ứng dụng giáo án điện tử có sử dụng các thí nghiệm video clip, các mutimedia và hình ảnh có nội dung phù hợp vào bài giảng HOÁ HỌC 12

Trong chương VI “Kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ và nhôm” Hóa học lớp 12 chương trình chuẩn là chương có nội dung tương đối phong phú về kiến thức hóa học, nhất là các kiếnthức thực tiễ

1.Tóm tắt đề tài:

Đổi mới phương pháp giảng dạy theo nghĩa công nghệ thông tin (CNTT) là

“Phương pháp làm tăng giá trị lượng tin, trao đổi thông tin nhanh hơn, nhiều hơn

và hiệu quả hơn” Ngày nay, khoa học công nghệ thông tin phát triển rất mạnh mẽ,

có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống Chúng ta cũng có thể ứng dụng CNTT tronggiảng dạy và sử dụng các phần mềm để soạn thảo giáo án, đề thi, thiết kế đồ dùngdạy học, thực hiện các thí nghiệm hoặc để trình diễn giáo án điện tử cho tiết họcthêm sinh động đã trở nên cấp thiết Giảng dạy trên cơ sở ứng dụng CNTT giúp họcsinh có điều kiện tiếp cận với CNTT với các phương tiện thiết bị học tập hiện đại từ

đó giúp học sinh có thể lãnh hội kiến thức một cách trực quan, luôn tự tin, vữngvàng trong quá trình học tập Vì vậy, việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy học

là một yêu cầu quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học

Hóa học là bộ môn khoa học thực nghiệm, đòi hỏi giáo viên cung cấp kiếnthức cho học sinh phải trực quan hơn, đa dạng hơn tạo điều kiện chuẩn trong thaotác tư duy của học sinh để hiểu sâu bản chất của hiện tượng Trong chương VI

“Kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ và nhôm” (Hóa học lớp 12 chương trình chuẩn)

là chương có nội dung tương đối phong phú về kiến thức hóa học, nhất là các kiếnthức thực tiễn gần gũi với đời sống hàng ngày nếu giáo viên giảng dạy lựa chọnphương pháp cổ điển là giảng chép hoặc tích cực hơn là sử dụng các câu hỏi gợi

mở, các hình ảnh tĩnh minh họa để dẫn dắt vấn đề, kể cả một vài thí nghiệm minhhọa nhưng việc tiếp thu bài của học sinh sẽ rất hạn chế và không hứng thú học tập.Với phương pháp này, việc đánh giá học sinh vẫn nặng về yêu cầu kiến thức chứchưa chú trọng đến yêu cầu thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng và suy nghĩsáng tạo, rèn luyện năng lực tự học cho học sinh

Giải pháp sử dụng giáo án điện tử (sử dụng chương trình trình chiếuPowerpoint) có nội dung phù hợp với bài giảng để cung cấp thêm video clip, âmthanh (dưới dạng Flash) giúp các em hiểu nhanh hơn, hứng thú hơn và có kỹ năngvận dụng vào thực tế tốt hơn

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương là hai lớp 12C5, 12C6trường THPT Nguyễn Trung Trực Lớp thực nghiệm là lớp 12C6 được thực hiện

giải pháp thay thế khi dạy Bài 27 “Nhôm và hợp chất của nhôm” (Thuộc chương

VI “Kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ và nhôm”, lớp 12 chương trình chuẩn) Lớp

đối chứng là lớp 12C5 giảng dạy theo phương pháp truyền thống

Với việc sử dụng CNTT vào bài giảng điện tử đã có ảnh hưởng rất rõ rệt đếnkết quả học tập của học sinh Lớp thực nghiệm thông qua bài kiểm tra đánh giá đạtkết quả cao hơn lớp đối chứng Điểm số trung bình bài kiểm tra sau tác động củalớp thực nghiệm là 6.4941, lớp đối chứng là 5.2364 Kết quả phép kiểm chứng T-test p = 0.0014 < 0.05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớpthực nghiệm và lớp đối chứng Kết quả cho thấy sự chênh lệch giữa nhóm thựcnghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, không phải do ngẫu nhiên Điều đóchứng minh rằng, việc sử dụng giáo án điện tử trong giảng dạy làm tăng kết quả họctập của học sinh lớp 12

2.Giới thiệu:

Trong sách giáo khoa của chương trình chuẩn và cả chương trình nâng cao, cócác thí nghiệm chứng minh tính chất của các chất, sơ đồ, các loại quặng, một sốmẫu vật, hoặc các hóa chất độc khó tiếp xúc, khó điều chế … chỉ là những hình ảnhtĩnh, kích cở nhỏ Công nghệ tiên tiến của máy tính và máy chiếu projecter đã tạo ranhững hình ảnh màu, ảnh động, rực rỡ, sinh động, thí nghiệm điều chế các khí độc

… tránh được một số độc hại trong quá trình tiếp xúc hóa chất, góp phần nâng caochất lượng công cụ, thiết bị đồ dùng dạy học trong nhà trường

Tại trường THPT Nguyễn Trung Trực, giáo viên chỉ mới có động thái ứngdụng giáo án điện tử vào giảng dạy Nhưng chủ yếu chỉ dừng lại ở việc biết trìnhchiếu kênh chữ chứ chưa biết khai thác các hình ảnh động, các video clip trên mạnginternet phục vụ cho bài học hứng thú hơn

2.1.Hiện trạng:

Chất lượng đầu vào của trường thấp, phần lớn là học sinh yếu kém các em vừahỏng kiến thức, vừa lười học, ý thức học tập kém nên kết quả chất lượng bộ mônkhông cao.

Qua việc thăm lớp, dự giờ khảo sát trước tác động, khi giảng dạy giáo viên sửdụng các phiên bản tranh ảnh trong sách giáo khoa cho học sinh quan sát, đôi khigiáo viên có sử dụng dụng cụ thiết bị để làm thí nghiệm Giáo viên cố gắng đưa hệthống câu hỏi gợi mở, dẫn dắt học sinh tìm hiểu vấn đề Học sinh tích cực suy nghĩ,trả lời câu hỏi của giáo viên, phát hiện và giải quyết vấn đề Kết quả học sinh cónắm được kiến thức, nhưng kỹ năng vận dụng kiến thức đó để giải thích các hiệntượng, viết các phương trình phản ứng hay giải toán hóa học chưa đạt hiệu quả nhưmong muốn

2.2.Nguyên nhân:

 Giáo viên ít đầu tư sưu tầm và sử dụng tư liệu

 Khả năng độc lập suy nghĩ của các em không cao

 Việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, tranh ảnh, thí nghiệm biểu diễncòn hạn chế, chưa khai thác hết tác dụng của đồ dùng dạy học, chưa thật sự thu hút

Vấn đề nghiên cứu:

Việc ứng dụng giáo án điện tử sử dụng các thí nghiệm video clip, cácmultimedia và hình ảnh có nội dung phù hợp vào bài giảng có làm tăng kết quả họctập môn hóa học không?

Giả thuyết nghiên cứu:

Việc ứng dụng giáo án điện tử có sử dụng các thí nghiệm video clip, cácmutimedia và hình ảnh có nội dung phù hợp vào bài giảng có làm tăng kết quả họctập môn Hóa lớp 12C6 trường THPT Nguyễn Trung Trực

3.Phương pháp:

3.1.Khách thể nghiên cứu:

Khách thể được sử dụng để thực hiện nghiên cứu là học sinh lớp 12C5 và12C6 và giáo viên dạy môn Hóa học của trường THPT Nguyễn Trung Trực vì cácđối tượng này có nhiều thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng.Thực hiện thử nghiệm ở 2 lớp giảng dạy 12C5, 12C6 trường THPT NguyễnTrung Trực năm học 2012-2013

Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau vềtrình độ học sinh, số lượng, giới tính, độ tuổi

* Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương:

Chọn hai lớp nguyên vẹn: Lớp 12C5 nhóm đối chứng và lớp 12C6 là nhómthực nghiệm Lấy kết quả kiểm tra học kỳ I làm bài kiểm tra trước tác động Kết quảkiểm tra cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó dùng phépkiểm chứng T-test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của 2nhóm trước khi tác động

Bảng thiết kế nghiên cứu:

Kiểm tra sautác độngLớp 12C6

(Thực nghiệm)

O1

Thiết kế bài học có sử dụnggiáo án điện tử trong dạy học O3Lớp 12C5

(Đối chứng)

O1

Thiết kế bài học không sửdụng giáo án điện tử trongdạy học

O4

Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

3.3.Quy trình nghiên cứu:

* Cách thức tiến hành:

Lớp thực nghiệm: thiết kế kế hoạch bài học bằng giáo án điện tử và tham khảocác bài giảng đồng nghiệp (Cô Huỳnh Thị Tuyết Loan, Cô Võ Thị Ngọc Điệptrường THPT Nguyễn Trung Trực) Giáo viên thực hiện các tiến trình lên lớp khácvẫn hoạt động bình thường, chỉ chú trọng trực quan theo hướng sử dụng triệt đểcông cụ hỗ trợ từ giáo án điện tử: gồm các hình ảnh, video clip, …Giáo viên sưutầm các tài liệu, hình ảnh ở các website thuvienhoahoc.com, giaovien.net,baigiangbachkim.com,…

Lớp đối chứng: thiết kế kế hoạch bài học không có sử dụng giáo án điện tử, quitrình chuẩn bị bài bình thường

* Thời gian thực hiện:

Thời gian tiến hành thực nghiệm (dạy lớp 12C6) vẫn tuân theo kế hoạch dạyhọc của nhà trường và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan

3.4.Đo lường và thu thập dữ liệu:

Bài kiểm tra trước tác động là kết quả kiểm tra học kỳ I môn Hóa học do SởGiáo dục ra đề chung cho trường

Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi đã học xong Bài 27 “Nhôm

và hợp chất của nhôm” có sử dụng giáo án điện tử Bài kiểm tra gồm 30 câu hỏi

trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn

Quy trình kiểm tra và chấm bài kiểm tra:

 Ra đề kiểm tra và đáp án có sự thống nhất giữa các giáo viên dạy bộ mônHóa học

 Tổ chức kiểm tra hai lớp cùng một thời điểm, cùng đề Sau đó tổ chức chấmđiểm theo đáp án đã xây dựng

4.Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả:

* Phân tích dữ liệu

Tổng hợp kết quả chấm bài:

Lớp thực nghiệm12C5

Lớp đối chứng12C6

Biểu đồ so sánh kết quả trung bình giữa hai lớp trước và sau tác động

Trước khi thực hiện giải pháp những lớp 12C5 và 12C6 có kết quả học tậptương đương nhau

Sau khi tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-test độc lậpđiểm trung bình giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng cho kết quả p = 0,0014

<0,05 có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả điểm trung bình nhóm thực nghiệm caohơn nhóm đối chứng là không do ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn (SMD): SMD = 0,7072 nên mức độ ảnhhưởng của tác động khi sử dụng giáo án điện tử trong dạy học bài Nhôm và hợp

chất của nhôm là trung bình Giả thuyết được kiểm chứng: “Việc ứng dụng giáo án

điện tử làm tăng kết quả học tập môn hóa Bài 27 Nhôm và hợp chất của nhôm của học sinh lớp 12C6 trường THPT Nguyễn Trung Trực”.

Tổng hợp phần trăm kết quả theo thang bậc: kém, yếu, trung bình, khá, giỏi kếtquả của lớp thực nghiệm 12C6:

SL % SL % SL % SL % SL % SL % SL %Trước

Tỉ lệ %

Kết quả kiểm tra

Trước tác động Sau tác động

 Tác động đã có ý nghĩa lớn đối với tất cả các đối tượng học sinh Số họcsinh yếu giảm nhiều, số học sinh khá tăng đáng kể

* Hạn chế:

 Kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin của giáo viên còn đôi chỗ lúng túng,công sức đầu tư của giáo viên trong việc xây dựng kho tài liệu ảnh và cácmultimedia chọn lọc lớn Giáo viên cần phải có kỹ năng thiết kế bài trình chiếuđiện tử, kỹ năng tìm và chia xẻ tư liệu trên mạng Internet…

5.Kết luận và khuyến nghị:

5.1.Kết luận:

Việc ứng dụng giáo án điện tử có sử dụng sử dụng các thí nghiệm video clip,các mutimedia và hình ảnh có nội dung phù hợp vào bài giảng đã làm tăng kết quảhọc tập của học sinh lớp 12 trường THPT Nguyễn Trung Trực

5.2.Khuyến nghị:

Đối với giáo viên: không ngừng tự học, tự bồi dưỡng về công nghệ thông tin,biết khai thác thông tin trên mạng Internet và tìm ra các biện pháp khả thi nâng caochất lượng bộ môn

Với mức độ ảnh hưởng của đề tài này nhỏ hơn 1, mong rằng các bạn đồngnghiệp quan tâm, chia sẽ có thể ứng dụng đề tài này vào việc dạy học các mônKHTN để tạo hứng thú yêu thích môn học và nâng cao kết quả học tập cho học sinhtrong nhà trường

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ GDĐT dự án Việt – Bỉ: Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng (Nhà xuấtbản Đại học Sư phạm)

2 Thái Duy Tuyên (GS.TSKH): Giáo dục hiện đại (Nhà xuất bản Giáo dục HàNội)

3 Thái Duy Tuyên: Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới (Nhà xuất bảnGiáo dục)

4 Sách giáo khoa hóa học 12 cơ bản, nâng cao (Nhà xuất bản Giáo dục)

5 Sách giáo viên hóa học 12 cơ bản, nâng cao (Nhà xuất bản Giáo dục)

Điểm TTĐ

Điểm STĐ

Mức độ ảnh hưởng SMD Mức độ ảnh hưởng SMD 0.7072

2.Đề kiểm tra, đáp án trước và sau tác động: (Phụ lục 2)

2.1.Đề kiểm tra, đáp án trước tác động: (Đề kiểm tra học kỳ I của Sở GD-ĐT

kèm theo)

2.2.Đề kiểm tra, đáp án sau tác động: (Đề kiểm tra 1 tiết kèm theo)

3.Giáo án word và giáo án điện tử thiết kế bài học bài 27 “Nhôm và hợp chất của nhôm” (Phụ lục 3)

4.Đĩa CD kèm theo.

PHIẾU ĐÁNH GIÁ

đề tài nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng cấp trường

1.Tên đề tài: “Nâng cao kết quả học tập môn Hóa học lớp 12C6 qua sử dụng giáo án điện tử”.

2.Người tham gia thực hiện:

 Nguyễn Thị Minh Châu: TTCM Tổ Hóa-Sinh trường THPT Nguyễn TrungTrực

 Huỳnh Thị Tuyết Loan: Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Trung Trực

3.Họ tên người đánh giá:

3.Giải pháp thay thế:

 Miêu tả rõ ràng giải pháp thay thế

 Giải pháp khả thi và hiệu quả

 Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài

10

4.Vấn đề nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu:

 Trình bày rõ ràng vấn đề nghiên cứu dưới dạng câuhỏi

 Xác định được giả thuyết nghiên cứu

7.Phân tích dữ liệu và bàn luận:

 Lựa chọn phép kiểm chứng thống kê phù hợp vớithiết kế

 Trả lời rõ được vấn đề nghiên cứu

 Kế hoạch bài học, bài kiểm tra, bảng điểm, thang đo,

băng hình, ảnh, dữ liệu thô…

10.Trình bày báo cáo:

 Văn bản viết (cấu trúc khoa học, hợp lí, diễn đạt

 A (Từ 85-100 điểm)  B (Từ 50-84điểm)  C ( Dưới 50 điểm)

Hòa Thành, ngày tháng năm 2013

Người đánh giá

(Kí tên và ghi họ tên)

ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT MÔN: HÓA HỌC 12

Câu 1: Phản ứng hoá học xảy ra trong trường hợp nào dưới đây không thuộc loại

phản ứng nhiệt nhôm?

A Al tác dụng với Fe3O4 nung nóng B Al tác dụng với Fe2O3 nungnóng

Đáp án: D

Câu 2: Cho khí CO (dư) đi vào ống sứ nung nóng đựng hỗn hợp X gồm Al2O3,

MgO, Fe3O4, CuO thu được chất rắn Y Cho Y vào dung dịch NaOH (dư),khuấy kĩ, thấy còn lại phần không tan Z Giả sử các phản ứng xảy ra hoàntoàn Phần không tan Z gồm

A MgO, Fe, Cu B Mg, Fe, Cu C MgO, Fe3O4, Cu D Mg, Al, Fe,Cu

Đáp án: A

Câu 3: Hoà tan 5,4 gam Al bằng một lượng dung dịch H2SO4 loãng (dư) Sau phản

ứng thu được dung dịch X và V lít khí hiđro (ở đktc) Giá trị của V là

Đáp án: D

Câu 4: Chất không có tính chất lưỡng tính là

Đáp án: C

Câu 5: Chất phản ứng được với dung dịch NaOH là

Đáp án: A

Câu 6: Kim loại Al không tác dụng được với dung dịch

A Cu(NO3)2 B H2SO4 đặc, nguội C HCl D NaOH.Đáp án: B

Câu 7: Al2O3 phản ứng được với cả hai dung dịch

A NaOH, HCl B KCl, NaNO3 C NaCl, H2SO4 D Na2SO4,KOH

Đáp án: A

Câu 8: Phát biểu nào dưới đây là đúng?

A Nhôm là một kim loại lưỡng tính B Al(OH)3 là một bazơ lưỡngtính

C Al2O3 là oxit trung tính D Al(OH)3 là một hiđroxit lưỡngtính

Câu 10: Cho 28,50 gam hỗn hợp bột Al và Al2O3 tác dụng với dung dịch NaOH dư

thu được 10,08 lít khí H2 (ở đktc) Khối lượng Al2O3 trong hỗn hợp là

Đáp án: B

Câu 11: Cho phương trình hóa học: a Al + b Fe2O3   c Fe + d Al2O3 Tổng các

hệ số a, b, c, d là (hệ số là các số nguyên, tối giản)

Câu 14: Cho 100ml dung dịch AlCl3 1M tác dụng với 200ml dung dịch NaOH Kết

tủa tạo thành được làm khô và nung đến khối lượng không đổi cân nặng2,55g Nồng độ dung dịch NaOH ban đầu là :

Câu 16: Chọn câu sai

A Al tác dụng được với dung dịch kiềm (NaOH, KOH,…)

B Al có tính khử mạnh hơn Fe

C Al thụ động trong dung dịch HNO3 loãng

D Al2O3 tan được trong dung dịch axit HCl và dung dịch kiềm mạnh

Đáp án: C

Câu 17: Cho 16,95 gam hỗn hợp bột nhôm oxit và nhôm tác dụng vừa đủ với 675

A 6,75 gam B 10,20 gam C 11,85 gam D 5,10 gam Đáp án: A

Câu 18: Dãy các chất đều có tính lưỡng tính là

A AlCl3 và Al2(SO4)3B Al(NO3)3 và Al(OH)3

C Al2O3 và Al2(SO4 )3 D Al(OH)3 và Al2O3

Đáp án: D

Câu 19: Cho 11,85 gam hỗn hợp bột Al và Al2O3 tác dụng hết với dung dịch

NaOH 2M dư thu được 8,40 lít khí H2 (đktc) Biết người ta đã dùng dư 15mldung dịch NaOH Thể tích dung dịch NaOH 2M đã dùng là

Đáp án: A

Câu 20: Trường hợp nào sau đây thu được kết tủa?

A Thêm dung dịch NaOH dư vào dung dịch AlCl3

B Thêm dung dịch NaAlO2 vào dung dịch NaOH

C Dẫn khí CO2 dư vào dung dịch NaAlO2

D Thêm dung dịch HCl dư vào dung dịch NaAlO2

Đáp án: C

Câu 21: Cho 50 ml dung dịch NaOH vào 3,42 gam Al2(SO4)3 thu được 1,56 gam

kết tủa và dung dịch X Nồng độ mol của dung dịch NaOH là

Đáp án:B

Câu 23: Cho hỗn hợp (X) gồm MgO, Mg, Al2O3 và Al vào dung dịch NaOH dư,

sau phản ứng thu được chất rắn (Y) gồm