆN KHOA HỌC

TỔNG HỢP PHÚ THỌ

Thư viện Khoa học tổng hợp Phú Thọ đã là đơn vị trực thuộc Sở

Văn hoá Thông tin - thể thao kết hợp thực hiện 4 chức năng văn hoá giáo

dục, thông tin, giải trí và phục vụ sự phát triển khoa học - kỹ thuật trong

tỉnh và huyện

Là trung tâm thu thập, tàng trữ sách báo lớn nhất của tỉnh Thư viện

Khoa học tổng hợp có nhiệm vụ phục vụ nhu cầu nghiên cứu khoa học,

học tập, sản xuất của cán bộ và nhân dân trong tỉnh, đồng thời phục vụ

các nhu cầu của cơ quan Đảng, chính quyền của tỉnh và huyện Thư viện

tỉnh Phú Thọ là Trung tâm luân chuyển sách, báo trên địa bàn tỉnh Phú

Thọ Thư viện cũng đã thu thập, lưu trữ, bảo quản và phục vụ các loại tài

liệu địa chí được viết bằng nhiều loại ngôn ngữ khác nhau : Việt, Hán,

Nôm, Pháp … tạo điều kiện cho bạn đọc tìm hiểu, nghiên cứu chuyên sâu

về tỉnh Phú Thọ

6

Thư viện cũng là trung tâm hướng dẫn nghiệp vụ cho các Thư viện

công cộng trực thuộc tỉnh Thư viện có nhiệm vụ thoả mãn tối đa nhu cầu

đọc sách, báo, nghiên cứu khoa học và giải trí của nhân dân trong và

ngoài tỉnh

Thư viện có nhiệm vụ trao đổi sách với Thư viện trung ương và Thư

viện các tỉnh bạn, nhằm tăng cường vốn sách báo trong kho kịp thời phục

01 PGĐ

về hà nh chính tổng hợp và mạng lưới cơ sở

n cứu

02 CB

Phòn

g đọc sách tiếng Anh

01 CB

Phòng mượn

tự chọn

01 CB

Phòng báo, tạp chí

01 CB

Phòng mượn thiếu

01 CB

Phòng máy tính 02

CB

7

1.4 : THÀNH PHẦN BẠN ĐỌC VÀ NHU CẦU TIN CỦA BẠN

ĐỌC TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC TỔNG HỢP TỈNH PHÚ THỌ :

Thành phần bạn đọc của Thư viện Khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ

là tầng lớp nhân dân và các cán bộ của ngành, các cấp ở địa phương Tuy

nhiên, thành phần chính của Thư viện là học sinh, sinh viên và cán bộ

công chức của các ngành trong tỉnh

Cùng với sự phát triển của xã hội, nhu cầu của con người ngày càng

phát triển và đòi hỏi ở mức cao hơn Việc thoả mãn nhu cầu thông tin cho

bạn đọc là cơ sở hoạt động của Thư viện Nhu cầu tin và vốn tài liệu có tỷ

lệ tương quan hữu cơ với nhau Thành phần, đối tượng bạn đọc quy định

nhu cầu tin của họ

Mỗi năm Thư viện Khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ có số lượt bạn

đọc và lượt sách luân chuyển như sau :

Qua 2 bảng thống kê ta thấy lƣợng bạn đọc hàng năm đến Thƣ viện

là rất lớn, đặc biệt là thành phần công chức, học sinh, sinh viên Những

đối tƣợng có nhu cầu nghiên cứu học tập ngày một tăng Lƣợt sách luân

Năm Thành phần bạn đọc 1997 1998 1999 2000 2001 2002

9 chuyển mạnh Chủ yếu là sách KHTN, KHKT, TP.VHNT Lƣợng sách

này luân đòi hỏi bổ sung để đáp ứng nhu cầu bạ n đọc

Vốn tài liệu là một trong những thành phần quan trọng nhất của một

cơ quan thông tin Thư viện, nhiệm vụ của mình Bạn đọc đến Thư viện

tìm những tin, học tập, thông qua vốn tài liệu có trong Thư viện Vì vậy

xây dựng và phát triển vốn tài liệu ngày càng phong phú, đáp ứng nhu cầu

bạn đọc, là một trong những việc hàng đầu của mỗi Thư viện

Tháng 12/1956 Thư viện tỉnh Phú Thọ được thành lập với vốn tài

liệu ban đầu chỉ có 3000 bản sách, qua thời gian triển khai và hoạt động

đến năm 1959 số lượng sách báo đã tăng lên gần 7000 bản

Đến năm 1965, công tác vận động phong trào đọc sách báo diễn ra

sôi nổi và có sự đầu tư thích đáng về mặt kinh phí Vốn tài liệu đã tăng

lên và phát triển không ngừng nhằm thu hút lượt bạn đọc bình quân

khoảng 30 - 35.000 người/năm Số lượng sách mới được bổ sung hàng

năm vào Thư viện khoảng 4800 đến 5000 bản cùng với hơn 200 loại báo,

tạp chí Từ chỗ chỉ có số vốn ít hỏi là 3000 bản, đến nay Thư viện tỉnh

Phú Thọ đã có trên 15.000 bản sách, nhằm đáp ứng được nhu cầu học tập

và nghiên cứu của bạn đọc trong tỉnh

Với thành phần vốn tài liệu là cơ sở vật chất không thể thiếu được

của một Thư viện Vì vậy xây dựng được thành phần vốn tài liệu phong

phú có chất lượng cao, đúng với nhu ầu trên thực tế, là mục đích hoạt

động của mọi Thư viện

Cùng với thời gian, với sự phát triển của KHKT vàơ KHCN, khái

niệm vốn tài liệu của Thư viện đã được mở rộng và phát triển Trước đây,

khi nói tới vốn tài liệu là nói tới sách báo, tạp chí Ngày nay, cùng với các

11

thành tựu KHCN, hàng loạt sản phẩm của công nghệ thông tin ra đời và

mang những tính năng vượt trội Vì vậy, vốn tài liệu không chỉ là sách,

báo, tạp chí mà còn là sản phẩm công nghệ như băng từ, đĩa từ, đĩa CD

-rom đĩa quang…

Là loại hình Thư viện công cộng và việc ứng dụng tin học trong

hoạt động còn hạn chế, Thư viện KHNC tỉnh Phú Thọ còn mang nhiều nét

truyền thống so với việc tp và ứng dụng tin học trong công tác thông tin -

Thư viện Vì vậy, thành phần vốn tài liệu phần lớn là các tài liệu truyền

thống và chưa có các tài liệu điện tử hiện đại Nội dung vốn tài liệu của

Sự phát triển khoa học công nghệ đã tạo ra những sản phẩm thông

tin hiện đại giúp cho việc lưu giữ và sử dụng thông tin một c ách nhanh

chóng và tiện lợi Các biểu ghi trên cơ sở dữ liệu, các microfilon, đĩa

quang… giúp cho con người trong việc sử dụng tài liệu nhanh chóng và

hiệu quả Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận vai trò của sách trong quá

trình lưu giữ Phùng Sơn Bởi độ bền và sự phù hợp với sự sử dụng của

các Thư viện Như vậy, tài liệu sách là loại tài liệu chiếm khối lượng lớn

nhất trong tổng số tài liệu của Thư viện Sách cũng là nguồn tài liệu quan

trọng đáp ứng nhu cầu tin của bạn đọc

Để thấy được sự phát triển của vốn tài liệu của Thư viện khoa học

tổng hợp tỉnh Phú Thọ, tôi xin đưa ra số liệu thống kê :

Sách tiếng Việt - XH chính trị 8571

Như vậy, thành phần vốn tài liệu của Thư viện, KHTH tỉnh Phú Thọ

được thu thập, lưu giữ với nội dung khá phong phú về nhiều lĩnh vực của

địa phương Qua bảng thống kê trên ta thấy tài liệu tiếng Việt trong Thư

viện tỉnh Phú Thọ chiếm tỷ lệ lớn nhất với đầy đủ các lĩnh vực khoa học

tự nhiên, xã hội, y học, nông nghiệp,… Trong đó số lượng sách về khoa

học xã hội và văn học nghệ thuật chiếm tỷ lệ lớn, và sách về KHTN và

KHKT chiếm tỷ lệ nhỏ

13

Tài liệu sách tiếng nước ngoài có tổng số khoảng 3000 cuốn với các

loại sách tiếng Anh, Pháp, Nga là chủ yếu Đặc biệt trong kho ngoại văn

cũng có những loại sách tạp chí khoa học mới phù hợp với nhu cầu yêu

cầu hiện nay của bạn đọc

Về tài liệu địa chí, đây là loại tài liệu đặc trưng và phát triển của

Thư viện tỉnh, là loại tài liệu viết về địa phương, nghiên cứu về địa

phương và gắn liền với truyền thống văn hoá, lịch sử hình thành và phát

triển của địa phương Nó bao gồm khoảng 5.500 cuốn sách, cùng với t ài

liệu thành văn của các tác giả trong tỉnh, trong nước và ngoài nước từ

trước đến nay đã nghiên cứu và viết về Phú Thọ với nhiều lĩnh vực : Kinh

tế, chính trị, văn hoá, khoa học kỹ thuật, y tế, giáo dục…

Ngoài vốn lưu chiểu xuất bản phẩm của địa phương t rong kho tài

liệu địa chí còn có tài liệu về Hán Nôm, và có một số cuốn sách được ghi

trên bản khắc, có nhiều văn bản, hương ước, văn bia, gia phả…

Vốn tài liệu địa chí của Thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Phú Thọ

được thu thập, lưu giữ với nội dung khá phong phú, về nhiều lĩnh vực của

địa phương và được giới thiệu với bạn đọc qua hệ thống mục lục chuyên

đề Qua kho tài liệu địa chí bạn đọc có thể tìm hiểu được truyền thống văn

hoá, tiềm năng cũng như thế mạnh về kinh tế của Phó Thọ

Đồng thời nó cũng là nguồn tư liệu quan trọng cho các công trình

nghiên cứu, dự án khoa học trong việc tôn tạo lịch sử và văn hoá Phú

Thọ

Tài liệu báo, tạp chí : hiện nay tổng số báo, tạp chí có trong kho là

260 đầu báo, tạp chí Các báo hàng ngày như báo tin tức, báo công an

nhân dân… đã cung cấp cho bạn đọc được những thông tin mới nhất về

tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nứơc