BÀI BÁO CÁO-Hành vi giá chứng khoán và tâm lý học trong đầu tư

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINHKHOA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP  Đề tài: Hành vi giá chứng khoán và tâm lý học trong đầu tư GVHD: ThS.Hoàng Thị Phương Thảo TP.HC

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP



Đề tài:

Hành vi giá chứng khoán và tâm lý học trong đầu tư

GVHD: ThS.Hoàng Thị Phương Thảo

TP.HCM, ngày 20 tháng 9 năm 2014

Danh sách nhóm thực hiện:

 Trần Quang Bảo

 Nguyễn Thị Mỹ Duyên

 Bùi Mỹ Khanh

 Lê Quang Long

 Đoàn Kim Phượng

 Nguyễn Vân Khánh Quỳnh

NỘI DUNG CHÍNH

I Hành vi giá chứng khoán và thị trường hiệu quả II.Tài chính hành vi và tâm lý học trong đầu tư

I THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ

1 Giả thuyết thị trường hiệu quả

4 Những ngụ ý của thị trường hiệu quả

6 Một số bất thường trên thị trường hiệu

Thị

trường

hiệu quả

2 Sự hình thành thị trường hiệu quả

3.Các dạng thị trường hiệu quả

5 Các thị trường hiệu quả như thế nào

1 GIẢ THUYẾT THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ

 Giả thuyết diễn giải rằng thực tế các nhà đầu tư không thể liên tục đánh bại thị trường.

 Vấn đề trung tâm trong cuộc tranh luận về thị trường hiệu quả là có thể luôn đánh bại được thị trường không?

 “Đánh bại thị trường” là liên tục kiếm được một khoản

tỷ suất sinh lợi vượt trội dương.

2 SỰ HÌNH THÀNH THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ

Thị trường thỏa một trong ba điều kiện bên dưới sẽ dẫn đến thị trường hiệu quả:

Sự không tương quan giữa các sai lệch

 Giả sử nhiều nhà đầu tư không lý trí và không cùng niềm tin với thông tin mới được đưa ra, một số nhà đầu tư lạc quan, một số khác lại bi quan Nhưng tác động của các nhà đầu tư này sẽ loại trừ lẫn nhau

Kinh doanh chênh lệch giá

3 CÁC DẠNG THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ

 Thị trường hiệu quả dạng yếu

 Thông tin được phản ánh trong giá cả và khối lượng giao dịch trong quá khứ, không giúp ích trong việc đánh bại thị trường

 Thị trường hiệu quả dạng trung bình

 Giá của chứng khoán đã phản ánh tất cả các thông tin liên quan đến công ty được công bố ra công chúng

 Thị trường hiệu quả dạng mạnh

 Giá của chứng khoán đã phản ánh tất cả những thông tin cần thiết

có liên quan đến công ty, thậm chí cả những thông tin nội gián

4 NGỤ Ý CỦA THỊ TRƯỜNG HỆU QUẢ

 Mặc dù tỷ suất sinh lợi trong tương lai phần nào được dự đoán từ tỷ suất sinh lợi

quá khứ, nhưng vẫn không có ý nghĩa về mặt kinh tế Việc dự đoán không đủ để

kiếm được tỷ suất sinh lợi vượt trội.

 Giá chứng khoán có thể tăng hoặc giảm, thay đổi một cách ngẫu nhiên theo thời gian.

 Khi thông tin tích cực được công bố, giá chứng khoán có thể được điều chỉnh theo 3 hướng cơ bản:

 Phản ứng theo thị trường hiệu quả: giá điều chỉnh ngay lập tức.

 Phản ứng trễ: giá điều chỉnh một phần

 Phản ứng thái quá và điều chỉnh: giá điều chỉnh quá mức

 Các nhà nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật nghiên cứu sự kiện để kiểm tra tác động của công bố tin tức đối với giá chứng khoán.

5 CÁC THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ NHƯ THẾ NÀO

Sự hiệu quả của thị trường khó được kiểm tra vì 4 lý do cơ bản sau:

Dù một thị trường hiệu quả, vẫn có những ngụ ý quan

trọng về đầu tư:

Việc lựa chọn chứng khoán trở nên ít quan trọng hơn.

Các nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp đóng ít vai trò

hơn.

Không nên định thời điểm thị trường.

CÁC THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ NHƯ THẾ NÀO

NHỮNG NHÀ GIAO DỊCH AM HIỂU VÀ

GIAO DỊCH NỘI BỘ

 Nhà giao dịch am hiểu: một nhà đầu tư ra quyết định mua hay bán một

chứng khoán dựa trên những thông tin công cộng có sẵn và sự phân tích

 Nhà giao dịch nội bộ: những người bên trong công ty.

 Giao dịch nội bộ hợp pháp: những người bên trong một công ty có thể

thực hiện hoàn hảo các giao dịch chứng khoán của công ty họ một cách hợp pháp, họ phải tuyên bố rằng họ thực hiện giao dịch chủ yếu dựa trên những thông tin đại chúng về công ty hơn là những thông tin nội bộ

 Giao dịch nội bộ phi pháp: người sử dụng những thông tin quan trọng

không được công bố nhằm mục đích kiếm lời

 Người tay trong

 Người tiết lộ thông tin nội bộ

 Người nhận thông tin nội bộ

THÀNH QUẢ CỦA CÁC NHÀ QUẢN LÝ QUỸ CHUYÊN NGHIỆP

 Quỹ chỉ số Vanguard 500: là một quỹ tương hỗ chi

phí thấp, được thiết kế để đem lại một kết quả đầu tư tương đương với giá và lợi tức của chỉ số S&P500.

 Quỹ tương hỗ cổ phần chung (GEF): số tiền đươc

đầu tư vào cổ phiếu, được giám sát bởi một nhà quản

lý quỹ chuyên nghiệp

THÀNH QUẢ CỦA CÁC NHÀ QUẢN LÝ QUỸ CHUYÊN NGHIỆP SO VỚI QUỸ VANGUARD 500

Độ dài của

mỗi giai

đoạn đầu tư

Khoảng thời gian

Số giai đoạn đầu tư

Số giai đoạn đầu tư mà ½ các quỹ đánh bại quỹ chỉ số Vanguard

Tỷ lệ % Số giai đoạn

đầu tư mà ¾ các quỹ đánh bại quỹ chỉ số Vanguard

6 NHỮNG BẤT THƯỜNG CỦA THỊ TRƯỜNG

Hiệu ứng ngày trong tuần

Hiệu ứng tháng giêngHiệu ứng ngày chuyển nămHiệu ứng ngày chuyển tháng

Những

bất thường

6 NHỮNG BẤT THƯỜNG CỦA THỊ TRƯỜNG (CONT)

Hiệu ứng ngày trong tuần

Có sự khác biệt nào trong TSSL hàng ngày của TTCK giữa các ngày

trong tuần (thứ 2  thứ 6) hay không?

Thực tế cho thấy, ngày thứ 2 là ngày có TSSL thấp nhất, thậm chí là TSSL âm

=> Đây là hiệu ứng ngày trong tuần (day-of-week effect)

Bảng 7.2 TSSL trung bình hàng ngày của chỉ số S&P 500 qua các ngày trong

Hiệu ứng này thể hiện mạnh mẽ trong giai đoạn 1950-1979, tuy nhiên lại không rõ

ràng trong giai đoạn 1980-2009.

Hiệu ứng tháng Giêng

Những nghiên cứu chuyên sâu đã tìm thấy rằng TSSL lớn của

những chứng khoán nhỏ thường xảy ra vào đầu tháng Giêng.

Có 2 yếu tố quan trọng lý giải về hiệu ứng tháng Giêng:

 Thứ nhất, là áp lực bán để tránh thuế

 Thứ hai, cơ cấu danh mục đầu tư

Việc giải thích nguyên nhân của hiệu ứng tháng Giêng vẫn còn là

sự tranh luận Hơn nữa, hiệu ứng tháng Giêng không xảy ra vào

mỗi năm

6 NHỮNG BẤT THƯỜNG CỦA THỊ TRƯỜNG (CONT)

Hiệu ứng những ngày chuyển năm

“Những ngày chuyển năm”: Tuần cuối cùng trong năm và 2 tuần đầu tiên của

năm tiếp theo.

TSSL của những ngày không rơi vào giai đoạn 3 tuần này được gọi là “những

ngày còn lại”.

Bảng 7.4 Hiệu ứng những ngày chuyển năm

Khoảng thời gian Những ngày

chuyển năm (%)

Những ngày còn lại (%) Chênh lệch (%)

NHỮNG BẤT THƯỜNG CỦA THỊ TRƯỜNG

Hiệu ứng những ngày chuyển tháng

“Những ngày chuyển tháng”: tính từ ngày cuối cùng trong bất cứ tháng

nào đến 3 ngày tiếp theo của tháng tiếp theo

Những TSSL hàng ngày khác gọi là “những ngày còn lại”

Bảng 7.5 Hiệu ứng những ngày chuyển tháng

Khoảng thời gian Những ngày

chuyển tháng (%)

Những ngày còn lại (%) Chênh lệch (%)

1962-2009 0.127 0.019 0.108

1962-1985 0.129 0.016 0.114

1986 – 2009 0.125 0.023 0.102

Kết quả nghiên cứu giai đoạn từ năm 1962-2009 cho thấy, TSSL “những

ngày chuyển tháng” cao hơn “những ngày còn lại”

 Ngoài ra còn có những bất thường không theo lịch:

Công bố thu nhập

Công bố chỉ số P/E

6 NHỮNG BẤT THƯỜNG CỦA THỊ TRƯỜNG (CONT)

Sự sụp đổ (crash) là sự sụt giảm giá trị thị trường một cách đột ngột

và đáng kể

Sự sụp đổ thường liên quan tới bong bóng Bong bóng có thể diễn ra nhiều tuần, nhiều tháng, nhiều năm; ngược lại sự sụp đổ xảy ra bất ngời và thường kéo dài chưa tới 1 tuần Bong bóng thường kéo dài lâu hơn sự sụp đổ, tuy nhiên, hậu quả của sự sụp đổ có thể kéo dài đến nhiều năm

BONG BÓNG VÀ SỰ SỤP ĐỔ

 Cuộc khủng hoảng năm 1929 (10/1929)

 Cuộc khủng hoảng tháng 10/1987

 Cuộc khủng hoảng Châu Á (những năm 1980)

 Bong bóng DOT-COM và cuộc khủng hoảng (trước 10/2002)

 Cuộc khủng hoảng tháng 10/2008

tỏ thị trường không hiệu quả

Cho đến nay, giả thuyết thị trường hiệu quả vẫn còn là vấn

đề gây tranh luận trong giới đầu tư.

II TÀI CHÍNH HÀNH VI

1 Định nghĩa & vai trò.

 Định nghĩa

Tài chính hành vi là một phân nhánh mới của tài chính, nghiên cứu

để lý giải những hành vi bất thường của nhà đầu tư, những biểu

hiện mang tính tâm lý của con người trên thị trường tài chính

Những hành vi bất thường nãy được gọi là lỗi suy luận (lỗi nhận thức) và chúng ảnh hưởng đến các quyết định đầu tư và giá tài sản

 Vai trò

Tài chính hành vi đóng vai trò rât quan trọng trong việc lý giải tại

sao và làm thế nào mà thì trường có thể không hiệu quả Từ đó,

giúp nhiều nhà đầu tư cải thiện đáng kể chiến lược đầu tư của mình

2 Điều kiện tồn tại

Thuyết tài chính hành vi tồn tại khi xảy ra đồng thời 3 điều kiện sau:

1 Hành vi không hợp lý: nhà đầu tư thiếu lý trí khi ra quyết

định

2 Hành vi không hợp lý mang tính hệ thống: sự thiếu lý trí của

các nhà đầu tư phải liên quan nhau dẫn đến tính huống thị trường quá lạc quan hay quá bi quan  việc định giá sai sẽ xuất hiện và bắt đầu kéo dài

3 Giới hạn khả năng kinh doanh chênh lệnh giá: kinh doanh

chênh lệch giá không thể nào hiệu chỉnh được thị trường quá

khích

II TÀI CHÍNH HÀNH VI

3 CÁC LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA

Tài chính

hành vi

3.1 Lý thuyết triển vọng:

 Dựa trên ý tưởng: Nhà đầu tư đau khổ nhiều hơn với các khoản lỗ tiềm năng hơn là hạnh phúc với các khoản lãi tiềm năng.

 Điểm chính yếu: là xu hướng NĐT e ngại rủi ro đối với các khoản lãi nhưng lại chấp

nhận rủi ro đối với các khoản lỗ  NĐT thiếu lý trí (quá tập trung vào các khoản lời , lỗ riêng lẻ mà không phải là cả bức tranh lớn).

 Những dự đoán cơ bản của lý thuyết triển vọng:

3.1.1 Phụ thuộc vào sự mô tả:

 Con người chú trọng vào sự thay đổi trong giá trị tài sản so với mức giá trị tài sản  Kết quả là: Cùng một vấn đề đầu tư được trình bày theo 2 cách khác nhau, thì nhà đầu tư thường lựa chọn không nhất quán.

 Hiện tượng neo giá: Trong đầu tư, khi một cổ phiếu giảm giá, nhà đầu tư

có xu hướng “dính” với giá mà họ đã mua cổ phiếu đó và các yếu tố khác như thu nhập cổ phiếu cao, thị phần tốt trước khi nó giảm giá, họ quyết định không bán khi tình thế thay đổi, và chờ nó trở về giá hòa vốn ban đầu Nhưng thực tế điều đó không xảy ra

 E ngại thua lỗ làm suy giảm, phá hủy giá trị tài sản, ảnh hưởng hằng ngày đến mỗi nhà đầu tư

3.1.3 Tính nhẩm và hiệu ứng thu nhập ngoài kỳ vọng:

 Tính nhẩm là khuynh hướng phân bổ tiền vào những tài khoản ảo trong đầu

 Hiệu ứng thu nhập ngoài kỳ vọng: là hiệu ứng mà các NĐT, … có tâm lý

chấp nhận rủi ro lớn hơn với tiền mà họ thắng được từ đầu tư Ngoài ra, NĐT cũng không buồn nhiều khi bị thua từ thu nhập ngoài kỳ vọng so với số tiền họ mang đi đầu tư

3 CÁC LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TÀI CHÍNH HÀNH VI (CONT)

3.1.4 Nhiều loại sai lầm khác được ghi nhận:

E ngại thua lỗ trước mắt

E ngại nuối tiếc

Ảo tưởng về chi phí chìm

Hiệu ứng coi trọng hang hóa sở hữu.

Ảo tưởng sức mua của tiền tệ

3 CÁC LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TÀI CHÍNH HÀNH VI (CONT)

3.2 Quá tự tin.

Quá tự tin và tần suất giao dịch

Quá tự tin  giao dịch nhiều hơn  kiếm được tỉ suất sinh lợi thấp

hơn

Quá tự tin và giới tính

Mức độ tự tin bị ảnh hưởng bởi giới tính.

Ảo tưởng về sự hiểu biết

NĐT tin rằng những không tin mà mình có hơn thông tin mà

những nhà đầu tư khác có  ước lượng quá thấp rủi ro từng chứng khoán và toàn bộ danh mục đầu tư của họ  đầu tư thua lỗ

Hiệu ứng vết rắn cắn

NĐT không sẵn lòng chấp nhận rủi ro sau khi họ đã gánh chịu 1 khoản lỗ  làm cho NĐT thiếu tự tin & không lý trí (mua thấp bán cao).

3 CÁC LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TÀI CHÍNH HÀNH VI (CONT)

3.3 Nhận thức sai sự ngẫu nhiên và phản ứng quá mức với các sự kiện tình cờ:

 Tự nghiệm tình huống điển hình

 Nghĩa là nếu cái gì đó là ngẫu nhiên thì nó trông như là ngẫu nhiên

 Ảo tưởng con bạc

 Là ảo tưởng khi cho rằng những gì đang xảy ra, tính trung bình

trong dài hạn, cũng sẽ đúng trong ngắn hạn (theo hướng điều tương

tự hoặc điều ngược lại sẽ xảy ra)  mang lại những sai lầm trong việc

3.4 Những điều khác về tài chính hành vi :

 Tự nghiệm

Tự nghiệm đơn giản hóa quy trình ra quyết định bằng cách

xác định 1 tập hợp các tiêu chuẩn để đánh giá.

Nhưng tiêu chuẩn phù hợp ở đây là gì ?

 Hành vi bầy đàn

Là hành vi “theo đám đông” khi mà NĐT không có các thông tin cần thiết để đánh giá cẩn thận khoản đầu tư của mình.

 Cách vượt qua lệch lạc

Đa dạng hóa đầu tư

Tránh các tình huống mà bạn biết sẽ ảnh hưởng xấu đến bạn

Xây dựng các tiêu chuẩn đầu tư khách quan

3 CÁC LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TÀI CHÍNH HÀNH VI (CONT)

4 RỦI RO TÂM LÝ VÀ NHỮNG GIỚI HẠN

KINH DOANH CHÊNH LỆCH GIÁ

Các giới hạn kinh doanh chênh lệch giá

Nói lên rằng trong những điều kiện cụ thể nào đó, những nhà giao dịch lý trí và có tiềm lực tài chính mạnh có thể không tận dụng được việc định giá sai, ít nhất là không tận dụng được 1 cách nhanh chóng.

3 vấn đề cản trở việc kinh doanh chênh lệch giá:

Rủi ro đặc thù của Doanh nghiệp

Rủi ro từ những người giao dịch nhiễu (là giao dịch mà

không dựa trên thông tin hoặc việc phân tích tài chính đầy đủ) , còn được gọi là loại : Rủi ro tâm lý .

Chi phí thực hiện: chi phí giao dịch, chi phí hoa hồng, chi phí lãi ký quỹ,…

KẾT LUẬN

Tài chính hành vi, thông qua các luận điểm cơ bản của nó, cho thấy:

THE END Cảm ơn Cô và các bạn đã lắng nghe!