BÀI BÁO CÁO-CÁC CHẤT Ô NHIỄM TRONG KHÔNG KHÍ-ĐẤT-NƢỚC

Các tác nhân gây ô nhiễm không khí II: Ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe con người và sinh vật 1.. Khái niệm Ô nhiễm không khí là sự có mặt của chất lạ hoặc sự biến đổi q

CÁC CHẤT Ô NHIỄM TRONG

KHÔNG KHÍ-ĐẤT-NƯỚC

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

KHÔNG KHÍ

I: Tổng quan về ô nhiễm không khí

1 Khái niệm ô nhiễm không khí

2 Nguồn gây ô nhiễm không khí

3 Các tác nhân gây ô nhiễm không khí

II: Ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe con người và sinh vật

1 Ảnh hưởng của ô nhiễm tới sức khỏe con người

2 Tác hại của ô nhiễm không khí lên thực bì, hệ sinh thái và các công trình xây dựng

III: Hiện trạng ô nhiễm không khí

TỔNG QUAN VỀ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

1 Khái niệm

Ô nhiễm không khí là sự có mặt của chất lạ

hoặc sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho nó không sạch, bụi, có mùi khó chịu, làm giảm tầm nhìn, … và gây tác hại đến sức khỏe, gây tổn hại cho thực bì, các hệ sinh thái và các vật liệu khác

2 Nguồn gây ô nhiễm

Có 2 nguồn gốc gây ô nhiễm không khí:

+Nguồn tự nhiên +Nguồn nhân tạo

♠ Nguồn tự nhiên: núi lửa, động đất, cháy rừng, quá trình phân hủy xác các loài động vật, thực vật

♠ Nguồn nhân tạo: chủ yếu là do các hoạt động sản xuất công nghiệp, các phương

tiện giao thông vận tải, các hoạt động xây dựng, và sinh hoạt của con người

CÁC TÁC NHÂN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

+ Các loại oxit như NOx, CO, CO2, H2S, các khí halogen gồm flo, clo, broom, iôt

+ Các phần tử lơ lửng như hạt bụi rắn, bụi lỏng, bụi vi sinh vật, nitrat, sunfat, phân tử cacbon,muội than,khói,sưong mù…

+ Các loại hạt bụi nặng như bụi đất đá, bụi kim loại…

+ Các khí quang hóa như ôzôn, FAN, NOx, aldehit, etylen…

+ Các khí thải có tính phóng xạ

+ Nhiệt

+ Tiếng ồn

Các tác nhân ô nhiễm không khí chủ yếu phát sinh

trong quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch và công nghệ sản

xuất.Chúng có thể ở dạng hơi (khí) hoặc dạng phần tử nhỏ

(hạt).Phần lớn các tác nhân ô nhiễm đều có hại cho sức khỏe con người

NGUỒN GÂY Ô NHIỄM TÁC NHÂN Ô NHIỄM CHÍNH (TRIỆU TẤN)

CO Bụi SO X C n H m NO X

1 Giao thông vận tải

+ Ôtô chạy xăng

+ Ôtô chạy dầu Điêzen

0,5 0,3

0 0,4

0,2 0,1

0 0,5

13,8 0,4 0,3 0,6

6,0 0,5

0 0,8

0 0,9

7,4 O,3 0,2 0,2

18,3 3,9

0

0

0,2 0,1

0 0,4

3,5 0,9 4,1 0,2 3.Qúa trình sản xuất CN 8,8 6,8 6,6 4,2 0,2

6,1 2,2 0,4 0,1

0

0 0,5

0

2,0 1,5 0,2 0,1

1,2 0,3 0,2

0

II ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI

con người

Ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe con người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại chất ô nhiễm, nồng độ chất ô nhiễm, thời gian tiếp xúc và tình trạng

sức khỏe của người tiếp xúc…

Con người có thể bị ảnh hưởng cấp tính như ngộ độc (benzene), ngạt (CO) dẫn đến tử vong khi tiếp xúc với môi trường bị ô nhiễm không khí ở nồng độ cao và

bị ảnh hưởng mãn tính từ rối loạn chức năng các cơ

quan trong cơ thể, suy giảm sức khỏe, tăng bệnh tật,

giảm tuổi thọ …khi tiếp xúc ở nồng độ thấp trong

khoảng thời gian dài.…

Hệ thống hô hấp là cửa ngõ xâm nhập đầu tiên

của các tác nhân gây bệnh, trong điều kiện môi trường không khí bị ô nhiễm sẽ gây ra các tổn thương ở phổi, làm suy giảm chức năng phổi, viêm đường hô hấp

trên, viêm phế quản, viêm phổi, hen phế quản, ung

thư phổi…

Ô nhiễm không khí còn ảnh hưởng tới hệ thống

tim mạch, mặc dù cơ chế gây bệnh vẫn chưa rõ ràng Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến

hệ thống thần kinh trung ương, và thần kinh thực vật gây nhức đầu, chóng mặt , mệt mỏi, ăn kém khó ngủ, khó tập trung, ra mồ hôi…

CÁC

CHẤT TÁC ĐỘNG

- Ảnh hưởng: thần kinh,tiêu hóa,hô hấp,não,tim và ảnh hưởng tới sự phát triển của thai nhi

- Nhức đầu,suy nhược cơ thể,chóng mặt,khó thở…

-Ảnh hưởng tới chức năng của phổi,gây viêm phổi,viêm phế quản mãn tính

-Gây bệnh tim mạch,tăng mẫn cảm với người bị bệnh hen…

bệnh đường hô hấp Đặc biệt ở các nhóm mẫn cảm như trẻ em,người già,nguời bị bệnh hen

-Giảm chức năng mắt,mũi,họng

-Giảm chức năng phổi,gây tức ngực ,khó thở

đường hô hấp,tim mạch,tiêu hóa,mắt,da,ung thư…

2 Tác hại của ô nhiễm không khi lên thưc bì, hệ sinh

thái và các công trình xây dựng

+ Khí CO2 và Cl2 là các chất gây ô nhiễm đầu tiên trong số các chất gây ô nhiễm có hại đã biết

+ Khí SO2 đặc biệt có hại đối với lúa mạch và cây bông

+ Nhiều loại hoa và cây ăn quả kể cả cam, quýt, rất mẫn cảm đối với Cl2, trong nhiều trường hợp thậm chí ở nồng độ tương đối

thấp

+ Các cây thuộc họ Thông cũng rất mẫn cảm với khí SO2

Mưa axit là hệ quả của sự hòa tan SO2 vào nước mưa, khi rơi xuống ao hồ sông ngòi gây tác hại đến sinh vật sống trong

nước

Các công trình xây dựng, các tượng đá, các di tích lịch sử và văn hóa, các vật liệu xây dựng… đều bị hủy hoại bởi môi trường không khí đã bị ô nhiễm: ăn mòn, nứt nẻ, mất màu, bong sơn…

Cùng với việc môi trường không khí bị ô nhiễm dẫn đến gia tăng khả năng hấp thụ bức xạ mặt trời của khí quyển và “hiệu ứng nhà kính” do khí thải CO2

toàn cầu” được các nhà môi trường học đề cập nhiều

Một vấn đề khác của ô nhiễm khí quyển là sự

“mỏng đi của tầng ôzôn” Việc sử dụng nhiều các chất CFC trong những năm gần đây đã để lại sự tích lũy chúng trong tầng bình lưu khí quyển Các chất

tím cho trái đất, đem lại nhiều tác hại xấu cho sinh vật

và con người

(Pb) và các chất độc hại khác

ngạt và "sương mù", gây nhiều bệnh cho con người

Điều đáng lo ngại nhất là con người thải vào không

hiệu ứng nhà kính

CO2 : 50%

CH4 : 13%

Ozon tầng đối lưu: 7%

Nitơ : 5%

CFC : 22%

Hơi nước ở tầng bình lưu 3%

Trong vòng 30 năm tới mặt nước biển sẽ dâng lên

từ 1, 5 – 3, 5 m (Stepplan Keckes)

nửa đầu thế kỷ sau qúa trình nóng lên của Trái Đất diễn ra nhanh chóng Nhiệt độ trung bình của Trái Đất

sẽ tăng khoảng 3, 60°C (G.I.Plass)

Theo các tài liệu khí hậu quốc tế,hơn 130 năm qua nhiệt độ Trái Đất tăng 0, 4°C

Đến năm 2050 nhiệt độ của Trái Đất sẽ

tăng thêm 1, 5 – 4, 50°C nếu như con người

không có biện pháp hữu hiệu để khắc phục hiện tượng hiệu ứng nhà kính

Một hiện trạng nữa của ô nhiễm khí quyển

là hiện tượng lỗ thủng tầng ôzôn CFC là "kẻ phá hoại" chính của tầng ôzôn

Lỗ thủng tầng ôzôn tại Cực Nam lớn nhất từ trước tới

Tháng 11/2006

2 Việt Nam

Theo số liệu quan trắc và phân tích hiện trạng môi trường, chỉ có những nơi xa thành phố, khu công nghiệp, xa đường giao thông nồng độ bụi trong không khí mới ở mức dưới hoặc xấp xỉ tiêu chuẩn cho phép (TCCP)

Các loại khí độc như SO2, NO2 hiện đang đe dọa một số khu công nghiệp

Đối với 13 khu công nghiệp đã được quan trắc

SO2: Có 3 khu (chiếm 13%) vượt TCCP

- Khu công nghiệp Biên Hòa (cũ), gấp 3 - 4 lần TCCP

- Khu nhà máy xi măng Hải Phòng

- Khu công nghiệp Thượng Đình (Hà Nội)

Trong các thành phố và thị xã đã khảo sát thì

mức ồn giao thông ở TP.Hồ Chí Minh là cao nhất,đường

ô nhiễm tiếng ồn đạt tới 84, 3 dBA

Trung bình của 3 đường phố ở TP.Hồ Chí Minh là 80,6 dBA (vượt TCCP là 10 dBA)

Trục giao thông Rạch Giá (79,9 dBA)

Bến xe Cần Thơ (78,4 dBA)

Trục thị xã Long An (76 dBA)

Phố Nguyễn Đức Cảnh- Hải Phòng (75,1 dBA)

Đường Trần Hưng Đạo, Hà Nội (72,3 dBA),

Trục thị xã Cà Mau (73,5 dBA) đều là những nơi

bị ô nhiễm tiếng ồn

Đồng thời hoạt động nông nghiệp nước ta còn gây

ra ô nhiễm môi trường do phát thải các chất khí như:

sinh học, các phế thải nông nghiệp và đốt rừng làm

nương rẫy v.v

Ở nước ta các khí "nhà kính" phát thải từ nguồn do

hoạt động nông nghiệp chủ yếu là:

Trong tương lai nếu các hoạt động nông nghiệp vẫn

duy trì ở mức trong những năm qua thì tốc độ gia tăng

khoảng 4 đến 6%

,

Nhìn chung, lượng khí thải gây ô nhiễm môi trường không khí ở nước ta còn thấp so với các nước công nghiệp phát triển như :

khí cacbon điôxit mới vào khoảng 125 triệu

tấn/năm

sử dụng các hóa chất nhân tạo làm suy giảm tầng

ô zôn khoảng 450 tấn/năm

Chính phủ Việt Nam đã có nhiều biện pháp, chính sách, luật pháp, chương trình và sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế nhằm hạn chế thải các loại khí độc hại,

đặc biệt là khí thải cacbon điôxit vào khí quyển và loại trừ dần việc sử dụng các chất làm suy giảm tầng ôzôn hưởng ứng tích cực Công ước Viên và Nghị định thư Mông-rê-an về bảo vệ tầng ôzôn

IV: GIẢI PHÁP

1 Trên thế giới ( CA USA) hàng loạt các biện pháp đã được áp dụng, trong đó đáng chú ý có những vấn đề như sau:

1 Sử dụng xăng không pha chì

1983- Chương trình bảo dưỡng và kiểm soát xe được thiết lập ở 64 thành phố

1985- Tiêu chuẩn thải nghiêm ngặt đối với xe cộ 1989- Giới hạn sự bay hơi đối với xăng

1992- sử dụng nhiên liệu giàu ôxy tại những TP

có mức CO cao

1999- Đề xuất tiêu chuẩn thải mức độ 2

2 Có luật lệ đầy đủ và có cơ quan quản lý mạnh

Sử dụng xe dùng điện

Chuyển đổi xe sử dụng nhiên liệu là xăng hay dầu điezen thành xe sử dụng nhiên liệu là khí hóa lỏng hoặc khí thiên nhiên

Sử dụng các loại nhiên liệu khác như

Hydrozen,Mêthanol,Ethanol.nhiên liệu giàu

ôxy(oxygenated),năng lượng mặt trời

thức,khuyến khích sử dụng phương tiện công

cộng,dùng chung xe,dùng xe đạp

2 VIÊT NAM

- Phải tăng cường kiểm soát và đánh giá tác hại của việc

thải các chất độc hại gây ô nhiễm bầu không khí

- Phải có biện pháp chế ngự, tiến tới chấm dứt việc thải

khói, bụi, chất độc của các ngành công nghiệp, giao thông vận tải, nông nghiệp vào môi trường áp dụng "công nghệ sạch"

trong công nghiệp; nguyên liệu "sạch" trong công nghiệp; nguyên liệu "sạch" cho phương tiện vận tải; hạn chế việc sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học mà áp dụng các phương pháp vi sinh trong nông nghiệp

- Ngăn chặn nạn đốt rừng, khai thác rừng bừa bãi, xây dựng các vành đai rừng, vành đai xanh để ngăn chặn cát bay,

•Hướng vận dụng ở ViỆT NAM

5 Cải thiện kỹ thuật xe máy nhằm giảm bớt sự phát

thải khí ô nhiễm từ xe cộ và sử dụng các biện pháp đơn giản để giảm sự bay hơi nhiên liệu

6 Tăng cường kiểm soát sự phát thải như kiểm tra sự thải khói, kiểm định kỹ thuật máy móc

7 Biện pháp giáo dục cộng đồng

ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

ĐẾN SỨC KHOẺ CON NGƯỜI

I- KHÁI NIỆM

Không khí là một hỗn hợp khí gồm có Nitơ ( N2 ) chiếm 78,9%, oxi ( O2 ) chiếm 0,95%, acgông ( Ar ) chiếm 0,93%, đioxit cacbon ( CO2 ) chiếm 0,32% và mốt số khí hiếm khác nhƣ: neon ( Ne ), heli ( He ), metan ( CH4 ), hiđro ( H2 ), ozôn (O3)…

Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự tỏa mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhin xa do bui

1 Không khí và ô nhiễm không khí

Nguồn ô nhiễm Chất ô nhiễm

Công nghiệp Bụi, tiếng ồn, kim loại nặng ( Pb, Zn, Ni…),

muội, khói, SO2, CO, CO2, NO2, hợp chất hữc

cơ ( CFC, CH4…) Giao thông vận tải Bụi, tiếng ồn, hợp chất hữu cơ ( toluen,

benzen…), Pb, CO, CO2, NO…

Nông nghiệp Bụi lúa, vi sinh vật, thuốc bảo vệ thực vật, CH4,

H2S, NO, NO2… Sinh hoạt Vi sinh vật, CH4, H2S, CO, CO2, NH3…

Tự nhiên HCl, CO2, SO2, H2S, NH3, CH4, NO, NO2… Bảng 1: Chất và nguồn gây ô nhiễm không khí

II- HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

1 Thế giới

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) có trụ sở tại Geneva cho biết, ô nhiễm không khí là

nguyên nhân gây tử vong của 2 triệu người mỗi năm trên thế giới

Theo Len Barrie, chuyên gia của WMO, ô

nhiễm không khí khiến tuổi thọ của con người

có thể giảm từ 4 đến 36 tháng

Theo nghiên cứu "Ô nhiễm không khí đô thị ở

các thành phố châu Á" do Liên Hiệp Quốc

thực hiện, các nhà khoa học cảnh báo rằng tình

trạng ô nhiễm không khí đang đe dọa tới sức

khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân

châu Á

Đây thực sự là một thách thức lớn đối với

châu Á bởi mỗi năm có tới 600.000 người tử

vong do tình trạng ô nhiễm không khí

Ô nhiễm trầm trọng ở nhiều thành phố của Trung Quốc

2 Việt Nam

Theo các chuyên gia, môi trường không khí ở nước ta tương đối tốt, nhưng chất lượng môi trường không khí ở các thành phố lớn, một số khu công nghiệp và làng nghề đang ngày càng suy giảm

Khói trắng nhả ra từ Công ty Cổ

phần Xi măng Sài Sơn Một lò gạch đang xả khói

Hà Nội và Tp.HCM là hai trong sáu thành phố có chỉ số ô nhiễm không khí cao nhất thế giới sau các thành phố Bắc Kinh, Thƣợng Hải (Trung Quốc), Drak (BangLaDét)

Ô nhiễm bụi ở Hà Nội

III- ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ ĐẾN SỨC KHOẺ CON NGƯỜI

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính rằng ô nhiễm không khí là nguyên nhân của ba triệu trường hợp tử vong sớm hàng năm trên toàn thế giới

Có một sự liên kết đặc biệt của tình trạng này với sự phát triển kinh tế nhanh chóng ở các quốc gia nghèo và trung bình Ở các quốc gia phát triển, chất lượng không khí đã được cải thiện từ những năm 1950 và vẫn còn bằng chứng về sự liên quan giữa ô nhiễm không khí với tử vong

1 Các loại bụi

Định nghĩa: Bụi là một tập hợp nhiều hạt vật chất vô cơ hoặc hữu cơ, có kích thước nhỏ

bé tồn tại trong không khí dưới dạng bụi bay, bụi lắng và các hệ khí dung gồm hơi, khói,

mù

Ô nhiễm bụi ảnh hưởng tới sức khỏe người dân

Tác hại của bụi:

- Bụi gây nhiễm độc chung (Pb, Hg, C6H6…)

- Bụi gây dị ứng viêm mũi, hen, nổi ban ( bụi bông gai, phân hóa học…)

- Bụi gây ung thư (bụi quặng, bụi phóng xạ, hợp chất crom…)

Nhóm người thường xuyên đi lại trên đường cũng có nguy cơ mắc các bệnh về phổi do bụi

- Bụi gây nhiễm trùng (lông, tóc…)

- Bụi gây xơ phổi ( bụi amiăng, bụi thạch anh…)

Bếp than amiăng gây ung thƣ phổi

2 Cacbon monoxit (CO)

Bảng 2:Hậu quả của sự nhiễm độc CO ở nồng độ khác nhau

Nồng độ CO, ppm % chuyển hóa

4 Khí sulfuroxit (SOx)

Khí SO2 không màu , có vị cay, mùi khó chịu

SO2 và H2SO4 tác hại đến sức khỏe của con người và động vật, với nồng độ thấp gây kích thích hô hấp người và động vật Với nồng độ cao gây ra bệnh tật và có thể bị chết

Môi trường bị ô nhiễm nặng trong

lúc nấu chảy kim loại: Khí SO2,

NO, hơi độc và kim loại nặng bị

thải ra môi trường xâm nhập vào

trong cơ thể theo đường hô hấp

5 Chì (Pb) và các hợp chất của chì

Chì rất độc đối với người và động vật Chì qua đường hô hấp, tiêu hóa và gây

độc cho hệ thần kinh, sự tạo máu và rối loạn tiêu hóa

Người bị nhiễm chì có thể bị đau bụng, táo bón kèm theo huyến áp cao, suy nhược thần kinh, rối loạn cảm giác, tê liệt, giảm bạch cầu, viêm dạ dày, viêm ruột…

7 Thủy ngân (Hg)

Thủy ngân là một kim loại nặng

Người dùng thủy ngân để đãi vàng không những gây hại cho chính bản thân và gia đình

mà còn đầu độc những làng mạc gần đó khi chất độc này thoát ra môi trường

Sự nhiễm độc thủy ngân gây nên những thương tổn trung tâm thần kinh với triệu chứng run rẩy, khó khăn trong diễn đạt, giảm sút trí nhớ và nặng hơn nữa có thể gây tê liệt, nghễnh ngãng, nói lắp, thao cuồng

Đèn compact chứa thủy ngân có thể

gây hại cho sức khoẻ và môi trường

Dùng xăng kém chất lượng làm tăng nồng độ benzen, chì trong không khí

8 Benzen (C6H6)

Benzen là một chất lỏng dễ bay hơi, khi

hỗn hợp với không khí có thể gây nổ

Benzen xâm nhập vào cơ thể người qua

da (tiếp xúc trực tiếp) và qua phổi

Khi xâm nhập, chừng 75-90% được

cơ thể thải ra trong vòng nửa giờ;

phần còn lại tích luỹ trong mỡ, tuỷ

xương, não, sau đó được bài tiết rất

chậm ra ngoài