SKKN-tổ chức học nhóm có hiệu quả đối với môn NV

Trang 4Hơn nữa hoạt động nhóm làm cho từng thành viên bộc lộ suy nghĩ, hiểu biết, thái độ của mình; được tập thể uốn nắn, điều chỉnh; phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, tính tậ

Trang 1

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

Trang 2

TỔ CHỨC HỌC NHÓM CÓ HIỆU QUẢ ĐỐI VỚI MÔN NGỮ VĂN LỚP 9

Họ và tên: Nguyễn Thị Hoà

Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị công tác : Trường THCS Tân Hiệp A 5

Trang 3

I DẪN NHẬP:

Cải tiến phương pháp giảng dạy là một trong những nhiệm vụ cơ bản của người đứng lớp “ Phương pháp là thầy của các thầy” như TaLLeyrand – một học giả – đã khẳng định vai trò vô cùng quan trọng của phương pháp giảng dạy nói chung

Tuy nhiên, bản thân tôi trong quá trình tham gia hội giảng, dự giờ và đặc biệt việc trực tiếp đứng lớp đã giúp tôi nhận ra rằng: Tổ chức cho học sinh học nhóm là một trong những biện pháp chủ lực giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách chủ động, hiệu quả

Trang 4

Hơn nữa hoạt động nhóm làm cho từng thành viên bộc lộ suy nghĩ, hiểu biết, thái độ của mình; được tập thể uốn nắn, điều chỉnh; phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, tính tập thể, tinh thần tương trợ, hợp tác và ý thức cộng đồng, tạo không khí thoải mái trong học tập Đồng thời hoạt động theo nhóm nhỏ sẽ không thể có hiện tượng ỷ lại, tạo điều kiện cho tính cách năng lực của mỗi thành viên được bộc lộ, tăng tính tự tin trong học tập và cũng là hỗ trợ cho học sinh hình thành và phát triển các kĩ năng khác, nhất là giúp các em biết và có cơ hội bày tỏ thái độ, tình cảm của mình đối với vấn đề được nêu trong bài

Trang 5

Qua đó, từng bước, học sinh tự xây dựng nhân cách mình, điều chỉnh các hành vi, thái độ cho phù hợp các mối quan hệ xã hội hiện nay

II KHÓ KHĂN:

1/ Đối với giáo viên:

Sau hơn 6 năm thực hiện đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) của từng môn ở trường THCS nhất là đối với môn văn, chúng ta phải thừa nhận được rằng : sử dụng PPDH mới có nhiều chuyển biến tích cực, nhiều giáo viên (GV) đã giúp học sinh (HS) chiếm lĩnh kiến thức mới, phát huy được kỹ năng viết văn qua các hình thức tổ chức cho HS hoạt

Trang 6

động học tập một cách tích cực và chủ động Nhất là sử dụng PP tổ chức cho HS hoạt động nhóm Tuy nhiên vẫn còn một số GV ít chú ý tới việc rèn luyện khả năng hoạt động hợp tác, khả năng tìm tòi kiến thức của HS Tình trạng này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc nâng cao hiệu quả giáo dục

Trang 7

Tổ chuyên môn văn – giáo dục công dân của trường THCS Tân Hiệp A 5 gồm có 8

GV, trong đó có 2 GV mới nhận công tác (tháng 11/2007), 3 GV có năm công tác giảng dạy là 4 – 5 năm Vì vậy, giáo viên chưa có kinh nghiệm trong việc tổ chức cho HS hoạt động nhóm

Đối với GV có trình độ chuyên môn sâu, rộng, có trình độ sư phạm lành nghề và có sự chuẩn bị trước cả về phía HS lẫn GV, nhưng khi tổ chức cho HS hoạt động nhóm cũng có thể nảy sinh các tình huống bất ngờ, nằm ngoài tầm dự kiến, lúc đó GV gặp nhiều lúng túng và sẽ bộc lộ những điểm yếu

Trang 8

Do quỹ thời gian hẹp, chỉ sợ không có đủ thời gian tổ chức và giám sát Do vậy, yếu tố thời gian cũng là một trong những kho ùkhăn của việc học nhóm

2/ Đối với học sinh:

Bên cạnh số HS chăm, ngoan có tinh thần học hỏi, có ý thức vươn lên trong học tập thì vẫn còn một số HS chưa nhận thức được vấn đề này thể hiện qua việc :

Làm bài tập, chuẩn bị bài trước khi đến lớp chưa đầy đủ

Chưa có nền nếp trong việc chuẩn bị đồ dùng học tập (phiếu học tập, thu thập thông tin, kẻ bảng phụ, … ); kĩ năng suy luận, vốn ngôn ngữ, … còn hạn chế

3/ Chất lượng môn văn qua khảo sát :

Chất lượng HS thể hiện qua điểm kiểm tra sau 2 tuần học :

Trang 10

Tổng số HS Giỏi Khá Trung bình Yếu

Chất lượng, nền nếp học tập của HS qua việc hoạt động trên lớp :

Số HS tích cực trong việc tìm tòi, phát hiện kiến thức mới đạt : 17/72Số HS tự giác hoạt động trên lớp theo nhóm (bàn ) đạt : 45/72Nề nếp HS thực hiện công việc do GV giao về nhà đạt : 52/72

3/ Đối với nhà trường :

Về cơ sở vật chất :

Trang 11

Tuy 2 năm gần đây đã có đủ phòng học đúng quy cách nhưng bàn ghế chưa phù hợp với việc tổ chức hoạt động nhóm, bảng viết là bảng gỗ nên việc sử dụng bảng phụ còn có nhiều trở ngại và chưa có hệ thống đèn chiếu

III/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN :

Để tháo gỡ những khó khăn trên, tôi đã vận dụng năng lực bản thân và những kinh nghiệm học hỏi được từ đồng nghiệp để đề ra biện pháp thực hiện cụ thể như sau :

1/ Xây dựng nền nếp chuẩn bị giờ dạy trên lớp :

Trang 12

Chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường được quyết định bởi chất lượng giờ dạy trên lớp của giáo viên.Nhưng muốn đạt được kết quả tốt trong giờ dạy trên lớp thì phải

có sự chuẩn bị chu đáo, nghiêm túc của giáo viên, học sinh

1.1/ Rèn luyện kĩ năng chuẩn bị bài cho học sinh :

Trang 13

Từng tiết học, giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh : phương tiện học tập, hệ thống câu hỏi, bài tập, … (nội dung yêu cầu do giáo viên đã giao ở khâu củng cố bài hoặc phần dặn dò) qua nhóm trưởng hoặc kiểm tra ngẫu nhiên một số học sinh, …

Giáo viên lập sổ theo dõi việc chuẩn bị bài của học sinh, có nhận xét, đánh giá theo từng tháng và có khuyến khích cộng điểm cho học sinh có nền nếp trong việc chuẩn

bị bài

1.2/ Giáo viên duy trì nền nếp chuẩn bị giờ dạy trên lớp :

Trang 14

Không những soạn giáo án có chất lượng (giáo án phải thể hiện rõ phương pháp dạy học, hoạt động của giáo viên – học sinh, … ) mà còn phải chuẩn bị phương tiện dạy học, phiếu học tập (nếu cần )

Chuẩn bị hệ thống câu hỏi, bài tập, phương tiện học tập, … (thể hiện trong giáo án) có liên quan tới nội dung bài dạy ở tiết liền kề để hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị

2/ Lập kế hoạch và triển khai thực hiện :

a/ Giáo viên nắm bắt nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy chung, lập kế hoạch tổ chức học nhóm

3/ Tổ chức thực hiện :

3.1/ Đối với học sinh :

Trang 17

Việc học nhóm có thể tiến hành ở nhiều hoàn cảnh khác nhau như : Học ở nhà, học trên lớp, lúc phải thảo luận chung cả nhóm, lúc phải tách đôi khi thảo luận nhanh,… Trong mỗi hoàn cảnh, lại áp dụng học nhóm ở nhiều khâu khác nhau như:

a/ Xây dựng nền nếp học ở nhà:

Trước hết giáo viên, học sinh cần thống nhất cách làm như : Chọn địa điểm phù hợp, thời gian hợp lý, lựa chọn nội dung cần thảo luận nhóm

Trang 18

Sắp các học sinh ở gần nhà thành một nhóm vì như thế sẽ giúp các em đi lại thuận tiện, dễ sắp thời gian học ở nhà và có đại diện cha mẹ học sinh theo dõi, nhắc nhở, thông báo lại cho GV dạy (mỗi đại diện CMHS đều có cuốn sổ mẫu kẻ sẵn do GV chuẩn bị)

Trang 19

Để biết được chất lượng luyện tập ở nhà của các nhóm, giáo viên phải thường xuyên kiểm tra nhận xét, đánh giá Khen thưởng kịp thời những nhóm làm tốt ; nhắc nhở, phê bình những nhóm làm việc chưa có hiệu quả hoặc hiệu quả chưa cao

b/ Nâng cao ý thức tự học của học sinh :

Tôi sắp xếp vị trí cố định cho từng nhóm Vị trí của các nhóm có thể là một bàn, hoặc liên kết bàn trên với bàn dưới khi cần thảo luận, luyện tập

Tổ chức cho HS học nhóm theo yêu cầu của GV ở những đơn vị kiến thức khác nhau

Trang 20

Trước khi thảo luận nhóm, mỗi thành viên trong nhóm phải tự hoàn thành bài soạn của mình Khi thực hiện hoạt động nhóm phải thể hiện tính dân chủ, phát huy tinh thần tự giác, chủ động trong học tập

3.2/ Kế hoạch hoá các hoạt động nhóm : Aùp dụng học nhóm cho nhiều bước lên lớp

như:

 Tìm hiểu bài:

Trang 21

Đối với môn ngữ văn, giáo viên cần xác định và chuẩn bị trước câu hỏi thảo luận Muốn thảo luận một vấn đề nào đó, giáo viên cần phải định hướng cách làm, cách thực hiện theo từng bước sau:

- Cho học sinh tiếp cận vấn đề

- Giáo viên quy định thời gian cho từng loại câu hỏi

- Nhóm trưởng cử thư kí ghi lại những ý kiến của từng thành viên trong nhóm và thống nhất lại để khi cần phát biểu

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả của nhóm mình

Trang 22

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung khi cần

- Giáo viên nhận xét, bổ sung, góp ý kiến, cho điểm nhóm

Thí dụ:

Dạy bài 24 “NÓI VỚI CON” của Y Phương

Phần đọc – Hiểu văn bản có 5 câu hỏi Giáo viên chọn câu hỏi 3,4 để thảo luận Mỗi nhóm sẽ thực hiện một yêu cầu, sau đó đứng lên phát biểu ý kiến của nhóm mình

Nhóm 1,3,5 quan sát, nghiên cứu đoạn: “ Người đồng mình thương lắm con ơi….Không lo cực nhọc” và thảo luận vấn đề : Người cha nói với con về những đức tính

Trang 23

cao đẹp gì của người đồng mình Từ đó nhắc nhở con trên đường đời cần phải như thế nào? Nhóm 4,5,6 nghiên cứu đoạn “ Người đồng mình thô sơ da thịt … Nghe con” và thảo luận vấn đề như nhóm 1,2,3 Nhóm 7,8,9 nêu nhận xét về tình cảm của người cha đối với con trong bài thơ Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con là gì?

Sau đó các nhóm tự trình bày, các nhóm khác và giáo viên bổ sung, thống nhất ý kiến Học sinh ghi ngắn gọn vào vở

 Luyện tập

Trang 25

+ Thư kí của từng nhóm sẽ ghi lại ý kiến của từng thành viên, cả nhóm thống nhất chung đáp án và trình bày trên phiếu học nhóm của mình, đại diện lên dán trên bảng khi đã xong

Thí dụ :

Trang 26

Tiến hành luyện tập bài “ KHỞI NGỮ” trước hết giáo viên cần xác định bài tập cần thảo luận ( bài 2)

Giới thiệu và giúp học sinh nắm yêu cầu của bài tập

Phân nhóm 1,3,5,7,9 thảo luận câu 2a, còn nhóm 2,4,6,8,10 thảo luận câu 2b

Giáo viên yêu cầu các nhóm cử thư kí, ghi kết quả đã thống nhất vào bảng phụ.Giáo viên yêu cầu học sinh làm nghiêm túc, không làm ảnh hưởng đến các nhóm khác Nhóm nào ồn ào, không có sự tập trung thì cả nhóm sẽ bị trừ điểm thi đua

Trang 27

Khi đa số các nhóm đã có kết quả trên bảng, giáo viên ngừng hoạt động lại và chỉ định đại diện nhóm thuyết trình đáp án của nhóm mình ( cách làm này sẽ cho thấy các thành viên trong nhóm có cùng làm việc không hay chỉ mỗi nhóm trưởng)

Đại diện nhóm khác cho nhận xét, sửa sai, cho điểm ( theo thang điểm giáo viên chỉ định Giáo viên tổng kết, đánh giá kết quả của mỗi nhóm, rút kinh nghiệm

 Lưu ý:

Trang 28

Trong khi học sinh làm việc nhóm, giáo viên đi vòng quanh lớp hoặc trực tiếp đến các nhóm để giúp đỡ khi cần và đặc biệt để kiểm tra xem tất cả học sinh có làm việc theo quỹ đạo chung không

4/ Tăng cường chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn :

Trong sinh hoạt tổ chuyên môn, chúng tôi đã tổ chức thảo luận đi đến thống nhất việc thực hiện chuyên đề về PPDH – tổ chức học nhóm, coi đây là nền tảng của mọi vấn đề trong giảng dạy và học tập của GV- HS

Trang 29

Khi thực hiện chuyên đề, chúng tôi đã thống nhất những việc phải làm khi thực hiện phương pháp – tổ chức học nhóm như về : hướng dẫn HS chuẩn bị bài và phương tiện học tập, GV hợp tác cùng GV dạy văn cùng khối lớp trong việc chuẩn bị đồ dùng dạy học

Khi dự giờ, thao giảng kiểm tra lại việc thực hiện PPDH này của GV dạy có đúng quy trình đã thống nhất trong tổ không? Nếu thay đổi thì đạt ưu điểm gì? Khó khăn ? …

5/ Giải pháp cho khó khăn về cơ sở vật chất :

Trang 30

Trong giờ học : HS ngồi học cùng bàn / nhóm, có đại diện tổ tự quản để kiểm tra

việc chuẩn bị bài của nhóm, có trách nhiệm khi thực hiện thảo luận nhóm, …

Bảng phụ : Việc sử dụng bảng phụ thay cho đèn chiếu là một giải pháp mang tính

hiệu quả cáo nhất Nhưng bảng phụ phải thể hiện tính khoa học, tính kinh tế … vấn đề này đòi hỏi GV phải có tính linh hoạt, sáng tạo …

IV / KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC :

Sau thời gian áp dụng việc tổ chức học nhóm và cao điểm nhất là năm học này, tôi đã nhận ra sự tiến bộ rõ rệt ở học sinh của tôi Khi mới bắt đầu áp dụng việc thảo luận

Trang 33

Kết quả đạt được ngày càng cao và được đồng nghiệp công nhận Học sinh có trách nhiệm với nhóm học tập hơn Gắn bó hơn với tập thể lớp, biết chia sẻ, thi đua, giúp đỡ nhau tiến bộ trong học tập

Tham gia tốt các hoạt động của lớp và hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Làm bài tập, chuẩn bị bài trước khi đến lớp đầy đủ, có nền nếp trong việc chuẩn bị đồ dùng học tập (phiếu học tập, thu thập thông tin, kẻ bảng phụ, … )

Trang 34

Việc học nhóm môn Ngữ văn nói riêng cũng như các môn học khác nói chung đối với các em không còn là sự áp đặt nữa, mà nó dần trở thành nhu cầu , lòng ham mê thực sự giúp các em thêm tự tin trong học tập cũng như trong cuộc sống

Kết quả học theo nhóm trong gần một năm thực hiện ( 2007-2008 ) của lớp 9a,9b

do tôi giảng dạy :

Xếp loại Sau kiểm tra đầu năm học Học kì I Học kì II

Trang 35

Bản thân giáo viên đạt 3 năm liền – GVDG cấp huyện và đã tích luỹ được nhiều

kinh nghiệm trong việc thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy nhất là việc sử dụng PP dạy học theo nhóm Từng bước nâng cao năng lực sư phạm, nắm vững kiến thức, phương pháp giảng dạy Đã đóng góp một phần vào việc nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên trong trường nhất là giáo viên tổ Văn – Giáo dục công dân

V KẾT LUẬN :

Trang 36

Đổi mới phương pháp dạy học có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, phát huy tính độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh để nâng cao năng lực tự học, …

Quá trình thực hiện ở hai lớp 9a, 9b trường THCS Tân Hiệp A5 đã cho thấy nếu nghiên cứu, thực hiện chu đáo việc tổ chức cho học sinh học nhóm sẽ đạt được những kết quả, chất lượng giáo dục cao, góp phần vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy, tạo uy tín Ngành giáo dục và nhất là gây hứng thú cho học sinh học tập giảm thiểu học sinh bỏ học giữa chừng, duy trì chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở nơi địa phương

Trang 37

Tuy nhiên quá trình thực hiện cũng còn có những khó khăn nhất định trong đó cần hết sức chú ý tới việc phân nhóm sao cho hợp lí, mau chóng tạo thành thói quen để học sinh tạo được tâm thế vững vàng chủ động khi học nhóm Đồng thời cần có những biện pháp duy trì, gây hứng thú, phát triển vững chắc công việc này

Trang 38

Hơn thế nữa giáo viên cần phải xác định rõ mục tiêu, yêu cầu của từng bài, từng loại câu hỏi để áp dụng việc học nhóm sao có trọng tâm, biết dừng lại đúng lúc, không lãng phí thời gian và nhất là chệch hướng Cũng cần phải nói tới việc giáo viên phối hợp chặt chẽ với học sinh và phụ huynh học sinh, không để các em lợi dụng học nhóm để chơi bời, chuyện gẫu… ảnh hưởng đến việc học tập của các em

Để tiết dạy đạt hiệu quả cao, nhất thiết bao hàm nhiều công việc cơ bản, một trong những việc ấy là cách thức tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm Việc này cũng đòi hỏi sự

Trang 39

tổ chức gọn nhẹ, sôi động, lí thú các bước đi phù hợp, nhất là phải có hiệu quả thiết thực

Ta không nên làm cục bộ mà nên kết hợp với mọi giáo viên trong trường cùng thực hiện, cùng bổ sung, từng bước hoàn thiện công việc này

Trên đây là một vài kinh nghiệm trong quá trình tổ chức cho học sinh học nhóm đối với môn Ngữ văn Hy vọng đề tài góp phần cụ thể hoá việc đổi mới phương pháp dạy học và bổ ích với các bạn đồng nghiệp đang thực sự quan tâm, mong muốn nâng cao chất lượng giảng dạy Rất mong nhận được ý kiến đóng góp, giúp đỡ của các cấp thi đua, nhất

Trang 40

là quý thầy, cô có kinh nghiệm trong lĩnh vực giảng dạy để tôi có thể vững bước trong tương lai, có cơ hội cống hiến cho sự nghiệp giáo dục nhiều hơn nữa

Xin chân thành cảm ơn!

Tân Hiệp A, ngày 24/04/2008.

Người viết

Nguyễn Thị Hoà

Trang 41

Ban thi đua nhà trường

Duyệt, xét đánh giá xếp loại :

Tân Hiệp, ngày 28 tháng 4 năm 2008

Trưởng ban thi đua

Trang 42

Ý kiến của Hội đồng xét duyệt

Trang 43

Trang 44