Bài 11-Vận chuyển các chất qua màng sinh chất

Quan sát sơ đồ sau về sự vận chuyển chất tan qua màng sinh chất hãy nhận xét:+ Nồng độ chất tan giữa trong và ngoài màng trước và sau khi vận chuyển như thế nào?. MT ngoại bào MT nội bà

Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa Trường THPT Đăktô

Câu 1: Gọi tên các thành phần (được đánh số) trong cấu tạo màng sinh chất

Câu 2 :Trình bày cấu tạo và chức năng của màng sinh chất?

Cấu tạo và chức năng của màng sinh chất

Cấu tạo

Có cấu trúc khảm động được cấu tạo từ lớp kép photpholipit và các phân tử protein (khảm trên màng), ngoài ra còn có các phân tử colesteron làm tăng ổn định của màng sinh chất.

Chức năng

-Trao đổi chất có chọn lọc với môi trường

-Thu nhận thông tin cho tế bào thông qua các Pr thụ thể

-Giúp các tế bào nhận biết nhau và nhận biết tế bào

«lạ » (nhờ “dấu chuẩn ”).

Như vậy, một chức năng quan trọng của màng là kiểm soát sự vận chuyển các chất và trao đổi thông tin giữa tế bào và môi trường.

Sự vận chuyển đó diễn ra qua những phương thức nào?

Bài 11

I/ VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG

Quan sát thí nghiệm

và nêu hiện tượng xảy

ra Hiện tượng đó tuân theo cơ chế vật lý nào?

Quan sát sơ đồ sau về sự vận chuyển chất tan qua màng sinh chất hãy nhận xét:

+ Nồng độ chất tan giữa trong và ngoài màng trước

và sau khi vận chuyển như thế nào ?

+ Quá trình vận chuyển các chất thực hiện theo cơ chế nào?

MT ngoại bào MT nội bào

1.Khái niệm

-Khuếch tán là sự chuyển động của các chất phân tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp (cùng chiều gradien nồng độ).

-Vận chuyển thụ động là phương thức vận chuyển các chất qua màng theo cơ chế khuếch tán, không tiêu tốn năng lượng.

Chất tan

-Thẩm thấu : là hiện tượng nước (dung môi) khuếch tán qua màng ( từ nơi có thế nước cao-> nơi có thế nước thấp)



I/ VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG

2 Các kiểu vận chuyển

Quan sát sơ đồ động sau, kết hợp thông tin trong mục I-trang 48 SGK, hãy cho biết có mấy kiểu vận chuyển thụ động các chất qua màng sinh chất? Đặc điểm của mỗi kiểu vận chuyển?

-Khuếch tán trực tiếp qua lớp phôtpho lipit

- Khuếch tán qua kênh protein xuyên màng

MT ngoại bào MT nội bào

Pr xuyên màng

Photpholipit



I/ VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG

-Khuếch tán qua lớp phôtpholipit : Các chất không phân

cực, có kích thước nhỏ hay tan trong lipit (O2, CO2, NO )

-> Khuếch tán trực tiếp qua lớp kép photpholipit

-Khuếch tán qua kênh protein xuyên màng : Nước và các

chất phân cực, các ion, các phân tử có kích thước lớn (glucozơ, Na+,Ca2+ ) -> Cổng màng nhận tín hiệu cơ chất phù hợp mở và vận chuyển

Tốc độ khuếch tán phụ thuộc vào yếu tố

nào?

I/ VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG

3.Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ khuếch tán

- Đặc điểm lý hoá học của các chất vận chuyển

có thể chia môi trường ngoại bào thành mấy loại?

Quan sát hình ảnh sau, rồi phân biệt các loại dung dịch đẳng

trương, nhược trương

3.Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ khuếch tán



là dung dịch có nồng độ chất tan lớn hơn

nồng độ các chất tan trong tế bào

+ Dung dịch ưu trương :

+ Dung dịch nhược trương :

+ Dung dịch đẳng trương

Nếu bón phân quá nhiều cho cây thì gây nên những hậu quả xấu gì?

Nếu bón phân quá nhiều cho

cây thì gây nên những hậu quả

xấu:

+ Cây mất nước-> héo, chết

+ Ô nhiễm môi trường

Tại sao

để rau không

bị héo, thường phải vẩy nước vào rau?

Nước tiểu Máu

ure 65 lần 1 lần sunphat 90 lần 1 lần Gluco 1lần 1lần

Tại quản cầu

thận người Màng sinh chất dự đoán Hãy

chiều vận chuyển các chất?

Trên thực tế còn rất nhiều hiện tượng kì lạ!

Ví dụ: Ở tảo biển, nồng độ Iốt trong tế bào tảo cao gấp 1000 lần

so với trong nước biển, nhưng Iốt vẫn được vận chuyển từ nước biển qua màng vào trong tế bào tảo

Quan sát sơ đồ sau về sự vận chuyển chất tan qua màng sinh chất hãy nhận xét:

+ Nồng độ chất tan trong và ngoài màng trước khi vận chuyển có gì khác nhau?

+ Quá trình vận chuyển các chất được thực hiện như thế nào? Cần có điều kiện gì?

II/ VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG

Sơ đồ bên mô tả quá trình vận chuyển chủ động chất tan qua màng sinh chất

Hãy cho biết thế nào

là vận chuyển chủ động?

-Vận chuyển chủ động là phương thức vận chuyển các chất từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao (ngược chiều gradien nồng độ), cần các protein màng (chất mang) và tiêu tốn năng lượng



1.Khái niệm

Nước tiểu Máu

ure 65 lần 1 lần sunphat 90 lần 1 lần Gluco 1lần 1lần

Tại quản cầu

thận người Màng sinh chất

Dựa vào ví dụ bên hãy cho biết quá trình vận chuyển chủ động phụ thuộc vào yếu tố nào?

-Tốc độ vận chuyển phụ thuộc vào trạng thái sinh lý và nhu cầu của tế bào

2 Yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ vận chuyển

II/ VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG



Độc

Do sự chênh lệch nồng độ Do nhu cầu của tế bào

Không cần Cần năng lượng

Cùng chiều gradien nồng độ

Ngược chiều gradien nồng độ

Không cần Cần chất mang

Từ những kiến thức đã học hãy phân biệt vận chuyển chủ động, vận chuyển thụ động theo bảng sau

BÀI TẬP

đi vào bằng các con đường trên sẽ vận chuyển qua màng bằng cách nào?

Nhập bào Xuất bào

III/ XUÂT, NHẬP BÀO

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP 11-III

-Nhập bào là phương thức tế bào đưa các chất vào bên trong bằng cách biến dạng màng sinh

-Xuất bào là phương thức tế bào bài xuất ra ngoài các chất hoặc các phân tử bằng cách hình thành các

Màng sinh chất lõm xuống bao bọc lấy chất cần đưa vào-> tạo túi chứa đưa vào trong tế bào

Hình thành bóng bao lấy khối chất thải -> liên kết với màng-> màng biến đổi, bài xuất các

chất ra ngoài



Nếu cho TB hồng cầu của người vào các môi trường sau

sẽ có sự thay đổi như thế nào? Vì sao?

Trò chơi: TÌM MẬT MÃ KHO BÁU

2 Ôn tập toàn bộ kiến thức về sinh học tế bào ( thành

phần hóa học, cấu trúc của tế bào ) để tiết sau làm bài tập

TiÕt häc kÕt thóc

Chµo t¹m biÖt