Tai nạn nghề nghiệp do yếu tố sinh học

Vi khuẩn gây bệnh than: Bacillus anthracis... Phòng ngừa lây nhiễm HIV... Đánh giá khả năng lây nhiễm: - Xác định BN HIV+?. XN HIV cho BN nếu chưa có - Đánh giá vùng da và niêm mạc bị

TÁC HẠI NGHỀ NGHIỆP

DO YẾU TỐ SINH HỌC

PGS.TS Nguyễn Duy Phong Khoa YTCC – ĐHYD Tp.HCM

1- Mở đầu

• Y u t v sinh ngh nghi p ế ố ệ ề ệ (y u t ngh nghi p): ế ố ề ệ

Y u t trong quá trình lao ế ố độ ng và i u ki n đ ề ệ

n i làm vi c nh h ơ ệ ả ưở ng đế n c th ng ơ ể ườ i lao độ ng

• Y u t ngh nghi p ế ố ề ệ tác d ng x u ụ ấ đố ớ i v i SK và kh ả

n ng làm vi c c a ng ă ệ ủ ườ i lao độ ng: y u t tác h i ế ố ạ ngh nghi p ề ệ

• B nh t t do tác h i ngh nghi p: ệ ậ ạ ề ệ b nh ngh ệ ề

nghi p ệ

2- Phân loại yếu tố tác hại nghề nghiệp

3- Bệnh nghề nghiệp do yếu tố sinh học

+ B nh do Vi khu n: nhi m Brucella (Brucellosis, ệ ẩ ễ

Brucellose); nhi m Leptospira; b nh than; nhi m ễ ệ ễ liên c u khu n heo; b nh lao ầ ẩ ệ

+ B nh do siêu vi: viêm gan siêu vi; nhi m HIV/AIDS ệ ễ

+ B nh ký sinh trùng ngh nghi p ệ ề ệ

4- Bệnh do vi khuẩn (1)

4.1- B nh nhi m Brucella: ệ ễ

Do ti p xúc v i dê, c u b nh: ng ế ớ ừ ệ ườ ắ i v t s a, xét ữ nghi m viên, BS thú y ệ

Vi khu n ẩ có trong máu, các d ch ti t c a súc v t b ị ế ủ ậ ị

b nh, xâm nh p vào c th qua các v t x ệ ậ ơ ể ế ướ c trên da

ho c hít b i, u ng s a có tr c khu n ặ ụ ố ữ ự ẩ Brucella

7 - 21 ngày b nh ủ ệ : s t nh , m t m i, s t cân, vã ố ẹ ệ ỏ ụ

m hôi và lách to Có th m n tính: suy nh ồ ể ạ ượ c kéo dài (b nh gi ng cúm) ệ ố

Cầu trùng Gram (-),

không tạo bào tử

4- Bệnh do vi khuẩn (2)

4.2- Nhi m Leptospira: ễ xo n khu n vàng da ắ ẩ

Ti p xúc v i v t hoang d i hay gia súc b nh Ti p xúc ế ớ ậ ạ ệ ế ngh nghi p trong ch n nuôi ho c v i n ề ệ ă ặ ớ ướ c ô nhi m ễ

n u ng kém, s t cao, Ă ố ố đ au c ơ, nh c ứ đầ u d d i, liên ữ ộ

t c và au vùng sau nhãn c u ụ đ ầ

Vã m hôi, nôn, có th tiêu ch y, viêm k t m c m t ồ ể ả ế ạ ắ

Vàng da trên n n da ng ề ử đỏ = “Vàng đồ ng”

LEPTOSPROSIS

4- Bệnh do vi khuẩn (3)

4.3- B nh than: ệ ti p xúc v i gia súc vùng có d ch và g p ế ớ ị ặ trong ngành công nghi p ch bi n lông c u, s ng ệ ế ế ừ ừ gia súc, len có ti p xúc v i nha bào ế ớ

Tr c khu n qua da vào c th , nu t ho c hít ự ẩ ơ ể ố ặ

Vi khuẩn gây bệnh than: Bacillus anthracis

4- Bệnh do vi khuẩn (4)

4.4- Nhi m liên c u khu n heo: ễ ầ ẩ do Strep.suis

Lây nhi m qua ti p xúc v i heo, th t heo s ng nhi m ễ ế ớ ị ố ễ Tri u ch ng: Nhi mtrùng huy t, viêm màng não ệ ứ ễ ế

4- Bệnh do vi khuẩn (5)

4.5- B nh lao: ệ do vi khu n lao lây qua hô h p (lao ẩ ấ

ph i) ổ

Các tri u ch ng: ệ ứ

- Ho và kh c àm kéo dài trên 3 tu n ạ đ ầ

- ôi khi kèm theo: s t cân ( 10% cân n ng), kém n, Đ ụ ≥ ặ ă

m t m i kéo dài, s t v chi u, ra m hôi ban êm, ệ ỏ ố ề ề ồ đ

au t c ng c, khó th , ho ra máu

Lây lan qua đường MÁU

Biểu hiện lâm sàng

Vàng Da_Mắt

Dấu sao mạch

Lòng bàn tay son

Vàng da do VGSV B

5- Bệnh do siêu vi (2)

5.2- B nh nhi m HIV/AIDS: ệ ễ do siêu vi HIV

C th b suy y u mi n d ch ơ ể ị ế ễ ị ⇒ m m b nh ầ ệ

t n cơng: nhi m trùng c h i (AIDS) ấ ễ ơ ộ ⇒ t vong ử

HỆ THỐNG MIỄN DỊCH

tác nhân gây bệnh

HIV

Phòng ngừa lây nhiễm HIV

+ Đối với nhân viên y tế

1.Rửa tay kỹ thuật trước và sau t/x máu và dịch tiết BN

2 Mang găng tay khi làm thủ thuật

• 3. Mặc áo khoác, mang khẩu trang, mang kính

• 4. Cẩn thận khi sử dụng kim chích

• và dụng cụ bén nhọn (Thao tác đậy kim…)

• 5. Mang găng khi lau rửa dụng cụ

• 6 Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với BN và dụng cụ

• 7. Tuân thủ các qui định về chuyên môn

25

+ DỰ PHÒNG SAU KHI BỊ TAI NẠN:

1.  Xử trí vết thương: Xà bông đặc (da) sau đó cồn 70%, nước cất hoặc muối sinh lý (niêm mạc): 5 phút

2 Đánh giá khả năng lây nhiễm:

- Xác định BN HIV(+)? XN HIV cho BN nếu chưa có

- Đánh giá vùng da và niêm mạc bị tổn thương

- Xác định HIV, HBV, HCV ở người bị phơi nhiễm

Nếu qua đường tình dục: khảo sát thêm STD

+ DỰ PHÒNG SAU KHI BỊ TAI NẠN

- Thời gian điều trị phòng ngừa: 4 tuần

- Càng sớm càng tốt, lý tưởng < 3 giờ sau bị tai nạn

- Nguy cơ nhiễm HIV gia tăng nếu xử trí trễ hơn 36 giờ

- Không nên điều trị muộn sau 72 giờ

• + Theo dõi khi điều trị dự phòng

• XN HIV: ngay sau khi bị tai nạn, sau 1, 3 và 6 tháng

• Nếu có điều kiện: định lượng kháng nguyên P24 hoặc HIV-RNA giúp chẩn đoán sớm

• + Theo dõi và giải quyết tác dụng phụ của thuốc và

tuân thủ điều trị:

• CTM, Chức năng gan, thận trước và sau 2 tuần điều trị.

• Đường huyết nếu dùng LPV/r (tăng đường huyết)

۩ ĐỊA CHỈ CẦN BIẾT

+ Giải đáp thắc mắc và tham vấn về HIV/AIDS

1 Trung tâm thông tin và giáo dục sức khoẻ

2 Trung tâm y tế dự phòng

3 Bệnh viện Đa khoa Tỉnh

4 Hội chữ thập đỏ

¤ Xét nghiệm HIV tại TP.HCM:

+ TT YT dự phòng: 699 Trần Hưng Đạo Q.5 – ĐT:

38355070 – 38356119

+ Viện Pasteur: 167 Pasteur, Q.3 – ĐT: 38230352+ BV bệnh Nhiệt đới: 190 Hàm tử – Q.5

+ BV Phạm Ngọc Thạch: 120 Hùng Vương–Q.5

Khi đến xét nghiệm không cần giấy giới thiệu

KQ xét nghịêm hoàn toàn được giữ bí mật

5- Bệnh do siêu vi (3)

5.3- Bệnh nhiễm Hantavirus:

+ Bệnh do siêu vi Hanta – Bệnh Sốt xuất huyết kèm suy thận

+ Nguồn lây: chất bài tiết của động vật gặm nhấm (chuột)

bệnh (như nước tiểu, phân, nước bọt) do hít vào đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp vào vùng da bị tổn thương, niêm mạc mắt, mũi, miệng Một số trường hợp do bị chuột mắc bệnh cắn Lây truyền từ người sang người : hiếm

http://forum.trungtamasia.com/yaf_postst99_Y-DUOC-VA-SUC-KHOE.aspx

+ Ủ bệnh: 1 – 5 tuần

+ Triệu chứng sớm: mệt mỏi, sốt, đau nhức cơ đùi, hông, lưng,

vai, nhức đầu, chóng mặt, nôn ói, tiêu chảy, đau bụng

+ Suy thận: thiểu niệu, vô niệu

+ Triệu chứng hô hấp xuất hiện khoảng 4 – 10 ngày sau đó với ho,

gây phù phổi cấp

+ Chưa có thuốc điều trị và phòng ngừa đặc hiệu:

cân bằng thể tích tuần hoàn, cân bằng điện giải,

duy trì HA, lọc thận, thở máy

5- Bệnh do siêu vi (4)

Điều trị Suy thận:

- Lọc màng bụng

- Lọc máu

6- Bệnh do ký sinh trùng

+ N m, ấ đơ n bào, giun sán và côn trùng ti t túc ế

+ Đơ n bào nh s t rét, l amip, b nh Leishmania, ư ố ỵ ệ

b nh trypanosonia và nhi u b nh n m, ký sinh trùng ệ ề ệ ấ khác ở đườ ng tiêu hoá và máu

+ B nh giun sán nh : sán máng (Schistosoma), giun ệ ư móc và các lo i giun khác ạ

+ B nh gây ra do côn trùng ti t túc là: B nh ng a do ệ ế ệ ứ

mò có th gây viêm da, là véc t truy n b nh S t ve mò ể ơ ề ệ ố

Giun l ươ n Giun đầ u gai

Bệnh sốt ve mò

Vị trí vết loét

thường gặp trên

cơ thể

7- Kết luận

+ Nguyên t c phòng ng a tác h i ngh nghi p do y u ắ ừ ạ ề ệ ế

t sinh h c: ố ọ

Ngu n lây ồ ⇒ V t trung gian ậ ⇒ Ng ườ i lao độ ng

+ Danh m c B nh ngh nghi p do y u t sinh h c: ụ ệ ề ệ ế ố ọ

1 B nh lao ngh nghi p ệ ề ệ

2 B nh viêm gan virut ngh nghi p ệ ề ệ

3 B nh do xo n khu n Leptospira ngh nghi p ệ ắ ẩ ề ệ

4 B nh nhi m HIV/AIDS ngh nghi p ệ ễ ề ệ

XIN CÁM ƠN!