Phương pháp điều tra tình hình chăn nuôi và đề ra các biện pháp phòng chống dịch có hiệu quả

Từ ngày sơ khai, chăn nuôi đã trở thành ngành nghề không thể thiếu của loài người. Chăn nuôi cùng với trồng trọt, cung cấp thực phẩm, lương thực cho xã hội. Ở Việt Nam nông nghiệp đang là nguồn sinh kế & hơn 60% dân số cả nước có ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 2/3 hộ gia đình làm nông nghiệp, với vị trí như vậy chăn nuôi nói riêng & nông nghiệp nói chung là chìa khóa của sự ổn định & phát triển đối với người dân. Trong bối cảnh hội nhập WTO kinh tế nước ta có thêm nhiều cơ hội phát triển nhưng cùng không ít khó khăn. Ngành chăn nuôi cũng không thóat khỏi qui luật đó chăn nuôi phải đối đầu với nhũng thử thách như thua kém vệ sinh an toàn thực phẩm. Dự báo tốc độ tăng trưởng chăn nuôi 2009 là 5,7%, giảm 0,3% so với 2008. Thực tế đòi hỏi ngành chăn nuôi Việt Nam phải đưa ra những cơ sở, biện pháp thay đổi linh họat nhằm mang lại hiệu quả thiết thực cho chăn nuôi. Một trong những nhu cầu bức thiết là đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề hiện đại hóa phương thực chăn nuôi đầu tư tập trung con giống.

sở, biện pháp thay đổi linh họat nhằm mang lại hiệu quả thiết thực cho chăn nuôi.

Một trong những nhu cầu bức thiết là đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề hiệnđại hóa phương thực chăn nuôi đầu tư tập trung con giống

Theo thống kế, giá trị sản xuất ngành chăn nuôi Quảng Nam, đạt gần 919 tỷđồng, chiếm 30,2% tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp Là một sinh viên của tổchăn nuôi thú y, khoa nông nghiệp trường Cao Đẳng - Kinh Tế Kỹ Thuật QuảngNam, em có trách nhiệm trang bị cho mình một hành trang đầy đủ cần thiết để sau

Trong thời gian thực tập ở xã cùng cán bộ thú y xã Điện Nam, em đã có cơhội làm việc như một cán bộ thú y xã Đây là điều kiện cho em có xác thực tế & hiệnthực hóa những bài học của mình Em đã cùng cán bộ thu y xã đến hộ chăn nuôi đểthăm khám và điều trị, chữa bệnh, phòng bệnh cho các loài gia súc, gia cầm, em đãdược chia sẽ những kinh nghiệm làm việc từ cán bộ thú ý xã.

Từ đó em rút ra những bài học bổ ích cho bản thân

Sau đợt thực tập này, em tự tin và khẳng định em hoàn toàn có thể trở thànhmột người thú y hay nhà chăn nuôi giỏi trong tương lai

 Từ những mục tiêu trên chúng tôi xác định cần đạt được một số yêu cầusau:

+ Thực tập tốt nghiệp có một yêu cầu quan trọng đối với chúng em chuẩn bị ratrường, trong giai đoạn này chúng em cần thu nhập lại kiến thức đã học ở trường để

đi vào thực tế có hiệu quả

+ Thực tập tốt nghiệp đòi hỏi chúng tôi phải chuyên sâu vào công việc hơn sovới học phần thực hành ở nhà trường vì chúng tôi được hổ trợ kiến thức học hỏi kinhnghiệm, nâng cao kỹ thuật và tác phong làm việc

Đợt thực tập này, được sự phân công của ban giám hiệu nhà trường, khóanông nghiệp và sự thống nhất của giáo viên hướng dân Chúng em đã thực hiện cácnội dung thực tập cùng cán bộ Thú y xã như sau:

+ Điều tra cơ cấu đàn vật nuôi gồm: gia súc & gia cầm

+ Điều tra tình hình thực ăn vật nuôi, các nguồn khả năng cung cấp tình hình

sử dụng

+ Điều tra tình hình chuồng trại, phương thức nuôi

+ Thực hiện quy trình chế phẩm sắt & vitamin cho các loại: trâu, bò, lợn

+ Thiếu hoạn gia súc - gia cầm

+ Thực hiện quy trình tiêm phòng vẽcin phòng bệnh

+ Phối giống cho vật nuôi

+ Tập cho lợn con và cai sữa sớm tập bú

+ Điều trị bênh cho vật nuôi

Phần II: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

I/ NỘI DUNG:

1 Điều tra cơ cầu đàn vật nuôi bao gồm: lợn, trâu, bồ, gia cầm các loại

2 Điều tra tình hình thức ăn vật nuôi, các nguồn khả năng cung cấp tình hình sửdụng

3 Điều tra tình hình chuồng trại, phương thức nuôi

4 Thiếu hoạn gia súc - gia cầm, tẩy giun sán

5 Thực hiện quy trình tiêm phòng Vacxin

6 Thực hiện quy trình chế phẩm sắc & vitamin các loại cho trầu, bò, lợn

7 Phối giống cho vật nuôi

8 Tập du lợn con và cai sữa sơm tập bú

9 Điều trị bệnh cho vật nuôi

II/ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN:

1 Phương pháp điều tra tình hình chăn nuôi: quan sát thực tế thu nhập số liệu từ cácthông tin kỹ thuật cho biết và số liệu thống kê của xã qua năm một cách đầy đủ

2 tham gia tiêm phòng với thú y viên ở địa phương, qua đó đề ra các biện phápphòng chồng dịch có hiệu quả

3 Điều tra bệnh cho gia súc, gia cầm:

Chuẩn đoán bệnh bằng phương pháo chẩn đoán lầm sàng và dich tể học, xácđịnh bệnh, cho thuốc phụ tiêm đúng quy định, đúng liều trình điều trị.

4 Thực hiện các biện pháp kỹ thuật đối với từng loài vật nuôi trong điều kiện ở địaphương

III/ XỬ LÍ SỐ LIỆU BẰNG PHƯƠNG PHÁP TOÁN HỌC THÔNG THƯỜNG:

Phần III: KẾT QUẢ THỰC HIỆN VÀ PHÂN TÍCH

 Kết quả điều tra tình hình chăn nuôi tại xã Điện Nam:

1 Điều tra cơ cấu đàn vật nuôi gồm: trâu, bò, lơn, gà, vịt, ngan về tình hình chăn nuôi đàn vật nuôi ở thời điểm 12/2008  6/2009

Bảng 1: Cơ cấu đàn vật nuôi ở xã Điện Nam Trung ở thời điểm 12/2008  06/2009

a Đàn trâu.

Như số liệu thống kê đàn trâu 6 con thấp hơn cuối năm 2008 là 2 con

Số đàn trâu của xã ngày càng bị hao mòn dần Vì trâu ở đây nuôi dùng để càykéo, mà nhu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa phát triển được thay thế bằng máymóc Vậy thì nhu cầu sức kéo giảm.

Nhưng do xã đã có cho người dân vay vốn với lãi xuất thép để đầu tư muamáy móc, phục vụ nông nghiệp, suy ra đàn trâu có chiều hướng giảm dần và chỉ đểlại ít con phục vụ cày kéo ở những địa hình máy móc không họat động được Contrâu là 1 loài vật nuôi tiêu hóa tới các lọat chất xơ chất dinh dưỡng nhiều nên việcnuôi trâu đem lại hiệu quả cao về kinh tế

b Đàn bò.

Số lượng đàn bò ở tháng 06/2009 là 560 con chiếm 13,5% trong đàn gia súc

Số lượng 06/2009 cao hơn 40 con so với cuối tháng 12/2008 Bò là loài vật dễ nuôi,thức ăn chủ yếu tận dụng ở tự nhiên như: cỏ, rơm, cỏ voi, ít tốn công chăm sóc Đàn

bò hiện nay tại xã chủ yếu là bò Find Con mẹ là bò vàng Việt Nam được phối giốngtinh bò Find con vật có khả năng sinh sản cao, nuôi con tốt tầm vóc phát triểnnhanh, chống chữa bệnh tốt, sức sản xuất cao, đem lại hiệu quả kinh tế cho ngườidân

Tuy nhiên đàn bò tại xã phtá triển còn chậm, tốc độ phát triển không có gì lớn.Nhưng việc nuôi bò có nhiều thuận lợi, cũng không ít khó khăn ảnh hưởng đếnngành chăn nuôi.

 Thuận lợi:

+ Nguồn thức ăn tận dụng chủ yếu ở địa phương

+ Thích ứng với điều kiện tại xã

+ Dễ nuôi, ít tốn công chăm sóc

+ Ít xảy ra dịch bệnh

 Khó khăn:

- Vào mùa lụt bão đàn bò bị chết hết ở các thôn gần sống và đất xủng dễ ứ nước

- Mỗi kho trở sang mùa mưa không có thức ăn dự trữ

c Đàn lợn.

- Số lượng đàn lợn ở tháng 8/2009 là 3575 chiếm 86,4% so với đàn gia súc So vớicuối năm 2008 đàn lợn luôn ổn định số lượng Đnà lợn chiếm tỉ lệ cao nhất trongtổng đàn gia súc Vì lợn là 1 loài vật ăn tạp dễ nuôi, nguồn thực ăn chủ yếu sẵn có ởđịa lhương: cám bắp, cám gạo, bột sắn, bột ngô, khoai, rau lang và các loại hèm bia,hèm rượu, đồ thừa của người dân Do vậy nguồn thức ăn ít tốn và đem lại hiệu quảkinh tế cao vì nguồn tiêu dùng gần xa đều có các món về thịt lợn Nhưng đàn lợn ở

xã phải đầu tư con giống, chăm sóc, cách điều trị, phòng bệnh cho đàn

Bảng số liệu 2 cho ta thấy đàn lợn của xã phân nhưng chưa đồng đều là domỗi thôn địa hình khác nhau và về nguồn thức ăn Tháng 06/2009, thôn Tam Achiếm 8,3%, Tám B chiếm 5,9% So với đàn lợn trong thôn này gần sông nên lụt đếnthì mang theo những loài vật nuôi, vì vậy 2 thôn này ít đầu tư vào chăn nuôi lợn.

Trong bảng thống kê thôn năm có số lượng lợn nhiều nhất là 740 con, chiếm20,7% so với tổng đàn lợn Do thôn nằm gần nghĩa địa đất đai rộng và không xảy ra

lũ lụt, nhà cửa thưa thớt thích hợp cho việc chăn nuôi lợn, lợi thế đất đai rộng nêntận dụng để trồng lương thực, tới mùa thu hoạch đem về cho ra sản phẩm cho lợnnhư: cám gạo, bột ngô, bột sắn, rau lang và tận dụng thức ăn thừa, các loại hèm ởKhu công nghiệp, nhờ những thuận lợi về đất đai, nguồn thức ăn sẵn có, nen ngườidân giảm một phàn chi phí thức ăn và thu lợi nhuận cao, càng ngày càng mở rộngviệc chăn nuôi lợn

Tuy việc phối giống cho lợn được các chú thú y xã ở đây họat động tốt và chấtlượng mặt kỹ thuật, nhưng trong xã Điện Nam Trung, thôn năm vẫn còn 2 con đựcgiống, Vì thôn này còn lạc hậu về việc phối giống nhưng việc nhảy gà trực tiếp cũngđem lại chất lượng con giống không kém

+ Qua bảng 1 cho ta thấy được đàn gia cầm cũng dần dần phát triẻn được mởrộng hơn, chiếm 85% tháng 6/2009

d Đàn gà.

Số lượng đàn gà chiếm 64% so với tổng đàn gia cầm vào tháng 06/2009

Trong những năm qua lần lượt các thôn bị dịch bệnh gây tổn hại về số lượngnhưng không vì lí do đó mà làm khó người dân nuôi gà Nuôi gà vay vòng vốn

nhanh hơn các loài vật nuôi khác như: trâu, bò, lợn được bà con ở đây áp dụng rộngrãi nên đem lại hiệu quả kinh tế cao cho việc chăn nuôi.

Bảng 3: Cơ cấu đàn gia cầm của xã Điện Nam Trung

e Đàn vịt, ngan

Qua sự xâm nhập vào thực tế tại địa phương thì biết được thôn tám A, tám Bgần sông, gần ruộng, ao hồ nhiều thuận lợi cho vịt, ngan vì 2 loài này thích ưu nước

và đồng thời việc đi bơi dưới nước là cái chính cho nguồn thức ăn tự nhiên còn giảmchi phí thức ăn, đem lại hiệu quả kinh tế cao

Qua số liệu thống kê ta thấy đàn gia súc, già cầm ở các thôn khá mạnh, nhưngđối với thôn địa hình kém đàn gia súc, gia cầm ít cần phải mở rộng thêm về congiống để góp phần nâng cao ngành chăn nuôi nước ta

2/ Điều tra tình hình chuồng tại chăn nuôi, phương thức nuôi:

a Tình hình chuồng trại

Những người chăn nuôi cũng hiểu được rằng tầm quan trọng về khâu chuồngtrại như thế nào Nếu kiều chuồng phù hợp với đặc điểm sinh lý, đảm bảo vệ sinh,chống chịu được các kiểu thời tiết khắc nguyệt ở địa phương

Người dân ở đây còn lạc hậu không biết đầu tư vào chuồng trại sẽ đem hiệuquả kinh tế cao Ngày nay công nghiệp hóa - hiện đại hóa hơn người dân đã biết đầu

tư vào chuồng trịa nuôi với quy mô bán công nghiệp, tận dụng thức ăn sẵn có giảmbớt nguồn chi phí

Bảng 4: Kết quả điều tra tình hình chuồng trại tại xã Điện Nam Trung ở tháng 6 năm2009

+ Chuồng tạm bợ là người dân dùng vật liệu sẵn có như: gỗ, tre để dụng lênthành một cái chuồng sơ sài không đảm bảo khâu vệ sinh và thời tiết Chủ yếu nuôitrâu, bò.

- Chuồng trại là một phần quan trọng không thể thiếu ch o việc chăn nuôi,chúng để nhốt gia súc chủ yếu và sinh sản của vật nuôi đem lại hiệu quả cao

b Phương thức chăn nuôi

- Nhìn chung người dân chủ yêu chăn nuôi theo kiểu tập quán, chăn nuôi nhỏ lẻ, nên

ít đầu tư và chỉ nuôi theo hướng sản xuất của vật nuôi, nguồn thức ăn sẵn có tậndụng, phế phẩm công nghiệp, thức ăn thừa của gia đình

 Đối với trâu, bò: phương thức nuôi thả rộng và ăn bổ sung vào mùamưa, cho ăn thức an dự trữ như sau: rơm rạ, cỏ voi Mùa nắng thì thả rông trên bãi

cỏ tự nhiên và tối về cho ăn bổ sung

 Đối với lợn: phương thức nuôi nhốt nên người dân đầu tư về khâuchuồng trại cao Thức ăn sẵn có như: cám gạo, cám bắp, bột sắn và các loại hèmtrong nông nghiệp Nên giảm được phần nào trong chi phí thức ăn Bệnh cạnh đó cóvài hộ gia đình biết phối hợp thức ăn hỗn hợp nên nhiều hộ đem lại hiệu quả kinh tế

 Đối với gia cầm: Đa số hộ dân ở đây nuôi theo thả vườn chủ yếu tậndụng sẵn có: thóc, bột, ốc, cá Bên cạnh đó cũng có vài hộ nuôi bán công nghiệp quy

mô lớn (nuôi nhốt) thức ăn chủ yếu: các loại bột hỗn hợp ngoài thị trường và chotrộn bột ngô vào để giảm bớt chi phí đem lại hiệu quả kinh tế cao

 Đối với nguồn thức ăn ở địa phương có những ưu điểm và nhược điểmsau:

+ Đầu tư về các khâu kỹ thuật chưa cao

+ Người dân chưa biết trộn hỗn hợp thức ăn với nhau

4/ Thực hiện quy trình chế phẩm sắt & vitamin các loại cho trâu, bò, lợn:

Trong thời gian thực tập em đã tham gia bổ sung sắt cho lợn, lợn con đẻ rađược 3 ngày tuôi ta chích sắt lần đầu, liều 2ml/con, lần 2 vào thời điểm 10 ngày, liều2ml/con Ngoài ra tiêm sắt còn ngăn ngừa được tiêu chảy, ỉa phân trắng, nếu takhông cung cấp đầy đủ thì sẽ gây ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn con và khảnăng chống chịu bệnh rất kém

Đối với lợn thịt thiếu sắt sẽ chậm lớn, còi cọc, da nhợt nhạc, lông xù, giảm ăn,

vì vậy ta phải bổ sung tiêm sắt đầy đủ cho lợn phát triển tốt Thuốc sắt thường dùng

là Fe - BexaB12

Đối với vitamin ta bổ sung giống như sắt; đối với lợn thịt thì ta phải tiêm cácloại vitamin như: AD3E, Bcomplex, vitamin C Đối với lợn sau cai sữa 15 ngày tatiêm AD3E, Bcomplex liều 1ml/10kh TT

Bảng tiêm sắt, vitamin ở xã Điện Nam Trung (06/2009)

đủ, bây giờ lợn đang phát triển tốt, không còn tình trạng lợn chậm lớn, còi cọc, danhợt nhạc lông xù, biên ăn nữa Nêu mà có ngộ độc sắt thì em dùng Seuit E để canthiệp giải độc rất hiệu quả

A/ Thiến hoạn cho gia súc:

+ Chuẩn bị: dao mổ, chỉ, kiêm, thuốc tím, oxy già 10%

là buồng trứng, chúng ta bóc ra xong, sau đó lhâu vết mổ lại và khâu từng mũi một,sau đó vô trùng bằng thuốc tím để khỏi viêm

B/ Thiến hoạn gia cầm:

+ Gà trống

+ Chuẩn bị: dao, õy già, kim chỉ

+ Tiến hành:

Ta cố định con gà không cho trục trịch là được ta dùng dao mổ phần cuốixương ức khoảng 3cm rạch qua lớp mổ dịch hoàn ra xong, sau đó khâu lại, dùngthuốc tím bôi lên vết mổ tránh nhiễm trùng

Bảng 6: Kết quả thiến hoạn gia súc - gia cầm

Thứ tự Loài vật nuôi Số con thiến An toàn Tỷ lệ 97

Trong đợt thực tập em vận dung lý thuyết vào thực tế Thiến được 70 con, nhưng trong đó chỉ đạt được 67 con, còn 3 con không đạt vì lý do bị viêm mủ là do chuồng trại không an toàn vệ sinh kém sạch sẽ

Về thiến gà được 15 con, an toàn 15, đạt 100% không có con nào bị viêm, connào cũng khỏe mạnh

 Tẩy giun sán cho (lợn, bò)

- Triệu chứng:

+ Con vật ho, ít ăn, tiêu chậm

+ Dùng thuốc: Levamyzol 75%: 1ml/8-10Kg thể trọng tiêm bắp thịt (1liều duy nhất)

TT Loại thuốc Loại bệnh Liều lượng

6/ Thực hiện qui trình tim vacxin phòng bệnh cho trâu, bò, lợn, gia cầm:

- Hằng năm xã Điện Nam Trung điều tổ chức tiêm vacxin phòng bệnh cho độngvật nuôi, nhờ vậy dịch bênh ít xảy ra

- Vacxin là phế phẩm sinh học được chế từ vi sinh vật đã bị giết chết (vãcin chết,vacxin vô hạt) hoặc bị giảm độc (Vacxin nhược độc) 1 số loại vacxin vô hat nhưvacxin THT trầu bò, vacxin THT lợn và 1 số loại vacxin nhược độc như: vacxinnencason, vacxin dịch tả, vacxin đậu gà

- Đối tượng tiêm vacxin: Dùng vacxin chủ yêu là để phòng bệnh, sau khi tiêm 1thời gian nhất định động vật mới có thể miễn dịch, không tiêm vacxin cho những

con đang mang bệnh, quá gầy yếu quá non Động vật được tiêm phải khỏe mạnh.Không tiêm vacxin nhược độc cho động vật cái đang mang thai ở thời kì đầu.

- Đường tiêm vacxin: thườn được tiêm dưới da nhất là các loại vacxin có chất bổsung và tiêm với liều lượng lớn

- Các bảo quản vacxin:

Vacxin phải được bảo quản tốt ở trạng thái chuẩn bị tiêm, cần để chỗ tối, râmmát, nhiệt độ 1oC - 4oC Trước khi tiêm phải kiểm tra vacxin, loại bỏ vacxin kémphẩm chất, quá hạn sử dụng

Bảng 7: Tiêm phòng vacxin cho gia súc ở thời điểm tháng 12/2008  6/2009

- Lơn được chích 3 loại vacxin: THT; DT; PTH

- Gia cầm chỉ chích 1 loại vacxin: H5N1

 Trong đợt chích phòng lần này có 3 con lợn bị phản ứng thuốc và được biểuhiện sau: Lợn bỏ ăn, rụa rẩy, sờ vào nóng Theo chúng tôi chẩn đoán lợn cótriệu chứng “Street” do khi chích nhiều người đến chuồng, đuổi chạy nhiều

 Điều trị:

Chích Capein: Trợ sức 10ml/con/ 2 lầnChích vitamin C: 10ml/ con / lần

Chích Glucôga: 30% đường xoan phúc mạcSau 1 ngày ăn uống lại bình thường

7/ Phối giống cho lợn:

Theo bảng 2 thống kê về số liệu con giống: thôn 5 vẫn còn 2 con đực giống để

nhảy giá trực tiếp cũng cho ra con lai khá tốt; còn những thôn khác không còn mộtcon giống nào, chủ yếu phối giống bằng ống tinh nhân tạo

- Chuẩn bị: Xilanh, ống dẫn tinh, tinh quản

- Cách tiến hành:

Ta tiếp cận con vật nhẹ ngàng và gãi nhẹ vào mông lợn cho nó đứng yên, xịtvài giọt tinh trước mũi nó nghe mùi kích thích nó đứng yên Một tay vạch nhẹ âm

mộ Lúc đầu đưa ống dẫn tinh vào âm hộ, vừa đưa vừa ve nhẹ vào âm hộ cho đếnkhi có cảm giác hơi chặt tay là được Sau đó lắp xi lanh vào, khi đã bơm hết tinh vàothì nhè nhẹ từ từ kéo ống dẫn tinh quản ra ngoài đồng thời dùng tay vổ mạnh vàomông lợn nhằm giúp cổ tử cung đông lại không cho tinh dịch chảy ra ngoài