Vì những lí do trên, với tư cách là một giáo viên dạy ngữ văn, tôi đã trăn trở và thử nghiệm cách rèn luyện những kĩ năng sống cho học sinh lớp 12 qua bộ môn mình giảng dạy nhằm mục đích nâng cao hiệu quả thiết thực của việc dạy văn, đồng thời góp phần bé nhỏ vào việc khắc phục vấn đề nhức nhối của nghành giáo dục hiện nay là tình trạng thiếu kĩ năng sống của một bộ phận không nhỏ học sinh, nhất là học sinh cuối cấp Trung học. Tuy nhiên, do vấn đề kĩ năng sống là một vấn đề rộng và phức tạp nên trong phạm vi của bài viết này chúng tôi chỉ chú trọng vào một số giải pháp rèn luyện một số kĩ năng sống cơ bản mà theo chúng tôi là quan trọng đối với học sinh lớp 12.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Xã hội ngày nay, song song cùng những bước tiến tích cực về mọi mặt lànhững tồn tại đầy nhức nhối mà bất kì một người có nhân cách, lương tâm nàocũng đều phải trăn trở Một trong những tình trạng đáng buồn của ngành giáodục của chúng ta hiện nay là tình trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy côgiáo, bỏ học, tự tử, tham gia vào các tệ nạn xã hội…xuất hiện ngày một nhiều.Nguyên nhân thì có nhiều nhưng có lẽ, nguyên nhân cơ bản nhất vẫn là do các
em thiếu kĩ năng sống
Kĩ năng sống không phải là vấn đề mới mẻ nhưng giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh một cách hiệu quả cũng không phải là vấn đề đơn giản Đặc biệt làhọc sinh lớp 12 THPT Đây là lứa tuổi đang ở ngưỡng cửa của một công dântrưởng thành, độ tuổi không còn là trẻ con nhưng cũng chưa thành người lớn,mọi suy nghĩ và hành động còn nông nổi, cảm tính; giàu ước mơ, ham hiểu biết,thích tìm tòi, khám phá nhưng còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, muachuộc, kích động… Là năm cuối cùng của cấp trung học, các em phải đương đầuvới nhiều khó khăn, thách thức, phải chịu nhiều áp lực…Vì vậy, nếu thiếu những
kĩ năng sống cơ bản, học sinh lớp 12 dễ mắc những sai lầm nghiêm trọng nhưthực tế chúng ta đã chứng kiến không ít trường hợp đau lòng: có học sinh khá-giỏi đã tự tử vì thi trượt đại học, có học sinh lớp cuối cấp tìm lẽ sống của mình ởtrò chơi điện tử…Hơn nữa, đã là học sinh lớp 12 thì chỉ cần một thời gian ngắnnữa là đa số các em phải bước vào cuộc sống tự lập, phải tự mình ứng phó với vôvàn những tình huống khác nhau của cuộc sống phức tạp và ít có sự can thiệp,giúp đỡ của người thân trong gia đình Vì thế giáo dục kĩ năng sống cho các emhọc sinh lớp 12 càng cấp thiết hơn bao giờ hết
Trang 2Môn ngữ văn trong nhà trường THPT là môn học có nhiều ưu thế trongviệc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nói chung và cho học sinh lớp 12 nóiriêng.
Vì những lí do trên, với tư cách là một giáo viên dạy ngữ văn, tôi đã trăntrở và thử nghiệm cách rèn luyện những kĩ năng sống cho học sinh lớp 12 qua
bộ môn mình giảng dạy nhằm mục đích nâng cao hiệu quả thiết thực của việcdạy văn, đồng thời góp phần bé nhỏ vào việc khắc phục vấn đề nhức nhối củanghành giáo dục hiện nay là tình trạng thiếu kĩ năng sống của một bộ phậnkhông nhỏ học sinh, nhất là học sinh cuối cấp Trung học Tuy nhiên, do vấn đề
kĩ năng sống là một vấn đề rộng và phức tạp nên trong phạm vi của bài viết nàychúng tôi chỉ chú trọng vào một số giải pháp rèn luyện một số kĩ năng sống cơbản mà theo chúng tôi là quan trọng đối với học sinh lớp 12
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận của vấn đề:
1 Định nghĩa chung về kĩ năng sống:
Từ trước đến nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về kĩ năng sống,nhưng nhìn chung các quan niệm đều thống nhất ở chỗ thấy được bản chất của kĩnăng sống là kĩ năng tự quản lí bản thân và kĩ năng xã hội cần thiết để cá nhân tựlực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả Nói cách khác, kĩ năng sống
là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp vớingười khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống củacuộc sống
Ở nước ta, kĩ năng sống thường được phân làm 3 nhóm:
- Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với chính mình, bao gồm các KNS
cụ thể như: tự nhận thức, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, tự tin…
- Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác, bao gồm: giao tiếp,thương lượng, bày tỏ cảm thông, hợp tác…
- Nhóm các kĩ năng ra quyết định một cách hiệu quả, bao gồm: tìm kiếm
và xử lí thông tin, ra quyết định, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo…
Cũng cần phải nói thêm rằng kĩ năng sống của con người không phải tựnhiên mà có được, nó phải được hình thành dần qua quá trình học tập, rèn luyệnlâu dài trong cuộc sống
2 Tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 12.
Ngày nay, những ai quan tâm đến giáo dục đều hiểu rằng: giáo dục thế hệ
trẻ không chỉ chú trọng dạy chữ mà còn phải quan tâm đến nhiệm vụ dạy người ,
con người không chỉ cần có tri thức mà phải biết sống đúng, sống đẹp, sống cóích Muốn như thế con người nhất thiết phải có kĩ năng sống Vì người có kĩnăng sống mới luôn vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách; biết ứng xử, giảiquyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống một cách tích cực và phù hợp; luôn lạc
Trang 4quan, làm chủ bản thân và làm chủ hoàn cảnh Có thể nói: kĩ năng sống là “chiếcchìa khóa vạn năng” giúp con người từng bước khẳng định bản ngã của chínhmình Hơn thế, người có kĩ năng sống luôn có hành vi tích cực để góp phần xâydựng và làm giảm bớt các tệ nạn xã hội, làm cho cuộc sống tươi sáng và vănminh hơn.
Tuổi trẻ nói chung, đối tượng học sinh lớp 12 nói riêng là những chủ nhântương lai của đất nước, là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước trongnhững năm tới Nếu thiếu kĩ năng sống, các em không thể thực hiện tốt tráchnhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước Do đó đất nước khó cóthể phát triển theo chiều hướng tích cực như mong muốn
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và nền kinh tế thị trường của nước ta hiệnnay, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh còn nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục phổ thông, hướng tới mục tiêu: đào tạo con người Việt Nam phát triển toàndiện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, nghề nghiệp; trung thành với lí tưởng độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất
và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đấtnước
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các nhà trường phổ thông cũng
là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới
3 Đặc trưng của bộ môn ngữ văn lớp 12 và những ưu thế của nó trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.
“Văn học là nhân học” (M.Gorki), văn học với tư cách là môn khoa học xãhội và nhân văn, nó không chỉ giúp học sinh hiểu biết về văn hóa, xã hội, lịch sử,con người mà còn giúp mỗi người tự hiểu hơn về chính mình; với tính chất làmôn học công cụ, nó giúp học sinh có năng lực ngôn ngữ để tư duy, để học tập,
để giao tiếp, để nhận thức; với đặc trưng là môn học về giáo dục thẩm mĩ, nó bồi
Trang 5dưỡng năng lực tư duy, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị hiếu lànhmạnh để hoàn thiện nhân cách.
Chương trình ngữ văn lớp 12 là phần văn học hiện đại xen kẽ với các bàihọc về tiếng Việt và làm văn, phù hợp với ngôn ngữ cũng như kiểu tư duy, tìnhcảm hiện đại, rất thiết thực cho việc giáo dục những kiến thức và các kĩ năngsống của con người hiện đại
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1 Thực trạng chung:
Tất cả những ai có trách nhiệm với tương lai đất nước, với thế hệ trẻ đềunhận thấy rằng: giáo dục kĩ năng sống cho lứa tuổi học sinh đặc biệt là học sinhcuối cấp THPT là vô cùng cấp thiết
Bộ giáo dục và đào tạo từ năm 2005 đã xác định lại mục tiêu của giáo dụcViệt Nam: chuyển từ mục tiêu cung cấp kiến thức là chủ yếu sang hình thành vàphát triển những năng lực cần thiết ở người học để đáp ứng sự phát triển CNH-HĐH đất nước Thể hiện mục tiêu của giáo dục thế kỉ XXI: học để biết, học đểlàm, học để tự khẳng định và học để cùng chung sống Chủ trương chung của Bộgiáo dục là từ năm học 2009-2010 đưa vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh vào tích hợp trong tất cả các môn học từ cấp mầm non cho đến lớp 12
Nhưng có lẽ đây là lĩnh vực khoa học còn khá mới mẻ và với nhiềunguyên nhân khác nhau nên việc giảng dạy, huấn luyện kĩ năng sống vẫn cònnhiều điều bỏ ngỏ và chưa được quan tâm đúng mức; chưa có sự thống nhấtđồng bộ trong hệ thống giáo dục phổ thông của cả nước
2 Thực trạng đối với giáo viên:
Anh chị em giáo viên trường tôi và cả một số trường bạn, khi được hỏi tớivấn đề: giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thế nào để đạt hiệu quả? Đa số chỉcười lảng tránh hoặc thú thật: “đối phó thôi, thời gian đâu mà tích hợp” Có
Trang 6người chân thành và cởi mở hơn thì tâm sự: chủ trương chung là phải tích hợprèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nhưng thực tế chẳng có gì là cụ thể, thậmchí làm cho giờ học phức tạp và rối rắm hơn Bản thân tôi, khi mới tiếp cận vớivấn đề cũng có những cảm nhận như thế Hơn nữa, trong bối cảnh hiện nay, họcsinh chẳng mấy thiết tha với môn văn nên việc “tích hợp” càng khó khăn hơn.Một điều đáng nói nữa là đa số phụ huynh, học sinh lớp 12, ngay cả phần lớngiáo viên dạy khối học này cũng đều xác định mục tiêu quan trọng nhất của việchọc cho lớp 12 là “học để thi” chứ không phải là “học để làm người” Xác địnhmục tiêu như thế nên kiến thức phải luôn đặt ở thế “thượng phong”, việc giáodục kĩ năng sống cho học sinh 12 chỉ mang tính chất “tự phát” và “tùy hứng” chứkhông mang tính chiến lược nên hiệu quả chưa có.
3 Thực trạng đối với học sinh:
Mỗi tháng, trường chúng tôi đều phải tổ chức những buổi họp Hội đồng kỉluật để xử lí những vụ đánh nhau mà đôi khi vì những lí do chẳng đâu vào đâu,các em cũng “thượng cẳng tay, hạ cẳng chân” với nhau để lại hậu quả nghiêmtrọng đối với từng cá nhân học sinh, với gia đình, với nhà trường, với cả xã hội.Học sinh lớp 12 mà chỉ cần một ánh mắt, một câu nói đùa của bạn đã có thể gây
ra một vụ ẩu đả ra trò Đó chẳng phải do các em thiếu kĩ năng làm chủ cảm cảmxúc, kĩ năng ra quyết định phù hợp đó sao? Mỗi ngày, các giáo viên chủ nhiệmđều phải xử lí tại lớp mình bao nhiêu trường hợp nghỉ học để đi chơi game, baonhiêu trường hợp vô lễ với thầy cô giáo…Xử lí nhiều, kỉ luật nhiều, thậm chí cónhững trường hợp kỉ luật nặng (đuổi học) nhưng tình hình vẫn không thay đổi
được là bao Trong trường có biết bao nhiêu em rơi vào tình trạng “ăn không nên đọi, nói không nên lời”, khi được thầy cô giáo chỉ định trả lời một câu hỏi thì ấp
úng, lúng túng, không thể diễn đạt nổi… Vấn đề cốt lõi của cái gốc thực trạngđau lòng ấy chính là do các em thiếu những kĩ năng sống quan trọng: kĩ năng
Trang 7làm chủ cảm xúc, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng ra quyếtđịnh, kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ…Thiết nghĩ, không thể khắc phục được thựctrạng đáng buồn ấy bằng kiểu “học thi” như bây giờ mà phải chú tâm thỏa đángđến việc rèn luyện cho các em những kĩ năng sống để “làm Người”
III Những giải pháp và tổ chức thực hiện
1 Tạo tình huống có tính chất ứng dụng thực tiễn đời sống:
1.1 Vai trò của những tình huống có tính chất ưng dụng:
Thực tế, kĩ năng sống không thể chỉ được giới thiệu và giảng giải bằng líthuyết Bởi “lí thuyết suông” có thể tạo ra sự nhàm chán hoặc suy nghĩ “văn nóiláo, báo nói phét” từ phía học sinh, khiến các em mất niềm tin vào lời thầy côgiảng Hơn nữa, chỉ lí thuyết không chắc hẳn các em sẽ rất chóng quên
Ưu thế nổi bật nhất của việc tạo ra được những tình huống có ý nghĩa vậndụng trong quá trình dạy học văn:
- Nâng cao tính thực tiễn của môn học, để văn học gắn với đời sống chứkhông phải là thế giới chỉ có trong sách vở
- Nâng cao tính chủ động, sáng tạo và sự hứng thú của học sinh trong quátrình học
- Đặc biệt là sẽ rèn luyện, nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năngtrình bày, bảo vệ và phản biện ý kiến trước đám đông
- Ngoài ra, giáo viên, trong vai trò của người dẫn dắt, cũng sẽ tiếp thuđược rất nhiều kinh nghiệm và những cách nhìn, những giải pháp mới từ phíahọc sinh để làm phong phú bài giảng và điều chỉnh nội dung tình huống nghiêncứu
1.2 Cách thức thực hiện:
Chính vì vậy, nên trong mỗi bài học tôi đều cố gắng tạo ra những tìnhhuống có vấn đề mang tính chất ứng dụng vào thực tế đời sống, rồi tổ chức cho
Trang 8học sinh tự giải quyết Việc giải quyết các tình huống như thế lúc đầu mang tínhchất cá nhân sau đó được thảo luận để đi đến một cách giải quyết tối ưu nhất.
Ví dụ: Trong khi dạy bài “Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống HIV/ AIDS” của Cô-phi-a-nan, tôi đặt ra tình huống: Nếu em có một người bạn thân bị nhiễm HIV/ AIDS, em sẽ hành động như thế nào? Vì sao? (lưu ý: hãy trả
lời bằng chính suy nghĩ thật và tình cảm thật của mình)
Sau khi đưa ra tình huống, tôi tổ chức cho học sinh tự giải quyết vấn đềtrên một tờ phiếu học tập, tất cả mọi người đều phải đưa ra chủ kiến của riêngmình Tôi chọn một số ý kiến (có thể để các em xung phong, cũng có khi chỉđịnh bất kì), gọi một học sinh khác đọc to các ý kiến đó lên cho cả lớp cùngnghe, cùng thảo luận, để thống nhất cách giải quyết tốt nhất Với tình huống trên,học sinh có thể có nhiều cách giải quyết khác nhau, chẳng hạn:
- Tìm cách trốn tránh, xa lánh, không chơi với bạn nữa vì sợ bị lây nhiễm.Con người ta không thể cẩn thận tuyệt đối được và trong khi tiếp xúc với ngườibệnh không thể chắc chắn rằng mình không bao giờ bị lây nhiễm
- Vẫn giữ mối quan hệ bạn bè nhưng thận trọng và giữ một khoảng cáchnhất định khi tiếp xúc với bạn ấy Vì mặc dù biết HIV không lây qua đường tiếpxúc thông thường nhưng vẫn sợ, đó là bệnh nan y chưa có thuốc chữa, nhỡ may
sơ ý khi cả 2 cùng bị chảy máu, mình sẽ tự hủy hoại chính mình
- Quan tâm chăm sóc, gần gũi, giúp đỡ bạn bằng tất cả những gì mình cóthể để bạn không rơi vào tình trạng mặc cảm, chán nản, bi quan Vì lúc này là lúcbạn cần mình nhất, lúc thể hiện tình bạn đẹp nhất
…
Sau khi cho các em thảo luận, giáo viên định hướng chung để thống nhấtcách giải quyết: Nên gần gũi, giúp đỡ bạn bằng cả tình thương và trách nhiệmnhưng tất nhiên phải cẩn thận để tự bảo vệ cho chính mình Tìm hiểu kĩ để có
Trang 9kiến thức thật vững vàng về căn bệnh, cũng như chú ý, quan tâm đến diễn biếntâm lí, tình cảm của người bạn để chăm sóc bạn hiệu quả nhất và an toàn nhất.
Ví dụ 2: Khi dạy “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài, đến chi tiết: A Phủ đánh
A Sử trong lễ hội mùa xuân vì A Sử cậy quyền thế mà phá đám cuộc chơi Tôi
sẽ đặt ra tình huống vận dụng: Giả sử, bạn là A Phủ, trong hoàn cảnh trên bạn
sẽ xử sự thế nào? Học sinh cũng sẽ có nhiều cách xử trí khác nhau như:
- Sẽ đánh A Sử như A Phủ đã đánh hắn để hắn bớt thói hống hách, cậy thếlàm càn
- Sẽ tự kiềm chế mà bỏ đi để tránh bạo lực và để khỏi “rước vạ” vào thân
- Sẽ tổ chức một cuộc gặp gỡ để dùng lí lẽ mà thuyết phục đối phươngkhông nên phá rối như vậy bởi vui là vui chung, nếu có thể, sẽ đi đến một thỏathuận giữa hai bên để cuộc vui vẫn được tiếp diễn, không có gì đáng tiếc xảy ra
- Sẽ tổ chức, lôi kéo được nhiều người đứng về phía mình, đánh kẻ cậyquyền thế như A Sử một cách có tổ chức để vẫn dạy cho hắn một bài học nhưnglại không chịu tội một mình như A Phủ
Sau cùng sẽ thống nhất phương án giải quyết: Tùy vào thái độ và mức độphá đám của “kẻ cậy quyền” để ứng phó Tốt nhất vẫn là ngồi lại để nói chuyệnvới nhau, tìm điểm yếu của hắn rồi dùng lập luận, lí lẽ để thuyết phục, buộc đốiphương phải suy nghĩ lại Tất nhiên phải có nghệ thuật để “nâng cao tầm” củađối phương để sự tự phụ của hắn được ru vỗ thì ắt xung đột bạo lực sẽ không xảyra
Việc tổ chức giải quyết các tình huống trải nghiệm kiểu như thế nàythường tạo cho học sinh tâm thế “nhập cuộc”, hứng thú, cảm thấy mình là ngườitrong cuộc, cần phải thể hiện suy nghĩ và hành động cụ thể Qua những tìnhhuống đó, học sinh dần dần hình thành kĩ năng giải quyết các vấn đề và điềuchỉnh hành vi theo hướng hợp lí
Trang 102 Tổ chức những hoạt động đối thoại đa dạng trong giờ dạy học:
2.1 Tầm quan trọng của hoạt động đối thoại trong dạy học và rèn luyện kĩ năng sống:
Với kinh nghiệm của một người đã nhiều năm đứng trên bục giảng, tôinhận thấy, đối thoại có một tầm quan trọng đặc biệt trong việc rèn luyện kĩ năngcho học sinh nhất là học sinh lớp 12: đối thoại có tác dụng rèn cho học sinh thóiquen hợp tác với bạn trong quá trình học tập, tự đánh giá, điều chỉnh vốn tri thứccủa bản thân trong quá trình thảo luận Qua đối thoại,học sinh rèn luyện được kĩnăng nói, phát biểu trước tập thể, tăng cường tinh thần trách nhiệm, tự tin, kíchthích sự chủ động sáng tạo của các em
Tổ chức cho học sinh đối thoại trên lớp không chỉ tạo điều kiện phát triểnnăng lực cá nhân cho mỗi HS mà còn phát huy vai trò hỗ trợ của tập thể tronghọc tập khiến cho những vấn đề đưa ra đối thoại được nhìn nhận đa dạng, phong
phú, toàn diện hơn Hơn nữa, Khi HS được tự do phát biểu một cách độc lập,
sáng tạo theo cảm nhận cá nhân, giáo viên sẽ có cơ sở và điều kiện để phát huyvai trò chủ thể HS trong giờ học, lớp học trở nên sinh động, và việc tiếp thu kiếnthức của HS trở nên tự nhiên, sâu sắc hơn
Nhưng một nghịch lí đáng buồn là trong các nhà trường hiện nay hiệntượng lười xây dựng, phát biểu bài trở nên ngày càng phổ biến Việc ngại hỏi,ngại nói, ngại tranh luận trong lứa tuổi học sinh, nhất là học sinh THPT đã vàđang để lại những hậu quả bất lợi cho cả thầy và trò, cho chất lượng dạy-học,trong đó người chịu thiệt thòi nhiều nhất chính là các em; đã khá nhiều lần chúngtôi và các đồng nghiệp trao đổi, bàn tán về việc chán nản trước hiện tượng lớphọc này, lớp học kia lười phát biểu, xây dựng bài Nhiều lần thầy cô giáo ra câuhỏi, dù chỉ là những câu hỏi trong sách giáo khoa nhưng hỏi đi hỏi lại 2, 3, 4 lượtnhưng các em vẫn ngồi im thin thít như tượng gỗ, và thầy cô rơi vào hoàn cảnh:
“miệng liền tai, nói lấy, nghe lấy rồi tự trả lời lấy” những tình huống như vậy
Trang 11thường gây tâm lí ức chế cho thầy cô rất nhiều, thậm chí chán nản, không tha
thiết với công việc của mình
Bên cạnh đó, việc lười xây dựng phát biểu bài của các em còn nảy sinhtâm lí thụ động, chờ đợi, co cụm, ỷ lại nên học sinh khó nắm bắt và làm chủ kiếnthức của bài học, lâu ngày sẽ tạo thành thói quen thiếu tự tin, hạn chế tính tư duysáng tạo của người học, vì vậy trí nhớ giảm sút, học lực giảm, không phát huyđược ưu điểm cũng như không khắc phụ được nhược điểm của mình; đồng thờiviệc rèn luyện kỹ năng, khả năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử của các em với cộngđồng sẽ gặp nhiều hạn chế Điều đó sẽ làm cho giáo dục đào tạo ra một lớpngười lạc hậu, kém năng động, kém sáng tạo, không giám khẳng định mình, co
mình như con rùa rụt cổ, không dám mạnh dạn đứng lên phê phán , chống lại cái
sai, cái ác, bảo vệ cái đúng cái thiện, thậm chí đồng tình, đồng lõa với các thói
hư tật xấu là điều khó tránh khỏi
2.2.Cách thức thực hiện:
Chính vì những lí do như vậy nên trong quá trình dạy học văn, tôi đã cố
gắng để tạo ra những hoạt động đối thoại đa dạng Ví dụ: Khi dạy tác phẩm
“Chiếc thuyền ngoài xa”(Nguyễn Minh Châu), tôi tạo ra các hoạt động đối thoại
sau:
- Đối thoại giữa giáo viên với học sinh thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở
như: Câu1: Cảm nhận của người nghệ sĩ trước “một cảnh đắt trời cho”? Vì sao Phùng lại nghĩ đến sự đúc kết “bản thân cái đẹp chính là đạo đức”? Câu 2: Ngay
khi đang tận hưởng cái khoảng khắc kì diệu mà hóa công ban tặng, Phùng đãphát hiện ra điều gì? Thái độ của anh trước phát hiện ấy? Vì sao anh lại có thái
độ như vậy? Câu 3: Qua 2 phát hiện của Phùng, nhà văn muốn người đọc nhận thức điều gì về cuộc đời? Câu 4: Giả sử đảo vị trí của 2 phát hiện ấy (cảnh bạo
lực của gia đình hàng chài thấy trước; cảnh đẹp của chiếc thuyền trên biển mờ